ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.109.1
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा शयानं निर्जितं रणे।
शोकवेगपरीतात्मा विललाप विभीषणः ॥ ६.१०९.१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಸೋತು ಮಲಗಿರುವ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದ ವೇಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿದ ವಿಭೀಷಣ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
6.109.2
वीरविक्रान्त विख्यात प्रवीण नयकोविद।
महार्हशयनोपेत किं शेषे निहतो भुवि ॥ ६.१०९.२ ॥
ವೀರನೇ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನೇ, ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೇ! ಮಹಾ ಶಯ್ಯೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ನೀನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಏಕೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವೆ?
6.109.3
निक्षिप्य दीर्घौ निश्चेष्टौ भुजावङ्गदभूषितौ।
मुकुटेनापवृत्तेन भास्कराकारवर्चसा ॥ ६.१०९.३ ॥
ಉದ್ದವಾದ, ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ ಭುಜಗಳು, ತೋಳ್ಬಂದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದವು, ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿವೆ; ಬಾಗಿದ ಕಿರೀಟ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
6.109.4
तदिदं वीर सम्प्राप्तं यन्मया पूर्वमीरितम्।
काममोहपरीतस्य यत् तन्न रुचितं तव ॥ ६.१०९.४ ॥
ವೀರನೇ! ನಾನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದು ಈಗ ನಡೆದಿದೆ; ಕಾಮ ಮೋಹದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿನಗೆ ಅದು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.
6.109.5
यन्न दर्पात् प्रहस्तो वा नेन्द्रजिन्नापरे जनाः।
न कुम्भकर्णोऽतिरथो नातिकायो नरान्तकः।
न स्वयं बहु मन्येथास्तस्योदर्कोऽयमागतः ॥ ६.१०९.५ ॥
ಇದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಬಂದ ಫಲ; ನೀನೇ ಅದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟೆ. ಪ್ರಹಸ್ತನೂ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ತೂ, ಬೇರೆ ಜನರೂ, ಕುಂಭಕರ್ಣನೂ, ಅತಿರಥನೂ, ಅತಿಕಾಯನೂ, ನರಾಂತಕನೂ ಅಲ್ಲ.
6.109.6
गतः सेतुः सुनीतानां गतो धर्मस्य विग्रहः।
गतः सत्त्वस्य संक्षेपः सुहस्तानां गतिर्गता ॥ ६.१०९.६ ॥
ಸುನೀತಿಯುಳ್ಳವರ ಸೇತುವೆ ಹೋಯಿತು; ಧರ್ಮದ ಮೂರ್ತಿ ಹೋಯಿತು; ಧೈರ್ಯದ ಸಾರ ಹೋಯಿತು; ಕುಶಲಹಸ್ತರ ಆಶ್ರಯವೂ ಹೋಯಿತು.
6.109.7
आदित्यः पतितो भूमौ मग्नस्तमसि चन्द्रमाः।
चित्रभानुः प्रशान्तार्चिर्व्यवसायो निरुद्यमः।
अस्मिन् निपतिते वीरे भूमौ शस्त्रभृतां वरे ॥ ६.१०९.७ ॥
ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಈ ವೀರನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು, ಚಂದ್ರನು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು, ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆ ಆರಿತು, ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು.
6.109.8
किं शेषमिहलोकस्य गतसत्त्वस्य सम्प्रति।
रणे राक्षसशार्दूले प्रसुप्त इव पांसुषु ॥ ६.१०९.८ ॥
ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಏನು ಉಳಿದಿದೆ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಹುಲಿಯು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಂತೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.
6.109.9
धृतिप्रवालः प्रसभाग्र्यपुष्प-
स्तपोबलः शौर्यनिबद्धमूलः।
रणे महान् राक्षसराजवृक्षः
सम्मर्दितो राघवमारुतेन ॥ ६.१०९.९ ॥
ಧೈರ್ಯವೇ ಚಿಗುರಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲವೇ ಹೂವಾಗಿ, ತಪೋಬಲವೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳು ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಮಹಾವೃಕ್ಷವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಸಕಿಹೋಯಿತು.
6.109.10
तेजोविषाणः कुलवंशवंशः
कोपप्रसादापरगात्रहस्तः।
इक्ष्वाकुसिंहावगृहीतदेहः
सुप्तः क्षितौ रावणगन्धहस्ती ॥ ६.१०९.१० ॥
ತೇಜಸ್ಸೇ ಕೊಂಬುಗಳಾಗಿರುವವನು, ಕುಲವಂಶದ ವಂಶಜನು, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯೇ ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಳಾಗಿರುವ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಸಿಂಹನಿಂದ ದೇಹ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣನ ಗಂಧಹಸ್ತಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದೆ.
6.109.11
पराक्रमोत्साहविजृम्भितार्चि-
र्निःश्वासधूमः स्वबलप्रतापः।
प्रतापवान् संयति राक्षसाग्नि-
र्निर्वापितो रामपयोधरेण ॥ ६.१०९.११ ॥
ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ, ನಿಟ್ಟುಸಿರೇ ಹೊಗೆಯಾಗಿದ್ದ, ತನ್ನ ಬಲವೇ ಪ್ರತಾಪವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಕ್ಷಸಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಎಂಬ ಮೇಘವು ಆರಿಸಿತು.
6.109.12
सिंहर्क्षलाङ्गूलककुद्विषाणः
पराभिजिद्गन्धनगन्धवाहः।
रक्षोवृषश्चापलकर्णचक्षुः
क्षितीश्वरव्याघ्रहतोऽवसन्नः ॥ ६.१०९.१२ ॥
ಸಿಂಹ, ಕರಡಿ, ಬಾಲ, ಗೂನು, ಕೊಂಬುಗಳುಳ್ಳವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಹೋರಿಯಂತಿರುವವನು, ಚಂಚಲ ಕಿವಿ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನು, ಭೂಪತಿಯಾದ ವ್ಯಾಘ್ರನಿಂದ ಹತನಾಗಿ ಅವಸನ್ನನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.
6.109.13
वदन्तं हेतुमद्वाक्यं परिदृष्टार्थनिश्चयम्।
रामः शोकसमाविष्टमित्युवाच विभीषणम् ॥ ६.१०९.१३ ॥
ಕಾರಣಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ, ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.109.14
नायं विनष्टो निश्चेष्टः समरे चण्डविक्रमः।
अत्युन्नतमहोत्साहः पतितोऽयमशङ्कितः ॥ ६.१०९.१४ ॥
ಇವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟನೂ ಅಲ್ಲ; ಇವನು ಉಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಹೋತ್ಸಾಹಿ; ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಇವನು ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
6.109.15
नैवं विनष्टाः शोचन्ते क्षत्रधर्मव्यवस्थिताः।
वृद्धिमाशंसमाना ये निपतन्ति रणाजिरे ॥ ६.१०९.१५ ॥
ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವವರು, ಹತರಾದ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
6.109.16
येन सेन्द्रास्त्रयो लोकास्त्रासिता युधि धीमता।
तस्मिन् कालसमायुक्ते न कालः परिशोचितुम् ॥ ६.१०९.१६ ॥
ಯಾವ ಧೀಮಂತನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಯಗೊಳಿಸಿದನೋ, ಅವನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಶನಾದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ.
6.109.17
नैकान्तविजयो युद्धे भूतपूर्वः कदाचन।
परैर्वा हन्यते वीरः परान् वा हन्ति संयुगे ॥ ६.१०९.१७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಚಿತ ವಿಜಯ ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ವೀರನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
6.109.18
इयं हि पूर्वैः संदिष्टा गतिः क्षत्रियसम्मता।
क्षत्रियो निहतः संख्ये न शोच्य इति निश्चयः ॥ ६.१०९.१८ ॥
ಇದು ಪೂರ್ವಜರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಮಾನ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ನಿಶ್ಚಯ.
6.109.19
तदेवं निश्चयं दृष्ट्वा तत्त्वमास्थाय विज्वरः।
यदिहानन्तरं कार्यं कल्प्यं तदनुचिन्तय ॥ ६.१०९.१९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ದುಃಖದ ಜ್ವರವನ್ನು ತೊರೆದು, ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸು.
6.109.20
तमुक्तवाक्यं विक्रान्तं राजपुत्रं विभीषणः।
उवाच शोकसंतप्तो भ्रातुर्हितमनन्तरम् ॥ ६.१०९.२० ॥
ಆ ಮಾತನಾಡಿದ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ವಿಭೀಷಣನು ತಕ್ಷಣ ಸಹೋದರನ ಹಿತವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.109.21
योऽयं विमर्देष्वविभग्नपूर्वः
सुरैः समस्तैरपि वासवेन।
भवन्तमासाद्य रणे विभग्नो
वेलामिवासाद्य यथा समुद्रः ॥ ६.१०९.२१ ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಎಂದೂ ಸೋಲದಿದ್ದ ಇವನು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಇಂದ್ರನಿಂದಲೂ ಸೋಲಿಸಲಾಗದವನು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಭಗ್ನನಾದನು.
6.109.22
अनेन दत्तानि वनीपकेषु
भुक्ताश्च भोगा निभृताश्च भृत्याः।
धनानि मित्रेषु समर्पितानि
वैराण्यमित्रेषु च यापितानि ॥ ६.१०९.२२ ॥
ಇವನು ಯಾಚಕರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದನು, ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಸೇವಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದನು; ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದನು, ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು.
6.109.23
एषोऽहिताग्निश्च महातपाश्च
वेदान्तगः कर्मसु चाग्र्यशूरः।
एतस्य यत् प्रेतगतस्य कृत्यं
तत् कर्तुमिच्छामि तव प्रसादात् ॥ ६.१०९.२३ ॥
ಇವನು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ, ಮಹಾ ತಪಸ್ವಿ, ವೇದಾಂತವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶೂರನು. ಇವನು ಪ್ರೇತತ್ವ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.109.24
स तस्य वाक्यैः करुणैर्महात्मा
सम्बोधितः साधु विभीषणेन।
आज्ञापयामास नरेन्द्रसूनुः
स्वर्गीयमाधानमदीनसत्त्वः ॥ ६.१०९.२४ ॥
ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಭೀಷಣನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನ ನರೇಂದ್ರಸುತ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಗ್ನಿಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
6.109.25
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम्।
क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव ॥ ६.१०९.२५ ॥
ಮರಣದವರೆಗಿನ ವೈರಗಳು ಮುಗಿದವು; ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವೂ ಈಡೇರಿತು. ಇವನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಿನ್ನದಂತೆಯೇ ಮಾಡಲಿ; ನನಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ.