વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.11.1
स बभूव कृशो राजा मैथिलीकाममोहितः।
असन्मानाच्च सुहृदां पापः पापेन कर्मणा ॥ ६.११.१ ॥
મૈથિલીની કામનાથી મોહિત થયેલો તે રાજા કૃશ થઈ ગયો; મિત્રોનું અપમાન કરવાથી, તે પાપીએ પાપકર્મથી આવું કર્યું.
6.11.2
अतीव कामसम्पन्नो वैदेहीमनुचिन्तयन्।
अतीतसमये काले तस्मिन् वै युधि रावणः।
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च प्राप्तकालममन्यत ॥ ६.११.२ ॥
અત્યંત કામવશ થઈ, વૈદેહીનું સતત ચિંતન કરતાં, ભૂતકાળમાં, તે યુદ્ધમાં, રાવણે મંત્રીઓ અને મિત્રો સાથે હવે યોગ્ય સમય આવ્યો છે એમ માન્યું.
6.11.3
स हेमजालविततं मणिविद्रुमभूषितम्।
उपगम्य विनीताश्वमारुरोह महारथम् ॥ ६.११.३ ॥
સોનાની જાળથી ઢંકાયેલા, મણિ અને પરવાળાંથી શણગારેલા, સુશિક્ષિત ઘોડાવાળા મહારથ પાસે જઈને તે ચઢ્યો.
6.11.4
तमास्थाय रथश्रेष्ठं महामेघसमस्वनम्।
प्रययौ रक्षसां श्रेष्ठो दशग्रीवः सभां प्रति ॥ ६.११.४ ॥
મહામેઘની ગર્જના જેવો અવાજ કરતા તે શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢીને, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ દશગ્રીવ સભા તરફ ચાલ્યો.
6.11.5
असिचर्मधरा योधाः सर्वायुधधरास्ततः।
राक्षसा राक्षसेन्द्रस्य पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे ॥ ६.११.५ ॥
પછી તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરેલા, સર્વ પ્રકારના શસ્ત્રો લીધેલા યોદ્ધાઓ રાક્ષસરાજની આગળ ચાલ્યા.
6.11.6
नानाविकृतवेषाश्च नानाभूषणभूषिताः।
पार्श्वतः पृष्ठतश्चैनं परिवार्य ययुस्तदा ॥ ६.११.६ ॥
અનેક પ્રકારના વિકૃત વેષ ધારણ કરેલા, અનેક અલંકારોથી શણગારેલા તે રાક્ષસો ત્યારે તેને બાજુઓથી અને પાછળથી ઘેરી ચાલ્યા.
6.11.7
रथैश्चातिरथाः शीघ्रं मत्तैश्च वरवारणैः।
अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः ॥ ६.११.७ ॥
અતિરથીઓ ઝડપથી રથો પર, મદમસ્ત શ્રેષ્ઠ હાથીઓ પર અને રમતા ઘોડાઓ પર ચડીને દશગ્રીવની પાછળ ઊડ્યા.
6.11.8
गदापरिघहस्ताश्च शक्तितोमरपाणयः।
परश्वधधराश्चान्ये तथान्ये शूलपाणयः।
ततस्तूर्यसहस्राणं संजज्ञे निःस्वनो महान् ॥ ६.११.८ ॥
કેટલાક ગદા અને પરિઘ હાથમાં લઈને, કેટલાક શક્તિ અને તોમર લઈને, બીજા પરશુ ધારણ કરીને અને કેટલાક ત્રિશૂળ હાથમાં લઈને હતા. ત્યારે હજારો વાજિંત્રોનો મહાનાદ ગુંજ્યો.
6.11.9
तुमुलः शङ्खशब्दश्च सभां गच्छति रावणे।
स नेमिघोषेण महान् सहसाभिनिनादयन् ॥ ६.११.९ ॥
રાવણ સભા તરફ જતો હતો ત્યારે શંખોનો તુમુલ નાદ થયો. તે મહારથે રથચક્રોના ઘોષથી અચાનક ચોમેર ગુંજ ઉભો કર્યો.
6.11.10
राजमार्गं श्रिया जुष्टं प्रतिपेदे महारथः।
विमलं चातपत्रं च प्रगृहीतमशोभत ॥ ६.११.१० ॥
તે મહારથ વૈભવથી શોભતા રાજમાર્ગ પર પહોંચ્યો. તેના પર ધરેલું નિર્મળ છત્ર શોભી ઊઠ્યું.
6.11.11
पाण्डुरं राक्षसेन्द्रस्य पूर्णस्ताराधिपो यथा।
हेममञ्जरिगर्भे च शुद्धस्फटिकविग्रहे ॥ ६.११.११ ॥
રાક્ષસરાજનું તે સફેદ છત્ર પૂનમના ચંદ્ર જેવું શોભ્યું; તેની અંદર સોનેરી મંજરીઓ અને શુદ્ધ સ્ફટિકનો દંડ હતો.
6.11.12
चामरव्यजने तस्य रेजतुः सव्यदक्षिणे।
ते कृताञ्जलयः सर्वे रथस्थं पृथिवीस्थिताः ॥ ६.११.१२ ॥
તેની ડાબી અને જમણી બાજુએ ચામર અને પંખા શોભ્યા. ભૂમિ પર ઊભેલા સૌ હાથ જોડીને રથમાં બેઠેલાને પ્રણામ કરતા હતા.
6.11.13
राक्षसा राक्षसश्रेष्ठं शिरोभिस्तं ववन्दिरे।
राक्षसैः स्तूयमानः सञ्जयाशीर्भिररिंदमः ॥ ६.११.१३ ॥
રાક્ષસોએ રાક્ષસશ્રેષ્ઠને મસ્તક નમાવીને વંદન કર્યા. શત્રુઓનું દમન કરનાર તે રાક્ષસોના વિજયાશીર્વાદોથી સ્તુતિ પામતો રહ્યો.
6.11.14
आससाद महातेजाः सभां विरचितां तदा।
सुवर्णरजतास्तीर्णां विशुद्धस्फटिकान्तराम् ॥ ६.११.१४ ॥
મહાતેજસ્વી તે ત્યારે શણગારેલી તે સભામાં પ્રવેશ્યો. તે સોના-ચાંદીથી પાથરેલી હતી અને અંદરથી શુદ્ધ સ્ફટિકની હતી.
6.11.15
विराजमानो वपुषा रुक्मपट्टोत्तरच्छदाम्।
तां पिशाचशतैः षड्भिरभिगुप्तां सदाप्रभाम् ॥ ६.११.१५ ॥
પોતાના શરીરથી પ્રકાશતો, સોનેરી પટ્ટાઓની છતવાળી, છસો પિશાચો દ્વારા સદા રક્ષિત, સદા પ્રકાશિત તે સભામાં.
6.11.16
प्रविवेश महातेजाः सुकृतां विश्वकर्मणा।
तस्यां तु वैदूर्यमयं प्रियकाजिनसंवृतम् ॥ ६.११.१६ ॥
મહાતેજસ્વી વિશ્વકર્માએ સુંદર રીતે બનાવેલી તે સભામાં પ્રવેશ્યો. ત્યાં વૈડૂર્યમણિનું બનેલું, પ્રિયક મૃગચર્મથી ઢંકાયેલું આસન હતું.
6.11.17
महत्सोपाश्रयं भेजे रावणः परमासनम्।
ततः शशासेश्वरवद्दूताँल्लघुपराक्रमान् ॥ ६.११.१७ ॥
રાવણ તે મોટા ટેકાવાળા ઉત્તમ આસન પર બેઠો. પછી ઈશ્વરની જેમ તેણે ઝડપી પરાક્રમી દૂતોને આદેશ આપ્યો.
6.11.18
समानयत मे क्षिप्रमिहैतान् राक्षसानिति।
कृत्यमस्ति महज्जाने कर्तव्यमिति शत्रुभिः ॥ ६.११.१८ ॥
"આ રાક્ષસોને તરત અહીં મારી પાસે લાવો." શત્રુઓને કારણે મહાન કાર્ય કરવાનું છે એ હું જાણું છું.
6.11.19
राक्षसास्तद्वचः श्रुत्वा लङ्कायां परिचक्रमुः।
अनुगेहमवस्थाय विहारशयनेषु च।
उद्यानेषु च रक्षांसि चोदयन्तो ह्यभीतवत् ॥ ६.११.१९ ॥
રાક્ષસોએ તે આજ્ઞા સાંભળીને લંકામાં ચારેબાજુ ફરવા માંડ્યું. ઘરે ઘરે, વિહારસ્થળોએ અને શયનકક્ષોમાં, ઉદ્યાનોમાં ઊભા રહીને, જાણે નિર્ભય હોય તેમ, તેઓ રાક્ષસોને પ્રોત્સાહિત કરતા રહ્યા.
6.11.20
ते रथान्तचरा एके दृप्तानेके दृढान् हयान्।
नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैके पदातयः ॥ ६.११.२० ॥
તેમાંથી કેટલાક રથોની વચ્ચે વિચર્યા; કેટલાક ગર્વિષ્ઠ અને મજબૂત ઘોડાઓ પર ચડ્યા, કેટલાક હાથીઓ પર ચડ્યા, અને કેટલાક પગપાળા ગયા.
6.11.21
सा पुरी परमाकीर्णा रथकुञ्जरवाजिभिः।
सम्पतद्भिर्विरुरुचे गरुत्मद्भिरिवाम्बरम् ॥ ६.११.२१ ॥
તે નગરી રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી અત્યંત ભરાયેલી હતી; ધસી આવતાં એ વાહનોથી તે ગરુડોથી ભરેલા આકાશ જેવી ઝળહળી ઊઠી.
6.11.22
ते वाहनान्यवस्थाय यानानि विविधानि च।
सभां पद्भिः प्रविविशुः सिंहा गिरिगुहामिव ॥ ६.११.२२ ॥
તેમણે પોતાનાં વાહનો અને વિવિધ યાનો મૂકીને, સિંહો જેમ પર્વતની ગુફામાં પ્રવેશે તેમ પગપાળા સભામાં પ્રવેશ કર્યો.
6.11.23
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु राज्ञा ते प्रतिपूजिताः।
पीठेष्वन्ये बृसीष्वन्ये भूमौ केचिदुपाविशन् ॥ ६.११.२३ ॥
રાજાના ચરણ સ્પર્શીને તેઓ રાજા દ્વારા સન્માનિત થયા. કેટલાક આસનો પર, કેટલાક સાદડીઓ પર, અને કેટલાક ભૂમિ પર બેઠા.
6.11.24
ते समेत्य सभायां वै राक्षसा राजशासनात्।
यथार्हमुपतस्थुस्ते रावणं राक्षसाधिपम् ॥ ६.११.२४ ॥
રાજાની આજ્ઞાથી તે રાક્ષસો સભામાં એકઠા થયા અને યોગ્યતા પ્રમાણે રાક્ષસાધિપતિ રાવણની સેવામાં ઉપસ્થિત થયા.
6.11.25
मन्त्रिणश्च यथामुख्या निश्चितार्थेषु पण्डिताः।
अमात्याश्च गुणोपेताः सर्वज्ञा बुद्धिदर्शनाः ॥ ६.११.२५ ॥
નિશ્ચિત કાર્યોમાં નિપુણ મુખ્ય મંત્રીઓ અને ગુણસંપન્ન, સર્વજ્ઞ, બુદ્ધિમાન અમાત્યો પણ ત્યાં એકઠા થયા.
6.11.26
समीयुस्तत्र शतशः शूराश्च बहवस्तथा।
सभायां हेमवर्णायां सर्वार्थस्य सुखाय वै ॥ ६.११.२६ ॥
ત્યાં સેંકડો શૂરવીરો અને બીજા ઘણા પણ સુવર્ણવર્ણી તે સભામાં સર્વ કાર્યોના કલ્યાણ માટે એકઠા થયા.
6.11.27
ततो महात्मा विपुलं सुयुग्यं
रथं वरं हेमविचित्रिताङ्गम्।
शुभं समास्थाय ययौ यशस्वी
विभीषणः संसदमग्रजस्य ॥ ६.११.२७ ॥
ત્યારપછી મહાત્મા અને યશસ્વી વિભીષણ સોનાની ભાતવાળા, સારી રીતે જોડેલા, વિશાળ, શ્રેષ્ઠ, શુભ રથમાં બેસીને મોટા ભાઈની સભામાં ગયા.
6.11.28
स पूर्वजायावरजः शशंस
नामाथ पश्चाच्चरणौ ववन्दे।
शुकः प्रहस्तश्च तथैव तेभ्यो
ददौ यथार्हं पृथगासनानि ॥ ६.११.२८ ॥
તે નાના ભાઈએ પહેલાં પોતાનું નામ કહ્યું, પછી મોટા ભાઈના ચરણોમાં વંદન કર્યા; શુક અને પ્રહસ્ત તથા તેમને પણ યોગ્ય રીતે અલગ આસનો આપ્યાં.
6.11.29
सुवर्णनानामणिभूषणानां
सुवाससां संसदि राक्षसानाम्।
तेषां परार्घ्यागुरुचन्दनानां
स्रजां च गन्धाः प्रववुः समन्तात् ॥ ६.११.२९ ॥
સોના અને વિવિધ મણિના આભૂષણો પહેરેલા, સુંદર વસ્ત્રધારી તે રાક્ષસોની સભામાં શ્રેષ્ઠ અગરુ અને ચંદનની માળાઓની સુગંધ ચારેબાજુ ફેલાઈ ગઈ.
6.11.30
न चुक्रुशुर्नानृतमाह कश्चित्
सभासदो नापि जजल्पुरुच्चैः।
संसिद्धार्थाः सर्व एवोग्रवीर्या
भर्तुः सर्वे ददृशुश्चाननं ते ॥ ६.११.३० ॥
કોઈ બૂમો પાડી નહીં, કોઈએ અસત્ય કહ્યું નહીં; સભાસદો મોટેથી વાતો પણ કરતા ન હતા. ઉગ્ર પરાક્રમી સૌ પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ થયેલા હોય તેમ પોતાના સ્વામીનું મુખ જોતા રહ્યા.
6.11.31
स रावणः शस्त्रभृतां मनस्विनां
महाबलानां समितौ मनस्वी।
तस्यां सभायां प्रभया चकाशे
मध्ये वसूनामिव वज्रहस्तः ॥ ६.११.३१ ॥
શસ્ત્રધારી અને મહાબળવાન મનસ્વી વીરોની એ સભામાં, વસુઓની વચ્ચે વજ્રહસ્ત (ઇન્દ્ર) જેવો મનસ્વી રાવણ પોતાના પ્રભાવથી ઝળહળ્યો.