ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.111.1
तासां विलपमानानां तदा राक्षसयोषिताम्।
ज्येष्ठपत्नी प्रिया दीना भर्तारं समुदैक्षत ॥ ६.१११.१ ॥
ಆಗ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ಪತ್ನಿಯೂ ಪ್ರಿಯಳೂ ದೀನಳೂ ಆದ ಮಂದೋದರಿ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
6.111.2
दशग्रीवं हतं दृष्ट्वा रामेणाचिन्त्यकर्मणा।
पतिं मन्दोदरी तत्र कृपणा पर्यदेवयत् ॥ ६.१११.२ ॥
ಅಚಿಂತ್ಯ ಕರ್ಮಿಯಾದ ರಾಮನಿಂದ ದಶಗ್ರೀವ (ರಾವಣ) ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೀನಳಾದ ಮಂದೋದರಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು.
6.111.3
ननु नाम महाबाहो तव वैश्रवणानुज।
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं त्रस्यत्यपि पुरंदरः ॥ ६.१११.३ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ವೈಶ್ರವಣನ (ಕುಬೇರನ) ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮನೇ! ನೀನು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಲು ಪುರಂದರನೂ (ಇಂದ್ರನೂ) ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದನಲ್ಲವೇ?
6.111.4
ऋषयश्च महान्तोऽपि गन्धर्वाश्च यशस्विनः।
ननु नाम तवोद्वेगाच्चारणाश्च दिशो गताः ॥ ६.१११.४ ॥
ಮಹಾ ಋಷಿಗಳೂ ಯಶಸ್ವಿ ಗಂಧರ್ವರೂ ನಿನ್ನ ಭಯದಿಂದ, ಚಾರಣರೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರಲ್ಲವೇ?
6.111.5
स त्वं मानुषमात्रेण रामेण युधि निर्जितः।
न व्यपत्रपसे राजन् किमिदं राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५ ॥
ನೀನು, ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನಾದ ರಾಮನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲವೇ? ಓ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನೇ, ಇದೇನು?
6.111.6
कथं त्रैलोक्यमाक्रम्य श्रिया वीर्येण चान्वितम्।
अविषह्यं जघान त्वां मानुषो वनगोचरः ॥ ६.१११.६ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಿರಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಜೇಯನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಕೊಂದ?
6.111.7
मानुषाणामविषये चरतः कामरूपिणः।
विनाशस्तव रामेण संयुगे नोपपद्यते ॥ ६.१११.७ ॥
ಮನುಷ್ಯರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮೀರಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸುವ ನಿನಗೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಂದ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
6.111.8
न चैतत् कर्म रामस्य श्रद्दधामि चमूमुखे।
सर्वतः समुपेतस्य तव तेनाभिमर्षणम् ॥ ६.१११.८ ॥
ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿನ್ನನ್ನು ರಾಮ ಹೊಡೆದನೆಂಬ ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.
6.111.9
अथवा रामरूपेण कृतान्तः स्वयमागतः।
मायां तव विनाशाय विधायाप्रतितर्किताम् ॥ ६.१११.९ ॥
ಅಥವಾ ರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಮನೇ ಸ್ವತಃ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ನಿನ್ನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರೂ ಊಹಿಸದ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಅವನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
6.111.10
अथवा वासवेन त्वं धर्षितोऽसि महाबल।
वासवस्य तु का शक्तिस्त्वां द्रष्टुमपि संयुगे ॥ ६.१११.१० ॥
ಅಥವಾ, ಓ ಮಹಾಬಲನೇ, ನೀನು ಇಂದ್ರನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾದರೂ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇದೆ?
6.111.11
महाबलं महावीर्यं देवशत्रुं महौजसम्।
व्यक्तमेष महायोगी परमात्मा सनातनः ॥ ६.१११.११ ॥
ಮಹಾಬಲ, ಮಹಾವೀರ್ಯ, ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಿನ್ನ ಹಾಗೆ; ಇವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಸನಾತನ ಪರಮಾತ್ಮ.
6.111.12
अनादिमध्यनिधनो महतः परमो महान्।
तमसः परमो धाता शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६.१११.१२ ॥
ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದವನು; ಮಹತ್ತತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಮಹಾನ್; ಕತ್ತಲೆಗಿಂತ ಆಚೆಯ ಧಾತೃ; ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.
6.111.13
श्रीवत्सवक्षा नित्यश्रीरजय्यः शाश्वतो ध्रुवः।
मानुषं रूपमास्थाय विष्णुः सत्यपराक्रमः ॥ ६.१११.१३ ॥
ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆಯ ಎದೆಯುಳ್ಳ, ನಿತ್ಯ ಶ್ರೀಯುಳ್ಳ, ಅಜೇಯನಾದ, ಶಾಶ್ವತನಾದ, ಸ್ಥಿರನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಸತ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿ ಮಾನುಷ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
6.111.14
सर्वैः परिवृतो देवैर्वानरत्वमुपागतैः।
सर्वलोकेश्वरः श्रीमाँल्लोकानां हितकाम्यया ॥ ६.१११.१४ ॥
ವಾನರ ರೂಪ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರ, ಶ್ರೀಮಂತನು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ (ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದನು).
6.111.15
स राक्षसपरीवारं देवशत्रुं भयावहम्।
इन्द्रियाणि पुरा जित्वा जितं त्रिभुवनं त्वया ॥ ६.१११.१५ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗಿರುವ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರು, ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು. ಹಿಂದೆ ನೀನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ಗೆದ್ದೆ.
6.111.16
स्मरद्भिरिव तद् वैरमिन्द्रियैरेव निर्जितः।
यदैव हि जनस्थाने राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.१११.१६ ॥
ಆ ವೈರವನ್ನು ನೆನೆದಂತೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದಲೇ ಅವನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು — ಅವನು ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗ.
6.111.17
खरस्तु निहतो भ्राता तदा रामो न मानुषः।
यदैव नगरीं लङ्कां दुष्प्रवेशां सुरैरपि ॥ ६.१११.१७ ॥
ಆಗ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಖರನು ಹತನಾದನು; ಆಗ ರಾಮನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಲಂಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ—
6.111.18
प्रविष्टो हनुमान् वीर्यात् तदैव व्यथिता वयम्।
क्रियतामविरोधश्च राघवेणेति यन्मया ॥ ६.१११.१८ ॥
ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಲೇ ನಾವು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡೆವು. ರಾಘವನು (ರಾಮನು) ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿರೋಧವೂ ಇರಬಾರದು — ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು (ನೆನಪಿಡು).
6.111.19
उच्यमानो न गृह्णासि तस्येयं व्युष्टिरागता।
अकस्माच्चाभिकामोऽसि सीतां राक्षसपुङ्गव ॥ ६.१११.१९ ॥
ನಾನು ಹೇಳಿದರೂ ನೀನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಫಲವೇ ಇದು ಬಂದಿದೆ. ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೀನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದೆ.
6.111.20
ऐश्वर्यस्य विनाशाय देहस्य स्वजनस्य च।
अरुन्धत्या विशिष्टां तां रोहिण्याश्चापि दुर्मते ॥ ६.१११.२० ॥
ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯದ, ದೇಹದ, ಸ್ವಜನರ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ಅರುಂಧತಿ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಆಕೆಯನ್ನು ನೀನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
6.111.21
सीतां धर्षयता मान्यां त्वया ह्यसदृशं कृतम्।
वसुधाया हि वसुधां श्रियाः श्रीं भर्तृवत्सलाम् ॥ ६.१११.२१ ॥
ಮಾನ್ಯಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ನೀನು ಅನುಚಿತ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ, ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯಂತೆ, ಪತಿಪ್ರೇಮಿಯಾದವಳು ಅವಳು.
6.111.22
सीतां सर्वानवद्याङ्गीमरण्ये विजने शुभाम्।
आनयित्वा तु तां दीनां छद्मनाऽऽत्मस्वदूषणम् ॥ ६.१११.२२ ॥
ಸರ್ವಾಂಗ ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಶುಭೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕರೆತಂದು, ಆ ದೀನಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಕಳಂಕಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ.
6.111.23
अप्राप्य तं चैव कामं मैथिलीसंगमे कृतम्।
पतिव्रतायास्तपसा नूनं दग्धोऽसि मे प्रभो ॥ ६.१११.२३ ॥
ಮೈಥಿಲಿಯೊಡನೆ ಸಂಗಮದ ಆಸೆ ಈಡೇರದಿದ್ದರೂ, ಪತಿವ್ರತೆಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನಗಾಗಿ ದಗ್ಧನಾಗಿರುವೆ.
6.111.24
तदैव यन्न दग्धस्त्वं धर्षयंस्तनुमध्यमाम्।
देवा बिभ्यति ते सर्वे सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ॥ ६.१११.२४ ॥
ಆ ತೆಳ್ಳನೆಯ ನಡುವಿನ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪೀಡಿಸುವಾಗಲೇ ನೀನು ದಗ್ಧನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಈಗ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿನಗೆ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.111.25
अवश्यमेव लभते फलं पापस्य कर्मणः।
भर्तः पर्यागते काले कर्ता नास्त्यत्र संशयः ॥ ६.१११.२५ ॥
ಪಾಪಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮಿ, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕರ್ತನು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
6.111.26
शुभकृच्छुभमाप्नोति पापकृत् पापमश्नुते।
विभीषणः सुखं प्राप्तस्त्वं प्राप्तः पापमीदृशम् ॥ ६.१११.२६ ॥
ಶುಭಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪಕರ್ಮಿ ಪಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಭೀಷಣನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನೀನು ಇಂಥ ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ.
6.111.27
सन्त्यन्याः प्रमदास्तुभ्यं रूपेणाभ्यधिकास्ततः।
अनङ्गवशमापन्नस्त्वं तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२७ ॥
ನಿನಗೆ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರಿದ್ದಾರೆ; ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನೂ ಮೀರಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಮನ್ಮಥನ ವಶನಾದ ನೀನು ಮೋಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
6.111.28
न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येन मैथिली।
मयाधिका वा तुल्या वा तत् तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२८ ॥
ಕುಲದಿಂದಾಗಲಿ, ರೂಪದಿಂದಾಗಲಿ, ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ ಮೈಥಿಲಿ ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ, ಸಮಾನಳೂ ಅಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ನೀನು ಮೋಹದಿಂದ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
6.111.29
सर्वदा सर्वभूतानां नास्ति मृत्युरलक्षणः।
तव तद्वदयं मृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः ॥ ६.१११.२९ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಮೃತ್ಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನಗೂ ಅಂತೆಯೇ ಈ ಮೃತ್ಯು ಬಂದಿದೆ; ಮೈಥಿಲಿಯೇ ಅದರ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
6.111.30
सीतानिमित्तजो मृत्युस्त्वया दूरादुपाहृतः।
मैथिली सह रामेण विशोका विहरिष्यति ॥ ६.१११.३० ॥
ಸೀತೆಯ ನಿಮಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ನೀನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಆಹ್ವಾನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ. ಮೈಥಿಲಿ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಶೋಕರಹಿತಳಾಗಿ ವಿಹರಿಸುವಳು.
6.111.31
अल्पपुण्या त्वहं घोरे पतिता शोकसागरे।
कैलासे मन्दरे मेरौ तथा चैत्ररथे वने ॥ ६.१११.३१ ॥
ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯಳಾದ ನಾನು ಘೋರ ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಕೈಲಾಸ, ಮಂದರ, ಮೇರು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೈತ್ರರಥ ವನದಲ್ಲಿ (ಸುಖ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೆ).
6.111.32
देवोद्यानेषु सर्वेषु विहृत्य सहिता त्वया।
विमानेनानुरूपेण या याम्यतुलया श्रिया ॥ ६.१११.३२ ॥
ದೇವೋದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತುಲ ವೈಭವದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
6.111.33
पश्यन्ती विविधान् देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा।
भ्रंशिता कामभोगेभ्यः सास्मि वीर वधात् तव ॥ ६.१११.३३ ॥
ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಮಾಲೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದ ನಾನು, ವೀರ, ನಿನ್ನ ವಧೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಕಾಮಭೋಗಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದವಳು ನಾನೇ.
6.111.34
सैवान्येवास्मि संवृत्ता धिग्राज्ञां चञ्चलां श्रियम्।
हा राजन् सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वक्समुन्नसम् ॥ ६.१११.३४ ॥
ಆಕೆಯೇ ಆದರೂ ಈಗ ಬೇರೆಯವಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜರ ಚಂಚಲ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ಅಯ್ಯೋ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಸುಕುಮಾರ, ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬುಗಳ, ಉತ್ತಮ ಚರ್ಮದ, ಎತ್ತರ ಮೂಗಿನ (ಮುಖ).
6.111.35
कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः।
किरीटकूटोज्ज्वलितं ताम्रास्यं दीप्तकुण्डलम् ॥ ६.१११.३५ ॥
ಕಾಂತಿ, ಶ್ರೀ, ದ್ಯುತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಕಮಲ, ಸೂರ್ಯರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ, ಕಿರೀಟದ ಶಿಖರದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಮುಖ, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳುಳ್ಳ (ಮುಖ).
6.111.36
मदव्याकुललोलाक्षं भूत्वा यत्पानभूमिषु।
विविधस्रग्धरं चारु वल्गुस्मितकथं शुभम् ॥ ६.१११.३६ ॥
ಮದದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ, ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ನೀನು ಮದ್ಯಪಾನದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ, ಮಧುರ ನಗೆ ಮಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶುಭನಾಗಿ (ಇದ್ದೆ).
6.111.37
तदेवाद्य तवैवं हि वक्त्रं न भ्राजते प्रभो।
रामसायकनिर्भिन्नं रक्तं रुधिरविस्रवैः ॥ ६.१११.३७ ॥
ಪ್ರಭುವೇ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಖ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ರಾಮನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ರಕ್ತದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿ, ರಕ್ತಧಾರೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ.
6.111.38
विशीर्णमेदोमस्तिष्कं रूक्षं स्यन्दनरेणुभिः।
हा पश्चिमा मे सम्प्राप्ता दशा वैधव्यदायिनी ॥ ६.१११.३८ ॥
ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ, ರಥದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಒಣಗಿರುವ ಈ ಸ್ಥಿತಿ! ಅಯ್ಯೋ! ನನಗೆ ಬಂದ ಕೊನೆಯ ದಶೆ ಇದು, ಇದು ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು.
6.111.39
या मयाऽऽसीन्न सम्बुद्धा कदाचिदपि मन्दया।
पिता दानवराजो मे भर्ता मे राक्षसेश्वरः ॥ ६.१११.३९ ॥
ಬುದ್ಧಿಹೀನಳಾದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಂದೂ ಅರಿತಿರಲಿಲ್ಲ — ನನ್ನ ತಂದೆ ದಾನವರ ರಾಜ, ನನ್ನ ಪತಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯ.
6.111.40
पुत्रो मे शक्रनिर्जेता इत्यहं गर्विता भृशम्।
दृप्तारिमथनाः क्रूराः प्रख्यातबलपौरुषाः ॥ ६.१११.४० ॥
ನನ್ನ ಮಗ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಎಂದು ನಾನು ಅತಿಯಾಗಿ ಗರ್ವಿಸಿದ್ದೆ; ಅಹಂಕಾರಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವವರು, ಕ್ರೂರರು, ಬಲ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
6.111.41
अकुतश्चिद्भया नाथा ममेत्यासीन्मतिर्ध्रुवा।
तेषामेवंप्रभावाणां युष्माकं राक्षसर्षभाः ॥ ६.१११.४१ ॥
'ನನ್ನ ಒಡೆಯರು ಯಾರಿಗೂ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾದ ನಿಮಗೆ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ!
6.111.42
कथं भयमसम्बुद्धं मानुषादिदमागतम्।
स्निग्धेन्द्रनीलनीलं तु प्रांशुशैलोपमं महत् ॥ ६.१११.४२ ॥
ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಬಂದ ಈ ಭಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಂತು? ನುಣುಪಾದ ಇಂದ್ರನೀಲದಂತೆ ನೀಲಿಯಾಗಿ, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹತ್ತಾಗಿ!
6.111.43
केयूराङ्गदवैदूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम्।
कान्तं विहारेष्वधिकं दीप्तं संग्रामभूमिषु ॥ ६.१११.४३ ॥
ಕೇಯೂರ, ಅಂಗದ, ವೈಡೂರ್ಯ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವನು; ವಿಹಾರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮನೋಹರನು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ತೇಜಸ್ವಿಯು.
6.111.44
भात्याभरणभाभिर्यद् विद्युद्भिरिव तोयदः।
तदेवाद्य शरीरं ते तीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ॥ ६.१११.४४ ॥
ಆಭರಣಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೇಘದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನ ದೇಹವು, ಇಂದು ಚೂಪಾದ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
6.111.45
पुनर्दुर्लभसंस्पर्शं परिष्वक्तुं न शक्यते।
श्वाविधः शललैर्यद्वद् बाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ॥ ६.१११.४५ ॥
ಈಗ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಯ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿದೆ.
6.111.46
स्वर्पितैर्मर्मसु भृशं संछिन्नस्नायुबन्धनम्।
क्षितौ निपतितं राजन् श्यामं वै रुधिरच्छवि ॥ ६.१११.४६ ॥
ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ನೆಟ್ಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನರಬಂಧನಗಳು ತುಂಡಾಗಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ರಕ್ತವರ್ಣದ ಕಪ್ಪು ದೇಹವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.
6.111.47
वज्रप्रहाराभिहतो विकीर्ण इव पर्वतः।
हा स्वप्नः सत्यमेवेदं त्वं रामेण कथं हतः ॥ ६.१११.४७ ॥
ವಜ್ರದ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆತಗೊಂಡು ಚದುರಿಬಿದ್ದ ಪರ್ವತದಂತೆ. ಅಯ್ಯೋ! ಇದು ಕನಸೋ, ನಿಜವೋ? ನೀನು ರಾಮನಿಂದ ಹೇಗೆ ಹತನಾದೆ?
6.111.48
त्वं मृत्योरपि मृत्युः स्याः कथं मृत्युवशं गतः।
त्रैलोक्यवसुभोक्तारं त्रैलोक्योद्वेगदं महत् ॥ ६.१११.४८ ॥
ನೀನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೂ ಮೃತ್ಯುವಾಗಿರಬೇಕಾದವನು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋದೆ? ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭಯ ನೀಡಿದವನೇ, ಮಹಾತ್ಮನೇ!
6.111.49
जेतारं लोकपालानां क्षेप्तारं शंकरस्य च।
दृप्तानां निग्रहीतारमाविष्कृतपराक्रमम् ॥ ६.१११.४९ ॥
ಅವನು ಲೋಕಪಾಲಕರನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಶಂಕರನನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದವನು, ಗರ್ವಿಷ್ಠರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವವನು, ಪ್ರಕಟವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು.
6.111.50
लोकक्षोभयितारं च साधुभूतविदारणम्।
ओजसा दृप्तवाक्यानां वक्तारं रिपुसंनिधौ ॥ ६.१११.५० ॥
ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಿಸುವವನು, ಸಜ್ಜನ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೀಳುವವನು; ಶತ್ರುಗಳ ಮುಂದೆ ಬಲದಿಂದ ಗರ್ವದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವವನು.
6.111.51
स्वयूथभृत्यगोप्तारं हन्तारं भीमकर्मणाम्।
हन्तारं दानवेन्द्राणां यक्षाणां च सहस्रशः ॥ ६.१११.५१ ॥
ಅವನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಸೇವಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು; ಭೀಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು; ದಾನವ ರಾಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂದವನು.
6.111.52
निवातकवचानां तु निग्रहीतारमाहवे।
नैकयज्ञविलोप्तारं त्रातारं स्वजनस्य च ॥ ६.१११.५२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿವಾತಕವಚರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದವನು; ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದವನು; ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು.
6.111.53
धर्मव्यवस्थाभेत्तारं मायास्रष्टारमाहवे।
देवासुरनृकन्यानामाहर्तारं ततस्ततः ॥ ६.१११.५३ ॥
ಅವನು ಧರ್ಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸಿದವನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು; ದೇವ, ಅಸುರ, ಮಾನವ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಅಪಹರಿಸಿದವನು.
6.111.54
शत्रुस्त्रीशोकदातारं नेतारं स्वजनस्य च।
लङ्काद्वीपस्य गोप्तारं कर्तारं भीमकर्मणाम् ॥ ६.१११.५४ ॥
ಅವನು ಶತ್ರುಗಳ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಶೋಕ ನೀಡುವವನು, ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ನಾಯಕ, ಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ರಕ್ಷಕ, ಭೀಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು.
6.111.55
अस्माकं कामभोगानां दातारं रथिनां वरम्।
एवंप्रभावं भर्तारं दृष्ट्वा रामेण पातितम् ॥ ६.१११.५५ ॥
ನಮ್ಮ ಕಾಮಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವನು, ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಇಂತಹ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ನಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಮನಿಂದ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು.
6.111.56
स्थिरास्मि या देहमिमं धारयामि हतप्रिया।
शयनेषु महार्हेषु शयित्वा राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५६ ॥
ಪ್ರಿಯನು ಹತನಾದ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನೇ, ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ.
6.111.57
इह कस्मात् प्रसुप्तोऽसि धरण्यां रेणुगुण्ठितः।
यदा मे तनयः शस्तो लक्ष्मणेनेन्द्रजिद् युधि ॥ ६.१११.५७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ? ನನ್ನ ಮಗ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಹತನಾದಾಗ.
6.111.58
तदा त्वभिहता तीव्रमद्य त्वस्मिन् निपातिता।
साहं बन्धुजनैर्हीना हीना नाथेन च त्वया ॥ ६.१११.५८ ॥
ಆಗ ನಾನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಂದು ಇವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಬಂಧುಜನರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವಳಾಗಿ, ನಿನ್ನಂತಹ ರಕ್ಷಕನನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡವಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.
6.111.59
विहीना कामभोगैश्च शोचिष्ये शाश्वतीः समाः।
प्रपन्नो दीर्घमध्वानं राजन्नद्य सुदुर्गमम् ॥ ६.१११.५९ ॥
ಕಾಮಭೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾನು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಶೋಕಿಸುವೆ. ರಾಜನೇ, ಇಂದು ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾದ ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದೀಯ.
6.111.60
नय मामपि दुःखार्तां न वर्तिष्ये त्वया विना।
कस्मात् त्वं मां विहायेह कृपणां गन्तुमिच्छसि ॥ ६.१११.६० ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ನನ್ನನ್ನೂ ಕರೆದೊಯ್ಯು; ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಬದುಕೆನು. ಇಲ್ಲಿ ದೀನಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಏಕೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?
6.111.61
दीनां विलपतीं मन्दां किं च मां नाभिभाषसे।
दृष्ट्वा न खल्वभिक्रुद्धो मामिहानवगुण्ठिताम् ॥ ६.१११.६१ ॥
ದೀನಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ, ಮಂದಳಾದ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೇ?
6.111.62
निर्गतां नगरद्वारात् पद्भ्यामेवागतां प्रभो।
पश्येष्टदार दारांस्ते भ्रष्टलज्जावगुण्ठनान् ॥ ६.१११.६२ ॥
ಪ್ರಭು, ನಗರದ ದ್ವಾರದಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು. ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ನೋಡು, ಅವರ ನಾಚಿಕೆಯ ಮುಸುಕು ಜಾರಿಹೋಗಿದೆ.
6.111.63
बहिर्निष्पतितान् सर्वान् कथं दृष्ट्वा न कुप्यसि।
अयं क्रीडासहायस्तेऽनाथो लालप्यते जनः ॥ ६.१११.६३ ॥
ಹೊರಬಂದಿರುವ ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ನೀನು ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ? ನಿನ್ನ ಆಟದ ಸಂಗಾತಿಗಳಾದ ಈ ಜನರು ರಕ್ಷಕನಿಲ್ಲದೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.111.64
न चैनमाश्वासयसि किं वा न बहुमन्यसे।
यास्त्वया विधवा राजन् कृता नैकाः कुलस्त्रियः ॥ ६.१११.६४ ॥
ನೀನು ಇವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಇವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಧವೆಯರಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಲವರು.
6.111.65
पतिव्रता धर्मरता गुरुशुश्रूषणे रताः।
ताभिः शोकाभितप्ताभिः शप्तः परवशं गतः ॥ ६.१११.६५ ॥
ಪತಿವ್ರತೆಯರು, ಧರ್ಮನಿರತರು, ಗುರುಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು ಆದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಶೋಕದಿಂದ ಬೆಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪರವಶನಾದೆ.
6.111.66
त्वया विप्रकृताभिश्च तदा शप्तस्तदागतम्।
प्रवादः सत्यमेवायं त्वां प्रति प्रायशो नृप ॥ ६.१११.६६ ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ಅವಮಾನಿತರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಗ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು; ಆ ಶಾಪ ಆಗಲೇ ಫಲಿಸಿತು. ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕುರಿತ ಈ ಅಪವಾದ ಬಹುತೇಕ ಸತ್ಯವೇ.
6.111.67
पतिव्रतानां नाकस्मात् पतन्त्यश्रूणि भूतले।
कथं च नाम ते राजँल्लोकानाक्रम्य तेजसा ॥ ६.१११.६७ ॥
ಪತಿವ್ರತೆಯರ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದೆ?
6.111.68
नारीचौर्यमिदं क्षुद्रं कृतं शौण्डीर्यमानिना।
अपनीयाश्रमाद् रामं यन्मृगच्छद्मना त्वया ॥ ६.१११.६८ ॥
ಶೌರ್ಯದ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೀನು ಮಾಯಾಮೃಗದ ವೇಷದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದೂರ ಕಳುಹಿಸಿ ಈ ನೀಚ ಸ್ತ್ರೀ ಅಪಹರಣ ಮಾಡಿದೆ.
6.111.69
आनीता रामपत्नी सा अपनीय च लक्ष्मणम्।
कातर्यं च न ते युद्धे कदाचित् संस्मराम्यहम् ॥ ६.१११.६९ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ದೂರ ಕಳುಹಿಸಿ ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೀನು ಕರೆತಂದೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೇಡಿತನವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
6.111.70
तत् तु भाग्यविपर्यासान्नूनं ते पक्वलक्षणम्।
अतीतानागतार्थज्ञो वर्तमानविचक्षणः ॥ ६.१११.७० ॥
ಅದು ಭಾಗ್ಯವಿಪರ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿನ್ನ ವಿನಾಶದ ಪಕ್ವ ಲಕ್ಷಣವೇ ಆಗಿದೆ. ಭೂತಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚತುರನಾದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ.
6.111.71
मैथिलीमाहृतां दृष्ट्वा ध्यात्वा निःश्वस्य चायतम्।
सत्यवाक् स महाबाहो देवरो मे यदब्रवीत् ॥ ६.१११.७१ ॥
ಮೈಥಿಲಿ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಸತ್ಯವಾದಿಯಾದ ನನ್ನ ಮೈದುನ ಹೇಳಿದುದು ಇದೇ.
6.111.72
अयं राक्षसमुख्यानां विनाशः प्रत्युपस्थितः।
कामक्रोधसमुत्थेन व्यसनेन प्रसङ्गिना ॥ ६.१११.७२ ॥
ಕಾಮ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ, ಪ್ರಮುಖ ರಾಕ್ಷಸರ ಈ ವಿನಾಶ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ.
6.111.73
निवृत्तस्त्वत्कृतेनार्थः सोऽयं मूलहरो महान्।
त्वया कृतमिदं सर्वमनाथं राक्षसं कुलम् ॥ ६.१११.७३ ॥
ನಿನ್ನ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಈ ಉದ್ದೇಶ ಮುಗಿದಿದೆ; ಇದು ಬೇರನ್ನು ಕಿತ್ತೆಸೆಯುವ ಮಹಾ ವಿನಾಶ. ನೀನು ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿದೆ; ರಾಕ್ಷಸ ಕುಲ ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿದೆ.
6.111.74
नहि त्वं शोचितव्यो मे प्रख्यातबलपौरुषः।
स्त्रीस्वभावात् तु मे बुद्धिः कारुण्ये परिवर्तते ॥ ६.१११.७४ ॥
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕರುಣೆಯತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
6.111.75
सुकृतं दुष्कृतं च त्वं गृहीत्वा स्वां गतिं गतः।
आत्मानमनुशोचामि त्वद्विनाशेन दुःखिताम् ॥ ६.१११.७५ ॥
ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನೀನು ನಿನ್ನ ಗತಿಗೆ ಹೋದೆ. ನಿನ್ನ ವಿನಾಶದಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾದ ನಾನು ನನಗಾಗಿಯೇ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
6.111.76
सुहृदां हितकामानां न श्रुतं वचनं त्वया।
भ्रातॄणां चैव कात्स्र्न्येन हितमुक्तं दशानन ॥ ६.१११.७६ ॥
ಓ ದಶಾನನ! ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ; ಸಹೋದರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಹಿತವಚನವನ್ನೂ ನೀನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
6.111.77
हेत्वर्थयुक्तं विधिवच्छ्रेयस्करमदारुणम्।
विभीषणेनाभिहितं न कृतं हेतुमत् त्वया ॥ ६.१११.७७ ॥
ವಿಭೀಷಣನು ಕಾರಣಯುಕ್ತವಾಗಿ, ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾಗಿ, ಕಠೋರವಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕಾರಣಯುಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
6.111.78
मारीचकुम्भकर्णाभ्यां वाक्यं मम पितुस्तथा।
न कृतं वीर्यमत्तेन तस्येदं फलमीदृशम् ॥ ६.१११.७८ ॥
ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಕುಂಭಕರ್ಣರ ಮಾತು, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನೂ ನೀನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಪರಾಕ್ರಮದ ಮದದಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡದ ಫಲವೇ ಇದು.
6.111.79
नीलजीमूतसंकाश पीताम्बर शुभाङ्गद।
स्वगात्राणि विनिक्षिप्य किं शेषे रुधिरावृतः ॥ ६.१११.७९ ॥
ನೀಲ ಮೇಘದಂತಿರುವವನೇ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಭುಜಕೀರ್ತಿ ಧರಿಸಿದವನೇ, ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ?
6.111.80
प्रसुप्त इव शोकार्तां किं मां न प्रतिभाषसे।
महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ६.१११.८० ॥
ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವವನಂತೆ, ಶೋಕದಿಂದ ನರಳುವ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ? ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಶಲನೂ ಎಂದೂ ಓಡದವನೂ ಆದವನೇ!
6.111.81
यातुधानस्य दौहित्रीं किं मां न प्रतिभाषसे।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे नवे परिभवे कृते ॥ ६.१११.८१ ॥
ರಾಕ್ಷಸನ ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ? ಏಳು, ಏಳು! ಹೊಸ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ?
6.111.82
अद्य वै निर्भया लङ्कां प्रविष्टाः सूर्यरश्मयः।
येन सूदयसे शत्रून् समरे सूर्यवर्चसा ॥ ६.१११.८२ ॥
ಇಂದು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯ ಕಿರಣಗಳು ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ; ಯಾವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆಯೋ ಅದು ಈಗ.
6.111.83
वज्रं वज्रधरस्येव सोऽयं ते सततार्चितः।
रणे बहुप्रहरणो हेमजालपरिष्कृतः ॥ ६.१११.८३ ॥
ವಜ್ರಧರನ (ಇಂದ್ರನ) ವಜ್ರದಂತೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಸದಾ ಪೂಜಿತವಾದ ಇದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಸ್ವರ್ಣ ಜಾಲದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದುದು.
6.111.84
परिघो व्यवकीर्णस्ते बाणैश्छिन्नः सहस्रधा।
प्रियामिवोपसंगृह्य किं शेषे रणमेदिनीम् ॥ ६.१११.८४ ॥
ನಿನ್ನ ಪರಿಘವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಾವಿರ ತುಂಡಾಗಿ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದಿದೆ; ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಗಿದು ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ?
6.111.85
अप्रियामिव कस्माच्च मां नेच्छस्यभिभाषितुम्।
धिगस्तु हृदयं यस्या ममेदं न सहस्रधा ॥ ६.१११.८५ ॥
ಅಪ್ರಿಯಳಂತೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಲು ನೀನು ಏಕೆ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ? ನನ್ನ ಈ ಹೃದಯ ಸಾವಿರ ಚೂರಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ!
6.111.86
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने फलते शोकपीडितम्।
इत्येवं विलपन्ती सा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ ६.१११.८६ ॥
ನೀನು ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಈ ಹೃದಯ ಒಡೆಯುತ್ತಿದೆ!” ಎಂದು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
6.111.87
स्नेहोपस्कन्नहृदया तदा मोहमुपागमत्।
कश्मलाभिहता सन्ना बभौ सा रावणोरसि ॥ ६.१११.८७ ॥
ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯದವಳು ಆಗ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದಳು; ಮೂರ್ಛೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಕುಸಿದ ಅವಳು ರಾವಣನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆದಳು.
6.111.88
संध्यानुरक्ते जलदे दीप्ता विद्युदिवोज्ज्वला।
तथागतां समुत्थाप्य सपत्न्यस्तां भृशातुराः ॥ ६.१११.८८ ॥
ಸಂಜೆಯ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮೇಘದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅವಳು ಹೀಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಳು; ಅವಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಸವತಿಯರು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು.
6.111.89
पर्यवस्थापयामासू रुदत्यो रुदतीं भृशम्।
किं ते न विदिता देवि लोकानां स्थितिरध्रुवा ॥ ६.१११.८९ ॥
ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಸವತಿಯರು, ಅತಿಯಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು: “ದೇವಿ! ಲೋಕಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಅಸ್ಥಿರವೆಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೇ?”
6.111.90
दशाविभागपर्याये राज्ञां वै चञ्चलाः श्रियः।
इत्येवमुच्यमाना सा सशब्दं प्ररुरोद ह ॥ ६.१११.९० ॥
ರಾಜರ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ದಶಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಚಂಚಲವಾಗಿವೆ!” ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವಳು ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತಳು.
6.111.91
स्नपयन्ती तदास्रेण स्तनौ वक्त्रं सुनिर्मलम्।
एतस्मिन्नन्तरे रामो विभीषणमुवाच ह ॥ ६.१११.९१ ॥
ಅವಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತನ್ನ ಎದೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.111.92
संस्कारः क्रियतां भ्रातुः स्त्रीगणः परिसान्त्व्यताम्।
तमुवाच ततो धीमान् विभीषण इदं वचः ॥ ६.१११.९२ ॥
ಸಹೋದರನ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಯಲಿ; ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂತೈಸಲಿ. ಆಗ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿಭೀಷಣನು ಅವನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.111.93
विमृश्य बुद्ध्या प्रश्रितं धर्मार्थसहितं हितम्।
त्यक्तधर्मव्रतं क्रूरं नृशंसमनृतं तथा ॥ ६.१११.९३ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು — ಧರ್ಮವ್ರತಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಕ್ರೂರನು, ನಿರ್ದಯನು, ಸುಳ್ಳುಗಾರನು ಆದವನ ಕುರಿತು.
6.111.94
नाहमर्हामि संस्कर्तुं परदाराभिमर्शनम्।
भ्रातृरूपो हि मे शत्रुरेष सर्वाहिते रतः ॥ ६.१११.९४ ॥
ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ನಾನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಅವನು ಸಹೋದರ ರೂಪದ ನನ್ನ ಶತ್ರು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಹಿತ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದವನು.
6.111.95
रावणो नार्हते पूजां पूज्योऽपि गुरुगौरवात्।
नृशंस इति मां राम वक्ष्यन्ति मनुजा भुवि ॥ ६.१११.९५ ॥
ರಾವಣನು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಹಿರಿಯನೆಂಬ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ. ಓ ರಾಮಾ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ನಿರ್ದಯಿ ಎಂದು ಹೇಳುವರು.
6.111.96
श्रुत्वा तस्यागुणान् सर्वे वक्ष्यन्ति सुकृतं पुनः।
तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.१११.९६ ॥
ಅವನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಧರ್ಮಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
6.111.97
विभीषणमुवाचेदं वाक्यज्ञं वाक्यकोविदः।
तवापि मे प्रियं कार्यं त्वत्प्रभावान्मया जितम् ॥ ६.१११.९७ ॥
ಮಾತಿನ ಕೌಶಲ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಮನು ಮಾತನ್ನು ಅರಿತ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನಾನು ಜಯಿಸಿದೆ; ನಿನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗುವುದು.
6.111.98
अवश्यं तु क्षमं वाच्यो मया त्वं राक्षसेश्वर।
अधर्मानृतसंयुक्तः कामं त्वेष निशाचरः ॥ ६.१११.९८ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಖಂಡಿತ ಹೇಳಬೇಕು; ಈ ನಿಶಾಚರನು ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.
6.111.99
तेजस्वी बलवाञ्छूरः संग्रामेषु च नित्यशः।
शतक्रतुमुखैर्देवैः श्रूयते न पराजितः ॥ ६.१११.९९ ॥
ಅವನು ತೇಜಸ್ವಿ, ಬಲಶಾಲಿ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶೂರ; ಶತಕ್ರತು ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಅವನು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಕೇಳಿಬಂದಿಲ್ಲ.
6.111.100
महात्मा बलसम्पन्नो रावणो लोकरावणः।
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम् ॥ ६.१११.१०० ॥
ಮಹಾತ್ಮನೂ ಬಲಸಂಪನ್ನನೂ ಲೋಕವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ರಾವಣನು; ವೈರಗಳು ಮರಣದವರೆಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ; ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರಿತು.
6.111.101
क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव।
त्वत्सकाशान्महाबाहो संस्कारं विधिपूर्वकम् ॥ ६.१११.१०१ ॥
ಇವನ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಮಾಡಲಿ; ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಯಲಿ.
6.111.102
क्षिप्रमर्हति धर्मेण त्वं यशोभाग् भविष्यसि।
राघवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणो विभीषणः ॥ ६.१११.१०२ ॥
ನೀನು ಬೇಗನೆ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಆಗ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಗಿಯಾಗುವೆ. ರಾಘವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಭೀಷಣನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು.
6.111.103
संस्कारयितुमारेभे भ्रातरं रावणं हतम्।
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१११.१०३ ॥
ಹತನಾದ ಸಹೋದರ ರಾವಣನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ವಿಭೀಷಣನು ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ.
6.111.104
रावणस्याग्निहोत्रं तु निर्यापयति सत्वरम्।
शकटान् दारुरूपाणि अग्नीन् वै याजकांस्तथा ॥ ६.१११.१०४ ॥
ರಾವಣನ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಂಡಿಗಳು, ಅಗ್ನಿಗಳು, ಯಾಜಕರೂ.
6.111.105
तथा चन्दनकाष्ठानि काष्ठानि विविधानि च।
अगरूणि सुगन्धीनि गन्धांश्च सुरभींस्तथा ॥ ६.१११.१०५ ॥
ಅಂತೆಯೇ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು. ಅಗರು, ಸುಗಂಧ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಕೂಡ.
6.111.106
मणिमुक्ताप्रवालानि निर्यापयति राक्षसः।
आजगाम मुहूर्तेन राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१११.१०६ ॥
ಮಣಿ, ಮುತ್ತು, ಹವಳಗಳನ್ನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಹೊರತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಬಂದನು.
6.111.107
ततो माल्यवता सार्धं क्रियामेव चकार सः।
सौवर्णीं शिबिकां दिव्यामारोप्य क्षौमवाससम् ॥ ६.१११.१०७ ॥
ನಂತರ ಮಾಲ್ಯವಂತನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಚಿನ್ನದ ದಿವ್ಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ, ರೇಶ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಇರಿಸಿ.
6.111.108
रावणं राक्षसाधीशमश्रुवर्णमुखा द्विजाः।
तूर्यघोषैश्च विविधैः स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ॥ ६.१११.१०८ ॥
ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ಮುಖಗಳ ದ್ವಿಜರು, ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಘೋಷಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತ ಗೌರವಿಸಿದರು.
6.111.109
पताकाभिश्च चित्राभिः सुमनोभिश्च चित्रिताम्।
उत्क्षिप्य शिबिकां तां तु विभीषणपुरोगमाः ॥ ६.१११.१०९ ॥
ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು (ಅವರು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು).
6.111.110
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे गृह्य काष्ठानि भेजिरे।
अग्नयो दीप्यमानास्ते तदाध्वर्युसमीरिताः ॥ ६.१११.११० ॥
ಎಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಆಗ ಅಧ್ವರ್ಯು ಪುರೋಹಿತನು ಉರಿಸಿದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಆ ಅಗ್ನಿಗಳೂ (ಹೋದವು).
6.111.111
शरणाभिगताः सर्वे पुरस्तात् तस्य ते ययुः।
अन्तःपुराणि सर्वाणि रुदमानानि सत्वरम् ॥ ६.१११.१११ ॥
ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು. ಅಂತಃಪುರದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಅಳುತ್ತಾ ತ್ವರೆಯಿಂದ (ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು).
6.111.112
पृष्ठतोऽनुययुस्तानि प्लवमानानि सर्वतः।
रावणं प्रयते देशे स्थाप्य ते भृशदुःखिताः ॥ ६.१११.११२ ॥
ಅವರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದರು, ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾ. ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾದ ಅವರು ರಾವಣನನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು.
6.111.113
चितां चन्दनकाष्ठैश्च पद्मकोशीरचन्दनैः।
ब्राह्म्या संवर्तयामासू राङ्कवास्तरणावृताम् ॥ ६.१११.११३ ॥
ಗಂಧದ ಕಟ್ಟಿಗೆ, ತಾವರೆ, ಕೊಸೀರ ಮತ್ತು ಚಂದನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ರಾಂಕವ ಮೃಗಚರ್ಮಗಳಿಂದ ಹೊದಿಸಿದರು.
6.111.114
प्रचक्रू राक्षसेन्द्रस्य पितृमेधमनुत्तमम्।
वेदिं च दक्षिणाप्राचीं यथास्थानं च पावकम् ॥ ६.१११.११४ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪಿತೃಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು; ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು.
6.111.115
पृषदाज्येन सम्पूर्णं स्रुवं स्कन्धे प्रचिक्षिपुः।
पादयोः शकटं प्रापुरूर्वोश्चोलूखलं तदा ॥ ६.१११.११५ ॥
ಮೊಸರು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ರುವವನ್ನು ಅವರು ಭುಜದ ಮೇಲಿಟ್ಟರು; ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ಬಂಡಿಯನ್ನು ತಂದರು; ತೊಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒರಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು.
6.111.116
दारुपात्राणि सर्वाणि अरणिं चोत्तरारणिम्।
दत्त्वा तु मुसलं चान्यं यथास्थानं विचक्रमुः ॥ ६.१११.११६ ॥
ಮರದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ, ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಅರಣಿಗಳನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ಒನಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದರು.
6.111.117
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च।
तत्र मेध्यं पशुं हत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः ॥ ६.१११.११७ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಶುವನ್ನು ವಧಿಸಿದರು.
6.111.118
परिस्तरणिकां राज्ञो घृताक्तां समवेशयन्।
गन्धैर्माल्यैरलंकृत्य रावणं दीनमानसाः ॥ ६.१११.११८ ॥
ರಾಜನಿಗಾಗಿ ತುಪ್ಪ ಸವರಿದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಸಿದರು; ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾವಣನನ್ನು ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿದರು.
6.111.119
विभीषणसहायास्ते वस्त्रैश्च विविधैरपि।
लाजैरवकिरन्ति स्म बाष्पपूर्णमुखास्तथा ॥ ६.१११.११९ ॥
ವಿಭೀಷಣನ ಸಹಾಯಕರು ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಲಾಜ (ಹುರಿದ ಅಕ್ಕಿ)ಯಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು; ಅವರ ಮುಖಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
6.111.120
स ददौ पावकं तस्य विधियुक्तं विभीषणः।
स्नात्वा चैवार्द्रवस्त्रेण तिलान् दर्भविमिश्रितान् ॥ ६.१११.१२० ॥
ವಿಭೀಷಣನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಒದ್ದೆ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ, ದರ್ಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದ ಎಳ್ಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
6.111.121
उदकेन च सम्मिश्रान् प्रदाय विधिपूर्वकम्।
ताः स्त्रियोऽनुनयामास सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ॥ ६.१११.१२१ ॥
ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
6.111.122
गम्यतामिति ताः सर्वा विविशुर्नगरं ततः।
प्रविष्टासु पुरीं स्त्रीषु राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
रामपार्श्वमुपागम्य समतिष्ठद् विनीतवत् ॥ ६.१११.१२२ ॥
"ಹೋಗಿ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸ್ತ್ರೀಯರು ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ವಿಭೀಷಣನು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತನು.
6.111.123
रामोऽपि सह सैन्येन ससुग्रीवः सलक्ष्मणः।
हर्षं लेभे रिपुं हत्वा वृत्रं वज्रधरो यथा ॥ ६.१११.१२३ ॥
ರಾಮನೂ ಸೇನೆ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ವಜ್ರಧಾರಿ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
6.111.124
ततो विमुक्त्वा सशरं शरासनं
महेन्द्रदत्तं कवचं स तन्महत्।
विमुच्य रोषं रिपुनिग्रहात् ततो
रामः स सौम्यत्वमुपागतोऽरिहा ॥ ६.१११.१२४ ॥
ನಂತರ ಬಾಣಸಹಿತ ಧನುಸ್ಸು, ಇಂದ್ರನು ಕೊಟ್ಟ ಆ ದೊಡ್ಡ ಕವಚ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶತ್ರುವನ್ನು ದಮನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನಾದ ರಾಮನು ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.