Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.109.1
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा शयानं निर्जितं रणे।
शोकवेगपरीतात्मा विललाप विभीषणः ॥ ६.१०९.१ ॥
Al ver a su hermano muerto y tendido, vencido en la batalla, Vibhīṣaṇa, con el ánimo abrumado por la ola de dolor, se lamentó.
6.109.2
वीरविक्रान्त विख्यात प्रवीण नयकोविद।
महार्हशयनोपेत किं शेषे निहतो भुवि ॥ ६.१०९.२ ॥
¡Oh héroe de valor, renombrado, diestro, experto en la política! Digno de un lecho costoso, ¿por qué yaces muerto sobre la tierra?
6.109.3
निक्षिप्य दीर्घौ निश्चेष्टौ भुजावङ्गदभूषितौ।
मुकुटेनापवृत्तेन भास्कराकारवर्चसा ॥ ६.१०९.३ ॥
Sus brazos largos e inmóviles, adornados con brazaletes, yacen extendidos en el suelo, y la corona, torcida, brilla con el esplendor del sol.
6.109.4
तदिदं वीर सम्प्राप्तं यन्मया पूर्वमीरितम्।
काममोहपरीतस्य यत् तन्न रुचितं तव ॥ ६.१०९.४ ॥
¡Oh héroe! Esto ha sucedido tal como lo dije antes; no te agradó, porque estabas dominado por el deseo y la ofuscación.
6.109.5
यन्न दर्पात् प्रहस्तो वा नेन्द्रजिन्नापरे जनाः।
न कुम्भकर्णोऽतिरथो नातिकायो नरान्तकः।
न स्वयं बहु मन्येथास्तस्योदर्कोऽयमागतः ॥ ६.१०९.५ ॥
Este es el fruto del orgullo, al que tú mismo diste gran valor: no Prahasta, ni Indrajit, ni otros; ni Kumbhakarṇa, el gran guerrero, ni Atikāya, ni Narāntaka.
6.109.6
गतः सेतुः सुनीतानां गतो धर्मस्य विग्रहः।
गतः सत्त्वस्य संक्षेपः सुहस्तानां गतिर्गता ॥ ६.१०९.६ ॥
Se ha ido el puente de los bien aconsejados; se ha ido la encarnación del dharma; se ha ido la esencia del valor; se ha ido también el refugio de los diestros de mano.
6.109.7
आदित्यः पतितो भूमौ मग्नस्तमसि चन्द्रमाः।
चित्रभानुः प्रशान्तार्चिर्व्यवसायो निरुद्यमः।
अस्मिन् निपतिते वीरे भूमौ शस्त्रभृतां वरे ॥ ६.१०९.७ ॥
Cuando este héroe, el mejor de los portadores de armas, cayó al suelo, el sol cayó a la tierra, la luna se hundió en la oscuridad, la llama del fuego se apagó y el esfuerzo quedó deshecho.
6.109.8
किं शेषमिहलोकस्य गतसत्त्वस्य सम्प्रति।
रणे राक्षसशार्दूले प्रसुप्त इव पांसुषु ॥ ६.१०९.८ ॥
Ahora que el espíritu vital ha abandonado este mundo, ¿qué queda? En la batalla, el tigre de los rākṣasas yace como si durmiera en el polvo.
6.109.9
धृतिप्रवालः प्रसभाग्र्यपुष्प-
स्तपोबलः शौर्यनिबद्धमूलः।
रणे महान् राक्षसराजवृक्षः
सम्मर्दितो राघवमारुतेन ॥ ६.१०९.९ ॥
Aquel gran árbol del rey de los rākṣasas, cuyos brotes son la firmeza, cuyas flores más selectas son la fuerza impetuosa, cuya fuerza es la austeridad y cuyas raíces están firmemente sujetas por el valor, fue aplastado en la batalla por el viento de Rāghava.
6.109.10
तेजोविषाणः कुलवंशवंशः
कोपप्रसादापरगात्रहस्तः।
इक्ष्वाकुसिंहावगृहीतदेहः
सुप्तः क्षितौ रावणगन्धहस्ती ॥ ६.१०९.१० ॥
El elefante aromático de Rāvaṇa, cuyos colmillos son el brillo, vástago del linaje de su estirpe, cuyos demás miembros y trompa son la ira y la gracia, con el cuerpo apresado por el león de Ikṣvāku, yace dormido en el suelo.
6.109.11
पराक्रमोत्साहविजृम्भितार्चि-
र्निःश्वासधूमः स्वबलप्रतापः।
प्रतापवान् संयति राक्षसाग्नि-
र्निर्वापितो रामपयोधरेण ॥ ६.१०९.११ ॥
Aquel poderoso fuego de los rākṣasas, cuyas llamas ardían con prowess y celo, cuyo humo era su aliento, cuyo esplendor era su propio poder, fue apagado en la batalla por Rāma, la nube de lluvia.
6.109.12
सिंहर्क्षलाङ्गूलककुद्विषाणः
पराभिजिद्गन्धनगन्धवाहः।
रक्षोवृषश्चापलकर्णचक्षुः
क्षितीश्वरव्याघ्रहतोऽवसन्नः ॥ ६.१०९.१२ ॥
León, oso, cola, joroba y cuerno; vencedor de enemigos, portador de un aroma que no es aroma; toro entre los rākṣasas, de oídos y ojos inquietos, abatido por el tigre, señor de la tierra, cayó exhausto.
6.109.13
वदन्तं हेतुमद्वाक्यं परिदृष्टार्थनिश्चयम्।
रामः शोकसमाविष्टमित्युवाच विभीषणम् ॥ ६.१०९.१३ ॥
A Vibhīṣaṇa, que hablaba con palabras razonadas y había determinado el sentido claramente visto, Rāma, embargado por el dolor, habló así.
6.109.14
नायं विनष्टो निश्चेष्टः समरे चण्डविक्रमः।
अत्युन्नतमहोत्साहः पतितोऽयमशङ्कितः ॥ ६.१०९.१४ ॥
No ha sido destruido ni yace inmóvil en la batalla; era de valor feroz y de altísimo y gran ardor. Sin temor, ha caído.
6.109.15
नैवं विनष्टाः शोचन्ते क्षत्रधर्मव्यवस्थिताः।
वृद्धिमाशंसमाना ये निपतन्ति रणाजिरे ॥ ६.१०९.१५ ॥
Quienes permanecen firmes en el deber del guerrero y caen en el campo de batalla, esperando la elevación, no se lamentan así cuando han sido abatidos.
6.109.16
येन सेन्द्रास्त्रयो लोकास्त्रासिता युधि धीमता।
तस्मिन् कालसमायुक्ते न कालः परिशोचितुम् ॥ ६.१०९.१६ ॥
Aquel sabio por quien los tres mundos, con Indra, fueron aterrorizados en la batalla; ahora que está unido al tiempo, no es momento de lamentarlo.
6.109.17
नैकान्तविजयो युद्धे भूतपूर्वः कदाचन।
परैर्वा हन्यते वीरः परान् वा हन्ति संयुगे ॥ ६.१०९.१७ ॥
La victoria cierta en la batalla nunca ha existido antes; el héroe es abatido por sus enemigos, o abate a sus enemigos en el combate.
6.109.18
इयं हि पूर्वैः संदिष्टा गतिः क्षत्रियसम्मता।
क्षत्रियो निहतः संख्ये न शोच्य इति निश्चयः ॥ ६.१०९.१८ ॥
Este es el camino prescrito por los antepasados y aprobado para los kṣatriyas: un kṣatriya muerto en batalla no debe ser lamentado; esta es la conclusión firme.
6.109.19
तदेवं निश्चयं दृष्ट्वा तत्त्वमास्थाय विज्वरः।
यदिहानन्तरं कार्यं कल्प्यं तदनुचिन्तय ॥ ६.१०९.१९ ॥
Por tanto, al ver esta conclusión y acogerte a la verdad, libre de la fiebre del dolor, piensa en el deber que debe ordenarse a continuación.
6.109.20
तमुक्तवाक्यं विक्रान्तं राजपुत्रं विभीषणः।
उवाच शोकसंतप्तो भ्रातुर्हितमनन्तरम् ॥ ६.१०९.२० ॥
A aquel valiente príncipe que había hablado así, Vibhīṣaṇa, atormentado por el dolor, dijo entonces palabras para el bien de su hermano.
6.109.21
योऽयं विमर्देष्वविभग्नपूर्वः
सुरैः समस्तैरपि वासवेन।
भवन्तमासाद्य रणे विभग्नो
वेलामिवासाद्य यथा समुद्रः ॥ ६.१०९.२१ ॥
Este, que nunca antes fue vencido en batallas, ni por todos los dioses, ni siquiera por Indra, ha sido derribado en la batalla al encontrarte, como el océano se quiebra al llegar a la orilla.
6.109.22
अनेन दत्तानि वनीपकेषु
भुक्ताश्च भोगा निभृताश्च भृत्याः।
धनानि मित्रेषु समर्पितानि
वैराण्यमित्रेषु च यापितानि ॥ ६.१०९.२२ ॥
Por él se dieron dones a los mendigos, se disfrutaron placeres, y los sirvientes fueron bien mantenidos; la riqueza fue confiada a los amigos, y las enemistades se mantuvieron con los enemigos.
6.109.23
एषोऽहिताग्निश्च महातपाश्च
वेदान्तगः कर्मसु चाग्र्यशूरः।
एतस्य यत् प्रेतगतस्य कृत्यं
तत् कर्तुमिच्छामि तव प्रसादात् ॥ ६.१०९.२३ ॥
Este era un guardián del fuego sagrado, un gran asceta, versado en el Vedānta y el primer héroe en los ritos. Deseo, por tu gracia, realizar el rito debido a él ahora que ha partido al reino de los muertos.
6.109.24
स तस्य वाक्यैः करुणैर्महात्मा
सम्बोधितः साधु विभीषणेन।
आज्ञापयामास नरेन्द्रसूनुः
स्वर्गीयमाधानमदीनसत्त्वः ॥ ६.१०९.२४ ॥
Consolado debidamente por las palabras compasivas de Vibhīṣaṇa, el magnánimo hijo del rey, de ánimo firme, ordenó el rito de la pira fúnebre digno del cielo.
6.109.25
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम्।
क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव ॥ ६.१०९.२५ ॥
Las enemistades que terminan solo con la muerte han concluido, y nuestro propósito se ha cumplido. Que se haga su rito funerario igual que el tuyo, y que el mío sea igual también.