વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.124.1
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे पञ्चम्यां लक्ष्मणाग्रजः।
भरद्वाजाश्रमं प्राप्य ववन्दे नियतो मुनिम् ॥ ६.१२४.१ ॥
ચૌદ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી પંચમીના દિવસે લક્ષ્મણના મોટાભાઈ (રામ) ભરદ્વાજના આશ્રમે પહોંચ્યા અને સંયમપૂર્વક તે મુનિને વંદન કર્યા.
6.124.2
सोऽपृच्छदभिवाद्यैनं भरद्वाजं तपोधनम्।
शृणोषि कच्चिद् भगवन् सुभिक्षानामयं पुरे।
कच्चित् स युक्तो भरतो जीवन्त्यपि च मातरः ॥ ६.१२४.२ ॥
તપ જેમનું ધન છે એવા ભરદ્વાજને વંદન કરીને તેમણે પૂછ્યું: "ભગવન્, નગરમાં સુભિક્ષ અને આરોગ્ય છે એવું આપ સાંભળો છો? ભરત યોગ્ય સ્થિતિમાં છે? માતાઓ હજુ જીવિત છે?"
6.124.3
एवमुक्तस्तु रामेण भरद्वाजो महामुनिः।
प्रत्युवाच रघुश्रेष्ठं स्मितपूर्वं प्रहृष्टवत् ॥ ६.१२४.३ ॥
રામે આમ પૂછ્યું ત્યારે મહામુનિ ભરદ્વાજે પહેલા સ્મિત કરીને, હર્ષપૂર્વક રઘુશ્રેષ્ઠને ઉત્તર આપ્યો.
6.124.4
आज्ञावशत्वे भरतो जटिलस्त्वां प्रतीक्षते।
पादुके ते पुरस्कृत्य सर्वं च कुशलं गृहे ॥ ६.१२४.४ ॥
તારી આજ્ઞાને વશ રહીને જટાધારી ભરત તારી રાહ જોઈ રહ્યા છે. તારી પાદુકાઓને આગળ રાખીને ઘરમાં બધું કુશળ છે.
6.124.5
त्वां पुरा चीरवसनं प्रविशन्तं महावनम्।
स्त्रीतृतीयं च्युतं राज्याद् धर्मकामं च केवलम् ॥ ६.१२४.५ ॥
પહેલાં તને વલ્કલ વસ્ત્રો પહેરીને મહાવનમાં પ્રવેશતો જોયો હતો; તું રાજ્યથી ચ્યુત હતો, પત્ની ત્રીજી સાથે હતી, અને તું કેવળ ધર્મની ઇચ્છા રાખનાર હતો.
6.124.6
पदातिं त्यक्तसर्वस्वं पितृनिर्देशकारिणम्।
सर्वभोगैः परित्यक्तं स्वर्गच्युतमिवामरम् ॥ ६.१२४.६ ॥
તું પગે ચાલતો હતો; સર્વસ્વ ત્યાગીને પિતાના આદેશનું પાલન કરતો હતો; સર્વ ભોગોથી ત્યજાયેલો, સ્વર્ગથી પડેલા દેવ જેવો હતો.
6.124.7
दृष्ट्वा तु करुणापूर्वं ममासीत् समितिंजय।
कैकेयीवचने युक्तं वन्यमूलफलाशिनम् ॥ ६.१२४.७ ॥
હે યુદ્ધવિજયી, કૈકેયીના વચનને વશ થઈ વનનાં મૂળ-ફળ ખાતા તેને જોઈ મને પહેલાં કરુણા ઉપજી હતી.
6.124.8
साम्प्रतं तु समृद्धार्थं समित्रगणबान्धवम्।
समीक्ष्य विजितारिं च ममाभूत् प्रीतिरुत्तमा ॥ ६.१२४.८ ॥
પરંતુ હવે તેને પોતાનો હેતુ સિદ્ધ થયેલો, મિત્રો સહાયકો અને બંધુઓ સાથેનો અને શત્રુને જીતેલો જોઈ મને અતિ ઉત્તમ આનંદ થયો.
6.124.9
सर्वं च सुखदुःखं ते विदितं मम राघव।
यत् त्वया विपुलं प्राप्तं जनस्थाननिवासिना ॥ ६.१२४.९ ॥
હે રાઘવ, જનસ્થાનમાં રહેતાં તમે જે વિપુલ સુખ-દુઃખ પામ્યા તે સર્વ મને જ્ઞાત છે.
6.124.10
ब्राह्मणार्थे नियुक्तस्य रक्षतः सर्वतापसान्।
रावणेन हृता भार्या बभूवेयमनिन्दिता ॥ ६.१२४.१० ॥
બ્રાહ્મણોના હિત માટે નિયુક્ત થઈ સર્વ તપસ્વીઓનું રક્ષણ કરતા હતા ત્યારે રાવણે આ નિર્દોષ પત્નીનું હરણ કર્યું.
6.124.11
मारीचदर्शनं चैव सीतोन्मथनमेव च।
कबन्धदर्शनं चैव पम्पाभिगमनं तथा ॥ ६.१२४.११ ॥
મારીચનું દર્શન, સીતાનું હરણ, કબંધનું દર્શન અને પંપા તરફ ગમન પણ તેવું જ.
6.124.12
सुग्रीवेण च ते सख्यं यत्र वाली हतस्त्वया।
मार्गणं चैव वैदेह्याः कर्म वातात्मजस्य च ॥ ६.१२४.१२ ॥
સુગ્રીવ સાથેની તમારી મૈત્રી, જ્યાં તમે વાલીને હણ્યો, વૈદેહીની શોધ અને વાયુપુત્રનું કર્મ પણ તેવું જ.
6.124.13
विदितायां च वैदेह्यां नलसेतुर्यथा कृतः।
यथा चादीपिता लङ्का प्रहृष्टैर्हरियूथपैः ॥ ६.१२४.१३ ॥
વૈદેહી વિશે જાણ થતાં નળે જેમ સેતુ બાંધ્યો, અને હર્ષિત વાનરયૂથપતિઓએ જેમ લંકા સળગાવી.
6.124.14
सपुत्रबान्धवामात्यः सबलः सहवाहनः।
यथा च निहतः संख्ये रावणो बलदर्पितः ॥ ६.१२४.१४ ॥
પુત્રો, બાંધવો, અમાત્યો, સેના અને વાહનો સહિત, બળગર્વિત રાવણ યુદ્ધમાં જેમ મરાયો.
6.124.15
यथा च निहते तस्मिन् रावणे देवकण्टके।
समागमश्च त्रिदशैर्यथा दत्तश्च ते वरः ॥ ६.१२४.१५ ॥
દેવતાઓના કાંટા સમાન રાવણ મરાયા પછી દેવો સાથે મિલન થયું, અને તને વરદાન આપવામાં આવ્યું.
6.124.16
सर्वं ममैतद् विदितं तपसा धर्मवत्सल।
सम्पतन्ति च मे शिष्याः प्रवृत्त्याख्याः पुरीमितः ॥ ६.१२४.१६ ॥
હે ધર્મપ્રિય, આ બધું મને તપથી જ્ઞાત છે; સમાચાર લાવનારા મારા શિષ્યો અહીંથી નગર તરફ આવી રહ્યા છે.
6.124.17
अहमप्यत्र ते दद्मि वरं शस्त्रभृतां वर।
अर्घ्यं प्रतिगृहाणेदमयोध्यां श्वो गमिष्यसि ॥ ६.१२४.१७ ॥
હું પણ અહીં તને વરદાન આપું છું. હે શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ અર્ઘ્ય સ્વીકાર; આવતીકાલે તું અયોધ્યા જશે.
6.124.18
तस्य तच्छिरसा वाक्यं प्रतिगृह्य नृपात्मजः।
बाढमित्येव संहृष्टः श्रीमान् वरमयाचत ॥ ६.१२४.१८ ॥
તેનું તે વચન મસ્તક નમાવીને સ્વીકારી, હર્ષિત શ્રીમાન રાજકુમારે 'ઠીક છે' કહીને વર માંગ્યો.
6.124.19
अकालफलिनो वृक्षाः सर्वे चापि मधुस्रवाः।
फलान्यमृतगन्धीनि बहूनि विविधानि च ॥ ६.१२४.१९ ॥
અકાળે ફળ આપતાં સર્વ વૃક્ષો મધ ઝરાવતાં હતાં; અમૃત જેવી સુગંધવાળાં અનેક પ્રકારનાં ફળો પણ હતાં.
6.124.20
भवन्तु मार्गे भगवन्नयोध्यां प्रति गच्छतः।
तथेति च प्रतिज्ञाते वचनात् समनन्तरम् ॥ ६.१२४.२० ॥
હે ભગવન્, અયોધ્યા તરફ જતા તમારા માર્ગમાં આ એમ જ રહે. વચન અપાયા પછી તરત 'તથાસ્તુ' કહેવાયું.
6.124.21
अभवन् पादपास्तत्र स्वर्गपादपसंनिभाः।
निष्फलाः फलिनश्चासन् विपुष्पाः पुष्पशालिनः ॥ ६.१२४.२१ ॥
ત્યાંના વૃક્ષો સ્વર્ગના કલ્પવૃક્ષો જેવા બની ગયા. કેટલાક ફળરહિત, કેટલાક ફળવાળા; કેટલાક ફૂલ વિનાના, કેટલાક ફૂલોથી શોભતા હતા.
6.124.22
शुष्काः समग्रपत्रास्ते नगाश्चैव मधुस्रवाः।
सर्वतो योजनास्तिस्रो गच्छतामभवंस्तदा ॥ ६.१२४.२२ ॥
તે વૃક્ષો સૂકાં હતાં છતાં તેમનાં પાંદડાં સંપૂર્ણ હતાં અને તેઓ મધ ઝરાવતાં હતાં. ત્યારે જનારાઓની ચારે બાજુ ત્રણ યોજન સુધી એવું જ હતું.
6.124.23
ततः प्रहृष्टाः प्लवगर्षभास्ते
बहूनि दिव्यानि फलानि चैव।
कामादुपाश्नन्ति सहस्रशस्ते
मुदान्विताः स्वर्गजितो यथैव ॥ ६.१२४.२३ ॥
ત્યારે અત્યંત હર્ષિત એ વાનરશ્રેષ્ઠો ઇચ્છા મુજબ હજારો અનેક દિવ્ય ફળો ખાવા લાગ્યા; સ્વર્ગ જીતનારાઓની જેમ આનંદથી ભરાઈ ગયા.