वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.124.1
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे पञ्चम्यां लक्ष्मणाग्रजः।
भरद्वाजाश्रमं प्राप्य ववन्दे नियतो मुनिम् ॥ ६.१२४.१ ॥
चौदा वर्षे पूर्ण झाल्यावर पंचमीच्या दिवशी लक्ष्मणाचे थोरले बंधू (राम) भरद्वाजांच्या आश्रमात पोहोचले आणि संयमाने त्या मुनींना वंदन केले.
6.124.2
सोऽपृच्छदभिवाद्यैनं भरद्वाजं तपोधनम्।
शृणोषि कच्चिद् भगवन् सुभिक्षानामयं पुरे।
कच्चित् स युक्तो भरतो जीवन्त्यपि च मातरः ॥ ६.१२४.२ ॥
तपोधन भरद्वाजांना वंदन करून त्यांनी विचारले: "भगवन, नगरात सुभिक्ष आणि आरोग्य आहे असे आपण ऐकता का? भरत सदाचरणात आहे का? माता अजूनही जिवंत आहेत का?"
6.124.3
एवमुक्तस्तु रामेण भरद्वाजो महामुनिः।
प्रत्युवाच रघुश्रेष्ठं स्मितपूर्वं प्रहृष्टवत् ॥ ६.१२४.३ ॥
रामांनी असे विचारल्यावर महामुनी भरद्वाज प्रथम स्मित करून, आनंदाने रघुश्रेष्ठांना उत्तर देते झाले.
6.124.4
आज्ञावशत्वे भरतो जटिलस्त्वां प्रतीक्षते।
पादुके ते पुरस्कृत्य सर्वं च कुशलं गृहे ॥ ६.१२४.४ ॥
तुझ्या आज्ञेत राहून जटाधारी भरत तुझी वाट पाहत आहे. तुझ्या पादुका पुढे ठेवून घरात सर्व कुशल आहे.
6.124.5
त्वां पुरा चीरवसनं प्रविशन्तं महावनम्।
स्त्रीतृतीयं च्युतं राज्याद् धर्मकामं च केवलम् ॥ ६.१२४.५ ॥
पूर्वी तुला वल्कले नेसून महावनात प्रवेश करताना मी पाहिले; तू राज्यापासून च्युत होतास, पत्नी तिसरी सोबत होती, आणि तू केवळ धर्माची इच्छा करणारा होतास.
6.124.6
पदातिं त्यक्तसर्वस्वं पितृनिर्देशकारिणम्।
सर्वभोगैः परित्यक्तं स्वर्गच्युतमिवामरम् ॥ ६.१२४.६ ॥
तू पायी चालत होतास; सर्वस्वाचा त्याग करून पित्याच्या आज्ञेचे पालन करणारा होतास; सर्व भोगांपासून परित्यक्त, स्वर्गातून च्युत झालेल्या देवासारखा होतास.
6.124.7
दृष्ट्वा तु करुणापूर्वं ममासीत् समितिंजय।
कैकेयीवचने युक्तं वन्यमूलफलाशिनम् ॥ ६.१२४.७ ॥
हे युद्धविजयी, कैकेयीच्या वचनाच्या अधीन होऊन वनातील कंदमुळे फळे खाणाऱ्या त्याला पाहून मला प्रथम करुणा वाटली.
6.124.8
साम्प्रतं तु समृद्धार्थं समित्रगणबान्धवम्।
समीक्ष्य विजितारिं च ममाभूत् प्रीतिरुत्तमा ॥ ६.१२४.८ ॥
परंतु आता तो आपल्या उद्देशात यशस्वी, मित्र, सहकारी आणि बांधवांसह आहे आणि शत्रूला जिंकलेला पाहून मला अत्यंत आनंद झाला.
6.124.9
सर्वं च सुखदुःखं ते विदितं मम राघव।
यत् त्वया विपुलं प्राप्तं जनस्थाननिवासिना ॥ ६.१२४.९ ॥
हे राघवा, जनस्थानात राहताना तुला जे विपुल सुख-दुःख मिळाले ते सर्व मला ठाऊक आहे.
6.124.10
ब्राह्मणार्थे नियुक्तस्य रक्षतः सर्वतापसान्।
रावणेन हृता भार्या बभूवेयमनिन्दिता ॥ ६.१२४.१० ॥
ब्राह्मणांच्या हितासाठी नियुक्त असताना सर्व तपस्व्यांचे रक्षण करत असताना रावणाने ही निर्दोष पत्नी हरण केली.
6.124.11
मारीचदर्शनं चैव सीतोन्मथनमेव च।
कबन्धदर्शनं चैव पम्पाभिगमनं तथा ॥ ६.१२४.११ ॥
मारीचाचे दर्शन, सीतेचे हरण, कबंधाचे दर्शन आणि पंपेला जाणे हेही तसेच.
6.124.12
सुग्रीवेण च ते सख्यं यत्र वाली हतस्त्वया।
मार्गणं चैव वैदेह्याः कर्म वातात्मजस्य च ॥ ६.१२४.१२ ॥
सुग्रीवाशी तुझी मैत्री, जेथे तू वालीला मारलेस, वैदेहीचा शोध आणि वायुपुत्राचे कर्मही तसेच.
6.124.13
विदितायां च वैदेह्यां नलसेतुर्यथा कृतः।
यथा चादीपिता लङ्का प्रहृष्टैर्हरियूथपैः ॥ ६.१२४.१३ ॥
वैदेहीची माहिती मिळाल्यावर नळाने जसा सेतू बांधला, आणि आनंदित वानरयूथपतींनी जशी लंका पेटवली.
6.124.14
सपुत्रबान्धवामात्यः सबलः सहवाहनः।
यथा च निहतः संख्ये रावणो बलदर्पितः ॥ ६.१२४.१४ ॥
पुत्र, बांधव, अमात्य, सेना आणि वाहनांसह बलगर्वित रावण युद्धात जसा मारला गेला.
6.124.15
यथा च निहते तस्मिन् रावणे देवकण्टके।
समागमश्च त्रिदशैर्यथा दत्तश्च ते वरः ॥ ६.१२४.१५ ॥
देवांना काटा ठरलेला रावण मारला गेल्यावर देवांशी झालेली भेट, आणि तुला दिलेला वर.
6.124.16
सर्वं ममैतद् विदितं तपसा धर्मवत्सल।
सम्पतन्ति च मे शिष्याः प्रवृत्त्याख्याः पुरीमितः ॥ ६.१२४.१६ ॥
हे धर्मवत्सला, हे सर्व मला तपाने ज्ञात आहे; वार्ता घेऊन येणारे माझे शिष्य येथून नगराकडे येत आहेत.
6.124.17
अहमप्यत्र ते दद्मि वरं शस्त्रभृतां वर।
अर्घ्यं प्रतिगृहाणेदमयोध्यां श्वो गमिष्यसि ॥ ६.१२४.१७ ॥
मीही येथे तुला वर देतो. हे शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठा, हा अर्घ्य स्वीकार; उद्या तू अयोध्येला जाशील.
6.124.18
तस्य तच्छिरसा वाक्यं प्रतिगृह्य नृपात्मजः।
बाढमित्येव संहृष्टः श्रीमान् वरमयाचत ॥ ६.१२४.१८ ॥
त्याचे ते वचन मस्तकावर धारण करून, आनंदित झालेल्या श्रीमान राजपुत्राने 'बरे' म्हणत वर मागितला.
6.124.19
अकालफलिनो वृक्षाः सर्वे चापि मधुस्रवाः।
फलान्यमृतगन्धीनि बहूनि विविधानि च ॥ ६.१२४.१९ ॥
अकाली फळ देणारे सर्व वृक्ष मध गाळू लागले; अमृतासारखा सुगंध असलेली अनेक प्रकारची फळेही प्रकट झाली.
6.124.20
भवन्तु मार्गे भगवन्नयोध्यां प्रति गच्छतः।
तथेति च प्रतिज्ञाते वचनात् समनन्तरम् ॥ ६.१२४.२० ॥
हे भगवन्, अयोध्येकडे जाणाऱ्या आपल्या मार्गात हे तसेच होवोत. वचन दिले गेल्यावर लगेच 'तथास्तु' असे म्हटले गेले.
6.124.21
अभवन् पादपास्तत्र स्वर्गपादपसंनिभाः।
निष्फलाः फलिनश्चासन् विपुष्पाः पुष्पशालिनः ॥ ६.१२४.२१ ॥
तेथील वृक्ष स्वर्गातील कल्पवृक्षांसारखे झाले. काही निष्फळ होते, काही फळांनी युक्त; काही फुलांशिवाय, तर काही फुलांनी शोभणारे होते.
6.124.22
शुष्काः समग्रपत्रास्ते नगाश्चैव मधुस्रवाः।
सर्वतो योजनास्तिस्रो गच्छतामभवंस्तदा ॥ ६.१२४.२२ ॥
ते वृक्ष सुकलेले असूनही त्यांची पाने पूर्ण होती आणि ते मध गाळत होते. तेव्हा जाणाऱ्यांच्या सभोवती तीन योजनांपर्यंत हेच होते.
6.124.23
ततः प्रहृष्टाः प्लवगर्षभास्ते
बहूनि दिव्यानि फलानि चैव।
कामादुपाश्नन्ति सहस्रशस्ते
मुदान्विताः स्वर्गजितो यथैव ॥ ६.१२४.२३ ॥
तेव्हा अत्यंत आनंदित झालेले ते वानरश्रेष्ठ इच्छेनुसार हजारो अनेक दिव्य फळे खाऊ लागले; स्वर्ग जिंकलेल्यांप्रमाणे आनंदाने भरून गेले.