വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.111.1
तासां विलपमानानां तदा राक्षसयोषिताम्।
ज्येष्ठपत्नी प्रिया दीना भर्तारं समुदैक्षत ॥ ६.१११.१ ॥
അപ്പോൾ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രാക്ഷസസ്ത്രീകളിൽ, മൂത്ത പത്നിയും പ്രിയയും ദീനയുമായ മന്ദോദരി തന്റെ ഭർത്താവിനെ നോക്കി.
6.111.2
दशग्रीवं हतं दृष्ट्वा रामेणाचिन्त्यकर्मणा।
पतिं मन्दोदरी तत्र कृपणा पर्यदेवयत् ॥ ६.१११.२ ॥
അചിന്ത്യകർമ്മാവായ രാമനാൽ ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ) വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട്, ദീനയായ മന്ദോദരി അവിടെ ഭർത്താവിനായി വിലപിച്ചു.
6.111.3
ननु नाम महाबाहो तव वैश्रवणानुज।
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं त्रस्यत्यपि पुरंदरः ॥ ६.१११.३ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ! വൈശ്രവണന്റെ (കുബേരന്റെ) അനുജാ! കോപിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ പുരന്ദരനും (ഇന്ദ്രനും) ഭയപ്പെട്ടിരുന്നല്ലോ.
6.111.4
ऋषयश्च महान्तोऽपि गन्धर्वाश्च यशस्विनः।
ननु नाम तवोद्वेगाच्चारणाश्च दिशो गताः ॥ ६.१११.४ ॥
മഹർഷിമാരും യശസ്വികളായ ഗന്ധർവന്മാരും, നിന്റെ ഭയത്താൽ ചാരണന്മാരും ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടിപ്പോയില്ലേ?
6.111.5
स त्वं मानुषमात्रेण रामेण युधि निर्जितः।
न व्यपत्रपसे राजन् किमिदं राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५ ॥
നീ, കേവലം മനുഷ്യനായ രാമനാൽ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു. രാജാവേ, നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ? രാക്ഷസേശ്വരാ, ഇതെന്താണ്?
6.111.6
कथं त्रैलोक्यमाक्रम्य श्रिया वीर्येण चान्वितम्।
अविषह्यं जघान त्वां मानुषो वनगोचरः ॥ ६.१११.६ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കീഴടക്കി, ശ്രീയും വീര്യവുമുള്ള, അജേയനായ നിന്നെ, കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ വധിച്ചു?
6.111.7
मानुषाणामविषये चरतः कामरूपिणः।
विनाशस्तव रामेण संयुगे नोपपद्यते ॥ ६.१११.७ ॥
മനുഷ്യർക്ക് എത്താനാകാത്ത മേഖലയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാവുന്ന നിനക്ക്, യുദ്ധത്തിൽ രാമനാൽ നാശം സംഭവിക്കുക സാധ്യമല്ല.
6.111.8
न चैतत् कर्म रामस्य श्रद्दधामि चमूमुखे।
सर्वतः समुपेतस्य तव तेनाभिमर्षणम् ॥ ६.१११.८ ॥
സേനാമുഖത്ത്, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വളയപ്പെട്ട നിന്നെ രാമൻ ഇങ്ങനെ ആക്രമിച്ചു എന്ന ഈ കർമ്മം ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല.
6.111.9
अथवा रामरूपेण कृतान्तः स्वयमागतः।
मायां तव विनाशाय विधायाप्रतितर्किताम् ॥ ६.१११.९ ॥
അല്ലെങ്കിൽ രാമരൂപത്തിൽ കാലൻ തന്നെ വന്നിരിക്കുന്നു; നിന്റെ നാശത്തിനായി ആരും ചിന്തിക്കാത്ത മായ അവൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
6.111.10
अथवा वासवेन त्वं धर्षितोऽसि महाबल।
वासवस्य तु का शक्तिस्त्वां द्रष्टुमपि संयुगे ॥ ६.१११.१० ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ മഹാബലാ, നീ ഇന്ദ്രനാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കാം; പക്ഷേ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ കാണാൻ പോലും ഇന്ദ്രന് എന്ത് ശക്തിയുണ്ട്?
6.111.11
महाबलं महावीर्यं देवशत्रुं महौजसम्।
व्यक्तमेष महायोगी परमात्मा सनातनः ॥ ६.१११.११ ॥
മഹാബലനും മഹാവീര്യനും ദേവശത്രുവും മഹാതേജസ്വിയുമായ നിന്നെപ്പോലെ, ഇവൻ വ്യക്തമായും മഹായോഗിയും സനാതനനായ പരമാത്മാവുമാണ്.
6.111.12
अनादिमध्यनिधनो महतः परमो महान्।
तमसः परमो धाता शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६.१११.१२ ॥
ആദിയും മധ്യവും അന്തവുമില്ലാത്തവൻ; മഹത്തത്വത്തിനപ്പുറം പരനും മഹാനുമായവൻ; ഇരുളിനപ്പുറമുള്ള ധാതാവ്; ശംഖ, ചക്ര, ഗദ ധരിച്ചവൻ.
6.111.13
श्रीवत्सवक्षा नित्यश्रीरजय्यः शाश्वतो ध्रुवः।
मानुषं रूपमास्थाय विष्णुः सत्यपराक्रमः ॥ ६.१११.१३ ॥
ശ്രീവത്സചിഹ്നമുള്ള മാറോടുകൂടിയവനും നിത്യശ്രീയുള്ളവനും അജയ്യനും ശാശ്വതനും സ്ഥിരനുമായ വിഷ്ണു സത്യപരാക്രമിയായി മാനുഷരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
6.111.14
सर्वैः परिवृतो देवैर्वानरत्वमुपागतैः।
सर्वलोकेश्वरः श्रीमाँल्लोकानां हितकाम्यया ॥ ६.१११.१४ ॥
വാനരരൂപം സ്വീകരിച്ച എല്ലാ ദേവന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ടവനും സർവലോകേശ്വരനും ശ്രീമാനുമായവൻ ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം കാംക്ഷിച്ച് (ഇത് ചെയ്തു).
6.111.15
स राक्षसपरीवारं देवशत्रुं भयावहम्।
इन्द्रियाणि पुरा जित्वा जितं त्रिभुवनं त्वया ॥ ६.१११.१५ ॥
രാക്ഷസപരിവാരത്തോടുകൂടിയ അവൻ ദേവശത്രുവും ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്. മുമ്പ് നീ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ത്രിഭുവനം ജയിച്ചു.
6.111.16
स्मरद्भिरिव तद् वैरमिन्द्रियैरेव निर्जितः।
यदैव हि जनस्थाने राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.१११.१६ ॥
ആ വൈരം ഓർമ്മിക്കുന്നതുപോലെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽത്തന്നെ അവൻ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു — അവൻ ജനസ്ഥാനത്ത് പല രാക്ഷസന്മാരാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നപ്പോൾ.
6.111.17
खरस्तु निहतो भ्राता तदा रामो न मानुषः।
यदैव नगरीं लङ्कां दुष्प्रवेशां सुरैरपि ॥ ६.१११.१७ ॥
അപ്പോൾ നിന്റെ സഹോദരൻ ഖരൻ വധിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ രാമൻ സാധാരണ മനുഷ്യനല്ല. ദേവന്മാർക്കുപോലും കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ലങ്കാനഗരിയിൽ—
6.111.18
प्रविष्टो हनुमान् वीर्यात् तदैव व्यथिता वयम्।
क्रियतामविरोधश्च राघवेणेति यन्मया ॥ ६.१११.१८ ॥
ഹനുമാൻ തന്റെ വീര്യത്താൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോഴേ ഞങ്ങൾ വ്യസനിച്ചു. രാഘവൻ (രാമൻ) ചെയ്യുന്നതിന് എതിർപ്പ് ഉണ്ടാകരുത് — എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞതിനെ (ഓർക്കുക).
6.111.19
उच्यमानो न गृह्णासि तस्येयं व्युष्टिरागता।
अकस्माच्चाभिकामोऽसि सीतां राक्षसपुङ्गव ॥ ६.१११.१९ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടും നീ കേൾക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ ഫലം ഇതാ വന്നുചേർന്നിരിക്കുന്നു. രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാ, പെട്ടെന്ന് നീ സീതയെ കാംക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
6.111.20
ऐश्वर्यस्य विनाशाय देहस्य स्वजनस्य च।
अरुन्धत्या विशिष्टां तां रोहिण्याश्चापि दुर्मते ॥ ६.१११.२० ॥
നിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനും ശരീരത്തിനും ബന്ധുജനങ്ങൾക്കും നാശത്തിനായി, ദുർബുദ്ധേ, അരുന്ധതിയെയും രോഹിണിയെയും കാൾ ശ്രേഷ്ഠയായ ആ സ്ത്രീയെ നീ കാംക്ഷിക്കുന്നു.
6.111.21
सीतां धर्षयता मान्यां त्वया ह्यसदृशं कृतम्।
वसुधाया हि वसुधां श्रियाः श्रीं भर्तृवत्सलाम् ॥ ६.१११.२१ ॥
മാന്യയായ സീതയെ അപമാനിച്ചുകൊണ്ട് നീ അനുചിതമായ കാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഭൂമിപോലെ, ശ്രീയിൽ ശ്രീപോലെ, ഭർത്താവിനോട് സ്നേഹമുള്ളവളാണ് അവൾ.
6.111.22
सीतां सर्वानवद्याङ्गीमरण्ये विजने शुभाम्।
आनयित्वा तु तां दीनां छद्मनाऽऽत्मस्वदूषणम् ॥ ६.१११.२२ ॥
എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും കുറ്റമറ്റവളും ശുഭയുമായ സീതയെ വിജനമായ വനത്തിൽ വഞ്ചനയാൽ കൊണ്ടുവന്ന്, ആ ദീനയെ അപഹരിച്ച് നീ നിന്നെത്തന്നെ കളങ്കപ്പെടുത്തി.
6.111.23
अप्राप्य तं चैव कामं मैथिलीसंगमे कृतम्।
पतिव्रतायास्तपसा नूनं दग्धोऽसि मे प्रभो ॥ ६.१११.२३ ॥
മൈഥിലിയോടുള്ള സംഗമകാമന നിറവേറാതെ തന്നെ, പതിവ്രതയുടെ തപസ്സിനാൽ, പ്രഭോ, നീ തീർച്ചയായും എനിക്കായി ദഹിച്ചിരിക്കുന്നു.
6.111.24
तदैव यन्न दग्धस्त्वं धर्षयंस्तनुमध्यमाम्।
देवा बिभ्यति ते सर्वे सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ॥ ६.१११.२४ ॥
ആ ക്ഷീണമധ്യയായ സ്ത്രീയെ അപമാനിച്ചപ്പോൾ തന്നെ നീ ദഹിച്ചില്ല; ഇപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടും അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തിയും എല്ലാ ദേവന്മാരും നിന്നെ ഭയപ്പെടുന്നു.
6.111.25
अवश्यमेव लभते फलं पापस्य कर्मणः।
भर्तः पर्यागते काले कर्ता नास्त्यत्र संशयः ॥ ६.१११.२५ ॥
പാപകർമ്മം ചെയ്തവൻ അതിന്റെ ഫലം തീർച്ചയായും അനുഭവിക്കും. പ്രഭോ, കാലം വരുമ്പോൾ കർത്താവ് അത് അനുഭവിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
6.111.26
शुभकृच्छुभमाप्नोति पापकृत् पापमश्नुते।
विभीषणः सुखं प्राप्तस्त्वं प्राप्तः पापमीदृशम् ॥ ६.१११.२६ ॥
ശുഭം ചെയ്യുന്നവൻ ശുഭം നേടുന്നു; പാപം ചെയ്യുന്നവൻ പാപം അനുഭവിക്കുന്നു. വിഭീഷണൻ സുഖം നേടി; നീയോ ഇത്തരം പാപം നേടിയിരിക്കുന്നു.
6.111.27
सन्त्यन्याः प्रमदास्तुभ्यं रूपेणाभ्यधिकास्ततः।
अनङ्गवशमापन्नस्त्वं तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२७ ॥
നിനക്ക് മറ്റു സ്ത്രീകളുണ്ട്; സൗന്ദര്യത്തിൽ അവളെക്കാൾ മേറ്റവരുമുണ്ട്. മന്മഥന്റെ വശത്തായ നീ മോഹത്താൽ ഇതറിയുന്നില്ല.
6.111.28
न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येन मैथिली।
मयाधिका वा तुल्या वा तत् तु मोहान्न बुद्ध्यसे ॥ ६.१११.२८ ॥
കുലംകൊണ്ടോ രൂപംകൊണ്ടോ ദാക്ഷിണ്യംകൊണ്ടോ മൈഥിലി എന്നെക്കാൾ മേലോ സമമോ അല്ല; ഇത് നീ മോഹത്താൽ അറിയുന്നില്ല.
6.111.29
सर्वदा सर्वभूतानां नास्ति मृत्युरलक्षणः।
तव तद्वदयं मृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः ॥ ६.१११.२९ ॥
എല്ലാ ജീവികൾക്കും മരണം എപ്പോഴും കാരണമില്ലാതെ വരുന്നില്ല. നിനക്കും ഈ മരണം അങ്ങനെതന്നെ; മൈഥിലിയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷണമായത്.
6.111.30
सीतानिमित्तजो मृत्युस्त्वया दूरादुपाहृतः।
मैथिली सह रामेण विशोका विहरिष्यति ॥ ६.१११.३० ॥
സീതയുടെ കാരണത്താൽ ഉണ്ടായ മരണത്തെ നീ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. മൈഥിലി രാമനോടൊപ്പം ദുഃഖമില്ലാതെ വിഹരിക്കും.
6.111.31
अल्पपुण्या त्वहं घोरे पतिता शोकसागरे।
कैलासे मन्दरे मेरौ तथा चैत्ररथे वने ॥ ६.१११.३१ ॥
അല്പപുണ്യയായ ഞാൻ ഘോരമായ ശോകസാഗരത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നു. കൈലാസത്തിലും മന്ദരത്തിലും മേരുവിലും, അതുപോലെ ചൈത്രരഥവനത്തിലും (സുഖം അനുഭവിച്ചു).
6.111.32
देवोद्यानेषु सर्वेषु विहृत्य सहिता त्वया।
विमानेनानुरूपेण या याम्यतुलया श्रिया ॥ ६.१११.३२ ॥
ദേവോദ്യാനങ്ങളിലെല്ലാം നിന്നോടൊപ്പം വിഹരിച്ച്, അനുരൂപമായ വിമാനത്തിൽ അതുല്യമായ ശ്രീയോടെ ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചു.
6.111.33
पश्यन्ती विविधान् देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा।
भ्रंशिता कामभोगेभ्यः सास्मि वीर वधात् तव ॥ ६.१११.३३ ॥
വിവിധ ദേശങ്ങൾ കണ്ടുകൊണ്ട്, ചിത്രമാലയും വസ്ത്രവും ധരിച്ചവളായി, വീരാ, നിന്റെ വധം മൂലം ആ കാമഭോഗങ്ങളിൽനിന്ന് വീണുപോയവൾ ഞാൻ.
6.111.34
सैवान्येवास्मि संवृत्ता धिग्राज्ञां चञ्चलां श्रियम्।
हा राजन् सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वक्समुन्नसम् ॥ ६.१११.३४ ॥
അവൾ തന്നെയെങ്കിലും ഇപ്പോൾ മറ്റൊരുവളായിത്തീർന്നു. രാജാക്കന്മാരുടെ ചഞ്ചലമായ ശ്രീക്ക് ധിക്കാരം! ഹാ രാജാവേ, നിന്റെ സുകുമാരവും സുന്ദരമായ പുരികവും നല്ല ത്വക്കും ഉയർന്ന മൂക്കുമുള്ള (മുഖം)!
6.111.35
कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः।
किरीटकूटोज्ज्वलितं ताम्रास्यं दीप्तकुण्डलम् ॥ ६.१११.३५ ॥
കാന്തി, ശ്രീ, ദ്യുതി എന്നിവയിൽ ചന്ദ്രനും താമരയും സൂര്യനുമൊപ്പമുള്ള, കിരീടശിഖരത്താൽ ശോഭിക്കുന്ന, ചെമ്പുനിറമുള്ള മുഖം, തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളുള്ള (മുഖം).
6.111.36
मदव्याकुललोलाक्षं भूत्वा यत्पानभूमिषु।
विविधस्रग्धरं चारु वल्गुस्मितकथं शुभम् ॥ ६.१११.३६ ॥
മദത്താൽ വ്യാകുലമായ, ചഞ്ചലനേത്രനായി, മദ്യപാനഭൂമികളിൽ വിവിധ മാലകളണിഞ്ഞ്, മനോഹരമായി, മധുരമന്ദഹാസവും സംസാരവുമായി, ശുഭനായി (നീ ഉണ്ടായിരുന്നു).
6.111.37
तदेवाद्य तवैवं हि वक्त्रं न भ्राजते प्रभो।
रामसायकनिर्भिन्नं रक्तं रुधिरविस्रवैः ॥ ६.१११.३७ ॥
പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ മുഖം മുമ്പത്തെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നില്ല; രാമബാണങ്ങളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ട്, രക്തത്താൽ ചുവന്ന്, രക്തധാരകൾ ഒഴുകുന്നു.
6.111.38
विशीर्णमेदोमस्तिष्कं रूक्षं स्यन्दनरेणुभिः।
हा पश्चिमा मे सम्प्राप्ता दशा वैधव्यदायिनी ॥ ६.१११.३८ ॥
തലച്ചോറും മജ്ജയും ചിതറി, തേരിന്റെ പൊടിയാൽ വരണ്ട ഈ അവസ്ഥ! അയ്യോ! എനിക്കു വന്ന അവസാന അവസ്ഥ ഇതാണ്, ഇത് വൈധവ്യം നൽകുന്നത്.
6.111.39
या मयाऽऽसीन्न सम्बुद्धा कदाचिदपि मन्दया।
पिता दानवराजो मे भर्ता मे राक्षसेश्वरः ॥ ६.१११.३९ ॥
ബുദ്ധിയില്ലാത്ത ഞാൻ ഇതൊരിക്കലും ഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല — എന്റെ പിതാവ് ദാനവരാജാവ്, എന്റെ ഭർത്താവ് രാക്ഷസേശ്വരൻ.
6.111.40
पुत्रो मे शक्रनिर्जेता इत्यहं गर्विता भृशम्।
दृप्तारिमथनाः क्रूराः प्रख्यातबलपौरुषाः ॥ ६.१११.४० ॥
എന്റെ പുത്രൻ ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ചവനാണെന്ന് ഞാൻ ഏറെ അഹങ്കരിച്ചു; ഗർവിഷ്ഠരായ ശത്രുക്കളെ മർദ്ദിക്കുന്നവർ, ക്രൂരർ, ബലവും പരാക്രമവും കൊണ്ട് പ്രസിദ്ധർ.
6.111.41
अकुतश्चिद्भया नाथा ममेत्यासीन्मतिर्ध्रुवा।
तेषामेवंप्रभावाणां युष्माकं राक्षसर्षभाः ॥ ६.१११.४१ ॥
'എന്റെ നാഥന്മാർ ഒന്നിനും ഭയപ്പെടുന്നില്ല' എന്നതായിരുന്നു എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം. അത്രയും പ്രഭാവമുള്ള നിങ്ങൾക്ക്, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠരേ!
6.111.42
कथं भयमसम्बुद्धं मानुषादिदमागतम्।
स्निग्धेन्द्रनीलनीलं तु प्रांशुशैलोपमं महत् ॥ ६.१११.४२ ॥
മനുഷ്യനിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഭയം അപ്രതീക്ഷിതമായി എങ്ങനെ വന്നു? മിനുസമുള്ള ഇന്ദ്രനീലംപോലെ നീലമായി, ഉയർന്ന പർവതംപോലെ വലുതായി!
6.111.43
केयूराङ्गदवैदूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम्।
कान्तं विहारेष्वधिकं दीप्तं संग्रामभूमिषु ॥ ६.१११.४३ ॥
കേയൂരം, അംഗദം, വൈഡൂര്യം, മുത്തുമാല, പൂമാലകൾ എന്നിവയാൽ തിളങ്ങിയവൻ; വിഹാരസ്ഥലങ്ങളിൽ അത്യന്തം മനോഹരൻ, യുദ്ധഭൂമിയിലും തേജസ്വി.
6.111.44
भात्याभरणभाभिर्यद् विद्युद्भिरिव तोयदः।
तदेवाद्य शरीरं ते तीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ॥ ६.१११.४४ ॥
ആഭരണങ്ങളുടെ പ്രഭയാൽ മിന്നലുകളോടുകൂടിയ മേഘംപോലെ പ്രകാശിച്ച നിന്റെ ശരീരം, ഇന്ന് മൂർച്ചയുള്ള പല അമ്പുകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
6.111.45
पुनर्दुर्लभसंस्पर्शं परिष्वक्तुं न शक्यते।
श्वाविधः शललैर्यद्वद् बाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ॥ ६.१११.४५ ॥
ഇപ്പോൾ നിന്റെ ശരീരം വീണ്ടും പുണരാൻ കഴിയാത്തവിധം ദുസ്പർശമായിരിക്കുന്നു; മുള്ളൻപന്നിയുടെ മുള്ളുകൾപോലെ തുടർച്ചയായി തറച്ച അമ്പുകളാൽ അത് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
6.111.46
स्वर्पितैर्मर्मसु भृशं संछिन्नस्नायुबन्धनम्।
क्षितौ निपतितं राजन् श्यामं वै रुधिरच्छवि ॥ ६.१११.४६ ॥
മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ ആഴത്തിൽ തറച്ച അമ്പുകളാൽ സ്നായുബന്ധനങ്ങൾ അറ്റുപോയി, രാജാവേ, രക്തവർണ്ണമുള്ള കറുത്ത ശരീരം നിലത്തു വീണു കിടക്കുന്നു.
6.111.47
वज्रप्रहाराभिहतो विकीर्ण इव पर्वतः।
हा स्वप्नः सत्यमेवेदं त्वं रामेण कथं हतः ॥ ६.१११.४७ ॥
വജ്രപ്രഹാരമേറ്റ് ചിതറിപ്പോയ പർവതംപോലെ. അയ്യോ! ഇത് സ്വപ്നമോ, സത്യം തന്നെയോ? നീ രാമനാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
6.111.48
त्वं मृत्योरपि मृत्युः स्याः कथं मृत्युवशं गतः।
त्रैलोक्यवसुभोक्तारं त्रैलोक्योद्वेगदं महत् ॥ ६.१११.४८ ॥
നീ മൃത്യുവിനും മൃത്യുവാകേണ്ടവനായിരുന്നു; പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ വശത്തിലെങ്ങനെ പോയി? മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് അനുഭവിച്ചവനും മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഭയം നൽകിയവനുമായ മഹാനേ!
6.111.49
जेतारं लोकपालानां क्षेप्तारं शंकरस्य च।
दृप्तानां निग्रहीतारमाविष्कृतपराक्रमम् ॥ ६.१११.४९ ॥
ലോകപാലകരെ ജയിച്ചവനും ശങ്കരനെപ്പോലും പരാജയപ്പെടുത്തിയവനും അഹങ്കാരികളെ അടക്കുന്നവനും വ്യക്തമായ പരാക്രമമുള്ളവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.50
लोकक्षोभयितारं च साधुभूतविदारणम्।
ओजसा दृप्तवाक्यानां वक्तारं रिपुसंनिधौ ॥ ६.१११.५० ॥
ലോകങ്ങളെ ഇളക്കിമറിക്കുന്നവനും സജ്ജനങ്ങളായ ജീവികളെ പിളർക്കുന്നവനും ശത്രുസന്നിധിയിൽ ബലത്തോടെ അഹങ്കാരവാക്കുകൾ പറയുന്നവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.51
स्वयूथभृत्यगोप्तारं हन्तारं भीमकर्मणाम्।
हन्तारं दानवेन्द्राणां यक्षाणां च सहस्रशः ॥ ६.१११.५१ ॥
സ്വന്തം സേനയെയും ഭൃത്യരെയും സംരക്ഷിക്കുന്നവനും ഭയങ്കര കർമ്മം ചെയ്യുന്നവരെ സംഹരിക്കുന്നവനും ദാനവ രാജാക്കന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും ആയിരക്കണക്കിന് കൊന്നവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.52
निवातकवचानां तु निग्रहीतारमाहवे।
नैकयज्ञविलोप्तारं त्रातारं स्वजनस्य च ॥ ६.१११.५२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിവാതകവചന്മാരെ അടക്കിയവനും അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചവനും സ്വജനത്തെ രക്ഷിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.53
धर्मव्यवस्थाभेत्तारं मायास्रष्टारमाहवे।
देवासुरनृकन्यानामाहर्तारं ततस्ततः ॥ ६.१११.५३ ॥
ധർമ്മവ്യവസ്ഥ ഭേദിച്ചവനും യുദ്ധത്തിൽ മായ സൃഷ്ടിച്ചവനും ദേവ-അസുര-മനുഷ്യ കന്യകമാരെ പലപ്പോഴും അപഹരിച്ചവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.54
शत्रुस्त्रीशोकदातारं नेतारं स्वजनस्य च।
लङ्काद्वीपस्य गोप्तारं कर्तारं भीमकर्मणाम् ॥ ६.१११.५४ ॥
ശത്രുസ്ത്രീകൾക്ക് ശോകം നൽകുന്നവനും സ്വജനങ്ങളെ നയിക്കുന്നവനും ലങ്കാദ്വീപിനെ രക്ഷിക്കുന്നവനും ഭയങ്കര കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനുമായിരുന്നു അവൻ.
6.111.55
अस्माकं कामभोगानां दातारं रथिनां वरम्।
एवंप्रभावं भर्तारं दृष्ट्वा रामेण पातितम् ॥ ६.१११.५५ ॥
ഞങ്ങൾക്ക് കാമഭോഗങ്ങൾ നൽകിയവനും രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ഇത്രയും പ്രഭാവമുള്ള ഭർത്താവുമായവൻ രാമനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ട്.
6.111.56
स्थिरास्मि या देहमिमं धारयामि हतप्रिया।
शयनेषु महार्हेषु शयित्वा राक्षसेश्वर ॥ ६.१११.५६ ॥
പ്രിയൻ മരിച്ച ഞാൻ ഇപ്പോഴും ഈ ദേഹം ധരിച്ച് സ്ഥിരയായിരിക്കുന്നു. രാക്ഷസേശ്വരാ, വിലയേറിയ ശയ്യകളിൽ ശയിച്ച്.
6.111.57
इह कस्मात् प्रसुप्तोऽसि धरण्यां रेणुगुण्ठितः।
यदा मे तनयः शस्तो लक्ष्मणेनेन्द्रजिद् युधि ॥ ६.१११.५७ ॥
ഇവിടെ നിലത്ത് പൊടിപുരണ്ട് എന്തിനാണ് നീ ഉറങ്ങുന്നത്? എന്റെ മകൻ ഇന്ദ്രജിത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്മണനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ.
6.111.58
तदा त्वभिहता तीव्रमद्य त्वस्मिन् निपातिता।
साहं बन्धुजनैर्हीना हीना नाथेन च त्वया ॥ ६.१११.५८ ॥
അന്ന് ഞാൻ കഠിനമായി പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു; ഇന്ന് ഇവന്റെ മേൽ വീണു. ബന്ധുജനങ്ങളില്ലാത്തവളായി, നിന്നെപ്പോലൊരു നാഥനും ഇല്ലാത്തവളായി.
6.111.59
विहीना कामभोगैश्च शोचिष्ये शाश्वतीः समाः।
प्रपन्नो दीर्घमध्वानं राजन्नद्य सुदुर्गमम् ॥ ६.१११.५९ ॥
കാമഭോഗങ്ങളില്ലാത്തവളായി ഞാൻ അനന്തമായ വർഷങ്ങളോളം ദുഃഖിക്കും. രാജാവേ, ഇന്ന് നീ അതിദുർഘടമായ ദീർഘ വഴിയിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
6.111.60
नय मामपि दुःखार्तां न वर्तिष्ये त्वया विना।
कस्मात् त्वं मां विहायेह कृपणां गन्तुमिच्छसि ॥ ६.१११.६० ॥
ദുഃഖാർത്തയായ എന്നെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോകൂ; നിന്നെ വിട്ട് ഞാൻ ജീവിക്കില്ല. ഇവിടെ ദീനയായ എന്നെ വിട്ട് നീ എന്തിന് പോകാനാഗ്രഹിക്കുന്നു?
6.111.61
दीनां विलपतीं मन्दां किं च मां नाभिभाषसे।
दृष्ट्वा न खल्वभिक्रुद्धो मामिहानवगुण्ठिताम् ॥ ६.१११.६१ ॥
ദീനയായി വിലപിക്കുന്ന, മന്ദയായ എന്നോട് നീ എന്തുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നില്ല? ഇവിടെ മൂടുപടമില്ലാതെ നിൽക്കുന്ന എന്നെ കണ്ടിട്ടും നിനക്ക് ശരിക്കും കോപം വന്നില്ലേ?
6.111.62
निर्गतां नगरद्वारात् पद्भ्यामेवागतां प्रभो।
पश्येष्टदार दारांस्ते भ्रष्टलज्जावगुण्ठनान् ॥ ६.१११.६२ ॥
പ്രഭോ, നഗരദ്വാരത്തിൽനിന്ന് കാൽനടയായി പുറത്തുവന്ന എന്നെ നോക്കൂ. നിന്റെ പ്രിയ ഭാര്യമാരെയും നോക്കൂ, അവരുടെ ലജ്ജയുടെ മൂടുപടം അഴിഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു.
6.111.63
बहिर्निष्पतितान् सर्वान् कथं दृष्ट्वा न कुप्यसि।
अयं क्रीडासहायस्तेऽनाथो लालप्यते जनः ॥ ६.१११.६३ ॥
പുറത്തിറങ്ങിയ ഇവരെയെല്ലാം കണ്ടിട്ടും നീ എന്തുകൊണ്ട് കോപിക്കുന്നില്ല? നിന്റെ കളിക്കൂട്ടുകാരായ ഈ ജനം, രക്ഷകനില്ലാതെ വിലപിക്കുന്നു.
6.111.64
न चैनमाश्वासयसि किं वा न बहुमन्यसे।
यास्त्वया विधवा राजन् कृता नैकाः कुलस्त्रियः ॥ ६.१११.६४ ॥
നീ ഇവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നില്ലേ? ഇവനെ ബഹുമാനിക്കുന്നില്ലേ? രാജാവേ, നിന്നാൽ വിധവകളാക്കപ്പെട്ട കുലസ്ത്രീകൾ ഒന്നല്ല, പലരുണ്ട്.
6.111.65
पतिव्रता धर्मरता गुरुशुश्रूषणे रताः।
ताभिः शोकाभितप्ताभिः शप्तः परवशं गतः ॥ ६.१११.६५ ॥
പതിവ്രതകളും ധർമനിരതരും ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകിയവരുമായ ആ സ്ത്രീകൾ, ശോകത്താൽ വെന്തുപോയവർ നിന്നെ ശപിച്ചു; അതിനാൽ നീ പരവശനായി.
6.111.66
त्वया विप्रकृताभिश्च तदा शप्तस्तदागतम्।
प्रवादः सत्यमेवायं त्वां प्रति प्रायशो नृप ॥ ६.१११.६६ ॥
നിന്നാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ട ആ സ്ത്രീകൾ അന്ന് നിന്നെ ശപിച്ചു; ആ ശാപം അപ്പോൾതന്നെ ഫലിച്ചു. രാജാവേ, നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ അപവാദം മിക്കവാറും സത്യമാണ്.
6.111.67
पतिव्रतानां नाकस्मात् पतन्त्यश्रूणि भूतले।
कथं च नाम ते राजँल्लोकानाक्रम्य तेजसा ॥ ६.१११.६७ ॥
പതിവ്രതമാരുടെ കണ്ണുനീർ അകാരണമായി നിലത്ത് വീഴുകയില്ല. രാജാവേ, നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ആക്രമിച്ച നീ ഇത് എങ്ങനെ ചെയ്തു?
6.111.68
नारीचौर्यमिदं क्षुद्रं कृतं शौण्डीर्यमानिना।
अपनीयाश्रमाद् रामं यन्मृगच्छद्मना त्वया ॥ ६.१११.६८ ॥
വീരാഭിമാനിയായ നീ മാൻവേഷം കെട്ടി രാമനെ ആശ്രമത്തിൽനിന്ന് അകറ്റി ഈ നീചമായ സ്ത്രീമോഷണം ചെയ്തു.
6.111.69
आनीता रामपत्नी सा अपनीय च लक्ष्मणम्।
कातर्यं च न ते युद्धे कदाचित् संस्मराम्यहम् ॥ ६.१११.६९ ॥
ലക്ഷ്മണനെയും അകറ്റി രാമപത്നിയെ നീ കൊണ്ടുവന്നു. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിലെ നിന്റെ ഭീരുത്വം ഞാൻ ഒരിക്കലും ഓർക്കുന്നില്ല.
6.111.70
तत् तु भाग्यविपर्यासान्नूनं ते पक्वलक्षणम्।
अतीतानागतार्थज्ञो वर्तमानविचक्षणः ॥ ६.१११.७० ॥
അത് ഭാഗ്യവിപര്യയത്താൽ നിന്റെ നാശത്തിന്റെ പക്വലക്ഷണമാണ്. ഭൂതഭാവികൾ അറിയുന്ന, വർത്തമാനത്തിൽ സമർഥനായ നീ ഇത് ചെയ്തു.
6.111.71
मैथिलीमाहृतां दृष्ट्वा ध्यात्वा निःश्वस्य चायतम्।
सत्यवाक् स महाबाहो देवरो मे यदब्रवीत् ॥ ६.१११.७१ ॥
മൈഥിലി അപഹരിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട്, ധ്യാനിച്ച്, ദീർഘമായി നിശ്വസിച്ച്, മഹാബാഹോ, സത്യവാദിയായ എന്റെ ദേവരൻ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്.
6.111.72
अयं राक्षसमुख्यानां विनाशः प्रत्युपस्थितः।
कामक्रोधसमुत्थेन व्यसनेन प्रसङ्गिना ॥ ६.१११.७२ ॥
കാമക്രോധങ്ങളിൽനിന്നുണ്ടായ, ആസക്തിയോടെ പിന്തുടരുന്ന ആപത്തിനാൽ, പ്രധാന രാക്ഷസരുടെ ഈ നാശം അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
6.111.73
निवृत्तस्त्वत्कृतेनार्थः सोऽयं मूलहरो महान्।
त्वया कृतमिदं सर्वमनाथं राक्षसं कुलम् ॥ ६.१११.७३ ॥
നിന്റെ പ്രവൃത്തിയാൽ ഈ ലക്ഷ്യം അവസാനിച്ചു; ഇത് വേരറുക്കുന്ന മഹാനാശമാണ്. നീ ഇതെല്ലാം ചെയ്തു; രാക്ഷസകുലം സംരക്ഷകരില്ലാതെയായി.
6.111.74
नहि त्वं शोचितव्यो मे प्रख्यातबलपौरुषः।
स्त्रीस्वभावात् तु मे बुद्धिः कारुण्ये परिवर्तते ॥ ६.१११.७४ ॥
പ്രസിദ്ധമായ ബലവും പരാക്രമവുമുള്ള നിനക്കുവേണ്ടി ഞാൻ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ സ്ത്രീസ്വഭാവത്താൽ എന്റെ മനസ്സ് കാരുണ്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു.
6.111.75
सुकृतं दुष्कृतं च त्वं गृहीत्वा स्वां गतिं गतः।
आत्मानमनुशोचामि त्वद्विनाशेन दुःखिताम् ॥ ६.१११.७५ ॥
നിന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾ എടുത്ത് നീ നിന്റെ ഗതിയിലേക്ക് പോയി. നിന്റെ നാശത്താൽ ദുഃഖിതയായ ഞാൻ എനിക്കായിത്തന്നെ വിലപിക്കുന്നു.
6.111.76
सुहृदां हितकामानां न श्रुतं वचनं त्वया।
भ्रातॄणां चैव कात्स्र्न्येन हितमुक्तं दशानन ॥ ६.१११.७६ ॥
ഹേ ദശാനനാ! നിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്കുകൾ നീ കേട്ടില്ല; സഹോദരന്മാർ പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞ ഹിതവചനവും നീ കേട്ടില്ല.
6.111.77
हेत्वर्थयुक्तं विधिवच्छ्रेयस्करमदारुणम्।
विभीषणेनाभिहितं न कृतं हेतुमत् त्वया ॥ ६.१११.७७ ॥
വിഭീഷണൻ യുക്തിയോടെ, വിധിപ്രകാരം, നന്മയുള്ളതായി, കഠിനമല്ലാതെ പറഞ്ഞ വാക്ക് നീ യുക്തമെന്ന് കരുതി പ്രവർത്തിച്ചില്ല.
6.111.78
मारीचकुम्भकर्णाभ्यां वाक्यं मम पितुस्तथा।
न कृतं वीर्यमत्तेन तस्येदं फलमीदृशम् ॥ ६.१११.७८ ॥
മാരീചന്റെയും കുംഭകർണ്ണന്റെയും വാക്കും, എന്റെ പിതാവിന്റെ വാക്കും നീ ചെയ്തില്ല. ശക്തിമദത്താൽ അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നതിന്റെ ഫലമാണിത്.
6.111.79
नीलजीमूतसंकाश पीताम्बर शुभाङ्गद।
स्वगात्राणि विनिक्षिप्य किं शेषे रुधिरावृतः ॥ ६.१११.७९ ॥
നീലമേഘം പോലെയുള്ളവനേ, മഞ്ഞവസ്ത്രവും മനോഹരമായ ഭുജകീർത്തിയും ധരിച്ചവനേ, നിന്റെ അവയവങ്ങൾ എറിഞ്ഞിട്ട് രക്തത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് എന്തിനു കിടക്കുന്നു?
6.111.80
प्रसुप्त इव शोकार्तां किं मां न प्रतिभाषसे।
महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः ॥ ६.१११.८० ॥
ഗാഢനിദ്രയിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ, ദുഃഖാർത്തയായ എന്നോട് എന്തുകൊണ്ട് മറുപടി പറയുന്നില്ല? മഹാവീര്യവാനേ, യുദ്ധങ്ങളിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവനേ, ഒരിക്കലും ഓടാത്തവനേ!
6.111.81
यातुधानस्य दौहित्रीं किं मां न प्रतिभाषसे।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे नवे परिभवे कृते ॥ ६.१११.८१ ॥
രാക്ഷസന്റെ പേരക്കുട്ടിയായ എന്നോട് എന്തുകൊണ്ട് മറുപടി പറയുന്നില്ല? എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ! പുതിയൊരു പരാജയം സംഭവിച്ചശേഷം എന്തിനു കിടക്കുന്നു?
6.111.82
अद्य वै निर्भया लङ्कां प्रविष्टाः सूर्यरश्मयः।
येन सूदयसे शत्रून् समरे सूर्यवर्चसा ॥ ६.१११.८२ ॥
ഇന്ന് നിർഭയമായി സൂര്യരശ്മികൾ ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഏത് തേജസ്സുകൊണ്ടാണ് നീ യുദ്ധത്തിൽ സൂര്യതുല്യനായി ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചിരുന്നത്, ആ തേജസ്സ് ഇതാ.
6.111.83
वज्रं वज्रधरस्येव सोऽयं ते सततार्चितः।
रणे बहुप्रहरणो हेमजालपरिष्कृतः ॥ ६.१११.८३ ॥
വജ്രധരന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) വജ്രംപോലെ, നിന്നാൽ എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെട്ടതായ ഇത്, യുദ്ധത്തിൽ പല ആയുധങ്ങളോടുകൂടിയതും സ്വർണ്ണവലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.
6.111.84
परिघो व्यवकीर्णस्ते बाणैश्छिन्नः सहस्रधा।
प्रियामिवोपसंगृह्य किं शेषे रणमेदिनीम् ॥ ६.१११.८४ ॥
നിന്റെ പരിഘം അമ്പുകളാൽ ആയിരം കഷണങ്ങളായി ചിതറിക്കിടക്കുന്നു; പ്രിയയെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ യുദ്ധഭൂമിയെ ചേർത്തുപിടിച്ച് എന്തിനു കിടക്കുന്നു?
6.111.85
अप्रियामिव कस्माच्च मां नेच्छस्यभिभाषितुम्।
धिगस्तु हृदयं यस्या ममेदं न सहस्रधा ॥ ६.१११.८५ ॥
അപ്രിയയോടെന്നപോലെ എന്നോട് സംസാരിക്കാൻ പോലും നീ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല? ആയിരം കഷണങ്ങളായി പൊട്ടിപ്പോകാത്ത എന്റെ ഈ ഹൃദയത്തിന് ധിക്കാരം!
6.111.86
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने फलते शोकपीडितम्।
इत्येवं विलपन्ती सा बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ ६.१११.८६ ॥
നീ പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചതോടെ ശോകത്താൽ പീഡിതമായ ഈ ഹൃദയം പിളരുന്നു!” എന്നിങ്ങനെ വിലപിച്ച അവളുടെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞു.
6.111.87
स्नेहोपस्कन्नहृदया तदा मोहमुपागमत्।
कश्मलाभिहता सन्ना बभौ सा रावणोरसि ॥ ६.१११.८७ ॥
സ്നേഹത്താൽ നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെ അവൾ അപ്പോൾ മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു; മൂർച്ഛയാൽ തളർന്നുവീണ അവൾ രാവണന്റെ മാറിൽ തിളങ്ങി.
6.111.88
संध्यानुरक्ते जलदे दीप्ता विद्युदिवोज्ज्वला।
तथागतां समुत्थाप्य सपत्न्यस्तां भृशातुराः ॥ ६.१११.८८ ॥
സന്ധ്യാരാഗം പുരണ്ട മേഘത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന മിന്നൽ പോലെ അവൾ ഇങ്ങനെ വീണുകിടന്നു; അവളെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച സപത്നിമാർ അത്യന്തം വ്യാകുലരായി.
6.111.89
पर्यवस्थापयामासू रुदत्यो रुदतीं भृशम्।
किं ते न विदिता देवि लोकानां स्थितिरध्रुवा ॥ ६.१११.८९ ॥
കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന സപത്നിമാർ, അത്യധികം കരഞ്ഞവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു: “ദേവീ! ലോകങ്ങളുടെ സ്ഥിതി അസ്ഥിരമാണെന്ന് നിനക്കറിയില്ലേ?”
6.111.90
दशाविभागपर्याये राज्ञां वै चञ्चलाः श्रियः।
इत्येवमुच्यमाना सा सशब्दं प्ररुरोद ह ॥ ६.१११.९० ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ ഐശ്വര്യങ്ങൾ ദശാവിഭാഗങ്ങളുടെ മാറ്റത്തിൽ തീർച്ചയായും ചഞ്ചലമാണ്!” എന്നിങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടിട്ടും അവൾ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
6.111.91
स्नपयन्ती तदास्रेण स्तनौ वक्त्रं सुनिर्मलम्।
एतस्मिन्नन्तरे रामो विभीषणमुवाच ह ॥ ६.१११.९१ ॥
അവൾ കണ്ണീരിനാൽ തന്റെ മാറും അതിനിർമ്മലമായ മുഖവും കഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ രാമൻ വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു.
6.111.92
संस्कारः क्रियतां भ्रातुः स्त्रीगणः परिसान्त्व्यताम्।
तमुवाच ततो धीमान् विभीषण इदं वचः ॥ ६.१११.९२ ॥
സഹോദരന്റെ സംസ്കാരകർമ്മം നടക്കട്ടെ; സ്ത്രീകളെ നന്നായി ആശ്വസിപ്പിക്കട്ടെ. അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ വിഭീഷണൻ അവനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
6.111.93
विमृश्य बुद्ध्या प्रश्रितं धर्मार्थसहितं हितम्।
त्यक्तधर्मव्रतं क्रूरं नृशंसमनृतं तथा ॥ ६.१११.९३ ॥
ബുദ്ധികൊണ്ട് നന്നായി ആലോചിച്ച്, വിനയത്തോടെ, ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളോടു കൂടിയ ഹിതകരമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു — ധർമ്മവ്രതങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവനും ക്രൂരനും നിർദയനും അസത്യവാദിയുമായവനെക്കുറിച്ച്.
6.111.94
नाहमर्हामि संस्कर्तुं परदाराभिमर्शनम्।
भ्रातृरूपो हि मे शत्रुरेष सर्वाहिते रतः ॥ ६.१११.९४ ॥
പരസ്ത്രീയെ സ്പർശിച്ചവനു സംസ്കാരം ചെയ്യാൻ ഞാൻ യോഗ്യനല്ല. സഹോദര രൂപത്തിലുള്ള എന്റെ ശത്രുവാണിവൻ; എല്ലാവർക്കും അഹിതം ചെയ്യുന്നതിൽ ആസക്തനായവൻ.
6.111.95
रावणो नार्हते पूजां पूज्योऽपि गुरुगौरवात्।
नृशंस इति मां राम वक्ष्यन्ति मनुजा भुवि ॥ ६.१११.९५ ॥
രാവണൻ ബഹുമാനത്തിന് അർഹനല്ല; മൂത്തവനെന്ന ആദരവാൽ പൂജ്യനാണെങ്കിലും. രാമാ, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ എന്നെ ക്രൂരനെന്ന് പറയും.
6.111.96
श्रुत्वा तस्यागुणान् सर्वे वक्ष्यन्ति सुकृतं पुनः।
तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.१११.९६ ॥
അവന്റെ ദോഷങ്ങൾ കേട്ട് എല്ലാവരും ഇത് നല്ലൊരു പ്രവൃത്തിയെന്ന് വീണ്ടും പറയും. അത് കേട്ട് ധർമ്മപാലകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
6.111.97
विभीषणमुवाचेदं वाक्यज्ञं वाक्यकोविदः।
तवापि मे प्रियं कार्यं त्वत्प्रभावान्मया जितम् ॥ ६.१११.९७ ॥
വാക്കിന്റെ മർമ്മമറിയുന്ന രാമൻ വാക്കുകളിൽ നിപുണനായി വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു: നിന്റെ പ്രഭാവത്താലാണ് ഞാൻ ജയിച്ചത്; നിനക്കും പ്രിയമായ കാര്യം ചെയ്യപ്പെടും.
6.111.98
अवश्यं तु क्षमं वाच्यो मया त्वं राक्षसेश्वर।
अधर्मानृतसंयुक्तः कामं त्वेष निशाचरः ॥ ६.१११.९८ ॥
രാക്ഷസേശ്വരാ, നിന്നോട് ഞാൻ ഉചിതമായ കാര്യം അവശ്യം പറയണം; ഈ രാത്രിചരൻ അധർമ്മവും അസത്യവും നിറഞ്ഞവനാണ്.
6.111.99
तेजस्वी बलवाञ्छूरः संग्रामेषु च नित्यशः।
शतक्रतुमुखैर्देवैः श्रूयते न पराजितः ॥ ६.१११.९९ ॥
അവൻ തേജസ്വിയും ബലവാനും യുദ്ധങ്ങളിൽ എന്നും ശൂരനുമാണ്; ശതക്രതുവുൾപ്പെടെയുള്ള ദേവന്മാരാലും അവൻ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി കേൾക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
6.111.100
महात्मा बलसम्पन्नो रावणो लोकरावणः।
मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम् ॥ ६.१११.१०० ॥
മഹാത്മാവും ബലസമ്പന്നനുമായ രാവണൻ, ലോകത്തെ കരയിക്കുന്നവൻ; വൈരങ്ങൾ മരണത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്; ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായി.
6.111.101
क्रियतामस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव।
त्वत्सकाशान्महाबाहो संस्कारं विधिपूर्वकम् ॥ ६.१११.१०१ ॥
ഇവന്റെ സംസ്കാരം നിന്റെ പക്ഷത്തുനിന്നും എന്റെ പക്ഷത്തുനിന്നും ചെയ്യട്ടെ; മഹാബാഹോ, നിന്നാൽ വിധിപ്രകാരം സംസ്കാരം നടക്കട്ടെ.
6.111.102
क्षिप्रमर्हति धर्मेण त्वं यशोभाग् भविष्यसि।
राघवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणो विभीषणः ॥ ६.१११.१०२ ॥
നീ വേഗത്തിൽ ധർമ്മപ്രകാരം ഇത് ചെയ്യണം; അപ്പോൾ യശസ്സിന് അവകാശിയാകും. രാഘവന്റെ വാക്ക് കേട്ട് വിഭീഷണൻ ധൃതിയിൽ പോയി.
6.111.103
संस्कारयितुमारेभे भ्रातरं रावणं हतम्।
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१११.१०३ ॥
കൊല്ലപ്പെട്ട സഹോദരൻ രാവണന്റെ സംസ്കാരകർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ആ രാക്ഷസേന്ദ്രനായ വിഭീഷണൻ ലങ്കാപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ച്.
6.111.104
रावणस्याग्निहोत्रं तु निर्यापयति सत्वरम्।
शकटान् दारुरूपाणि अग्नीन् वै याजकांस्तथा ॥ ६.१११.१०४ ॥
രാവണന്റെ അഗ്നിഹോത്ര സാമഗ്രികൾ അവൻ വേഗം പുറത്തെത്തിക്കുന്നു. മരംകൊണ്ടുള്ള വണ്ടികളും അഗ്നികളും പുരോഹിതന്മാരും.
6.111.105
तथा चन्दनकाष्ठानि काष्ठानि विविधानि च।
अगरूणि सुगन्धीनि गन्धांश्च सुरभींस्तथा ॥ ६.१११.१०५ ॥
അതുപോലെ ചന്ദനത്തടികളും വിവിധതരം വിറകുകളും. അകിൽ, സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും.
6.111.106
मणिमुक्ताप्रवालानि निर्यापयति राक्षसः।
आजगाम मुहूर्तेन राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१११.१०६ ॥
മണികളും മുത്തുകളും പവിഴങ്ങളും ആ രാക്ഷസൻ പുറത്തെത്തിക്കുന്നു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവൻ എത്തി.
6.111.107
ततो माल्यवता सार्धं क्रियामेव चकार सः।
सौवर्णीं शिबिकां दिव्यामारोप्य क्षौमवाससम् ॥ ६.१११.१०७ ॥
അതിനുശേഷം മാല്യവാനോടൊപ്പം അവൻ ആ ക്രിയ ചെയ്തു. സ്വർണ്ണത്തിലുള്ള ദിവ്യമായ പല്ലക്കിൽ, പട്ടുവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ച് അവനെ വെച്ച്.
6.111.108
रावणं राक्षसाधीशमश्रुवर्णमुखा द्विजाः।
तूर्यघोषैश्च विविधैः स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ॥ ६.१११.१०८ ॥
രാക്ഷസാധിപതി രാവണനെ, കണ്ണീരണിഞ്ഞ മുഖങ്ങളുള്ള ബ്രാഹ്മണർ, വിവിധ വാദ്യനാദങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്തുതിച്ച് ആദരിച്ചു.
6.111.109
पताकाभिश्च चित्राभिः सुमनोभिश्च चित्रिताम्।
उत्क्षिप्य शिबिकां तां तु विभीषणपुरोगमाः ॥ ६.१११.१०९ ॥
വർണ്ണക്കൊടികളാലും പുഷ്പങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച ആ പല്ലക്ക് ഉയർത്തി, വിഭീഷണനെ മുൻനിർത്തി (അവർ നീങ്ങി).
6.111.110
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे गृह्य काष्ठानि भेजिरे।
अग्नयो दीप्यमानास्ते तदाध्वर्युसमीरिताः ॥ ६.१११.११० ॥
എല്ലാവരും തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് വിറകുകളുമെടുത്ത് നീങ്ങി. അപ്പോൾ അധ്വര്യു ജ്വലിപ്പിച്ച ജ്വലിക്കുന്ന ആ അഗ്നികളും (നീങ്ങി).
6.111.111
शरणाभिगताः सर्वे पुरस्तात् तस्य ते ययुः।
अन्तःपुराणि सर्वाणि रुदमानानि सत्वरम् ॥ ६.१११.१११ ॥
ശരണം പ്രാപിച്ചവരെല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലൂടെ നീങ്ങി. അന്തഃപുരത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ (മുന്നോട്ടു പോയി).
6.111.112
पृष्ठतोऽनुययुस्तानि प्लवमानानि सर्वतः।
रावणं प्रयते देशे स्थाप्य ते भृशदुःखिताः ॥ ६.१११.११२ ॥
അവർ പിന്നിൽനിന്ന് അനുഗമിച്ചു, നാലുവശത്തുനിന്നും ഓടിവന്നുകൊണ്ട്. അതിദുഃഖിതരായ അവർ രാവണനെ പവിത്രമായ സ്ഥലത്ത് വെച്ചു.
6.111.113
चितां चन्दनकाष्ठैश्च पद्मकोशीरचन्दनैः।
ब्राह्म्या संवर्तयामासू राङ्कवास्तरणावृताम् ॥ ६.१११.११३ ॥
ചന്ദനത്തടികളും താമരയും ചെറുവേരും ചന്ദനവും കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മീ രീതിയിൽ ചിതയൊരുക്കി, രാങ്കവ മൃഗത്തോലുകൊണ്ട് മൂടി.
6.111.114
प्रचक्रू राक्षसेन्द्रस्य पितृमेधमनुत्तमम्।
वेदिं च दक्षिणाप्राचीं यथास्थानं च पावकम् ॥ ६.१११.११४ ॥
രാക്ഷസരാജാവിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പിതൃമേധയാഗം അവർ നടത്തി; തെക്കുകിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ വേദി ഒരുക്കി, അഗ്നിയെ യഥാസ്ഥാനത്ത് വെച്ചു.
6.111.115
पृषदाज्येन सम्पूर्णं स्रुवं स्कन्धे प्रचिक्षिपुः।
पादयोः शकटं प्रापुरूर्वोश्चोलूखलं तदा ॥ ६.१११.११५ ॥
തൈരും നെയ്യും നിറഞ്ഞ സ്രുവം അവർ തോളിൽ വെച്ചു; കാൽക്കൽ വണ്ടി കൊണ്ടുവന്നു; തുടകളിൽ ഉലക്ക വെച്ചു.
6.111.116
दारुपात्राणि सर्वाणि अरणिं चोत्तरारणिम्।
दत्त्वा तु मुसलं चान्यं यथास्थानं विचक्रमुः ॥ ६.१११.११६ ॥
മരപ്പാത്രങ്ങളെല്ലാം, താഴത്തെയും മുകളിലെയും അരണികൾ, മറ്റൊരു ഉലക്കയും വെച്ച് എല്ലാം അതതിടങ്ങളിൽ ക്രമീകരിച്ചു.
6.111.117
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च।
तत्र मेध्यं पशुं हत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः ॥ ६.१११.११७ ॥
ശാസ്ത്രത്തിൽ കാണുന്നതും മഹർഷിമാർ വിധിച്ചതുമായ രീതിയിൽ, അവിടെ രാക്ഷസർ രാക്ഷസേന്ദ്രനുവേണ്ടി യാഗയോഗ്യമായ മൃഗത്തെ വധിച്ചു.
6.111.118
परिस्तरणिकां राज्ञो घृताक्तां समवेशयन्।
गन्धैर्माल्यैरलंकृत्य रावणं दीनमानसाः ॥ ६.१११.११८ ॥
രാജാവിനായി നെയ്യ് പുരട്ടിയ വിരി വിരിച്ചു; ദുഃഖിതമനസ്സോടെ രാവണനെ സുഗന്ധങ്ങളാലും മാലകളാലും അലങ്കരിച്ച് അതിൽ കിടത്തി.
6.111.119
विभीषणसहायास्ते वस्त्रैश्च विविधैरपि।
लाजैरवकिरन्ति स्म बाष्पपूर्णमुखास्तथा ॥ ६.१११.११९ ॥
വിഭീഷണനോടൊപ്പമുള്ളവർ വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ലാജങ്ങളും വിതറി; അവരുടെ മുഖങ്ങൾ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
6.111.120
स ददौ पावकं तस्य विधियुक्तं विभीषणः।
स्नात्वा चैवार्द्रवस्त्रेण तिलान् दर्भविमिश्रितान् ॥ ६.१११.१२० ॥
വിഭീഷണൻ വിധിപ്രകാരം അവനു അഗ്നി നൽകി; കുളിച്ച്, നനഞ്ഞ വസ്ത്രത്തോടെ, ദർഭയോടുകൂടി കലർന്ന എള്ള് അർപ്പിച്ചു.
6.111.121
उदकेन च सम्मिश्रान् प्रदाय विधिपूर्वकम्।
ताः स्त्रियोऽनुनयामास सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ॥ ६.१११.१२१ ॥
വെള്ളം ചേർത്ത് വിധിപ്രകാരം അർപ്പിച്ച ശേഷം ആ സ്ത്രീകളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആശ്വസിപ്പിച്ച് അനുനയിപ്പിച്ചു.
6.111.122
गम्यतामिति ताः सर्वा विविशुर्नगरं ततः।
प्रविष्टासु पुरीं स्त्रीषु राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
रामपार्श्वमुपागम्य समतिष्ठद् विनीतवत् ॥ ६.१११.१२२ ॥
"പോകൂ" എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകളെല്ലാം നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവർ നഗരത്തിൽ കടന്ന ശേഷം രാക്ഷസേന്ദ്രനായ വിഭീഷണൻ രാമന്റെ അരികിലെത്തി വിനീതനായി നിന്നു.
6.111.123
रामोऽपि सह सैन्येन ससुग्रीवः सलक्ष्मणः।
हर्षं लेभे रिपुं हत्वा वृत्रं वज्रधरो यथा ॥ ६.१११.१२३ ॥
രാമനും സൈന്യത്തോടും സുഗ്രീവനോടും ലക്ഷ്മണനോടും ഒപ്പം ശത്രുവിനെ വധിച്ച്, വജ്രധരൻ വൃത്രനെ വധിച്ചപ്പോഴെന്നപോലെ സന്തോഷം നേടി.
6.111.124
ततो विमुक्त्वा सशरं शरासनं
महेन्द्रदत्तं कवचं स तन्महत्।
विमुच्य रोषं रिपुनिग्रहात् ततो
रामः स सौम्यत्वमुपागतोऽरिहा ॥ ६.१११.१२४ ॥
പിന്നെ അമ്പോടുകൂടിയ വില്ലും ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ ആ വലിയ കവചവും വെച്ചൊഴിഞ്ഞ്, ശത്രുവിനെ അടക്കിയശേഷം കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് ശത്രുഹന്താവായ രാമൻ ശാന്തഭാവം പ്രാപിച്ചു.