ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.116.1
एवमुक्ता तु वैदेही परुषं रोमहर्षणम्।
राघवेण सरोषेण श्रुत्वा प्रव्यथिताभवत् ॥ ६.११६.१ ॥
ରାଘବ କ୍ରୋଧରେ ଏପରି କଠୋର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ବାକ୍ୟ କହିବାରୁ ବୈଦେହୀ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
6.116.2
सा तदाश्रुतपूर्वं हि जने महति मैथिली।
श्रुत्वा भर्तुर्वचो घोरं लज्जयावनताभवत् ॥ ६.११६.२ ॥
ସେହି ବିରାଟ ଜନସମାବେଶ ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବେ କେବେ ନ ଶୁଣା ଯାଇଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୈଥିଳୀ ଲଜ୍ଜାରେ ନତ ହେଲେ।
6.116.3
प्रविशन्तीव गात्राणि स्वानि सा जनकात्मजा।
वाक्शरैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत् ॥ ६.११६.३ ॥
ସେହି ବାକ୍ୟ-ବାଣ ଯେପରି ତାର ଅଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ଯେପରି ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ରୁ ବହାଇଲେ।
6.116.4
ततो बाष्पपरिक्लिन्नं प्रमार्जन्ती स्वमाननम्।
शनैर्गद्गदया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ ६.११६.४ ॥
ତା'ପରେ ଅଶ୍ରୁଭିଜା ନିଜ ମୁଖ ପୋଛି ଧୀରେ ଧୀରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.116.5
किं मामसदृशं वाक्यमीदृशं श्रोत्रदारुणम्।
रूक्षं श्रावयसे वीर प्राकृतः प्राकृतामिव ॥ ६.११६.५ ॥
ହେ ବୀର, ସାଧାରଣ ପୁରୁଷ ଯେପରି ସାଧାରଣ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ କହେ, ସେପରି ଆପଣ ମୋତେ ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ, କାନକୁ ବିନ୍ଧୁଥିବା, ରୁକ୍ଷ ବାକ୍ୟ କାହିଁକି ଶୁଣାଉଛନ୍ତି?
6.116.6
न तथास्मि महाबाहो यथा मामवगच्छसि।
प्रत्ययं गच्छ मे स्वेन चारित्रेणैव ते शपे ॥ ६.११६.६ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଯେପରି ବୁଝୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେପରି ନୁହେଁ। ମୋ ନିଜ ଚରିତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ଶପଥ କରୁଛି।
6.116.7
पृथक्स्त्रीणां प्रचारेण जातिं त्वं परिशङ्कसे।
परित्यजैनां शङ्कां तु यदि तेऽहं परीक्षिता ॥ ६.११६.७ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଆଚରଣ ଦେଖି ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱଭାବ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ; ତୁମେ ମୋତେ ପରୀକ୍ଷା କରିସାରିଛ ଯଦି, ତେବେ ଏହି ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର।
6.116.8
यदहं गात्रसंस्पर्शं गतास्मि विवशा प्रभो।
कामकारो न मे तत्र दैवं तत्रापराध्यति ॥ ६.११६.८ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁ ଦେହସ୍ପର୍ଶ ମୋତେ ହୋଇଥିଲା, ତାହାରେ ମୁଁ ଅସହାୟ ଥିଲି। ସେଥିରେ ମୋ ଇଚ୍ଛାର ଦୋଷ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଦୈବ ହିଁ ଦୋଷୀ।
6.116.9
मदधीनं तु यत् तन्मे हृदयं त्वयि वर्तते।
पराधीनेषु गात्रेषु किं करिष्याम्यनीश्वरी ॥ ६.११६.९ ॥
ମୋ ହୃଦୟ ମୋ ଅଧୀନ; ତାହା ତୁମ ଉପରେ ହିଁ ସ୍ଥିର। କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଙ୍ଗସବୁ ପରାଧୀନ ହେଲେ, ଅଧିକାରହୀନା ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?
6.116.10
सह संवृद्धभावेन संसर्गेण च मानद।
यदि तेऽहं न विज्ञाता हता तेनास्मि शाश्वतम् ॥ ६.११६.१० ॥
ହେ ମାନଦାତା, ଏକତ୍ର ବଢ଼ିଥିବା ସ୍ନେହ ଓ ସହବାସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଜାଣିପାରିଲ ନାହିଁ, ତେବେ ସେଥିରୁ ହିଁ ମୁଁ ସଦାକାଳ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି।
6.116.11
प्रेषितस्ते महावीरो हनुमानवलोककः।
लङ्कास्थाहं त्वया राजन् किं तदा न विसर्जिता ॥ ६.११६.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଗୁପ୍ତଚର ଭାବରେ ପଠାଇଥିବା ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ଯେବେ ମୁଁ ଲଙ୍କାରେ ଥିଲି ସେତେବେଳେ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଲ ନାହିଁ?
6.116.12
प्रत्यक्षं वानरस्यास्य तद्वाक्यसमनन्तरम्।
त्वया संत्यक्तया वीर त्यक्तं स्याज्जीवितं मया ॥ ६.११६.१२ ॥
ହେ ବୀର, ଏହି ବାନରଙ୍କ ସାମନାରେ, ତାଙ୍କ କଥା ପରେ ତୁମେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି।
6.116.13
न वृथा ते श्रमोऽयं स्यात् संशये न्यस्य जीवितम्।
सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायं विफलस्तव ॥ ६.११६.१३ ॥
ତୁମ ଏହି ପରିଶ୍ରମ ବୃଥା ହେବ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ତୁମେ ଜୀବନକୁ ସନ୍ଦେହରେ ରଖିଛ। ତୁମ ସୁହୃଦମାନଙ୍କର ଏହି କ୍ଳେଶ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ନିଷ୍ଫଳ ନୁହେଁ।
6.116.14
त्वया तु नृपशार्दूल रोषमेवानुवर्तता।
लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम् ॥ ६.११६.१४ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କେବଳ କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଏକ ସାମାନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱକୁ ହିଁ ଆଗରେ ରଖିଲ।
6.116.15
अपदेशेन जनकान्नोत्पत्तिर्वसुधातलात्।
मम वृत्तं च वृत्तज्ञ बहु ते न पुरस्कृतम् ॥ ६.११६.१५ ॥
ଜନକଙ୍କଠାରୁ ନୁହେଁ, ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭରୁ ମୋ ଜନ୍ମ — ଏହି ବାହାନାରେ, ହେ ଆଚରଣଜ୍ଞ, ତୁମେ ମୋ ଆଚରଣକୁ ବହୁତ କମ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲ।
6.116.16
न प्रमाणीकृतः पाणिर्बाल्ये मम निपीडितः।
मम भक्तिश्च शीलं च सर्वं ते पृष्ठतः कृतम् ॥ ६.११६.१६ ॥
ବାଲ୍ୟରେ ମୋ ଧରିଥିବା ହାତକୁ ତୁମେ ପ୍ରମାଣ ମାନିଲ ନାହିଁ; ମୋ ଭକ୍ତି ଓ ଶୀଳ ସବୁକିଛି ତୁମେ ପଛରେ ପକାଇଦେଲ।
6.116.17
उवाच लक्ष्मणं सीता दीनं ध्यानपरायणम् ॥ ६.११६.१७ ॥
ଦୁଃଖିତ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୀତା କହିଲେ।
6.116.18
चितां मे कुरु सौमित्रे व्यसनस्यास्य भेषजम्।
मिथ्यापवादोपहता नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ६.११६.१८ ॥
ହେ ସୁମିତ୍ରାପୁତ୍ର, ମୋ ପାଇଁ ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଏହି ବ୍ୟସନର ଔଷଧ ଏହା। ମିଥ୍ୟା ଅପବାଦରେ ପୀଡ଼ିତା ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
6.116.19
अप्रीतेन गुणैर्भर्त्रा त्यक्ताया जनसंसदि।
या क्षमा मे गतिर्गन्तुं प्रवेक्ष्ये हव्यवाहनम् ॥ ६.११६.१९ ॥
ଗୁଣରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ଜନସଭାରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ମୋ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ ଗତି, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
6.116.20
एवमुक्तस्तु वैदेह्या लक्ष्मणः परवीरहा।
अमर्षवशमापन्नो राघवं समुदैक्षत ॥ ६.११६.२० ॥
ବୈଦେହୀ ଏପରି କହିବାରୁ ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ଚାହିଁଲେ।
6.116.21
स विज्ञाय मनश्छन्दं रामस्याकारसूचितम्।
चितां चकार सौमित्रिर्मते रामस्य वीर्यवान् ॥ ६.११६.२१ ॥
ରାମଙ୍କ ମନର ଇଚ୍ଛା ସେ ତାଙ୍କ ଆକାରରୁ ଜାଣି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ସୌମିତ୍ରି ରାମଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
6.116.22
नहि रामं तदा कश्चित् कालान्तकयमोपमम्।
अनुनेतुमथो वक्तुं द्रष्टुं वाप्यशकत् सुहृत् ॥ ६.११६.२२ ॥
ସେତେବେଳେ କାଳ ଓ ଯମ ସମାନ ରାମଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା, କହିବା, କିମ୍ବା ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସୁହୃଦ ସାହସ କଲେ ନାହିଁ।
6.116.23
अधोमुखं स्थितं रामं ततः कृत्वा प्रदक्षिणम्।
उपावर्तत वैदेही दीप्यमानं हुताशनम् ॥ ६.११६.२३ ॥
ତା'ପରେ ଅଧୋମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବୈଦେହୀ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ଫେରିଲେ।
6.116.24
प्रणम्य दैवतेभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च मैथिली।
बद्धाञ्जलिपुटा चेदमुवाचाग्निसमीपतः ॥ ६.११६.२४ ॥
ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମୈଥିଳୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ ଏହା କହିଲେ।
6.116.25
यथा मे हृदयं नित्यं नापसर्पति राघवात्।
तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः ॥ ६.११६.२५ ॥
ମୋ ହୃଦୟ ସର୍ବଦା ରାଘବଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିଦେବ ମୋତେ ସର୍ବତ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
6.116.26
यथा मां शुद्धचारित्रां दुष्टां जानाति राघवः।
तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः ॥ ६.११६.२६ ॥
ରାଘବ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ବିଶିଷ୍ଟା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟା ବୋଲି ନୁହେଁ, ସେହିପରି ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିଦେବ ମୋତେ ସର୍ବତ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
6.116.27
कर्मणा मनसा वाचा यथा नातिचराम्यहम्।
राघवं सर्वधर्मज्ञं तथा मां पातु पावकः ॥ ६.११६.२७ ॥
କର୍ମ, ମନ ଓ ବାକ୍ୟରେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବଙ୍କୁ ମୁଁ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କରି ନାହିଁ, ସେହିପରି ଅଗ୍ନିଦେବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
6.116.28
आदित्यो भगवान् वायुर्दिशश्चन्द्रस्तथैव च।
अहश्चापि तथा संध्ये रात्रिश्च पृथिवी तथा।
यथान्येऽपि विजानन्ति तथा चारित्रसंयुताम् ॥ ६.११६.२८ ॥
ଭଗବାନ ଆଦିତ୍ୟ, ବାୟୁ, ଦିଗସବୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଦିନ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତ୍ରି ଓ ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ମୋତେ ସଚ୍ଚରିତ୍ରା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।
6.116.29
एवमुक्त्वा तु वैदेही परिक्रम्य हुताशनम्।
विवेश ज्वलनं दीप्तं निःशङ्केनान्तरात्मना ॥ ६.११६.२९ ॥
ଏପରି କହି ବୈଦେହୀ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଏବଂ ନିଃଶଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରଜ୍ବଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
6.116.30
जनश्च सुमहांस्तत्र बालवृद्धसमाकुलः।
ददर्श मैथिलीं दीप्तां प्रविशन्तीं हुताशनम् ॥ ६.११६.३० ॥
ସେଠାରେ ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରାଟ ଜନତା ଦୀପ୍ତିମତୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଦେଖିଲା।
6.116.31
सा तप्तनवहेमाभा तप्तकाञ्चनभूषणा।
पपात ज्वलनं दीप्तं सर्वलोकस्य संनिधौ ॥ ६.११६.३१ ॥
ତପ୍ତ ନୂଆ ସୁନାର ଆଭାଯୁକ୍ତା, ତପ୍ତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତା ସେ, ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଲେ।
6.116.32
ददृशुस्तां विशालाक्षीं पतन्तीं हव्यवाहनम्।
सीतां सर्वाणि रूपाणि रुक्मवेदिनिभां तदा ॥ ६.११६.३२ ॥
ବିଶାଳନୟନା ସୀତାଙ୍କୁ ହବ୍ୟବାହନରେ ପଡ଼ିବାର ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ସବୁ ରୂପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
6.116.33
ददृशुस्तां महाभागां प्रविशन्तीं हुताशनम्।
ऋषयो देवगन्धर्वा यज्ञे पूर्णाहुतीमिव ॥ ६.११६.३३ ॥
ମହାଭାଗା ସେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖି ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଖିଲେ; ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ଣାହୁତି ଦିଆଯାଉଛି।
6.116.34
प्रचुक्रुशुः स्त्रियः सर्वास्तां दृष्ट्वा हव्यवाहने।
पतन्तीं संस्कृतां मन्त्रैर्वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ ६.११६.३४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବାର ଦେଖି ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ; ମନ୍ତ୍ରରେ ସଂସ୍କୃତା ସେ ଯଜ୍ଞରେ ବସୁଧାରା ପରି ପଡ଼ିଲେ।
6.116.35
ददृशुस्तां त्रयो लोका देवगन्धर्वदानवाः।
शप्तां पतन्तीं निरये त्रिदिवाद् देवतामिव ॥ ६.११६.३५ ॥
ତ୍ରିଲୋକ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଯେପରି ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ଦେବୀ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନରକରେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
6.116.36
तस्यामग्निं विशन्त्यां तु हाहेति विपुलः स्वनः।
रक्षसां वानराणां च सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.११६.३६ ॥
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ "ହାୟ" ବୋଲି ବଡ଼ ସ୍ୱର ଉଠିଲା; ତାହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ପରି ଥିଲା।