Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.111.1
तासां विलपमानानां तदा राक्षसयोषिताम्।
ज्येष्ठपत्नी प्रिया दीना भर्तारं समुदैक्षत ॥ ६.१११.१ ॥
Entre aquelas mulheres rākṣasa que se lamentavam, a esposa principal, amada e desolada Mandodarī, então olhou para o seu marido.
6.111.2
दशग्रीवं हतं दृष्ट्वा रामेणाचिन्त्यकर्मणा।
पतिं मन्दोदरी तत्र कृपणा पर्यदेवयत् ॥ ६.१११.२ ॥
Ao ver Daśagrīva morto por Rāma, de feitos inconcebíveis, a desolada Mandodarī lamentou-se ali por seu marido.
6.111.3
ननु नाम महाबाहो तव वैश्रवणानुज।
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं त्रस्यत्यपि पुरंदरः ॥ ६.१११.३ ॥
Ó tu de braços poderosos, irmão mais novo de Vaiśravaṇa! Quando te irritavas, até Purandara (Indra) tremia de se pôr diante de ti.
6.111.4
ऋषयश्च महान्तोऽपि गन्धर्वाश्च यशस्विनः।
ननु नाम तवोद्वेगाच्चारणाश्च दिशो गताः ॥ ६.१११.४ ॥
Até os grandes sábios e os famosos gandharvas, e também os cāraṇas, não fugiram em todas as direções por medo de ti?
6.111.5
स त्वं मानुषमात्रेण रामेण युधि निर्जितः।
न व्यपत्रपसे राजन् किमिदं राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५ ॥
Tu, derrotado em batalha por um simples homem, Rāma, não te envergonhas, ó rei? Ó senhor dos rākṣasas, o que é isto?
6.111.6
कथं त्रैलोक्यमाक्रम्य श्रिया वीर्येण चान्वितम्।
अविषह्यं जघान त्वां मानुषो वनगोचरः ॥ ६.१११.६ ॥
Como um homem que vagueia pela floresta te matou, a ti, invencível e dotado de esplendor e valor, que haviam dominado os três mundos?
6.111.7
मानुषाणामविषये चरतः कामरूपिणः।
विनाशस्तव रामेण संयुगे नोपपद्यते ॥ ६.१११.७ ॥
Para ti, que andas além do alcance dos homens e tomas a forma que desejas, não é possível que Rāma te destrua em batalha.
6.111.8
न चैतत् कर्म रामस्य श्रद्दधामि चमूमुखे।
सर्वतः समुपेतस्य तव तेनाभिमर्षणम् ॥ ६.१११.८ ॥
E não acredito que este feito seja de Rāma, que te tenha atingido à frente do exército enquanto estavas cercado por todos os lados.
6.111.9
अथवा रामरूपेण कृतान्तः स्वयमागतः।
मायां तव विनाशाय विधायाप्रतितर्किताम् ॥ ६.१११.९ ॥
Ou então a própria Morte (Yama) veio na forma de Rāma e, para tua destruição, criou uma ilusão inimaginável.
6.111.10
अथवा वासवेन त्वं धर्षितोऽसि महाबल।
वासवस्य तु का शक्तिस्त्वां द्रष्टुमपि संयुगे ॥ ६.१११.१० ॥
Ou talvez, ó poderoso, tenhas sido atacado por Indra; mas que poder tem Indra até para olhar-te em batalha?
6.111.11
महाबलं महावीर्यं देवशत्रुं महौजसम्।
व्यक्तमेष महायोगी परमात्मा सनातनः ॥ ६.१११.११ ॥
Como tu, ó poderoso e valente inimigo dos deuses, de grande esplendor, este é claramente um grande yogue, o Eu supremo eterno.
6.111.12
अनादिमध्यनिधनो महतः परमो महान्।
तमसः परमो धाता शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६.१११.१२ ॥
Sem começo, meio nem fim; mais alto que o grande princípio, o maior; o sustentador além das trevas, portador de concha, disco e maça.
6.111.13
श्रीवत्सवक्षा नित्यश्रीरजय्यः शाश्वतो ध्रुवः।
मानुषं रूपमास्थाय विष्णुः सत्यपराक्रमः ॥ ६.१११.१३ ॥
Viṣṇu, com a marca Śrīvatsa no peito, eternamente dotado de esplendor, invencível, eterno e imutável, assumiu forma humana, sendo verdadeiro o seu valor.
6.111.14
सर्वैः परिवृतो देवैर्वानरत्वमुपागतैः।
सर्वलोकेश्वरः श्रीमाँल्लोकानां हितकाम्यया ॥ ६.१११.१४ ॥
Cercado por todos os deuses, que haviam assumido forma de macacos, o senhor de todos os mundos, o glorioso, por desejo do bem dos mundos (fez isto).
6.111.15
स राक्षसपरीवारं देवशत्रुं भयावहम्।
इन्द्रियाणि पुरा जित्वा जितं त्रिभुवनं त्वया ॥ ६.१११.१५ ॥
Ele, com seu séquito de rākṣasas, é inimigo dos deuses e causador de temor. Outrora, tendo vencido os sentidos, conquistaste os três mundos.
6.111.16
स्मरद्भिरिव तद् वैरमिन्द्रियैरेव निर्जितः।
यदैव हि जनस्थाने राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.१११.१६ ॥
Como se lembrasse daquela inimizade, foi vencido pelos próprios sentidos, justamente quando estava cercado de muitos rākṣasas em Janasthāna.
6.111.17
खरस्तु निहतो भ्राता तदा रामो न मानुषः।
यदैव नगरीं लङ्कां दुष्प्रवेशां सुरैरपि ॥ ६.१११.१७ ॥
Então teu irmão Khara foi morto, e Rāma não era um mortal comum. Quando, na cidade de Laṅkā, difícil de entrar até para os deuses—
6.111.18
प्रविष्टो हनुमान् वीर्यात् तदैव व्यथिता वयम्।
क्रियतामविरोधश्च राघवेणेति यन्मया ॥ ६.१११.१८ ॥
Quando Hanumān entrou por sua bravura, então ficamos aflitos. Que não haja obstáculo ao que Rāghava (Rāma) fizer — isto é o que eu disse.
6.111.19
उच्यमानो न गृह्णासि तस्येयं व्युष्टिरागता।
अकस्माच्चाभिकामोऽसि सीतां राक्षसपुङ्गव ॥ ६.१११.१९ ॥
Embora eu te fale, não me atendes; chegou a consequência disso. Ó melhor dos rākṣasas, de repente desejaste Sītā.
6.111.20
ऐश्वर्यस्य विनाशाय देहस्य स्वजनस्य च।
अरुन्धत्या विशिष्टां तां रोहिण्याश्चापि दुर्मते ॥ ६.१११.२० ॥
Para a ruína do teu poder, do teu corpo e dos teus parentes, ó de mente perversa, desejas aquela que é superior até a Arundhatī e a Rohiṇī.
6.111.21
सीतां धर्षयता मान्यां त्वया ह्यसदृशं कृतम्।
वसुधाया हि वसुधां श्रियाः श्रीं भर्तृवत्सलाम् ॥ ६.१११.२१ ॥
Ao ultrajar a venerável Sītā fizeste algo indigno; ela é como a terra entre as terras e como Śrī entre as Śrīs, devotada ao seu marido.
6.111.22
सीतां सर्वानवद्याङ्गीमरण्ये विजने शुभाम्।
आनयित्वा तु तां दीनां छद्मनाऽऽत्मस्वदूषणम् ॥ ६.१११.२२ ॥
Tendo levado com engano a auspiciosa Sītā, de membros irrepreensíveis, a uma floresta deserta, e tendo raptado aquela infeliz, maculaste a ti mesmo.
6.111.23
अप्राप्य तं चैव कामं मैथिलीसंगमे कृतम्।
पतिव्रतायास्तपसा नूनं दग्धोऽसि मे प्रभो ॥ ६.१११.२३ ॥
Embora o teu desejo de união com Maithilī não se tenha cumprido, ó senhor, certamente já foste consumido pela austeridade da esposa casta.
6.111.24
तदैव यन्न दग्धस्त्वं धर्षयंस्तनुमध्यमाम्।
देवा बिभ्यति ते सर्वे सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ॥ ६.१११.२४ ॥
Como não foste queimado naquele mesmo instante, enquanto atormentavas aquela de cintura delgada, agora todos os deuses, com Indra e Agni à frente, te temem.
6.111.25
अवश्यमेव लभते फलं पापस्य कर्मणः।
भर्तः पर्यागते काले कर्ता नास्त्यत्र संशयः ॥ ६.१११.२५ ॥
Quem pratica uma ação pecaminosa certamente recebe o seu fruto. Meu senhor, quando chega o tempo, o autor o recebe; não há dúvida disso.
6.111.26
शुभकृच्छुभमाप्नोति पापकृत् पापमश्नुते।
विभीषणः सुखं प्राप्तस्त्वं प्राप्तः पापमीदृशम् ॥ ६.१११.२६ ॥
Quem pratica o bem obtém o bem, e quem pratica o mal sofre o mal. Vibhīṣaṇa alcançou a felicidade; tu incorreste em tal mal.
6.111.27
सन्त्यन्याः प्रमदास्तुभ्यं रूपेणाभ्यधिकास्ततः।
अनङ्गवशमापन्नस्त्वं तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२७ ॥
Há para ti outras mulheres, superiores a ela em beleza. Caído sob o poder do Amor, não o compreendes por causa da ilusão.
6.111.28
न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येन मैथिली।
मयाधिका वा तुल्या वा तत् तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२८ ॥
Nem em linhagem, nem em beleza, nem em graça é Maithilī superior a mim ou igual a mim; isto não compreendes por causa da ilusão.
6.111.29
सर्वदा सर्वभूतानां नास्ति मृत्युरलक्षणः।
तव तद्वदयं मृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः ॥ ६.१११.२९ ॥
Para todos os seres, a morte nunca ocorre sem causa; para ti, esta morte é semelhante, e Maithilī tornou-se o seu sinal.
6.111.30
सीतानिमित्तजो मृत्युस्त्वया दूरादुपाहृतः।
मैथिली सह रामेण विशोका विहरिष्यति ॥ ६.१११.३० ॥
A morte nascida por causa de Sītā, tu a trouxeste de longe. Maithilī, com Rāma, viverá livre de tristeza.
6.111.31
अल्पपुण्या त्वहं घोरे पतिता शोकसागरे।
कैलासे मन्दरे मेरौ तथा चैत्ररथे वने ॥ ६.१११.३१ ॥
De pouco mérito, caí no terrível oceano da dor. No Kailāsa, no Mandara, no Meru e também na floresta Caitraratha, desfrutei da felicidade.
6.111.32
देवोद्यानेषु सर्वेषु विहृत्य सहिता त्वया।
विमानेनानुरूपेण या याम्यतुलया श्रिया ॥ ६.१११.३२ ॥
Tendo passeado contigo por todos os jardins divinos, eu viajava num carro aéreo adequado, com um esplendor incomparável.
6.111.33
पश्यन्ती विविधान् देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा।
भ्रंशिता कामभोगेभ्यः सास्मि वीर वधात् तव ॥ ६.१११.३३ ॥
Contemplando diversas terras, adornada com guirlandas e vestes coloridas, ó herói, por causa da tua morte caí dos prazeres do desejo.
6.111.34
सैवान्येवास्मि संवृत्ता धिग्राज्ञां चञ्चलां श्रियम्।
हा राजन् सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वक्समुन्नसम् ॥ ६.१११.३४ ॥
Sou a mesma, e no entanto tornei-me outra. Vergonha sobre a fortuna volúvel dos reis! Ai, ó rei, teu rosto delicado, de belas sobrancelhas, pele fina e nariz altivo!
6.111.35
कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः।
किरीटकूटोज्ज्वलितं ताम्रास्यं दीप्तकुण्डलम् ॥ ६.१११.३५ ॥
Igual em brilho, esplendor e resplendor à lua, ao lótus e ao sol, resplandecente com o cume da coroa, de rosto cor de cobre, adornado com brincos brilhantes.
6.111.36
मदव्याकुललोलाक्षं भूत्वा यत्पानभूमिषु।
विविधस्रग्धरं चारु वल्गुस्मितकथं शुभम् ॥ ६.१११.३६ ॥
De olhos inquietos, turvados pela embriaguez, nos lugares de bebida, usavas diversas guirlandas, belo, auspicioso, com palavras e sorrisos doces.
6.111.37
तदेवाद्य तवैवं हि वक्त्रं न भ्राजते प्रभो।
रामसायकनिर्भिन्नं रक्तं रुधिरविस्रवैः ॥ ६.१११.३७ ॥
Ó senhor, agora teu rosto já não resplandece como antes; perfurado pelas flechas de Rāma, rubro de sangue, escorrendo torrentes de sangue.
6.111.38
विशीर्णमेदोमस्तिष्कं रूक्षं स्यन्दनरेणुभिः।
हा पश्चिमा मे सम्प्राप्ता दशा वैधव्यदायिनी ॥ ६.१११.३८ ॥
Cérebro e medula espalhados, ressequidos pela poeira dos carros: ai! Chegou-me este último estado, o que traz a viuvez.
6.111.39
या मयाऽऽसीन्न सम्बुद्धा कदाचिदपि मन्दया।
पिता दानवराजो मे भर्ता मे राक्षसेश्वरः ॥ ६.१११.३९ ॥
Eu, a insensata, jamais compreendi isto: meu pai é o rei dos Dānavas, e meu esposo o senhor dos rākṣasas.
6.111.40
पुत्रो मे शक्रनिर्जेता इत्यहं गर्विता भृशम्।
दृप्तारिमथनाः क्रूराः प्रख्यातबलपौरुषाः ॥ ६.१११.४० ॥
Pensando «meu filho é o vencedor de Indra», eu me orgulhava imensamente: esmagadores de inimigos soberbos, cruéis, famosos por força e valor.
6.111.41
अकुतश्चिद्भया नाथा ममेत्यासीन्मतिर्ध्रुवा।
तेषामेवंप्रभावाणां युष्माकं राक्षसर्षभाः ॥ ६.१११.४१ ॥
«Meus senhores não temem a ninguém» era minha firme convicção. De vós, tão poderosos, ó touros entre os rākṣasas!
6.111.42
कथं भयमसम्बुद्धं मानुषादिदमागतम्।
स्निग्धेन्द्रनीलनीलं तु प्रांशुशैलोपमं महत् ॥ ६.१११.४२ ॥
Como chegou este temor, vindo de um simples homem, sem ser previsto? Azul-escuro como safira polida, vasto como uma montanha elevada!
6.111.43
केयूराङ्गदवैदूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम्।
कान्तं विहारेष्वधिकं दीप्तं संग्रामभूमिषु ॥ ६.१११.४३ ॥
Resplandecente com braçadeiras, pulseiras, gemas de olho de gato, colares de pérolas e guirlandas; sumamente encantador nos jardins de recreio e radiante mesmo no campo de batalha.
6.111.44
भात्याभरणभाभिर्यद् विद्युद्भिरिव तोयदः।
तदेवाद्य शरीरं ते तीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ॥ ६.१११.४४ ॥
Esse mesmo corpo que brilhava como uma nuvem de chuva com relâmpagos, pelo esplendor de seus adornos, está hoje coberto por muitas flechas afiadas.
6.111.45
पुनर्दुर्लभसंस्पर्शं परिष्वक्तुं न शक्यते।
श्वाविधः शललैर्यद्वद् बाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ॥ ६.१११.४५ ॥
Agora esse corpo não pode mais ser abraçado, tão difícil é de tocar, pois está continuamente crivado de flechas cravadas como os espinhos de um porco-espinho.
6.111.46
स्वर्पितैर्मर्मसु भृशं संछिन्नस्नायुबन्धनम्।
क्षितौ निपतितं राजन् श्यामं वै रुधिरच्छवि ॥ ६.१११.४६ ॥
Teu corpo escuro, agora da cor do sangue, jaz caído no chão, ó rei, com os laços de seus tendões rompidos pelas flechas cravadas fundo em tuas partes vitais.
6.111.47
वज्रप्रहाराभिहतो विकीर्ण इव पर्वतः।
हा स्वप्नः सत्यमेवेदं त्वं रामेण कथं हतः ॥ ६.१११.४७ ॥
Como uma montanha atingida pelo golpe do raio e despedaçada. Ai! É isto um sonho, ou é verdade que foste morto por Rāma?
6.111.48
त्वं मृत्योरपि मृत्युः स्याः कथं मृत्युवशं गतः।
त्रैलोक्यवसुभोक्तारं त्रैलोक्योद्वेगदं महत् ॥ ६.१११.४८ ॥
Tu deverias ter sido a própria morte da morte; como caíste sob o poder da morte? Ó grande, fruidor das riquezas dos três mundos, causador de terror nos três mundos!
6.111.49
जेतारं लोकपालानां क्षेप्तारं शंकरस्य च।
दृप्तानां निग्रहीतारमाविष्कृतपराक्रमम् ॥ ६.१११.४९ ॥
Era o conquistador dos guardiões do mundo, aquele que humilhou até Śaṅkara, o subjugador dos arrogantes, cujo valor se manifestava.
6.111.50
लोकक्षोभयितारं च साधुभूतविदारणम्।
ओजसा दृप्तवाक्यानां वक्तारं रिपुसंनिधौ ॥ ६.१११.५० ॥
Era o perturbador dos mundos e o despedaçador dos seres virtuosos, aquele que, diante dos inimigos, proferia com força palavras arrogantes.
6.111.51
स्वयूथभृत्यगोप्तारं हन्तारं भीमकर्मणाम्।
हन्तारं दानवेन्द्राणां यक्षाणां च सहस्रशः ॥ ६.१११.५१ ॥
Era o protetor de seu próprio exército e servidores, o matador dos que praticam atos terríveis, o matador aos milhares dos senhores dos Dānavas e dos Yakṣas.
6.111.52
निवातकवचानां तु निग्रहीतारमाहवे।
नैकयज्ञविलोप्तारं त्रातारं स्वजनस्य च ॥ ६.१११.५२ ॥
Na batalha, era o subjugador dos Nivātakavachas, o destruidor de muitos sacrifícios e o protetor dos seus.
6.111.53
धर्मव्यवस्थाभेत्तारं मायास्रष्टारमाहवे।
देवासुरनृकन्यानामाहर्तारं ततस्ततः ॥ ६.१११.५३ ॥
Era o quebrantador da ordem estabelecida do dharma, o criador de ilusões na batalha, e aquele que raptava repetidas vezes as filhas dos deuses, dos asuras e dos homens.
6.111.54
शत्रुस्त्रीशोकदातारं नेतारं स्वजनस्य च।
लङ्काद्वीपस्य गोप्तारं कर्तारं भीमकर्मणाम् ॥ ६.१११.५४ ॥
Era o causador de dor às esposas dos seus inimigos, o guia dos seus, o protetor da ilha de Laṅkā e o executor de atos terríveis.
6.111.55
अस्माकं कामभोगानां दातारं रथिनां वरम्।
एवंप्रभावं भर्तारं दृष्ट्वा रामेण पातितम् ॥ ६.१११.५५ ॥
Ao ver nosso esposo, doador dos nossos prazeres, o melhor dos condutores de carros, de tamanho poder, abatido por Rāma—
6.111.56
स्थिरास्मि या देहमिमं धारयामि हतप्रिया।
शयनेषु महार्हेषु शयित्वा राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५६ ॥
Eu, cujo amado foi morto, ainda permaneço firme, sustentando este corpo, ó senhor dos rākṣasas, que repousavas em leitos de grande valor—
6.111.57
इह कस्मात् प्रसुप्तोऽसि धरण्यां रेणुगुण्ठितः।
यदा मे तनयः शस्तो लक्ष्मणेनेन्द्रजिद् युधि ॥ ६.१११.५७ ॥
Por que dormes aqui, deitado no chão, coberto de poeira? Quando meu filho Indrajit foi abatido em combate por Lakṣmaṇa—
6.111.58
तदा त्वभिहता तीव्रमद्य त्वस्मिन् निपातिता।
साहं बन्धुजनैर्हीना हीना नाथेन च त्वया ॥ ६.१११.५८ ॥
Então eu, gravemente atingida, hoje caí sobre ele. Privada de parentes, e privada de ti, meu protetor—
6.111.59
विहीना कामभोगैश्च शोचिष्ये शाश्वतीः समाः।
प्रपन्नो दीर्घमध्वानं राजन्नद्य सुदुर्गमम् ॥ ६.१११.५९ ॥
Privada dos prazeres, lamentarei por anos sem fim. Ó rei, hoje partiste por um caminho longo e muito difícil—
6.111.60
नय मामपि दुःखार्तां न वर्तिष्ये त्वया विना।
कस्मात् त्वं मां विहायेह कृपणां गन्तुमिच्छसि ॥ ६.१११.६० ॥
Leva-me também, atormentada pela dor; sem ti não viverei. Por que queres partir, abandonando-me aqui, tão desditosa?
6.111.61
दीनां विलपतीं मन्दां किं च मां नाभिभाषसे।
दृष्ट्वा न खल्वभिक्रुद्धो मामिहानवगुण्ठिताम् ॥ ६.१११.६१ ॥
Desditosa e lamentando-me, abatida como estou, por que não me falas? Vendo-me aqui sem véu, não estás realmente irado?
6.111.62
निर्गतां नगरद्वारात् पद्भ्यामेवागतां प्रभो।
पश्येष्टदार दारांस्ते भ्रष्टलज्जावगुण्ठनान् ॥ ६.१११.६२ ॥
Ó senhor, olha para mim, que saí a pé pela porta da cidade, e olha para as tuas queridas esposas, cujos véus de pudor caíram.
6.111.63
बहिर्निष्पतितान् सर्वान् कथं दृष्ट्वा न कुप्यसि।
अयं क्रीडासहायस्तेऽनाथो लालप्यते जनः ॥ ६.१११.६३ ॥
Ao ver todos estes que saíram, por que não te irritas? Este povo, teus companheiros de brincadeira, lamenta-se sem protetor.
6.111.64
न चैनमाश्वासयसि किं वा न बहुमन्यसे।
यास्त्वया विधवा राजन् कृता नैकाः कुलस्त्रियः ॥ ६.१११.६४ ॥
Não o consolas, ou não o honras? Ó rei, tornaste viúvas muitas mulheres de nobres famílias, não apenas uma.
6.111.65
पतिव्रता धर्मरता गुरुशुश्रूषणे रताः।
ताभिः शोकाभितप्ताभिः शप्तः परवशं गतः ॥ ६.१११.६५ ॥
Por aquelas mulheres, fiéis aos maridos, devotas do dharma e do serviço aos mais velhos, consumidas pela dor, foste amaldiçoado e caíste sob o poder de outro.
6.111.66
त्वया विप्रकृताभिश्च तदा शप्तस्तदागतम्।
प्रवादः सत्यमेवायं त्वां प्रति प्रायशो नृप ॥ ६.१११.६६ ॥
Aquelas mulheres, a quem tinhas ofendido, amaldiçoaram-te então, e a maldição cumpriu-se naquele mesmo tempo. Ó rei, este boato sobre ti é, em grande parte, verdadeiro.
6.111.67
पतिव्रतानां नाकस्मात् पतन्त्यश्रूणि भूतले।
कथं च नाम ते राजँल्लोकानाक्रम्य तेजसा ॥ ६.१११.६७ ॥
As lágrimas das esposas devotas não caem à terra sem causa. Ó rei, como pudeste tu, que subjugaste os mundos com teu poder, fazer isto?
6.111.68
नारीचौर्यमिदं क्षुद्रं कृतं शौण्डीर्यमानिना।
अपनीयाश्रमाद् रामं यन्मृगच्छद्मना त्वया ॥ ६.१११.६८ ॥
Tu, orgulhoso da tua bravura, cometeste este vil roubo de uma mulher, afastando Rāma do eremitério pelo truque do veado.
6.111.69
आनीता रामपत्नी सा अपनीय च लक्ष्मणम्।
कातर्यं च न ते युद्धे कदाचित् संस्मराम्यहम् ॥ ६.१११.६९ ॥
Tendo também afastado Lakṣmaṇa, levaste a esposa de Rāma; contudo, na batalha, nunca me recordo de qualquer covardia em ti.
6.111.70
तत् तु भाग्यविपर्यासान्नूनं ते पक्वलक्षणम्।
अतीतानागतार्थज्ञो वर्तमानविचक्षणः ॥ ६.१११.७० ॥
Isso, por uma reviravolta do destino, é certamente o sinal maduro da tua ruína: tu, que conheces o passado e o futuro e és hábil no presente, fizeste isto.
6.111.71
मैथिलीमाहृतां दृष्ट्वा ध्यात्वा निःश्वस्य चायतम्।
सत्यवाक् स महाबाहो देवरो मे यदब्रवीत् ॥ ६.१११.७१ ॥
Ao ver Maithilī levada, e tendo refletido e suspirado profundamente, ó de braços poderosos, meu cunhado, veraz em suas palavras, disse isto.
6.111.72
अयं राक्षसमुख्यानां विनाशः प्रत्युपस्थितः।
कामक्रोधसमुत्थेन व्यसनेन प्रसङ्गिना ॥ ६.१११.७२ ॥
A destruição dos principais rākṣasas aproximou-se, por uma calamidade nascida do desejo e da ira, que se apega à sua causa.
6.111.73
निवृत्तस्त्वत्कृतेनार्थः सोऽयं मूलहरो महान्।
त्वया कृतमिदं सर्वमनाथं राक्षसं कुलम् ॥ ६.१११.७३ ॥
Teu ato pôs fim a esse propósito; esta é a grande destruição que arranca a raiz. Tu fizeste tudo isto e deixaste o clã dos rākṣasas sem protetor.
6.111.74
नहि त्वं शोचितव्यो मे प्रख्यातबलपौरुषः।
स्त्रीस्वभावात् तु मे बुद्धिः कारुण्ये परिवर्तते ॥ ६.१११.७४ ॥
Tu, famoso por força e valor, não deves ser lamentado por mim; contudo, pela natureza feminina, minha mente se volta para a compaixão.
6.111.75
सुकृतं दुष्कृतं च त्वं गृहीत्वा स्वां गतिं गतः।
आत्मानमनुशोचामि त्वद्विनाशेन दुःखिताम् ॥ ६.१११.७५ ॥
Levando teus atos bons e maus, seguiste teu próprio caminho. Aflita com tua destruição, lamento por mim mesma.
6.111.76
सुहृदां हितकामानां न श्रुतं वचनं त्वया।
भ्रातॄणां चैव कात्स्र्न्येन हितमुक्तं दशानन ॥ ६.१११.७६ ॥
Ó de dez rostos, não ouviste as palavras de teus amigos que desejavam teu bem, nem o conselho benéfico que teus irmãos te deram por inteiro.
6.111.77
हेत्वर्थयुक्तं विधिवच्छ्रेयस्करमदारुणम्।
विभीषणेनाभिहितं न कृतं हेतुमत् त्वया ॥ ६.१११.७७ ॥
O conselho que Vibhīṣaṇa deu, fundado na razão e segundo a regra, propício ao bem e sem dureza, não o seguiste como conselho razoável.
6.111.78
मारीचकुम्भकर्णाभ्यां वाक्यं मम पितुस्तथा।
न कृतं वीर्यमत्तेन तस्येदं फलमीदृशम् ॥ ६.१११.७८ ॥
As palavras de Mārīca e Kumbhakarṇa, e igualmente as de meu pai, não as cumpriste; este é o fruto tal daquilo, para quem está embriagado pelo orgulho do poder.
6.111.79
नीलजीमूतसंकाश पीताम्बर शुभाङ्गद।
स्वगात्राणि विनिक्षिप्य किं शेषे रुधिरावृतः ॥ ६.१११.७९ ॥
Ó tu, semelhante a uma nuvem escura de tempestade, vestido de amarelo e com belos braceletes, por que jazes assim, com os membros estendidos e coberto de sangue?
6.111.80
प्रसुप्त इव शोकार्तां किं मां न प्रतिभाषसे।
महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ६.१११.८० ॥
Como se dormisses profundamente, por que não me respondes, eu que estou aflita de dor? Ó tu, de grande valor, hábil nas batalhas, que nunca fugiste!
6.111.81
यातुधानस्य दौहित्रीं किं मां न प्रतिभाषसे।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे नवे परिभवे कृते ॥ ६.१११.८१ ॥
Por que não me respondes, eu a neta do demônio? Levanta-te, levanta-te! Por que jazes, agora que uma nova derrota foi causada?
6.111.82
अद्य वै निर्भया लङ्कां प्रविष्टाः सूर्यरश्मयः।
येन सूदयसे शत्रून् समरे सूर्यवर्चसा ॥ ६.१११.८२ ॥
Hoje, sem medo, os raios do sol entraram em Laṅkā; com o mesmo esplendor com que, brilhando como o sol, abatias teus inimigos na batalha.
6.111.83
वज्रं वज्रधरस्येव सोऽयं ते सततार्चितः।
रणे बहुप्रहरणो हेमजालपरिष्कृतः ॥ ६.१११.८३ ॥
Como o raio do portador do raio, esse teu arco, sempre honrado, com muitas armas na batalha, adornado com uma rede dourada.
6.111.84
परिघो व्यवकीर्णस्ते बाणैश्छिन्नः सहस्रधा।
प्रियामिवोपसंगृह्य किं शेषे रणमेदिनीम् ॥ ६.१११.८४ ॥
Tua maça de ferro jaz espalhada, cortada em mil pedaços pelas flechas. Por que jazes abraçando a terra do campo de batalha, como se fosse tua amada?
6.111.85
अप्रियामिव कस्माच्च मां नेच्छस्यभिभाषितुम्।
धिगस्तु हृदयं यस्या ममेदं न सहस्रधा ॥ ६.१११.८५ ॥
Por que nem queres falar comigo, como se eu fosse indesejada? Maldito seja este meu coração, que não se partiu em mil pedaços!
6.111.86
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने फलते शोकपीडितम्।
इत्येवं विलपन्ती सा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ ६.१११.८६ ॥
«Agora que passaste aos cinco elementos, este coração atormentado pela dor está a partir-se!» Assim se lamentava, com os olhos cheios de lágrimas,
6.111.87
स्नेहोपस्कन्नहृदया तदा मोहमुपागमत्।
कश्मलाभिहता सन्ना बभौ सा रावणोरसि ॥ ६.१११.८७ ॥
Com o coração tomado de afeto, desfaleceu então; atingida pelo desmaio e desabada, brilhou sobre o peito de Rāvaṇa.
6.111.88
संध्यानुरक्ते जलदे दीप्ता विद्युदिवोज्ज्वला।
तथागतां समुत्थाप्य सपत्न्यस्तां भृशातुराः ॥ ६.१११.८८ ॥
Como um relâmpago brilhando numa nuvem tingida pelo crepúsculo, assim jazia ela, caída; e as suas co-esposas, erguendo-a, ficaram profundamente aflitas.
6.111.89
पर्यवस्थापयामासू रुदत्यो रुदतीं भृशम्।
किं ते न विदिता देवि लोकानां स्थितिरध्रुवा ॥ ६.१११.८९ ॥
As suas co-esposas, chorando, tentavam consolar a que chorava muito: «Ó deusa! Não sabes que a condição dos mundos é instável?»
6.111.90
दशाविभागपर्याये राज्ञां वै चञ्चलाः श्रियः।
इत्येवमुच्यमाना सा सशब्दं प्ररुरोद ह ॥ ६.१११.९० ॥
«Na verdade, as fortunas dos reis são volúveis na mudança das dez condições!» Mesmo assim, assim falando, ela rompeu em choro alto.
6.111.91
स्नपयन्ती तदास्रेण स्तनौ वक्त्रं सुनिर्मलम्।
एतस्मिन्नन्तरे रामो विभीषणमुवाच ह ॥ ६.१११.९१ ॥
Lavando com suas lágrimas os seios e o rosto puríssimo, nesse ínterim Rāma falou a Vibhīṣaṇa.
6.111.92
संस्कारः क्रियतां भ्रातुः स्त्रीगणः परिसान्त्व्यताम्।
तमुवाच ततो धीमान् विभीषण इदं वचः ॥ ६.१११.९२ ॥
Que sejam realizados os ritos fúnebres do irmão e que as mulheres sejam consoladas. Então o sábio Vibhīṣaṇa lhe disse estas palavras.
6.111.93
विमृश्य बुद्ध्या प्रश्रितं धर्मार्थसहितं हितम्।
त्यक्तधर्मव्रतं क्रूरं नृशंसमनृतं तथा ॥ ६.१११.९३ ॥
Após refletir com seu intelecto, falou com humildade e benevolência, unindo dharma e proveito, sobre aquele que abandonara o dharma e seus votos, cruel, impiedoso e falso.
6.111.94
नाहमर्हामि संस्कर्तुं परदाराभिमर्शनम्।
भ्रातृरूपो हि मे शत्रुरेष सर्वाहिते रतः ॥ ६.१११.९४ ॥
Não sou digno de realizar os ritos para quem tocou a esposa alheia. Na forma de irmão, foi meu inimigo, deleitando-se com o mal de todos.
6.111.95
रावणो नार्हते पूजां पूज्योऽपि गुरुगौरवात्।
नृशंस इति मां राम वक्ष्यन्ति मनुजा भुवि ॥ ६.१११.९५ ॥
Rāvaṇa não merece honras, embora seja digno de reverência pelo respeito ao seu posto de mais velho. Ó Rāma, os homens na terra me chamarão de cruel.
6.111.96
श्रुत्वा तस्यागुणान् सर्वे वक्ष्यन्ति सुकृतं पुनः।
तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.१११.९६ ॥
Ao ouvir suas faltas, todos dirão novamente que isto é uma boa ação. Ao ouvir isso, Rāma, o melhor dos guardiões do dharma, ficou muito satisfeito.
6.111.97
विभीषणमुवाचेदं वाक्यज्ञं वाक्यकोविदः।
तवापि मे प्रियं कार्यं त्वत्प्रभावान्मया जितम् ॥ ६.१११.९७ ॥
Rāma, hábil nas palavras, disse isto a Vibhīṣaṇa, que compreendia as palavras: «Pelo teu poder venci; também o que te é caro será realizado.»
6.111.98
अवश्यं तु क्षमं वाच्यो मया त्वं राक्षसेश्वर।
अधर्मानृतसंयुक्तः कामं त्वेष निशाचरः ॥ ६.१११.९८ ॥
«Senhor dos rākṣasas, devo certamente dizer-te o que convém; este andarilho da noite estava unido à injustiça e à falsidade.»
6.111.99
तेजस्वी बलवाञ्छूरः संग्रामेषु च नित्यशः।
शतक्रतुमुखैर्देवैः श्रूयते न पराजितः ॥ ६.१११.९९ ॥
«É brilhante, poderoso e sempre valente nas batalhas; ouve-se que nunca foi derrotado, nem mesmo pelos deuses liderados por Śatakratu.»
6.111.100
महात्मा बलसम्पन्नो रावणो लोकरावणः।
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम् ॥ ६.१११.१०० ॥
«Rāvaṇa, magnânimo e poderoso, aquele que faz chorar os mundos: as inimizades terminam apenas com a morte; nosso propósito está cumprido.»
6.111.101
क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव।
त्वत्सकाशान्महाबाहो संस्कारं विधिपूर्वकम् ॥ ६.१११.१०१ ॥
«Que seus ritos fúnebres sejam realizados, como os teus e também os meus; ó de braços poderosos, que os ritos sejam feitos por ti, segundo a ordem devida.»
6.111.102
क्षिप्रमर्हति धर्मेण त्वं यशोभाग् भविष्यसि।
राघवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणो विभीषणः ॥ ६.१११.१०२ ॥
«Deves fazê-lo depressa e segundo o dharma; então serás partícipe da glória.» Ao ouvir a palavra de Rāghava, Vibhīṣaṇa apressou-se.
6.111.103
संस्कारयितुमारेभे भ्रातरं रावणं हतम्।
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१११.१०३ ॥
Começou os ritos fúnebres de seu irmão Rāvaṇa, morto. Vibhīṣaṇa, senhor dos rākṣasas, entrou na cidade de Laṅkā.
6.111.104
रावणस्याग्निहोत्रं तु निर्यापयति सत्वरम्।
शकटान् दारुरूपाणि अग्नीन् वै याजकांस्तथा ॥ ६.१११.१०४ ॥
Ele mandou trazer rapidamente os utensílios do fogo sacrificial de Rāvaṇa: carros de madeira, os fogos e também os sacerdotes.
6.111.105
तथा चन्दनकाष्ठानि काष्ठानि विविधानि च।
अगरूणि सुगन्धीनि गन्धांश्च सुरभींस्तथा ॥ ६.१११.१०५ ॥
Igualmente lenha de sândalo e madeiras diversas, aloés, substâncias perfumadas e doces aromas.
6.111.106
मणिमुक्ताप्रवालानि निर्यापयति राक्षसः।
आजगाम मुहूर्तेन राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१११.१०६ ॥
Esse rākṣasa mandou trazer gemas, pérolas e corais. Num instante chegou, cercado de rākṣasas.
6.111.107
ततो माल्यवता सार्धं क्रियामेव चकार सः।
सौवर्णीं शिबिकां दिव्यामारोप्य क्षौमवाससम् ॥ ६.१११.१०७ ॥
Então, junto com Mālyavān, realizou o rito. Colocando-o numa liteira dourada divina, vestido com seda,
6.111.108
रावणं राक्षसाधीशमश्रुवर्णमुखा द्विजाः।
तूर्यघोषैश्च विविधैः स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ॥ ६.१११.१०८ ॥
Rāvaṇa, senhor dos rākṣasas, foi honrado por brâmanes de rostos banhados em lágrimas, que o louvavam em meio ao som de vários instrumentos.
6.111.109
पताकाभिश्च चित्राभिः सुमनोभिश्च चित्रिताम्।
उत्क्षिप्य शिबिकां तां तु विभीषणपुरोगमाः ॥ ६.१११.१०९ ॥
Erguendo aquela liteira adornada com bandeiras variadas e flores, com Vibhīṣaṇa à frente, avançaram.
6.111.110
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे गृह्य काष्ठानि भेजिरे।
अग्नयो दीप्यमानास्ते तदाध्वर्युसमीरिताः ॥ ६.१११.११० ॥
Todos, voltados para o sul, tomaram a lenha e partiram; e os fogos flamejantes, acesos pelo sacerdote adhvaryu, também seguiram.
6.111.111
शरणाभिगताः सर्वे पुरस्तात् तस्य ते ययुः।
अन्तःपुराणि सर्वाणि रुदमानानि सत्वरम् ॥ ६.१११.१११ ॥
Todos os que haviam buscado refúgio nele foram à frente; e todas as mulheres dos aposentos interiores, chorando, apressaram-se adiante.
6.111.112
पृष्ठतोऽनुययुस्तानि प्लवमानानि सर्वतः।
रावणं प्रयते देशे स्थाप्य ते भृशदुःखिताः ॥ ६.१११.११२ ॥
Seguiram-no por trás, correndo de todos os lados; e, profundamente aflitas, depositaram Rāvaṇa num lugar preparado.
6.111.113
चितां चन्दनकाष्ठैश्च पद्मकोशीरचन्दनैः।
ब्राह्म्या संवर्तयामासू राङ्कवास्तरणावृताम् ॥ ६.१११.११३ ॥
Dispuseram a pira de lenha de sândalo, lótus, vetiver e sândalo, segundo o rito de Brahmā, e a cobriram com peles de veado rāṅkava.
6.111.114
प्रचक्रू राक्षसेन्द्रस्य पितृमेधमनुत्तमम्।
वेदिं च दक्षिणाप्राचीं यथास्थानं च पावकम् ॥ ६.१११.११४ ॥
Realizaram o supremo sacrifício fúnebre pelo senhor dos rākṣasas, ergueram o altar voltado para sudeste e colocaram o fogo em seu devido lugar.
6.111.115
पृषदाज्येन सम्पूर्णं स्रुवं स्कन्धे प्रचिक्षिपुः।
पादयोः शकटं प्रापुरूर्वोश्चोलूखलं तदा ॥ ६.१११.११५ ॥
Colocaram sobre o ombro a concha cheia de coalhada e manteiga clarificada; trouxeram o carro aos pés e depois o almofariz sobre as coxas.
6.111.116
दारुपात्राणि सर्वाणि अरणिं चोत्तरारणिम्।
दत्त्वा तु मुसलं चान्यं यथास्थानं विचक्रमुः ॥ ६.१११.११६ ॥
Depois de colocar todos os recipientes de madeira, o arani inferior e o superior, e outro pilão, dispuseram tudo em seu devido lugar.
6.111.117
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च।
तत्र मेध्यं पशुं हत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः ॥ ६.१११.११७ ॥
Ali, segundo o rito visto nas escrituras e prescrito pelos grandes sábios, os rākṣasas abateram um animal apto ao sacrifício para o senhor dos rākṣasas.
6.111.118
परिस्तरणिकां राज्ञो घृताक्तां समवेशयन्।
गन्धैर्माल्यैरलंकृत्य रावणं दीनमानसाः ॥ ६.१११.११८ ॥
Para o rei estenderam um leito untado de ghee; com o coração aflito, adornaram Rāvaṇa com perfumes e guirlandas e o deitaram sobre ele.
6.111.119
विभीषणसहायास्ते वस्त्रैश्च विविधैरपि।
लाजैरवकिरन्ति स्म बाष्पपूर्णमुखास्तथा ॥ ६.१११.११९ ॥
Vibhīṣaṇa e seus companheiros cobriram-no com diversos tecidos e espalharam sobre ele grãos torrados, com os rostos cheios de lágrimas.
6.111.120
स ददौ पावकं तस्य विधियुक्तं विभीषणः।
स्नात्वा चैवार्द्रवस्त्रेण तिलान् दर्भविमिश्रितान् ॥ ६.१११.१२० ॥
Vibhīṣaṇa, tendo se banhado e vestido com um pano molhado, deu-lhe o fogo segundo o rito e ofereceu gergelim misturado com erva darbha.
6.111.121
उदकेन च सम्मिश्रान् प्रदाय विधिपूर्वकम्।
ताः स्त्रियोऽनुनयामास सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ॥ ६.१११.१२१ ॥
Tendo-as oferecido misturadas com água, conforme o rito, apaziguou aquelas mulheres consolando-as repetidas vezes.
6.111.122
गम्यतामिति ताः सर्वा विविशुर्नगरं ततः।
प्रविष्टासु पुरीं स्त्रीषु राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
रामपार्श्वमुपागम्य समतिष्ठद् विनीतवत् ॥ ६.१११.१२२ ॥
Dizendo «Ide», todas aquelas mulheres entraram na cidade. Depois que as mulheres entraram na cidade, Vibhīṣaṇa, senhor dos rākṣasas, aproximou-se do lado de Rāma e permaneceu de pé, com humildade.
6.111.123
रामोऽपि सह सैन्येन ससुग्रीवः सलक्ष्मणः।
हर्षं लेभे रिपुं हत्वा वृत्रं वज्रधरो यथा ॥ ६.१११.१२३ ॥
Também Rāma, com seu exército, Sugrīva e Lakṣmaṇa, obteve alegria por ter abatido o inimigo, como o portador do vajra ao matar Vṛtra.
6.111.124
ततो विमुक्त्वा सशरं शरासनं
महेन्द्रदत्तं कवचं स तन्महत्।
विमुच्य रोषं रिपुनिग्रहात् ततो
रामः स सौम्यत्वमुपागतोऽरिहा ॥ ६.१११.१२४ ॥
Então, depositando o arco com a flecha e aquela grande armadura dada por Mahendra, e abandonando a ira após subjugar o inimigo, Rāma, matador de inimigos, alcançou a serenidade.