वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.118.1
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पितामहसमीरितम्।
अङ्केनादाय वैदेहीमुत्पपात विभावसुः ॥ ६.११८.१ ॥
ब्रह्मदेवांनी सांगितलेले हे शुभ वचन ऐकून अग्निदेव वैदेहीला मांडीवर घेऊन वर उठले.
6.118.2
विधूयाथ चितां तां तु वैदेहीं हव्यवाहनः।
उत्तस्थौ मूर्तिमानाशु गृहीत्वा जनकात्मजाम् ॥ ६.११८.२ ॥
मग हव्यवाहन अग्नी ती चिता झटकून, मूर्तिमंत रूपात तत्काल जनकाची कन्या वैदेहीला धरून उभा राहिला.
6.118.3
तरुणादित्यसंकाशां तप्तकाञ्चनभूषणाम्।
रक्ताम्बरधरां बालां नीलकुञ्चितमूर्धजाम् ॥ ६.११८.३ ॥
ती उगवत्या सूर्यासारखी तेजस्वी होती, तापवलेल्या सोन्याचे अलंकार घातलेली, लाल वस्त्र नेसलेली, तरुण आणि काळ्या कुरळ्या केसांची होती.
6.118.4
अक्लिष्टमाल्याभरणां तथारूपामनिन्दिताम्।
ददौ रामाय वैदेहीमङ्के कृत्वा विभावसुः ॥ ६.११८.४ ॥
अग्निदेवांनी अक्षय माळा आणि अलंकार घातलेली, त्याच रूपातील, निष्कलंक वैदेहीला मांडीवर ठेवून रामाला दिली.
6.118.5
अब्रवीत् तु तदा रामं साक्षी लोकस्य पावकः।
एषा ते राम वैदेही पापमस्यां न विद्यते ॥ ६.११८.५ ॥
तेव्हा जगाचा साक्षी पावक अग्नी रामाला म्हणाला — हे राम, ही तुझी वैदेही आहे; हिच्यात कोणतेही पाप नाही.
6.118.6
नैव वाचा न मनसा नैव बुद्ध्या न चक्षुषा।
सुवृत्ता वृत्तशौटीर्यं न त्वामत्यचरच्छुभा ॥ ६.११८.६ ॥
वाणीने नाही, मनाने नाही, बुद्धीने नाही, दृष्टीनेही नाही — सदाचारी, शुभ अशा या स्त्रीने तुझ्याबाबत आपल्या आचरणाची दृढता कधीही ओलांडली नाही.
6.118.7
रावणेनापनीतैषा वीर्योत्सिक्तेन रक्षसा।
त्वया विरहिता दीना विवशा निर्जने सती ॥ ६.११८.७ ॥
पराक्रमाच्या गर्वाने फुगलेल्या राक्षस रावणाने तुमच्यापासून विरहित, दीन आणि असहाय्य झालेल्या या सतीला निर्जन ठिकाणी पळवून नेले.
6.118.8
रुद्धा चान्तःपुरे गुप्ता त्वच्चित्ता त्वत्परायणा।
रक्षिता राक्षसीभिश्च घोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ ६.११८.८ ॥
अंतःपुरात बंदिस्त ठेवलेली, तुमच्यातच मन गुंतवलेली आणि तुमचाच आश्रय घेतलेली ती सती, क्रूर बुद्धीच्या भयंकर राक्षसींच्या पहाऱ्यात होती.
6.118.9
प्रलोभ्यमाना विविधं तर्ज्यमाना च मैथिली।
नाचिन्तयत तद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ ६.११८.९ ॥
विविध प्रकारे प्रलोभने दाखवली जाऊन आणि धमकावली जाऊनही मैथिलीने त्या राक्षसाचा विचारही केला नाही, कारण तिचा अंतरात्मा तुमच्याकडेच लागलेला होता.
6.118.10
विशुद्धभावां निष्पापां प्रतिगृह्णीष्व मैथिलीम्।
न किंचिदभिधातव्या अहमाज्ञापयामि ते ॥ ६.११८.१० ॥
शुद्ध भावाच्या, निष्पाप मैथिलीचा स्वीकार करा; तिला कोणतेही कठोर शब्द बोलू नयेत. मी तुम्हाला आज्ञा देतो.
6.118.11
ततः प्रीतमना रामः श्रुत्वैवं वदतां वरः।
दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा हर्षव्याकुललोचनः ॥ ६.११८.११ ॥
तेव्हा प्रसन्न मनाच्या, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ रामाने हे ऐकून क्षणभर विचार केला; धर्मात्मा रामाचे डोळे हर्षाने व्याकुल झाले.
6.118.12
एवमुक्तो महातेजा धृतिमानुरुविक्रमः।
उवाच त्रिदशश्रेष्ठं रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.११८.१२ ॥
असे सांगितले गेल्यावर महातेजस्वी, धैर्यवान, महापराक्रमी, धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ रामाने देवश्रेष्ठाला म्हटले.
6.118.13
अवश्यं चापि लोकेषु सीता पावनमर्हति।
दीर्घकालोषिता हीयं रावणान्तःपुरे शुभा ॥ ६.११८.१३ ॥
जगात सीता निश्चितच शुद्धीस पात्र आहे; ही शुभा रावणाच्या अंतःपुरात दीर्घकाळ राहिली आहे.
6.118.15
बालिशो बत कामात्मा रामो दशरथात्मजः।
अनन्यहृदयां सीतां मच्चित्तपरिरक्षिणीम्।
अहमप्यवगच्छामि मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ ६.११८.१५ ॥
अरेरे, दशरथपुत्र राम मूर्ख व कामासक्त आहे; पण जनकाची कन्या मैथिली अनन्यहृदय आहे व माझ्या चित्ताचे रक्षण करणारी आहे, हे मीही जाणतो.
6.118.16
इमामपि विशालाक्षीं रक्षितां स्वेन तेजसा।
रावणो नातिवर्तेत वेलामिव महोदधिः ॥ ६.११८.१६ ॥
स्वतःच्या तेजाने रक्षिलेल्या या विशालाक्षीला रावण ओलांडू शकणार नाही, जसा महासागर आपल्या किनाऱ्याची मर्यादा ओलांडत नाही.
6.118.17
प्रत्ययार्थं तु लोकानां त्रयाणां सत्यसंश्रयः।
उपेक्षे चापि वैदेहीं प्रविशन्तीं हुताशनम् ॥ ६.११८.१७ ॥
तिन्ही लोकांच्या विश्वासासाठी, सत्याचा आश्रय घेणारा मी, वैदेही अग्नीत प्रवेश करत असतानाही तिच्याकडे दुर्लक्ष करीन.
6.118.18
न हि शक्तः सुदुष्टात्मा मनसापि हि मैथिलीम्।
प्रधर्षयितुमप्राप्यां दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ६.११८.१८ ॥
दुष्टात्मा असलेला तो मनानेही मैथिलीवर आक्रमण करू शकत नाही; ती पेटत्या अग्निज्वालेसारखी अप्राप्य आहे.
6.118.19
नेयमर्हति वैक्लव्यं रावणान्तःपुरे सती।
अनन्या हि मया सीता भास्करस्य प्रभा यथा ॥ ६.११८.१९ ॥
ही सती रावणाच्या अंतःपुरात असली तरी व्याकुळतेस पात्र नाही; सूर्याच्या प्रभेप्रमाणे सीता माझ्यासाठी अनन्य आहे.
6.118.20
विशुद्धा त्रिषु लोकेषु मैथिली जनकात्मजा।
न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥ ६.११८.२० ॥
त्रिलोकात शुद्ध असलेल्या जनकाची कन्या मैथिलीला, संयमी पुरुष जसा आपली कीर्ती सोडू शकत नाही, तसाच मी सोडू शकत नाही.
6.118.21
अवश्यं च मया कार्यं सर्वेषां वो वचो हितम्।
स्निग्धानां लोकनाथानामेवं च वदतां हितम् ॥ ६.११८.२१ ॥
तुम्हा सर्वांचे हितकारक वचन मला अवश्य पाळावे लागेल; स्नेही लोकनाथांचे आणि असे हित सांगणाऱ्यांचे वचनही अवश्य पाळावे.
6.118.22
इत्येवमुक्त्वा विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः स्वकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामः प्रियया महायशाः
सुखं सुखार्होऽनुबभूव राघवः ॥ ६.११८.२२ ॥
असे बोलून, विजयी महाबलवान, स्वतःच्या कर्माने प्रशंसित झालेला महायशस्वी राम, प्रियेला भेटून सुखास पात्र असलेला राघव सुख अनुभवू लागला.