वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.121.1
तां रात्रिमुषितं रामं सुखोदितमरिंदमम्।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं जयं पृष्ट्वा विभीषणः ॥ ६.१२१.१ ॥
ती रात्र संपल्यावर सुखाने जागलेल्या शत्रुदमन रामाला विभीषणाने हात जोडून विजयाबद्दल विचारून हे वचन म्हटले.
6.121.2
स्नानानि चाङ्गरागाणि वस्त्राण्याभरणानि च।
चन्दनानि च माल्यानि दिव्यानि विविधानि च ॥ ६.१२१.२ ॥
स्नानाचे साहित्य, अंगाला लावण्याची उटणी, वस्त्रे, अलंकार, चंदन, माळा आणि विविध दिव्य वस्तू.
6.121.3
अलंकारविदश्चैता नार्यः पद्मनिभेक्षणाः।
उपस्थितास्त्वां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव ॥ ६.१२१.३ ॥
अलंकारकलेत निपुण असलेल्या या कमलनेत्री स्त्रिया उपस्थित आहेत; हे राघवा, त्या विधिवत तुला स्नान घालतील.
6.121.4
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच विभीषणम्।
हरीन् सुग्रीवमुख्यांस्त्वं स्नानेनोपनिमन्त्रय ॥ ६.१२१.४ ॥
असे सांगितल्यावर काकुत्स्थ रामाने विभीषणाला उत्तर दिले: तू सुग्रीव आदी प्रमुख वानरांना स्नानासाठी आमंत्रित कर.
6.121.5
स तु ताम्यति धर्मात्मा मम हेतोः सुखोचितः।
सुकुमारो महाबाहुर्भरतः सत्यसंश्रयः ॥ ६.१२१.५ ॥
तो धर्मात्मा भरत, सुखाला योग्य, सुकुमार, महाबाहू आणि सत्यात दृढ असलेला, माझ्यामुळे दुःख भोगत असेल.
6.121.6
तं विना कैकयीपुत्रं भरतं धर्मचारिणम्।
न मे स्नानं बहु मतं वस्त्राण्याभरणानि च ॥ ६.१२१.६ ॥
कैकेयीपुत्र धर्माचारी भरत याच्याशिवाय मला स्नान, वस्त्रे आणि अलंकार फारसे मान्य नाहीत.
6.121.7
एतत् पश्य यथा क्षिप्रं प्रतिगच्छाम तां पुरीम्।
अयोध्यां गच्छतो ह्येष पन्थाः परमदुर्गमः ॥ ६.१२१.७ ॥
त्या नगरीत आपण लवकर कसे परत जाऊ शकू ते पाहा. अयोध्येकडे जाणारा हा मार्ग अत्यंत दुर्गम आहे.
6.121.8
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थं प्रत्युवाच विभीषणः।
अह्ना त्वां प्रापयिष्यामि तां पुरीं पार्थिवात्मज ॥ ६.१२१.८ ॥
असे सांगितल्यावर विभीषण काकुत्स्थ रामास म्हणाला: "हे राजपुत्रा, एका दिवसात मी तुला त्या नगरीत पोहोचवीन."
6.121.9
पुष्पकं नाम भद्रं ते विमानं सूर्यसंनिभम्।
मम भ्रातुः कुबेरस्य रावणेन बलीयसा ॥ ६.१२१.९ ॥
सूर्यासारखे तेजस्वी पुष्पक नावाचे विमान तुझे कल्याण करो. हे माझे बंधू कुबेराचे होते; बलवान रावणाने ते हिसकावून घेतले.
6.121.10
हृतं निर्जित्य संग्रामे कामगं दिव्यमुत्तमम्।
त्वदर्थं पालितं चेदं तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥ ६.१२१.१० ॥
युद्धात जिंकून त्याने ते हरण केले होते. इच्छेनुसार संचार करणारे हे दिव्य उत्तम विमान तुझ्यासाठीच जपून ठेवलेले इथे उभे आहे, हे अतुलविक्रमी.
6.121.11
तदिदं मेघसंकाशं विमानमिह तिष्ठति।
येन यास्यसि यानेन त्वमयोध्यां गतज्वरः ॥ ६.१२१.११ ॥
मेघासारखे ते विमान इथे उभे आहे. त्या यानातून तू चिंतामुक्त होऊन अयोध्येला जाशील.
6.121.12
अहं ते यद्यनुग्राह्यो यदि स्मरसि मे गुणान्।
वस तावदिह प्राज्ञ यद्यस्ति मयि सौहृदम् ॥ ६.१२१.१२ ॥
मी तुझ्या कृपेस पात्र असेन, माझे गुण तुला स्मरत असतील, हे प्राज्ञा, माझ्यावर तुझी मैत्री असेल, तर आता काही काळ येथेच राहा.
6.121.13
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या भार्यया सह।
अर्चितः सर्वकामैस्त्वं ततो राम गमिष्यसि ॥ ६.१२१.१३ ॥
बंधू लक्ष्मणासह, वैदेही (सीता) या भार्येसह, सर्व इच्छांनी सन्मानित होऊन, हे राम, मग तू जाशील.
6.121.14
प्रीतियुक्तस्य विहितां ससैन्यः ससुहृद्गणः।
सत्क्रियां राम मे तावद् गृहाण त्वं मयोद्यताम् ॥ ६.१२१.१४ ॥
हे राम, प्रेमाने मी सिद्ध केलेला हा सत्कार, सैन्य व सुहृदांसह आता तू स्वीकार कर.
6.121.15
प्रणयाद् बहुमानाच्च सौहार्देन च राघव।
प्रसादयामि प्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामि ते ॥ ६.१२१.१५ ॥
हे राघवा, प्रेम, मोठा मान आणि सौहार्दाने मी तुला विनवतो; मी तुझा सेवक आहे, तुला आज्ञा करत नाही.
6.121.16
एवमुक्तस्ततो रामः प्रत्युवाच विभीषणम्।
रक्षसां वानराणां च सर्वेषामेव शृण्वताम् ॥ ६.१२१.१६ ॥
असे म्हटल्यावर राम राक्षस आणि वानर सर्वांनी ऐकत असताना विभीषणाला उत्तर देऊ लागला.
6.121.17
पूजितोऽस्मि त्वया वीर साचिव्येन परेण च।
सर्वात्मना च चेष्टाभिः सौहार्देन परेण च ॥ ६.१२१.१७ ॥
हे वीरा, तू उत्तम मसलत व सेवेने, सर्व अंतःकरणाने, आपल्या प्रयत्नांनी आणि परम मैत्रीने माझा सन्मान केला आहेस.
6.121.18
न खल्वेतन्न कुर्यां ते वचनं राक्षसेश्वर।
तं तु मे भ्रातरं द्रष्टुं भरतं त्वरते मनः ॥ ६.१२१.१८ ॥
हे राक्षसेश्वरा, तुझे हे वचन मी खरेच टाळणार नाही; पण माझे मन भाऊ भरताला भेटण्यासाठी उतावीळ झाले आहे.
6.121.19
मां निवर्तयितुं योऽसौ चित्रकूटमुपागतः।
शिरसा याचतो यस्य वचनं न कृतं मया ॥ ६.१२१.१९ ॥
मला परत नेण्यासाठी चित्रकूटापर्यंत येऊन मस्तक लववून याचना करणाऱ्याचे वचन मी पाळले नाही.
6.121.20
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम्।
गुहं च सुहृदं चैव पौराञ्जानपदैः सह ॥ ६.१२१.२० ॥
कौसल्या, सुमित्रा, यशस्विनी कैकेयी, मित्र गुह, तसेच नगरवासी व जनपदवासी यांच्यासह (मी त्यांचे स्मरण करतो).
6.121.21
अनुजानीहि मां सौम्य पूजितोऽस्मि विभीषण।
मन्युर्न खलु कर्तव्यः सखे त्वां चानुमानये ॥ ६.१२१.२१ ॥
हे सौम्य विभीषणा, मला जाण्याची अनुमती दे; तुझ्याकडून मी सन्मानित झालो आहे. मित्रा, रागावू नकोस; मी तुला विनवतो.
6.121.22
उपस्थापय मे शीघ्रं विमानं राक्षसेश्वर।
कृतकार्यस्य मे वासः कथं स्यादिह सम्मतः ॥ ६.१२१.२२ ॥
हे राक्षसेश्वरा, माझ्यासाठी लवकर विमान आण. माझे कार्य पूर्ण झाले आहे; येथे माझे राहणे कसे योग्य ठरेल?
6.121.23
एवमुक्तस्तु रामेण राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
विमानं सूर्यसंकाशमाजुहाव त्वरान्वितः ॥ ६.१२१.२३ ॥
रामाने असे सांगितल्यावर राक्षसेंद्र विभीषणाने घाईने सूर्यासारख्या तेजस्वी विमानाला बोलावले.
6.121.24
ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैदूर्यमणिवेदिकम्।
कूटागारैः परिक्षिप्तं सर्वतो रजतप्रभम् ॥ ६.१२१.२४ ॥
तेव्हा सोन्याने नटलेले शरीर, वैडूर्यमणींची वेदिका, चहूबाजूंनी शिखरे व महालांनी वेढलेले, चांदीसारख्या प्रभेचे ते विमान आले.
6.121.25
पाण्डुराभिः पताकाभिर्ध्वजैश्च समलंकृतम्।
शोभितं काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥ ६.१२१.२५ ॥
पांढऱ्या पताका आणि ध्वजांनी उत्तम प्रकारे सजवलेले होते; सोन्याच्या कमळांनी शोभवलेल्या सोन्याच्या महालांनी ते शोभत होते.
6.121.26
प्रकीर्णं किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम्।
घण्टाजालैः परिक्षिप्तं सर्वतो मधुरस्वनम् ॥ ६.१२१.२६ ॥
लहान घंटांच्या जाळ्यांनी व्यापलेले होते; मोती आणि मण्यांनी जडलेल्या खिडक्या होत्या; सर्व बाजूंनी घंटांच्या जाळ्यांनी वेढलेले ते मधुर ध्वनी करत होते.
6.121.27
तं मेरुशिखराकारं निर्मितं विश्वकर्मणा।
बृहद्भिर्भूषितं हर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥ ६.१२१.२७ ॥
ते मेरुशिखराच्या आकाराचे, विश्वकर्म्याने निर्मिलेले होते; मोती व रुप्याने शोभणाऱ्या विशाल महालांनी ते सुशोभित होते.
6.121.28
तलैः स्फटिकचित्राङ्गैर्वैदूर्यैश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः ॥ ६.१२१.२८ ॥
त्याच्या जमिनी स्फटिकाच्या विचित्र अंगांनी, वैडूर्यांनी आणि उत्तम आसनांनी युक्त होत्या; बहुमूल्य आच्छादनांनी सुसज्ज आणि महाधनाने संपन्न होते.
6.121.29
उपस्थितमनाधृष्यं तद् विमानं मनोजवम्।
निवेदयित्वा रामाय तस्थौ तत्र विभीषणः ॥ ६.१२१.२९ ॥
ते अजेय विमान मनासारख्या वेगाने हजर झाले; रामाला कळवून विभीषण तेथे उभा राहिला.
6.121.30
तत् पुष्पकं कामगमं विमान-
मुपस्थितं भूधरसंनिकाशम्।
दृष्ट्वा तदा विस्मयमाजगाम
रामः ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥ ६.१२१.३० ॥
इच्छेनुसार जाणारे ते पुष्पक विमान पर्वतासारखे उपस्थित झालेले पाहून उदारसत्त्व राम सौमित्रीसह तेव्हा विस्मित झाला.