Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.123.1
अनुज्ञातं तु रामेण तद् विमानमनुत्तमम्।
हंसयुक्तं महानादमुत्पपात विहायसम् ॥ ६.१२३.१ ॥
Con el permiso de Rāma, aquel vimāna incomparable, uncido a cisnes, se elevó al cielo con un gran estruendo.
6.123.2
पातयित्वा ततश्चक्षुः सर्वतो रघुनन्दनः।
अब्रवीन्मैथिलीं सीतां रामः शशिनिभाननाम् ॥ ६.१२३.२ ॥
Entonces, paseando la mirada por todas partes, Rāma, deleite de los Raghu, habló a Maithilī Sītā, de rostro de luna.
6.123.3
कैलासशिखराकारे त्रिकूटशिखरे स्थिताम्।
लङ्कामीक्षस्व वैदेहि निर्मितां विश्वकर्मणा ॥ ६.१२३.३ ॥
Mira Laṅkā, oh Vaidehī, construida por Viśvakarman, asentada sobre la cima de Trikūṭa, semejante al pico del Kailāsa.
6.123.4
एतदायोधनं पश्य मांसशोणितकर्दमम्।
हरीणां राक्षसानां च सीते विशसनं महत् ॥ ६.१२३.४ ॥
Mira este campo de batalla, oh Sītā, un lodazal de carne y sangre, donde monos y rākṣasas han sido masacrados a gran escala.
6.123.5
एष दत्तवरः शेते प्रमाथी राक्षसेश्वरः।
तव हेतोर्विशालाक्षि निहतो रावणो मया ॥ ६.१२३.५ ॥
Aquí yace Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, favorecido con dones y violento, abatido por mí por tu causa, oh de ojos amplios.
6.123.6
कुम्भकर्णोऽत्र निहतः प्रहस्तश्च निशाचरः।
धूम्राक्षश्चात्र निहतो वानरेण हनूमता ॥ ६.१२३.६ ॥
Aquí fue abatido Kumbhakarṇa, y también el nocturno Prahasta; y aquí Dhūmrākṣa fue abatido por el mono Hanumān.
6.123.7
विद्युन्माली हतश्चात्र सुषेणेन महात्मना।
लक्ष्मणेनेन्द्रजिच्चात्र रावणिर्निहतो रणे ॥ ६.१२३.७ ॥
Aquí el magnánimo Suṣeṇa mató a Vidyunmālī, y aquí Lakṣmaṇa mató en batalla a Indrajit, el hijo de Rāvaṇa.
6.123.8
अङ्गदेनात्र निहतो विकटो नाम राक्षसः।
विरूपाक्षश्च दुष्प्रेक्षो महापार्श्वमहोदरौ ॥ ६.१२३.८ ॥
Aquí Aṅgada mató al rākṣasa llamado Vikaṭa; también fueron muertos Virūpākṣa, el de aspecto terrible Duṣprekṣa, Mahāpārśva y Mahodara.
6.123.9
अकम्पनश्च निहतो बलिनोऽन्ये च राक्षसाः।
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ ॥ ६.१२३.९ ॥
Akampana fue muerto, y también otros rākṣasas poderosos; Triśiras y Atikāya, y Devāntaka y Narāntaka también.
6.123.10
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च राक्षसप्रवरावुभौ।
निकुम्भश्चैव कुम्भश्च कुम्भकर्णात्मजौ बली ॥ ६.१२३.१० ॥
Yuddhonmatta y Matta, los dos mejores rākṣasas, y Nikumbha y Kumbha, los dos poderosos hijos de Kumbhakarṇa.
6.123.11
वज्रदंष्ट्रश्च दंष्ट्रश्च बहवो राक्षसा हताः।
मकराक्षश्च दुर्धर्षो मया युधि निपातितः ॥ ६.१२३.११ ॥
Vajradaṃṣṭra y Daṃṣṭra, y muchos otros rākṣasas, fueron muertos; al invencible Makarākṣa yo lo derribé en la batalla.
6.123.12
अकम्पनश्च निहतः शोणिताक्षश्च वीर्यवान्।
यूपाक्षश्च प्रजङ्घश्च निहतौ तु महाहवे ॥ ६.१२३.१२ ॥
Akampana fue muerto, y también el valiente Śoṇitākṣa; Yūpākṣa y Prajaṅgha fueron muertos en la gran batalla.
6.123.13
विद्युज्जिह्वोऽत्र निहतो राक्षसो भीमदर्शनः।
यज्ञशत्रुश्च निहतः सुप्तघ्नश्च महाबलः ॥ ६.१२३.१३ ॥
Aquí fue muerto el rākṣasa Vidyujjihva, de aspecto terrible; fue muerto el enemigo del sacrificio; y también fue muerto el poderoso Suptaghna.
6.123.14
सूर्यशत्रुश्च निहतो ब्रह्मशत्रुस्तथापरः।
अत्र मन्दोदरी नाम भार्या तं पर्यदेवयत् ॥ ६.१२३.१४ ॥
Fue muerto el enemigo del sol, y asimismo otro enemigo de los brahmanes. Aquí su esposa llamada Mandodarī lloró por él.
6.123.15
सपत्नीनां सहस्रेण साग्रेण परिवारिता।
एतत् तु दृश्यते तीर्थं समुद्रस्य वरानने ॥ ६.१२३.१५ ॥
Rodeada de más de mil co-esposas, ella estaba aquí. Se ve este vado sagrado del océano, oh de hermoso rostro.
6.123.16
यत्र सागरमुत्तीर्य तां रात्रिमुषिता वयम्।
एष सेतुर्मया बद्धः सागरे लवणार्णवे ॥ ६.१२३.१६ ॥
Aquí, donde cruzamos el océano y pasamos aquella noche, este puente fue construido por mí en el mar salado.
6.123.17
तव हेतोर्विशालाक्षि नलसेतुः सुदुष्करः।
पश्य सागरमक्षोभ्यं वैदेहि वरुणालयम् ॥ ६.१२३.१७ ॥
Por tu causa, oh de ojos amplios, el puente de Nala se construyó con gran dificultad. Mira el océano, oh Vaidehī, morada inquebrantable de Varuṇa.
6.123.18
अपारमिव गर्जन्तं शङ्खशुक्तिसमाकुलम्।
हिरण्यनाभं शैलेन्द्रं काञ्चनं पश्य मैथिलि ॥ ६.१२३.१८ ॥
Mira este océano que ruge como si no tuviera límites, lleno de caracolas y conchas. Mira, oh Maithilī, aquella montaña dorada, rey de las montañas de ombligo dorado.
6.123.19
विश्रमार्थं हनुमतो भित्त्वा सागरमुत्थितम्।
एतत् कुक्षौ समुद्रस्य स्कन्धावारनिवेशनम् ॥ ६.१२३.१९ ॥
Para el descanso de Hanumān, esto que se alzó al romper el océano es el campamento del ejército en el vientre del mar.
6.123.20
अत्र पूर्वं महादेवः प्रसादमकरोद् विभुः।
एतत् तु दृश्यते तीर्थं सागरस्य महात्मनः ॥ ६.१२३.२० ॥
Aquí, en tiempos antiguos, el todopoderoso Mahādeva mostró su gracia; este vado sagrado del gran océano es lo que se ve.
6.123.21
सेतुबन्ध इति ख्यातं त्रैलोक्येन च पूजितम्।
एतत् पवित्रं परमं महापातकनाशनम् ॥ ६.१२३.२१ ॥
Conocido como Setubandha y venerado por los tres mundos, esto es sumamente sagrado, destructor de grandes pecados.
6.123.22
अत्र राक्षसराजोऽयमाजगाम विभीषणः।
एषा सा दृश्यते सीते किष्किन्धा चित्रकानना ॥ ६.१२३.२२ ॥
Aquí llegó Vibhīṣaṇa, el rey de los rākṣasas; y ahora, Sītā, se ve Kiṣkindhā con sus maravillosos bosques.
6.123.23
सुग्रीवस्य पुरी रम्या यत्र वाली मया हतः।
अथ दृष्ट्वा पुरीं सीता किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥ ६.१२३.२३ ॥
Esta es la hermosa ciudad de Sugrīva, donde Vālin fue muerto por mí. Entonces Sītā, al ver la ciudad de Kiṣkindhā protegida por Vālin...
6.123.24
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं रामं प्रणयसाध्वसा।
सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतो नृप ॥ ६.१२३.२४ ॥
Sītā, temerosa por afecto, habló humildemente a Rāma: las amadas esposas de Sugrīva, encabezadas por Tārā, oh rey.
6.123.25
अन्येषां वानरेन्द्राणां स्त्रीभिः परिवृता ह्यहम्।
गन्तुमिच्छे सहायोध्यां राजधानीं त्वया सह ॥ ६.१२३.२५ ॥
Rodeada de las mujeres de los otros jefes vānara, deseo ir contigo a Ayodhyā, la capital real.
6.123.26
एवमुक्तोऽथ वैदेह्या राघवः प्रत्युवाच ताम्।
एवमस्त्विति किष्किन्धां प्राप्य संस्थाप्य राघवः ॥ ६.१२३.२६ ॥
Cuando Vaidehī habló así, Rāghava le respondió: "Así sea." Tras llegar a Kiṣkindhā y establecer a Sugrīva, Rāghava lo dijo.
6.123.27
विमानं प्रेक्ष्य सुग्रीवं वाक्यमेतदुवाच ह।
ब्रूहि वानरशार्दूल सर्वान् वानरपुङ्गवान् ॥ ६.१२३.२७ ॥
Mirando el carro volador, dijo estas palabras a Sugrīva: "Dilo a todos los mejores vānara, oh tigre entre los vānara."
6.123.28
स्त्रीभिः परिवृताः सर्वे ह्ययोध्यां यान्तु सीतया।
तथा त्वमपि सर्वाभिः स्त्रीभिः सह महाबल ॥ ६.१२३.२८ ॥
Que todos, rodeados de sus mujeres, vayan a Ayodhyā con Sītā. Y tú también, oh poderoso, ve con todas tus mujeres.
6.123.29
अभित्वरय सुग्रीव गच्छामः प्लवगाधिप।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणामिततेजसा ॥ ६.१२३.२९ ॥
Apresúrate, oh Sugrīva, vayamos, oh señor de los monos. Así interpelado por Rāma de esplendor sin límites, Sugrīva...
6.123.30
वानराधिपतिः श्रीमांस्तैश्च सर्वैः समावृतः।
प्रविश्यान्तःपुरं शीघ्रं तारामुद्वीक्ष्य सोऽब्रवीत् ॥ ६.१२३.३० ॥
El glorioso señor de los vānara, rodeado por todos ellos, entró rápidamente en el palacio interior, miró a Tārā y habló.
6.123.31
प्रिये त्वं सह नारीभिर्वानराणां महात्मनाम्।
राघवेणाभ्यनुज्ञाता मैथिलीप्रियकाम्यया ॥ ६.१२३.३१ ॥
Querida, junto con las mujeres de los magnánimos monos, con permiso de Rāghava y con el deseo de agradar a Maithilī, ve.
6.123.32
त्वर त्वमभिगच्छामो गृह्य वानरयोषितः।
अयोध्यां दर्शयिष्यामः सर्वा दशरथस्त्रियः ॥ ६.१२३.३२ ॥
¡Date prisa! Llevando a las mujeres de los monos, vayamos; les mostraremos Ayodhyā y a todas las esposas de Daśaratha.
6.123.33
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा तारा सर्वाङ्गशोभना।
आहूय चाब्रवीत् सर्वा वानराणां तु योषितः ॥ ६.१२३.३३ ॥
Habiendo oído las palabras de Sugrīva, Tārā, hermosa en todos sus miembros, llamó y habló a todas las mujeres de los monos.
6.123.34
सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञाता गन्तुं सर्वैश्च वानरैः।
मम चापि प्रियं कार्यमयोध्यादर्शनेन च ॥ ६.१२३.३४ ॥
Con permiso de Sugrīva, hay que ir con todos los monos; y ver Ayodhyā será también algo grato para mí.
6.123.35
प्रवेशं चैव रामस्य पौरजानपदैः सह।
विभूतिं चैव सर्वासां स्त्रीणां दशरथस्य च ॥ ६.१२३.३५ ॥
La entrada de Rāma en la ciudad, junto con los habitantes de la ciudad y del campo, y también el esplendor de todas las mujeres de Daśaratha.
6.123.36
तारया चाभ्यनुज्ञाताः सर्वा वानरयोषितः।
नेपथ्यविधिपूर्वं तु कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥ ६.१२३.३६ ॥
Con permiso de Tārā, todas las mujeres de los monos, tras adornarse según la costumbre y dar la vuelta ritual, partieron.
6.123.37
अध्यारोहन् विमानं तत् सीतादर्शनकाङ्क्षया।
ताभिः सहोत्थितं शीघ्रं विमानं प्रेक्ष्य राघवः ॥ ६.१२३.३७ ॥
Deseando ver a Sītā, ascendieron a aquel carro aéreo. Al ver el carro elevarse rápidamente con ellos, Rāghava...
6.123.38
ऋष्यमूकसमीपे तु वैदेहीं पुनरब्रवीत्।
दृश्यतेऽसौ महान् सीते सविद्युदिव तोयदः ॥ ६.१२३.३८ ॥
Cerca de Ṛṣyamūka, Rāghava habló de nuevo a Vaidehī: Oh Sītā, aquella gran montaña se ve como una nube con relámpagos.
6.123.39
ऋष्यमूको गिरिवरः काञ्चनैर्धातुभिर्वृतः।
अत्राहं वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण समागतः ॥ ६.१२३.३९ ॥
Ṛṣyamūka, la mejor de las montañas, cubierta de minerales dorados. Aquí me encontré con Sugrīva, señor de los monos.
6.123.40
समयश्च कृतः सीते वधार्थं वालिनो मया।
एषा सा दृश्यते पम्पा नलिनी चित्रकानना ॥ ६.१२३.४० ॥
Oh Sītā, aquí hice yo el pacto para dar muerte a Vālin. Ahora aparece aquella Pampā, lago de lotos rodeado de bosques maravillosos.
6.123.41
त्वया विहीनो यत्राहं विललाप सुदुःखितः।
अस्यास्तीरे मया दृष्टा शबरी धर्मचारिणी ॥ ६.१२३.४१ ॥
Aquí, privado de ti, me lamenté con gran dolor; en su orilla vi a Śabarī, que practica el dharma.
6.123.42
अत्र योजनबाहुश्च कबन्धो निहतो मया।
दृश्यतेऽसौ जनस्थाने श्रीमान् सीते वनस्पतिः ॥ ६.१२३.४२ ॥
Aquí maté a Kabandha, cuyos brazos se extendían una yojana. Oh Sītā, en Janasthāna se ve aquel majestuoso árbol.
6.123.43
जटायुश्च महातेजास्तव हेतोर्विलासिनि।
रावणेन हतो यत्र पक्षिणां प्रवरो बली ॥ ६.१२३.४३ ॥
Y Jaṭāyu, de gran esplendor, el más excelso y poderoso entre las aves, fue muerto allí por Rāvaṇa por tu causa, oh graciosa.
6.123.44
खरश्च निहतो यत्र दूषणश्च निपातितः।
त्रिशिराश्च महावीर्यो मया बाणैरजिह्मगैः ॥ ६.१२३.४४ ॥
Allí fue muerto Khara, también fue derribado Dūṣaṇa, y al poderoso Triśiras lo maté con flechas de vuelo recto.
6.123.45
एतत् तदाश्रमपदमस्माकं वरवर्णिनि।
पर्णशाला तथा चित्रा दृश्यते शुभदर्शने ॥ ६.१२३.४५ ॥
Este es aquel lugar de nuestro ermitaño, oh de bella tez; y la hermosa cabaña de hojas también se ve aquí, oh de aspecto auspicioso.
6.123.46
यत्र त्वं राक्षसेन्द्रेण रावणेन हृता बलात्।
एषा गोदावरी रम्या प्रसन्नसलिला शुभा ॥ ६.१२३.४६ ॥
Aquí fuiste llevada por la fuerza por Rāvaṇa, señor de los rākṣasas; y aquí está el encantador Godāvarī, de aguas claras y propicio.
6.123.47
अगस्त्यस्याश्रमश्चैव दृश्यते कदलीवृतः।
दीप्तश्चैवाश्रमे ह्येष सुतीक्ष्णस्य महात्मनः ॥ ६.१२३.४७ ॥
También se ve el ermitaño de Agastya, rodeado de bosques de plátanos; y aquí mismo está el resplandeciente ermitaño del magnánimo Sutīkṣṇa.
6.123.48
दृश्यते चैव वैदेहि शरभङ्गाश्रमो महान्।
उपयातः सहस्राक्षो यत्र शक्रः पुरंदरः ॥ ६.१२३.४८ ॥
Y también se ve el gran ermitaño de Śarabhaṅga, oh Vaidehī, donde vino el de mil ojos, Śakra, Purandara, en persona.
6.123.49
अस्मिन् देशे महाकायो विराधो निहतो मया।
एते ते तापसा देवि दृश्यन्ते तनुमध्यमे ॥ ६.१२३.४९ ॥
Aquí fue muerto por mí Virādha, de cuerpo enorme. Estos son tus ascetas, oh diosa, oh de cintura delgada, que se ven.
6.123.50
अत्रिः कुलपतिर्यत्र सूर्यवैश्वानरोपमः।
अत्र सीते त्वया दृष्टा तापसी धर्मचारिणी ॥ ६.१२३.५० ॥
Donde reside el jefe de linaje Atri, igual al sol y al fuego sacrificial, aquí, oh Sītā, viste a la asceta que sigue el dharma.
6.123.51
असौ सुतनु शैलेन्द्रश्चित्रकूटः प्रकाशते।
अत्र मां कैकयीपुत्रः प्रसादयितुमागतः ॥ ६.१२३.५१ ॥
Aquel rey de las montañas, Citrakūṭa, resplandece, oh esbelta. Aquí vino el hijo de Kaikeyī a apaciguarme.
6.123.52
एषा सा यमुना रम्या दृश्यते चित्रकानना।
भरद्वाजाश्रमः श्रीमान् दृश्यते चैष मैथिलि ॥ ६.१२३.५२ ॥
Esta es la hermosa Yamunā, oh Maithilī, con sus bosques maravillosos en sus orillas; y aquí se ve el glorioso ermitaño de Bharadvāja.
6.123.53
इयं च दृश्यते गङ्गा पुण्या त्रिपथगा नदी।
नानाद्विजगणाकीर्णा सम्प्रपुष्पितकानना ॥ ६.१२३.५३ ॥
Y aquí se ve el sagrado río Gaṅgā, que fluye en tres caminos, poblado de bandadas de muchas aves, con bosques en plena floración.
6.123.54
शृङ्गवेरपुरं चैतद् गुहो यत्र सखा मम।
एषा सा दृश्यते सीते सरयूर्यूपमालिनी ॥ ६.१२३.५४ ॥
Esta es Śṛṅgaverapura, donde vive mi amigo Guha. Y aquí, oh Sītā, se ve el Sarayū, ceñido de postes de sacrificio.
6.123.55
एषा सा दृश्यते सीते राजधानी पितुर्मम।
अयोध्यां कुरु वैदेहि प्रणामं पुनरागता ॥ ६.१२३.५५ ॥
Oh Sītā, mira, aquí se ve la capital de mi padre. Oh Vaidehī, rinde homenaje a Ayodhyā; hemos regresado de nuevo.
6.123.56
ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाः सविभीषणाः।
उत्पत्योत्पत्य संहृष्टास्तां पुरीं ददृशुस्तदा ॥ ६.१२३.५६ ॥
Entonces todos aquellos vānaras y rākṣasas, junto con Vibhīṣaṇa, llenos de alegría, saltando una y otra vez, vieron aquella ciudad.
6.123.57
ततस्तु तां पाण्डुरहर्म्यमालिनीं
विशालकक्ष्यां गजवाजिभिर्वृताम्।
पुरीमपश्यन् प्लवगाः सराक्षसाः
पुरीं महेन्द्रस्य यथामरावतीम् ॥ ६.१२३.५७ ॥
Entonces los vānaras y los rākṣasas contemplaron aquella ciudad, adornada con hileras de palacios blancos, con amplios patios, rodeada de elefantes y caballos, como la Amarāvatī de Indra.