વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.119.1
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं राघवेणानुभाषितम्।
ततः शुभतरं वाक्यं व्याजहार महेश्वरः ॥ ६.११९.१ ॥
રાઘવે કહેલું આ શુભ વચન સાંભળીને, પછી મહેશ્વરે તેનાથી પણ વધુ શુભ વચન કહ્યું.
6.119.2
पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्षः परंतप।
दिष्ट्या कृतमिदं कर्म त्वया धर्मभृतां वर ॥ ६.११९.२ ॥
હે કમળનયન, હે મહાબાહુ, હે વિશાળ છાતીવાળા, હે શત્રુઓને તપાવનાર! સદભાગ્યે તમે આ કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે, હે ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ.
6.119.3
दिष्ट्या सर्वस्य लोकस्य प्रवृद्धं दारुणं तमः।
अपवृत्तं त्वया संख्ये राम रावणजं भयम् ॥ ६.११९.३ ॥
સદભાગ્યે, હે રામ, યુદ્ધમાં તમે સર્વ લોકનો વધેલો ભયંકર અંધકાર અને રાવણથી ઉત્પન્ન થયેલો ભય દૂર કર્યો છે.
6.119.4
आश्वास्य भरतं दीनं कौसल्यां च यशस्विनीम्।
कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्ट्वा लक्ष्मणमातरम् ॥ ६.११९.४ ॥
દુઃખી ભરતને આશ્વાસન આપીને, યશસ્વિની કૌસલ્યા, કૈકેયી અને લક્ષ્મણની માતા સુમિત્રાને જોઈને.
6.119.5
प्राप्य राज्यमयोध्यायां नन्दयित्वा सुहृज्जनम्।
इक्ष्वाकूणां कुले वंशं स्थापयित्वा महाबल ॥ ६.११९.५ ॥
અયોધ્યામાં રાજ્ય પામીને, સુહૃદજનોને આનંદિત કરીને, ઇક્ષ્વાકુ કુળમાં વંશ સ્થાપિત કરીને, હે મહાબલ.
6.119.6
इष्ट्वा तुरगमेधेन प्राप्य चानुत्तमं यशः।
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा त्रिदिवं गन्तुमर्हसि ॥ ६.११९.६ ॥
અશ્વમેધ યજ્ઞ કરીને, અનુત્તમ યશ મેળવીને, બ્રાહ્મણોને ધન આપીને, તમે સ્વર્ગે જવા યોગ્ય છો.
6.119.7
एष राजा दशरथो विमानस्थः पिता तव।
काकुत्स्थ मानुषे लोके गुरुस्तव महायशाः ॥ ६.११९.७ ॥
હે કાકુત્સ્થ! વિમાનમાં ઊભેલા આ રાજા દશરથ તમારા પિતા છે; માનવલોકમાં તેઓ તમારા ગુરુ અને મહાયશસ્વી છે.
6.119.8
इन्द्रलोकं गतः श्रीमांस्त्वया पुत्रेण तारितः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा त्वमेनमभिवादय ॥ ६.११९.८ ॥
શ્રીમાન તેઓ ઇન્દ્રલોકે ગયા છે; તમારા જેવા પુત્રથી તેઓ ઉદ્ધાર પામ્યા છે. તમે ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે તેમને પ્રણામ કરો.
6.119.9
महादेववचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विमानशिखरस्थस्य प्रणाममकरोत् पितुः ॥ ६.११९.९ ॥
મહાદેવના વચન સાંભળીને રાઘવે લક્ષ્મણ સાથે વિમાનશિખર પર ઊભેલા પિતાને પ્રણામ કર્યા.
6.119.10
दीप्यमानं स्वया लक्ष्म्या विरजोऽम्बरधारिणम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ददर्श पितरं प्रभुः ॥ ६.११९.१० ॥
પોતાની જ શોભાથી દીપતા, નિર્મળ વસ્ત્ર ધારણ કરેલા પિતાને પ્રભુ રામે ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે જોયા.
6.119.11
हर्षेण महताऽऽविष्टो विमानस्थो महीपतिः।
प्राणैः प्रियतरं दृष्ट्वा पुत्रं दशरथस्तदा ॥ ६.११९.११ ॥
વિમાનમાં ઊભેલા મહીપતિ દશરથ પ્રાણથી પણ પ્રિય પુત્રને જોઈને ત્યારે મહાન હર્ષથી ભરાઈ ગયા.
6.119.12
आरोप्याङ्के महाबाहुर्वरासनगतः प्रभुः।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य ततो वाक्यं समाददे ॥ ६.११९.१२ ॥
શ્રેષ્ઠ આસન પર બેઠેલા મહાબાહુ પ્રભુ (દશરથ) એ પુત્રને ખોળામાં બેસાડી બંને બાહુઓથી આલિંગન આપ્યું અને પછી વચન કહેવાનું શરૂ કર્યું.
6.119.13
न मे स्वर्गो बहु मतः सम्मानश्च सुरर्षभैः।
त्वया राम विहीनस्य सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥ ६.११९.१३ ॥
હે રામ, તારા વિના મને સ્વર્ગ કે દેવશ્રેષ્ઠોએ આપેલું સન્માન પ્રિય નથી. આ હું તને સાચું વચન આપું છું.
6.119.14
अद्य त्वां निहतामित्रं दृष्ट्वा सम्पूर्णमानसम्।
निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत् परा मम ॥ ६.११९.१४ ॥
આજે શત્રુનો વધ કરી, મન સંતુષ્ટ થઈ, વનવાસ પૂર્ણ કરેલા તને જોઈને મને પરમ આનંદ થયો.
6.119.15
कैकेय्या यानि चोक्तानि वाक्यानि वदतां वर।
तव प्रव्राजनार्थानि स्थितानि हृदये मम ॥ ६.११९.१५ ॥
હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, કૈકેયીએ તારા વનવાસ માટે જે વચનો કહ્યાં હતાં, તે હજુ મારા હૃદયમાં સ્થિર છે.
6.119.16
त्वां तु दृष्ट्वा कुशलिनं परिष्वज्य सलक्ष्मणम्।
अद्य दुःखाद् विमुक्तोऽस्मि नीहारादिव भास्करः ॥ ६.११९.१६ ॥
લક્ષ્મણ સહિત કુશળ તને જોઈ અને આલિંગન આપીને, ધુમ્મસમાંથી સૂર્ય મુક્ત થાય તેમ આજે હું દુઃખથી મુક્ત થયો છું.
6.119.17
तारितोऽहं त्वया पुत्र सुपुत्रेण महात्मना।
अष्टावक्रेण धर्मात्मा कहोलो ब्राह्मणो यथा ॥ ६.११९.१७ ॥
હે પુત્ર, ધર્મત્મા કહોડ બ્રાહ્મણને મહાત્મા સુપુત્ર અષ્ટાવક્રે જેમ તાર્યા હતા, તેમ તેં મને તાર્યો છે.
6.119.18
इदानीं च विजानामि यथा सौम्य सुरेश्वरैः।
वधार्थं रावणस्येह विहितं पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११९.१८ ॥
હે સૌમ્ય, હવે હું જાણું છું કે દેવોના સ્વામીઓએ રાવણના વધ માટે તને પુરુષોત્તમ તરીકે નિયુક્ત કર્યો હતો.
6.119.19
सिद्धार्था खलु कौसल्या या त्वां राम गृहं गतम्।
वनान्निवृत्तं संहृष्टा द्रक्ष्यते शत्रुसूदनम् ॥ ६.११९.१९ ॥
હે રામ, વનમાંથી પાછા ઘરે આવેલા તમને, શત્રુસૂદન, કૌસલ્યા આનંદથી જોશે; તેમનો મનોરથ સિદ્ધ થયો છે.
6.119.20
सिद्धार्थाः खलु ते राम नरा ये त्वां पुरीं गतम्।
राज्ये चैवाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्ते वसुधाधिपम् ॥ ६.११९.२० ॥
હે રામ, નગરમાં પાછા ફરેલા અને રાજ્ય પર અભિષિક્ત થયેલા પૃથ્વીના સ્વામી તમને જે લોકો જોશે, તેઓ ખરેખર કૃતાર્થ થશે.
6.119.21
अनुरक्तेन बलिना शुचिना धर्मचारिणा।
इच्छेयं त्वामहं द्रष्टुं भरतेन समागतम् ॥ ६.११९.२१ ॥
અનુરક્ત, બળવાન, શુદ્ધ અને ધર્મચારી ભરત સાથે મળેલા તમને હું જોવા ઇચ્છું છું.
6.119.22
चतुर्दश समाः सौम्य वने निर्यातितास्त्वया।
वसता सीतया सार्धं मत्प्रीत्या लक्ष्मणेन च ॥ ६.११९.२२ ॥
હે સૌમ્ય, તમે ચૌદ વર્ષ વનમાં વિતાવ્યા, મારા પ્રત્યેના પ્રેમથી સીતા અને લક્ષ્મણ સાથે રહીને.
6.119.23
निवृत्तवनवासोऽसि प्रतिज्ञा पूरिता त्वया।
रावणं च रणे हत्वा देवताः परितोषिताः ॥ ६.११९.२३ ॥
તમે વનવાસમાંથી પાછા ફર્યા છો; યુદ્ધમાં રાવણનો વધ કરીને તમે પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરી, અને દેવો સંતુષ્ટ થયા.
6.119.24
कृतं कर्म यशः श्लाघ्यं प्राप्तं ते शत्रुसूदन।
भ्रातृभिः सह राज्यस्थो दीर्घमायुरवाप्नुहि ॥ ६.११९.२४ ॥
હે શત્રુસૂદન, તમે પ્રશંસનીય કર્મ કરીને યશ મેળવ્યો; ભાઈઓ સાથે રાજ્યમાં સ્થિર થઈને દીર્ઘાયુ પ્રાપ્ત કરો.
6.119.25
कुरु प्रसादं धर्मज्ञ कैकय्या भरतस्य च ॥ ६.११९.२५ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, કૈકેયી અને ભરત પર કૃપા કરો.
6.119.26
सपुत्रां त्वां त्यजामीति यदुक्ता कैकयी त्वया।
स शापः कैकयीं घोरः सपुत्रां न स्पृशेत् प्रभो ॥ ६.११९.२६ ॥
'પુત્ર સહિત તને ત્યજી દઈશ' એવું જે તેં કૈકેયીને કહ્યું હતું, એ ઘોર શાપ, હે પ્રભુ, પુત્ર સહિત તેને સ્પર્શ ન કરે.
6.119.27
तथेति स महाराजो राममुक्त्वा कृताञ्जलिम्।
लक्ष्मणं च परिष्वज्य पुनर्वाक्यमुवाच ह ॥ ६.११९.२७ ॥
'એમ જ થાઓ' કહીને હાથ જોડેલા રામને, એ મહારાજે લક્ષ્મણને આલિંગન આપીને ફરી વચન કહ્યું.
6.119.28
रामं शुश्रूषता भक्त्या वैदेह्या सह सीतया।
कृता मम महाप्रीतिः प्राप्तं धर्मफलं च ते ॥ ६.११९.२८ ॥
ભક્તિભાવથી રામની સેવા કરીને, વૈદેહી સીતા સાથે તેં મને મોટો આનંદ આપ્યો છે; ધર્મનું ફળ પણ તેં મેળવ્યું છે.
6.119.29
धर्मं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ यशश्च विपुलं भुवि।
रामे प्रसन्ने स्वर्गं च महिमानं तथोत्तमम् ॥ ६.११९.२९ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, તું ધર્મ અને પૃથ્વી પર વિપુલ યશ પામીશ; રામ પ્રસન્ન થતાં સ્વર્ગ અને ઉત્તમ મહિમા પણ પામીશ.
6.119.30
रामं शुश्रूष भद्रं ते सुमित्रानन्दवर्धन।
रामः सर्वस्य लोकस्य हितेष्वभिरतः सदा ॥ ६.११९.३० ॥
હે સુમિત્રાનો આનંદ વધારનાર, તારું કલ્યાણ થાઓ; રામની સેવા કર. રામ સદા સર્વ લોકના હિતમાં રત રહે છે.
6.119.31
एते सेन्द्रास्त्रयो लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अभिवाद्य महात्मानमर्चन्ति पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११९.३१ ॥
ઇન્દ્ર સહિત આ ત્રણે લોક, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ તે મહાત્માને અભિવાદન કરીને તે પુરુષોત્તમની પૂજા કરે છે.
6.119.32
एतत् तदुक्तमव्यक्तमक्षरं ब्रह्मसम्मितम्।
देवानां हृदयं सौम्य गुह्यं रामः परंतपः ॥ ६.११९.३२ ॥
આ જ કહેવાયેલું અવ્યક્ત, અક્ષર, બ્રહ્મ સમાન છે; હે સૌમ્ય, દેવોનું હૃદય, ગુહ્ય છે; તે શત્રુઓને તપાવનાર રામ છે.
6.119.33
अवाप्तधर्माचरणं यशश्च विपुलं त्वया।
एवं शुश्रूषताव्यग्रं वैदेह्या सह सीतया ॥ ६.११९.३३ ॥
તેં ધર્માચરણ અને વિપુલ યશ પ્રાપ્ત કર્યા છે; આ રીતે વૈદેહી સીતા સાથે અવિચલ સેવા કરતાં.
6.119.34
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं राजा स्नुषां बद्धाञ्जलिं स्थिताम्।
पुत्रीत्याभाष्य मधुरं शनैरेनामुवाच ह ॥ ६.११९.३४ ॥
લક્ષ્મણને આમ કહીને રાજાએ હાથ જોડીને ઊભેલી પુત્રવધૂને 'પુત્રી' કહીને મધુર સ્વરે ધીમેથી તેને કહ્યું.
6.119.35
कर्तव्यो न तु वैदेहि मन्युस्त्यागमिमं प्रति।
रामेणेदं विशुद्ध्यर्थं कृतं वै त्वद्धितैषिणा ॥ ६.११९.३५ ॥
હે વૈદેહી, આ ત્યાગ પ્રત્યે ક્રોધ ન કરવો જોઈએ; તારું હિત ઇચ્છનારા રામે આ તારી શુદ્ધિ માટે જ કર્યું છે.
6.119.36
सुदुष्करमिदं पुत्रि तव चारित्रलक्षणम्।
कृतं यत् तेऽन्यनारीणां यशो ह्यभिभविष्यति ॥ ६.११९.३६ ॥
પુત્રી, આ અતિ કઠિન છે; તારા ચારિત્ર્યનું લક્ષણ બનીને આ કરાયું છે, જે અન્ય સ્ત્રીઓના યશને ખરેખર પાર કરશે.
6.119.37
न त्वं कामं समाधेया भर्तृशुश्रूषणं प्रति।
अवश्यं तु मया वाच्यमेष ते दैवतं परम् ॥ ६.११९.३७ ॥
તારે ઇચ્છા પ્રમાણે પતિસેવાથી વિમુખ ન થવું; પરંતુ મારે અવશ્ય કહેવું જોઈએ કે આ જ તારું પરમ દૈવત છે.
6.119.38
इन्द्रलोकं विमानेन ययौ दशरथो नृपः ॥ ६.११९.३८ ॥
રાજા દશરથ વિમાનમાં બેસીને ઇન્દ્રલોકે ગયા.
6.119.39
विमानमास्थाय महानुभावः
श्रिया च संहृष्टतनुर्नृपोत्तमः।
आमन्त्र्य पुत्रौ सह सीतया च
जगाम देवप्रवरस्य लोकम् ॥ ६.११९.३९ ॥
મહાપ્રભાવશાળી, નૃપશ્રેષ્ઠ વિમાનમાં આરૂઢ થઈ, શોભાથી રોમાંચિત દેહે, બે પુત્રો અને સીતાની રજા લઈને દેવશ્રેષ્ઠના લોકે ગયા.