వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.116.1
एवमुक्ता तु वैदेही परुषं रोमहर्षणम्।
राघवेण सरोषेण श्रुत्वा प्रव्यथिताभवत् ॥ ६.११६.१ ॥
రాఘవుడు కోపంతో ఇలా కఠినమైన, వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచే మాటలు పలకగా విని వైదేహి అత్యంత వ్యథ చెందింది.
6.116.2
सा तदाश्रुतपूर्वं हि जने महति मैथिली।
श्रुत्वा भर्तुर्वचो घोरं लज्जयावनताभवत् ॥ ६.११६.२ ॥
ఆ మహాజనసమూహం మధ్య, ఇంతకు ముందెన్నడూ వినని భర్త భయంకరమైన మాటలు విని మైథిలి సిగ్గుతో తలవంచుకుంది.
6.116.3
प्रविशन्तीव गात्राणि स्वानि सा जनकात्मजा।
वाक्शरैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत् ॥ ६.११६.३ ॥
ఆ మాట-బాణాలు తన అవయవాలలో చొచ్చుకుపోతున్నట్లుగా, శూలంతో గుచ్చబడినట్లుగా జనకపుత్రి తీవ్రంగా కన్నీరు కార్చింది.
6.116.4
ततो बाष्पपरिक्लिन्नं प्रमार्जन्ती स्वमाननम्।
शनैर्गद्गदया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ ६.११६.४ ॥
అప్పుడు కన్నీటితో తడిసిన తన ముఖాన్ని తుడుచుకుంటూ, నెమ్మదిగా గద్గద స్వరంతో భర్తతో ఇలా అంది.
6.116.5
किं मामसदृशं वाक्यमीदृशं श्रोत्रदारुणम्।
रूक्षं श्रावयसे वीर प्राकृतः प्राकृतामिव ॥ ६.११६.५ ॥
వీరుడా, సామాన్య పురుషుడు సామాన్య స్త్రీతో మాట్లాడినట్లు, నాకు తగని, చెవులకు కఠినమైన, రూక్షమైన మాటలను ఎందుకు వినిపిస్తున్నావు?
6.116.6
न तथास्मि महाबाहो यथा मामवगच्छसि।
प्रत्ययं गच्छ मे स्वेन चारित्रेणैव ते शपे ॥ ६.११६.६ ॥
మహాబాహుడా, నువ్వు నన్ను అర్థం చేసుకున్నట్లు నేను కాదు. నా నడవడిపైనే నమ్మకం ఉంచు; నీ పై ఒట్టు వేసి చెబుతున్నాను.
6.116.7
पृथक्स्त्रीणां प्रचारेण जातिं त्वं परिशङ्कसे।
परित्यजैनां शङ्कां तु यदि तेऽहं परीक्षिता ॥ ६.११६.७ ॥
స్త్రీల సాధారణ ప్రవర్తనను చూసి నా స్వభావంపై నీవు సందేహిస్తున్నావు; నన్ను నీవు పరీక్షించి ఉంటే ఈ సందేహాన్ని విడిచిపెట్టు.
6.116.8
यदहं गात्रसंस्पर्शं गतास्मि विवशा प्रभो।
कामकारो न मे तत्र दैवं तत्रापराध्यति ॥ ६.११६.८ ॥
ప్రభూ, నేను శారీరక స్పర్శకు లోనైనది నిజమే, కానీ నేను నిస్సహాయురాలిని. అందులో నా ఇష్టపూర్వక తప్పు లేదు; అక్కడ దైవమే తప్పుపడుతుంది.
6.116.9
मदधीनं तु यत् तन्मे हृदयं त्वयि वर्तते।
पराधीनेषु गात्रेषु किं करिष्याम्यनीश्वरी ॥ ६.११६.९ ॥
నా హృదయం నా అధీనంలో ఉంది; అది నీపైనే నిలిచి ఉంది. కానీ నా అవయవాలు పరాధీనమైనప్పుడు, అధికారం లేని నేను ఏమి చేయగలను?
6.116.10
सह संवृद्धभावेन संसर्गेण च मानद।
यदि तेऽहं न विज्ञाता हता तेनास्मि शाश्वतम् ॥ ६.११६.१० ॥
ఓ మానదా, కలిసి పెరిగిన ప్రేమతో, సహవాసంతో కూడా నీవు నన్ను తెలుసుకోకపోతే, అందువల్లనే నేను శాశ్వతంగా నాశనమయ్యాను.
6.116.11
प्रेषितस्ते महावीरो हनुमानवलोककः।
लङ्कास्थाहं त्वया राजन् किं तदा न विसर्जिता ॥ ६.११६.११ ॥
ఓ రాజా, నీవు గూఢచారిగా పంపిన మహావీరుడు హనుమంతుడు నేను లంకలో ఉన్నప్పుడే, ఆ సమయంలోనే నన్ను ఎందుకు విడిచిపెట్టలేదు?
6.116.12
प्रत्यक्षं वानरस्यास्य तद्वाक्यसमनन्तरम्।
त्वया संत्यक्तया वीर त्यक्तं स्याज्जीवितं मया ॥ ६.११६.१२ ॥
ఓ వీరా, ఈ వానరుని ముందే, అతని మాటల తర్వాతే నీవు నన్ను విడిచిపెట్టి ఉంటే, నేనే నా ప్రాణాన్ని విడిచి ఉండేదాన్ని.
6.116.13
न वृथा ते श्रमोऽयं स्यात् संशये न्यस्य जीवितम्।
सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायं विफलस्तव ॥ ६.११६.१३ ॥
నీ ఈ ప్రయత్నం వృథా కాదు, ప్రాణాన్ని సందేహంలో ఉంచినప్పటికీ. నీ మిత్రుల ఈ కష్టమూ నీకు నిష్ఫలం కాదు.
6.116.14
त्वया तु नृपशार्दूल रोषमेवानुवर्तता।
लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम् ॥ ६.११६.१४ ॥
కానీ, రాజశ్రేష్ఠుడా, నీవు కోపాన్నే అనుసరించి, ఒక అల్ప మనిషిలా స్త్రీత్వాన్నే ముందుంచావు.
6.116.15
अपदेशेन जनकान्नोत्पत्तिर्वसुधातलात्।
मम वृत्तं च वृत्तज्ञ बहु ते न पुरस्कृतम् ॥ ६.११६.१५ ॥
జనకుడి నుండి కాదు, భూమి ఉపరితలం నుండే నా జననం అనే సాకుతో — ఓ సదాచార జ్ఞుడా, నా నడవడికను నీవు ఎంతో తక్కువగా గణించావు.
6.116.16
न प्रमाणीकृतः पाणिर्बाल्ये मम निपीडितः।
मम भक्तिश्च शीलं च सर्वं ते पृष्ठतः कृतम् ॥ ६.११६.१६ ॥
బాల్యంలో నేను పట్టుకున్న హస్తాన్ని నీవు ప్రమాణంగా భావించలేదు; నా భక్తిని, నా శీలాన్ని అన్నింటినీ నీవు వెనుకకు నెట్టేశావు.
6.116.17
उवाच लक्ष्मणं सीता दीनं ध्यानपरायणम् ॥ ६.११६.१७ ॥
దుఃఖితుడై ధ్యానంలో మునిగి ఉన్న లక్ష్మణునితో సీత ఇలా పలికింది.
6.116.18
चितां मे कुरु सौमित्रे व्यसनस्यास्य भेषजम्।
मिथ्यापवादोपहता नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ६.११६.१८ ॥
ఓ సుమిత్ర కుమారా, నా కోసం చితి సిద్ధం చేయి; ఈ దుఃఖానికి అదే ఔషధం. అబద్ధపు నిందతో బాధింపబడిన నేను జీవించడానికి సాహసించలేను.
6.116.19
अप्रीतेन गुणैर्भर्त्रा त्यक्ताया जनसंसदि।
या क्षमा मे गतिर्गन्तुं प्रवेक्ष्ये हव्यवाहनम् ॥ ६.११६.१९ ॥
గుణాలపై సంతృప్తి లేని భర్త చేత జనసభలో విడనాడబడిన నాకు తగిన మార్గం ఏదో, దాని కోసం నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను.
6.116.20
एवमुक्तस्तु वैदेह्या लक्ष्मणः परवीरहा।
अमर्षवशमापन्नो राघवं समुदैक्षत ॥ ६.११६.२० ॥
వైదేహి ఇలా పలికిన తర్వాత, శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు కోపవశుడై రాఘవుని వైపు చూశాడు.
6.116.21
स विज्ञाय मनश्छन्दं रामस्याकारसूचितम्।
चितां चकार सौमित्रिर्मते रामस्य वीर्यवान् ॥ ६.११६.२१ ॥
రాముని మనోభావాన్ని, ఆయన ఆకారంతో సూచితమైనదిగా గ్రహించి, పరాక్రమశాలి సౌమిత్రి రాముని అభిప్రాయానుసారం చితిని సిద్ధం చేశాడు.
6.116.22
नहि रामं तदा कश्चित् कालान्तकयमोपमम्।
अनुनेतुमथो वक्तुं द्रष्टुं वाप्यशकत् सुहृत् ॥ ६.११६.२२ ॥
అప్పుడు కాలయముని వంటి రాముని శాంతపరచడానికి, మాట్లాడడానికి, లేదా చూడడానికైనా ఏ మిత్రుడూ సాహసించలేకపోయాడు.
6.116.23
अधोमुखं स्थितं रामं ततः कृत्वा प्रदक्षिणम्।
उपावर्तत वैदेही दीप्यमानं हुताशनम् ॥ ६.११६.२३ ॥
అప్పుడు తలవంచి నిలిచిన రాముని ప్రదక్షిణం చేసి, వైదేహి ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్ని వైపు తిరిగింది.
6.116.24
प्रणम्य दैवतेभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च मैथिली।
बद्धाञ्जलिपुटा चेदमुवाचाग्निसमीपतः ॥ ६.११६.२४ ॥
దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, మైథిలి చేతులు జోడించి అగ్ని సమీపంలో ఇలా పలికింది.
6.116.25
यथा मे हृदयं नित्यं नापसर्पति राघवात्।
तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः ॥ ६.११६.२५ ॥
నా హృదయం ఎల్లప్పుడూ రాఘవుని నుండి తొలగలేదో, అలాగే లోకసాక్షి అగ్ని దేవుడు నన్ను అన్నివైపులా కాపాడుగాక.
6.116.26
यथा मां शुद्धचारित्रां दुष्टां जानाति राघवः।
तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः ॥ ६.११६.२६ ॥
రాఘవుడు నన్ను శుద్ధ ప్రవర్తన కలదానిగా తెలుసుకుంటున్నాడో, దుష్టురాలిగా కాదో, అలాగే లోకసాక్షి అగ్ని దేవుడు నన్ను అన్నివైపులా కాపాడుగాక.
6.116.27
कर्मणा मनसा वाचा यथा नातिचराम्यहम्।
राघवं सर्वधर्मज्ञं तथा मां पातु पावकः ॥ ६.११६.२७ ॥
కర్మతో, మనస్సుతో, వాక్కుతో సర్వధర్మజ్ఞుడైన రాఘవుని నేను ఎప్పుడూ అతిక్రమించలేదో, అలాగే అగ్ని దేవుడు నన్ను కాపాడుగాక.
6.116.28
आदित्यो भगवान् वायुर्दिशश्चन्द्रस्तथैव च।
अहश्चापि तथा संध्ये रात्रिश्च पृथिवी तथा।
यथान्येऽपि विजानन्ति तथा चारित्रसंयुताम् ॥ ६.११६.२८ ॥
భగవానుడైన ఆదిత్యుడు, వాయువు, దిక్కులు, చంద్రుడు, పగలు, సంధ్యలు, రాత్రి, పృథ్వి, ఇతరులు కూడా తెలుసుకున్నట్లే, నేను సచ్చారిత్ర్యం కలదానినని వారు తెలుసుకుంటారు.
6.116.29
एवमुक्त्वा तु वैदेही परिक्रम्य हुताशनम्।
विवेश ज्वलनं दीप्तं निःशङ्केनान्तरात्मना ॥ ६.११६.२९ ॥
ఇలా పలికి వైదేహి అగ్నికి ప్రదక్షిణ చేసి, నిశ్శంక అంతరాత్మతో ప్రజ్వలించే అగ్నిలో ప్రవేశించింది.
6.116.30
जनश्च सुमहांस्तत्र बालवृद्धसमाकुलः।
ददर्श मैथिलीं दीप्तां प्रविशन्तीं हुताशनम् ॥ ६.११६.३० ॥
అక్కడ పిల్లలు, వృద్ధులతో నిండిన గొప్ప జనసమూహం ప్రకాశవంతురాలైన మైథిలి అగ్నిలో ప్రవేశించడాన్ని చూసింది.
6.116.31
सा तप्तनवहेमाभा तप्तकाञ्चनभूषणा।
पपात ज्वलनं दीप्तं सर्वलोकस्य संनिधौ ॥ ६.११६.३१ ॥
కాల్చిన కొత్త బంగారపు కాంతి కలిగినదై, కాల్చిన బంగారు ఆభరణాలు ధరించి ఆమె, సర్వలోకాల సమక్షంలో ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్నిలో పడింది.
6.116.32
ददृशुस्तां विशालाक्षीं पतन्तीं हव्यवाहनम्।
सीतां सर्वाणि रूपाणि रुक्मवेदिनिभां तदा ॥ ६.११६.३२ ॥
విశాలనేత్రి అయిన ఆ సీత హవ్యవాహనంలో (అగ్నిలో) పడటాన్ని వారు చూశారు; ఆ సమయంలో ఆమె అన్ని రూపాలలోనూ బంగారు వేదిలా ప్రకాశించింది.
6.116.33
ददृशुस्तां महाभागां प्रविशन्तीं हुताशनम्।
ऋषयो देवगन्धर्वा यज्ञे पूर्णाहुतीमिव ॥ ६.११६.३३ ॥
మహాభాగ అయిన ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించడాన్ని ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు చూశారు; యజ్ఞంలో పూర్ణాహుతి ఇచ్చినట్లుగా ఉంది.
6.116.34
प्रचुक्रुशुः स्त्रियः सर्वास्तां दृष्ट्वा हव्यवाहने।
पतन्तीं संस्कृतां मन्त्रैर्वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ ६.११६.३४ ॥
ఆమె అగ్నిలో పడటం చూసి స్త్రీలంతా గట్టిగా రోదించారు; మంత్రాలతో సంస్కరింపబడిన ఆమె యజ్ఞంలో వసుధారలా పడింది.
6.116.35
ददृशुस्तां त्रयो लोका देवगन्धर्वदानवाः।
शप्तां पतन्तीं निरये त्रिदिवाद् देवतामिव ॥ ६.११६.३५ ॥
మూడు లోకాలు, దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు ఆమెను చూశారు; శాపగ్రస్తురాలైన ఒక దేవత స్వర్గం నుండి నరకంలో పడుతున్నట్లు.
6.116.36
तस्यामग्निं विशन्त्यां तु हाहेति विपुलः स्वनः।
रक्षसां वानराणां च सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.११६.३६ ॥
ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించగానే రాక్షసులు, వానరులు చేసిన "హా" అనే మహా ధ్వని పుట్టింది; అది ఒక అద్భుతంలా ఉంది.