వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.119.1
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं राघवेणानुभाषितम्।
ततः शुभतरं वाक्यं व्याजहार महेश्वरः ॥ ६.११९.१ ॥
రాఘవుడు పలికిన ఈ శుభవాక్యాన్ని విని, అప్పుడు మహేశ్వరుడు ఇంకా శుభకరమైన మాటను పలికాడు.
6.119.2
पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्षः परंतप।
दिष्ट्या कृतमिदं कर्म त्वया धर्मभृतां वर ॥ ६.११९.२ ॥
పద్మనేత్రుడా, మహాబాహూ, విశాల వక్షుడా, శత్రుసంతాపకా! అదృష్టవశాత్తు నీవు ఈ కార్యాన్ని నెరవేర్చావు, ధర్మాత్ముల్లో శ్రేష్ఠుడా.
6.119.3
दिष्ट्या सर्वस्य लोकस्य प्रवृद्धं दारुणं तमः।
अपवृत्तं त्वया संख्ये राम रावणजं भयम् ॥ ६.११९.३ ॥
అదృష్టవశాత్తు, రామా, యుద్ధంలో నీవు సర్వలోకాలకు పెరిగిన భయంకర చీకటిని, రావణుని వల్ల కలిగిన భయాన్ని తొలగించావు.
6.119.4
आश्वास्य भरतं दीनं कौसल्यां च यशस्विनीम्।
कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्ट्वा लक्ष्मणमातरम् ॥ ६.११९.४ ॥
దుఃఖంలో ఉన్న భరతుని ఓదార్చి, యశస్విని కౌసల్యను, కైకేయిని, లక్ష్మణుని తల్లి సుమిత్రను చూసి.
6.119.5
प्राप्य राज्यमयोध्यायां नन्दयित्वा सुहृज्जनम्।
इक्ष्वाकूणां कुले वंशं स्थापयित्वा महाबल ॥ ६.११९.५ ॥
అయోధ్యలో రాజ్యాన్ని పొంది, మిత్రులను సంతోషపెట్టి, ఇక్ష్వాకు కులంలో వంశాన్ని స్థాపించి, ఓ మహాబలుడా.
6.119.6
इष्ट्वा तुरगमेधेन प्राप्य चानुत्तमं यशः।
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा त्रिदिवं गन्तुमर्हसि ॥ ६.११९.६ ॥
అశ్వమేధ యాగం చేసి, అనుపమమైన యశస్సును పొంది, బ్రాహ్మణులకు ధనమిచ్చి, నీవు స్వర్గానికి వెళ్లదగినవాడవు.
6.119.7
एष राजा दशरथो विमानस्थः पिता तव।
काकुत्स्थ मानुषे लोके गुरुस्तव महायशाः ॥ ६.११९.७ ॥
కాకుత్స్థా! విమానంలో నిలిచి ఉన్న ఈ రాజు దశరథుడు నీ తండ్రి; మానవ లోకంలో నీకు గురువు, మహాయశస్వి.
6.119.8
इन्द्रलोकं गतः श्रीमांस्त्वया पुत्रेण तारितः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा त्वमेनमभिवादय ॥ ६.११९.८ ॥
శ్రీమంతుడైన ఆయన ఇంద్రలోకానికి వెళ్ళాడు; నీ పుత్రుడవైన నీచేత ఉద్ధరించబడ్డాడు. నువ్వు తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఆయనకు నమస్కరించు.
6.119.9
महादेववचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विमानशिखरस्थस्य प्रणाममकरोत् पितुः ॥ ६.११९.९ ॥
మహాదేవుని మాటలు విన్న రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి విమాన శిఖరంపై నిలిచిన తండ్రికి ప్రణామం చేశాడు.
6.119.10
दीप्यमानं स्वया लक्ष्म्या विरजोऽम्बरधारिणम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ददर्श पितरं प्रभुः ॥ ६.११९.१० ॥
తన స్వంత కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, నిర్మలమైన వస్త్రాలు ధరించిన తండ్రిని ప్రభువు రాముడు తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి చూశాడు.
6.119.11
हर्षेण महताऽऽविष्टो विमानस्थो महीपतिः।
प्राणैः प्रियतरं दृष्ट्वा पुत्रं दशरथस्तदा ॥ ६.११९.११ ॥
విమానంలో నిలిచిన మహీపతి దశరథుడు ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన కుమారుని చూసి, అప్పుడు గొప్ప ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
6.119.12
आरोप्याङ्के महाबाहुर्वरासनगतः प्रभुः।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य ततो वाक्यं समाददे ॥ ६.११९.१२ ॥
శ్రేష్ఠమైన ఆసనంపై కూర్చున్న మహాబాహువైన ప్రభువు (దశరథుడు) కుమారుని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి రెండు బాహువులతో గట్టిగా కౌగిలించుకుని, అప్పుడు మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
6.119.13
न मे स्वर्गो बहु मतः सम्मानश्च सुरर्षभैः।
त्वया राम विहीनस्य सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥ ६.११९.१३ ॥
రామా, నిన్ను కోల్పోయిన నాకు స్వర్గమూ, దేవతల శ్రేష్ఠులు ఇచ్చే గౌరవమూ గొప్పవి కావు. ఇది నిజంగా నీకు మాట ఇస్తున్నాను.
6.119.14
अद्य त्वां निहतामित्रं दृष्ट्वा सम्पूर्णमानसम्।
निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत् परा मम ॥ ६.११९.१४ ॥
ఈరోజు శత్రువును సంహరించి, మనసు సంతృప్తితో, వనవాసాన్ని పూర్తిచేసిన నిన్ను చూసి నాకు మహదానందం కలిగింది.
6.119.15
कैकेय्या यानि चोक्तानि वाक्यानि वदतां वर।
तव प्रव्राजनार्थानि स्थितानि हृदये मम ॥ ६.११९.१५ ॥
వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, కైకేయి నీ వనవాసం కోసం పలికిన మాటలు ఇప్పటికీ నా హృదయంలో నిలిచే ఉన్నాయి.
6.119.16
त्वां तु दृष्ट्वा कुशलिनं परिष्वज्य सलक्ष्मणम्।
अद्य दुःखाद् विमुक्तोऽस्मि नीहारादिव भास्करः ॥ ६.११९.१६ ॥
లక్ష్మణునితో సహా క్షేమంగా నిన్ను చూసి కౌగిలించుకుని, ఈ రోజు మంచు పొగ నుండి సూర్యుడు విడివడినట్లు నేను దుఃఖం నుండి విముక్తుడనయ్యాను.
6.119.17
तारितोऽहं त्वया पुत्र सुपुत्रेण महात्मना।
अष्टावक्रेण धर्मात्मा कहोलो ब्राह्मणो यथा ॥ ६.११९.१७ ॥
కుమారా, ధర్మాత్ముడైన కహోడ బ్రాహ్మణుడిని మహాత్ముడైన సుపుత్రుడు అష్టావక్రుడు రక్షించినట్లు, నువ్వు నన్ను రక్షించావు.
6.119.18
इदानीं च विजानामि यथा सौम्य सुरेश्वरैः।
वधार्थं रावणस्येह विहितं पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११९.१८ ॥
సౌమ్యుడా, ఇప్పుడు నేను తెలుసుకున్నాను: దేవతల ప్రభువులు ఇక్కడ రావణుని సంహారం కోసం నిన్ను పురుషోత్తముడిగా నియమించారని.
6.119.19
सिद्धार्था खलु कौसल्या या त्वां राम गृहं गतम्।
वनान्निवृत्तं संहृष्टा द्रक्ष्यते शत्रुसूदनम् ॥ ६.११९.१९ ॥
రామా, అడవి నుండి తిరిగి ఇంటికి వచ్చిన నిన్ను, శత్రుసంహారకుడా, కౌసల్య ఆనందంతో చూస్తుంది; ఆమె కోరిక నెరవేరింది.
6.119.20
सिद्धार्थाः खलु ते राम नरा ये त्वां पुरीं गतम्।
राज्ये चैवाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्ते वसुधाधिपम् ॥ ६.११९.२० ॥
రామా, నగరానికి తిరిగి వచ్చి రాజ్యంలో అభిషిక్తుడైన భూపతివైన నిన్ను చూసే మనుషులు నిశ్చయంగా కృతార్థులవుతారు.
6.119.21
अनुरक्तेन बलिना शुचिना धर्मचारिणा।
इच्छेयं त्वामहं द्रष्टुं भरतेन समागतम् ॥ ६.११९.२१ ॥
అనురక్తుడు, బలవంతుడు, పవిత్రుడు, ధర్మాచారి అయిన భరతునితో కలిసి ఉన్న నిన్ను చూడాలని నేను కోరుతున్నాను.
6.119.22
चतुर्दश समाः सौम्य वने निर्यातितास्त्वया।
वसता सीतया सार्धं मत्प्रीत्या लक्ष्मणेन च ॥ ६.११९.२२ ॥
సౌమ్యుడా, నీవు పదునాలుగు సంవత్సరాలు అడవిలో గడిపావు; నా పట్ల ప్రేమతో సీత, లక్ష్మణులతో కలిసి నివసించావు.
6.119.23
निवृत्तवनवासोऽसि प्रतिज्ञा पूरिता त्वया।
रावणं च रणे हत्वा देवताः परितोषिताः ॥ ६.११९.२३ ॥
అడవి వాసం నుండి తిరిగి వచ్చావు; యుద్ధంలో రావణుని సంహరించి నీ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చావు; దేవతలు సంతోషించారు.
6.119.24
कृतं कर्म यशः श्लाघ्यं प्राप्तं ते शत्रुसूदन।
भ्रातृभिः सह राज्यस्थो दीर्घमायुरवाप्नुहि ॥ ६.११९.२४ ॥
శత్రుసంహారకుడా, నీవు ప్రశంసనీయమైన కార్యాన్ని చేసి కీర్తిని పొందావు; సోదరులతో కలిసి రాజ్యంలో స్థిరపడి దీర్ఘాయువును పొందు.
6.119.25
कुरु प्रसादं धर्मज्ञ कैकय्या भरतस्य च ॥ ६.११९.२५ ॥
ధర్మజ్ఞుడా, కైకేయి పట్ల, భరతుని పట్ల దయ చూపుము.
6.119.26
सपुत्रां त्वां त्यजामीति यदुक्ता कैकयी त्वया।
स शापः कैकयीं घोरः सपुत्रां न स्पृशेत् प्रभो ॥ ६.११९.२६ ॥
'కుమారునితో నిన్ను విడిచిపెడతాను' అని నీవు కైకేయితో అన్న ఆ భయంకర శాపం, ప్రభూ, కుమారునితో సహా ఆమెను తాకకూడదు.
6.119.27
तथेति स महाराजो राममुक्त्वा कृताञ्जलिम्।
लक्ष्मणं च परिष्वज्य पुनर्वाक्यमुवाच ह ॥ ६.११९.२७ ॥
'అలాగే కానివ్వు' అని రాముడితో పలికి, చేతులు జోడించిన ఆ మహారాజు లక్ష్మణుని కౌగలించుకొని మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు.
6.119.28
रामं शुश्रूषता भक्त्या वैदेह्या सह सीतया।
कृता मम महाप्रीतिः प्राप्तं धर्मफलं च ते ॥ ६.११९.२८ ॥
రాముని భక్తితో సేవించి, వైదేహి సీతతో కలిసి నీవు నాకు గొప్ప ఆనందాన్ని కలిగించావు; ధర్మఫలాన్ని కూడా నీవు పొందావు.
6.119.29
धर्मं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ यशश्च विपुलं भुवि।
रामे प्रसन्ने स्वर्गं च महिमानं तथोत्तमम् ॥ ६.११९.२९ ॥
ధర్మజ్ఞుడా, నీవు ధర్మాన్ని, భూమిపై గొప్ప కీర్తిని పొందుతావు; రాముడు ప్రసన్నుడైతే స్వర్గాన్నీ, ఉత్తమ మహిమనూ పొందుతావు.
6.119.30
रामं शुश्रूष भद्रं ते सुमित्रानन्दवर्धन।
रामः सर्वस्य लोकस्य हितेष्वभिरतः सदा ॥ ६.११९.३० ॥
సుమిత్ర ఆనందాన్ని పెంచువాడా, నీకు శుభం కలుగుగాక; రాముని సేవించు. రాముడు ఎల్లప్పుడూ సర్వలోక హితంలో నిమగ్నుడై ఉంటాడు.
6.119.31
एते सेन्द्रास्त्रयो लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अभिवाद्य महात्मानमर्चन्ति पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११९.३१ ॥
ఇంద్రునితో సహా ఈ మూడు లోకాలు, సిద్ధులు, పరమ ఋషులు ఆ మహాత్ముని అభివాదం చేసి, ఆ పురుషోత్తముని ఆరాధిస్తారు.
6.119.32
एतत् तदुक्तमव्यक्तमक्षरं ब्रह्मसम्मितम्।
देवानां हृदयं सौम्य गुह्यं रामः परंतपः ॥ ६.११९.३२ ॥
ఇదే చెప్పబడిన అవ్యక్తము, అక్షరము, బ్రహ్మతో సమానమైనది; దేవతల హృదయము, సౌమ్యుడా, రహస్యమైనది; అది శత్రువులను తపింపజేసే రాముడు.
6.119.33
अवाप्तधर्माचरणं यशश्च विपुलं त्वया।
एवं शुश्रूषताव्यग्रं वैदेह्या सह सीतया ॥ ६.११९.३३ ॥
నీవు ధర్మాచరణాన్ని, విపులమైన కీర్తిని పొందావు; ఈ విధంగా వైదేహి సీతతో కలిసి చలించక సేవ చేస్తూ.
6.119.34
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं राजा स्नुषां बद्धाञ्जलिं स्थिताम्।
पुत्रीत्याभाष्य मधुरं शनैरेनामुवाच ह ॥ ६.११९.३४ ॥
లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పి, రాజు చేతులు జోడించి నిలిచిన కోడలిని 'కుమారీ' అని మధురంగా పిలిచి మెల్లగా ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
6.119.35
कर्तव्यो न तु वैदेहि मन्युस्त्यागमिमं प्रति।
रामेणेदं विशुद्ध्यर्थं कृतं वै त्वद्धितैषिणा ॥ ६.११९.३५ ॥
ఓ వైదేహీ, ఈ త్యాగంపై కోపం తెచ్చుకోకూడదు; నీ హితాన్ని కోరే రాముడు ఇది నీ విశుద్ధి కోసమే చేశాడు.
6.119.36
सुदुष्करमिदं पुत्रि तव चारित्रलक्षणम्।
कृतं यत् तेऽन्यनारीणां यशो ह्यभिभविष्यति ॥ ६.११९.३६ ॥
కుమారీ, ఇది ఎంతో కష్టమైనది; నీ చారిత్ర్య లక్షణంగా చేయబడింది; ఇది ఇతర స్త్రీల యశస్సును నిజంగా అధిగమిస్తుంది.
6.119.37
न त्वं कामं समाधेया भर्तृशुश्रूषणं प्रति।
अवश्यं तु मया वाच्यमेष ते दैवतं परम् ॥ ६.११९.३७ ॥
నీవు ఇష్టానుసారం భర్తకు సేవ చేయకుండా ఉండరాదు; అయితే నేను తప్పక చెప్పాలి, ఇదే నీకు పరమ దైవం.
6.119.38
इन्द्रलोकं विमानेन ययौ दशरथो नृपः ॥ ६.११९.३८ ॥
రాజు దశరథుడు విమానంలో ఇంద్రలోకానికి వెళ్ళాడు.
6.119.39
विमानमास्थाय महानुभावः
श्रिया च संहृष्टतनुर्नृपोत्तमः।
आमन्त्र्य पुत्रौ सह सीतया च
जगाम देवप्रवरस्य लोकम् ॥ ६.११९.३९ ॥
మహానుభావుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు విమానమెక్కి, తేజస్సుతో పులకించిన శరీరంతో, ఇద్దరు కుమారులను, సీతను వీడ్కోలు అడిగి, దేవశ్రేష్ఠుని లోకానికి వెళ్ళాడు.