વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.125
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.125.1
अयोध्यां तु समालोक्य चिन्तयामास राघवः।
प्रियकामः प्रियं रामस्ततस्त्वरितविक्रमः ॥ ६.१२५.१ ॥
અયોધ્યાને જોઈને રાઘવે વિચાર કર્યો. પ્રિયની કામના કરનાર, ત્વરિત પરાક્રમી રામે ત્યારે (પોતાના પ્રિયજનો વિશે વિચાર્યું).
6.125.2
चिन्तयित्वा ततो दृष्टिं वानरेषु न्यपातयत्।
उवाच धीमांस्तेजस्वी हनूमन्तं प्लवंगमम् ॥ ६.१२५.२ ॥
વિચાર કરીને પછી તેણે વાનરો પર દૃષ્ટિ નાખી. બુદ્ધિમાન, તેજસ્વી તે વાનર હનુમાનને બોલ્યો.
6.125.3
अयोध्यां त्वरितो गत्वा शीघ्रं प्लवगसत्तम।
जानीहि कच्चित् कुशली जनो नृपतिमन्दिरे ॥ ६.१२५.३ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, ઝડપથી અયોધ્યા જઈને રાજમહેલના લોકો કુશળ છે કે નહીં તે જાણી લે.
6.125.4
शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहं गहनगोचरम्।
निषादाधिपतिं ब्रूहि कुशलं वचनान्मम ॥ ६.१२५.४ ॥
શૃંગવેરપુર પહોંચીને, ઘનઘોર વનમાં રહેતા નિષાદાધિપતિ ગુહને મારા વચનથી કુશળ સમાચાર કહેજે.
6.125.5
श्रुत्वा तु मां कुशलिनमरोगं विगतज्वरम्।
भविष्यति गुहः प्रीतः स ममात्मसमः सखा ॥ ६.१२५.५ ॥
હું કુશળ, રોગરહિત અને તાવરહિત છું એમ સાંભળીને ગુહ પ્રસન્ન થશે; તે મારા આત્મા સમાન મિત્ર છે.
6.125.6
अयोध्यायाश्च ते मार्गं प्रवृत्तिं भरतस्य च।
निवेदयिष्यति प्रीतो निषादाधिपतिर्गुहः ॥ ६.१२५.६ ॥
અયોધ્યાનો માર્ગ અને ભરતના સમાચાર નિષાદાધિપતિ ગુહ પ્રસન્નતાથી તને કહેશે.
6.125.7
भरतस्तु त्वया वाच्यः कुशलं वचनान्मम।
सिद्धार्थं शंस मां तस्मै सभार्यं सहलक्ष्मणम् ॥ ६.१२५.७ ॥
ભરતને મારા વતી કુશળ કહેજે. મારું કાર્ય સિદ્ધ થયું છે, હું પત્ની અને લક્ષ્મણ સાથે કુશળ છું, એમ તેને કહેજે.
6.125.8
हरणं चापि वैदेह्या रावणेन बलीयसा।
सुग्रीवेण च संवादं वालिनश्च वधं रणे ॥ ६.१२५.८ ॥
બળવાન રાવણે વૈદેહીનું હરણ કર્યું, સુગ્રીવ સાથેનો કરાર અને યુદ્ધમાં વાલીનો વધ, એ પણ કહેજે.
6.125.9
मैथिल्यन्वेषणं चैव यथा चाधिगता त्वया।
लङ्घयित्वा महातोयमापगापतिमव्ययम् ॥ ६.१२५.९ ॥
મૈથિલીની શોધ અને મહાજળવાળો, અવિનાશી સાગર ઓળંગીને તેં તેને કેવી રીતે મેળવી, એ પણ કહેજે.
6.125.10
उपयानं समुद्रस्य सागरस्य च दर्शनम्।
यथा च कारितः सेतू रावणश्च यथा हतः ॥ ६.१२५.१० ॥
સમુદ્ર પાસે પહોંચવું અને સાગરનું દર્શન, સેતુ કેવી રીતે બંધાયો અને રાવણ કેવી રીતે હણાયો, એ પણ કહેજે.
6.125.11
वरदानं महेन्द्रेण ब्रह्मणा वरुणेन च।
महादेवप्रसादाच्च पित्रा मम समागमम् ॥ ६.१२५.११ ॥
મહેન્દ્ર, બ્રહ્મા અને વરુણે આપેલા વરદાન, મહાદેવની કૃપા અને મારા પિતા સાથેનું મિલન, એ પણ કહેજે.
6.125.12
उपयातं च मां सौम्य भरताय निवेदय।
सह राक्षसराजेन हरीणामीश्वरेण च ॥ ६.१२५.१२ ॥
હે સૌમ્ય! રાક્ષસરાજ અને વાનરોના સ્વામી સાથે હું પાછો ફરી રહ્યો છું, એ ભરતને જણાવજે.
6.125.13
जित्वा शत्रुगणान् रामः प्राप्य चानुत्तमं यशः।
उपायाति समृद्धार्थः सह मित्रैर्महाबलैः ॥ ६.१२५.१३ ॥
શત્રુસમૂહોને જીતીને, અનુત્તમ યશ પામીને, કૃતાર્થ રામ મહાબળવાન મિત્રો સાથે પાછા આવી રહ્યા છે.
6.125.14
एतच्छ्रुत्वा यमाकारं भजते भरतस्ततः।
स च ते वेदितव्यः स्यात् सर्वं यच्चापि मां प्रति ॥ ६.१२५.१४ ॥
આ સાંભળીને ભરત યમ જેવા સંયમથી વર્તશે; અને મારા વિશે જે કંઈ હોય તે બધું તારે જાણવું જોઈએ.
6.125.15
ज्ञेयाः सर्वे च वृत्तान्ता भरतस्येङ्गितानि च।
तत्त्वेन मुखवर्णेन दृष्ट्या व्याभाषितेन च ॥ ६.१२५.१५ ॥
ભરતના બધા વૃત્તાંતો અને તેના સંકેતો—મુખના રંગથી, દૃષ્ટિથી અને બોલવાથી—તારે સાચે જ જાણવા જોઈએ.
6.125.16
सर्वकामसमृद्धं हि हस्त्यश्वरथसंकुलम्।
पितृपैतामहं राज्यं कस्य नावर्तयेन्मनः ॥ ६.१२५.१६ ॥
બધી ઇચ્છાઓથી સમૃદ્ધ, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલું, પિતૃ-પિતામહોનું રાજ્ય—કોનું મન તેની તરફ પાછું નહીં વળે?
6.125.17
संगत्या भरतः श्रीमान् राज्येनार्थी स्वयं भवेत्।
प्रशास्तु वसुधां सर्वामखिलां रघुनन्दनः ॥ ६.१२५.१७ ॥
શ્રીમાન ભરત પોતે રાજ્યની ઇચ્છા રાખી શકે; પરંતુ રઘુનંદન રામ જ સમગ્ર પૃથ્વી પર શાસન કરે.
6.125.18
तस्य बुद्धिं च विज्ञाय व्यवसायं च वानर।
यावन्न दूरं याताः स्मः क्षिप्रमागन्तुमर्हसि ॥ ६.१२५.१८ ॥
હે વાનર, તેનો આશય અને નિશ્ચય જાણીને, અમે બહુ દૂર ગયા તે પહેલાં તારે ઝડપથી પાછા આવવું જોઈએ.
6.125.19
मानुषं धारयन् रूपमयोध्यां त्वरितो ययौ ॥ ६.१२५.१९ ॥
માનવ રૂપ ધારણ કરીને તેઓ ઝડપથી અયોધ્યા તરફ ચાલ્યા ગયા.
6.125.20
अथोत्पपात वेगेन हनूमान् मारुतात्मजः।
गरुत्मानिव वेगेन जिघृक्षन्नुरगोत्तमम् ॥ ६.१२५.२० ॥
ત્યારે પવનપુત્ર હનુમાન વેગથી ઊછળ્યા, શ્રેષ્ઠ સર્પને પકડવા ઇચ્છતા ગરુડની જેમ.
6.125.21
लङ्घयित्वा पितृपथं विहगेन्द्रालयं शुभम्।
गङ्गायमुनयोर्भीमं समतीत्य समागमम् ॥ ६.१२५.२१ ॥
પિતૃમાર્ગ અને પક્ષીરાજના શુભ નિવાસને ઓળંગીને, ગંગા-યમુનાનો ભયંકર સંગમ પાર કરીને.
6.125.22
शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहमासाद्य वीर्यवान्।
स वाचा शुभया हृष्टो हनूमानिदमब्रवीत् ॥ ६.१२५.२२ ॥
શૃંગવેરપુર પહોંચીને, પરાક્રમી હનુમાન ગુહ પાસે જઈ આનંદથી શુભ વાણીમાં આ પ્રમાણે બોલ્યા.
6.125.23
सखा तु तव काकुत्स्थो रामः सत्यपराक्रमः।
ससीतः सह सौमित्रिः स त्वां कुशलमब्रवीत् ॥ ६.१२५.२३ ॥
તારો મિત્ર, કાકુત્સ્થ, સત્યપરાક્રમી રામ, સીતા અને સૌમિત્રિ સાથે છે; તેમણે તારી ખબર પૂછી છે.
6.125.24
पञ्चमीमद्य रजनीमुषित्वा वचनान्मुनेः।
भरद्वाजाभ्यनुज्ञातं द्रक्ष्यस्यत्रैव राघवम् ॥ ६.१२५.२४ ॥
આજે પાંચમી રાત મુનિના વચનથી અહીં રહીને, ભરદ્વાજની અનુમતિ લઈ, અહીં જ રાઘવને જોશો.
6.125.25
एवमुक्त्वा महातेजाः सम्प्रहृष्टतनूरुहः।
उत्पपात महावेगाद् वेगवानविचारयन् ॥ ६.१२५.२५ ॥
આ પ્રમાણે કહીને, મહાતેજસ્વી, હર્ષથી રોમાંચિત શરીરવાળા વેગવાન હનુમાને વિચાર્યા વિના મહાવેગથી છલાંગ લગાવી.
6.125.26
सोऽपश्यद् रामतीर्थं च नदीं वालुकिनीं तथा।
वरूथीं गोमतीं चैव भीमं शालवनं तथा ॥ ६.१२५.२६ ॥
તેણે રામતીર્થ, વાલુકિની નદી, વરૂથી, ગોમતી અને ભયાનક શાલવન જોયું.
6.125.27
प्रजाश्च बहुसाहस्रीः स्फीताञ्जनपदानपि।
स गत्वा दूरमध्वानं त्वरितः कपिकुञ्जरः ॥ ६.१२५.२७ ॥
હજારો પ્રજાઓ અને સમૃદ્ધ જનપદો વટાવીને, કપિકુંજર લાંબા માર્ગને ઝડપથી પાર કરી ગયા.
6.125.28
आससाद द्रुमान् फुल्लान् नन्दिग्रामसमीपगान्।
सुराधिपस्योपवने यथा चैत्ररथे द्रुमान् ॥ ६.१२५.२८ ॥
નંદિગ્રામ પાસેના ખીલેલા વૃક્ષો સુધી તે પહોંચ્યો; તે સુરાધિપ ઇન્દ્રના ચૈત્રરથ ઉપવનના વૃક્ષો જેવા હતા.
6.125.29
स्त्रीभिः सपुत्रैः पौत्रैश्च रममाणैः स्वलंकृतैः।
क्रोशमात्रे त्वयोध्यायाश्चीरकृष्णाजिनाम्बरम् ॥ ६.१२५.२९ ॥
સ્ત્રીઓ, પુત્રો અને પૌત્રો સાથે આનંદ કરતા, સુંદર શણગાર સજેલા લોકો; અયોધ્યાથી એક ક્રોશ દૂર, વલ્કલ અને કાળા મૃગચર્મ ધારણ કરેલા.
6.125.30
ददर्श भरतं दीनं कृशमाश्रमवासिनम्।
जटिलं मलदिग्धाङ्गं भ्रातृव्यसनकर्शितम् ॥ ६.१२५.३० ॥
ભાઈના દુઃખથી કૃશ, આશ્રમમાં રહેતા, જટાધારી, મેલથી લથપથ અંગવાળા દીન ભરતને તેણે જોયો.
6.125.31
फलमूलाशिनं दान्तं तापसं धर्मचारिणम्।
समुन्नतजटाभारं वल्कलाजिनवाससम् ॥ ६.१२५.३१ ॥
ફળ-મૂળ ખાનારા, સંયમી, તપસ્વી, ધર્મનું આચરણ કરનારા, ઊંચે ઊઠેલા જટાભારવાળા, વલ્કલ અને મૃગચર્મનાં વસ્ત્ર પહેરેલા (ભરતને તેમણે જોયો).
6.125.32
नियतं भावितात्मानं ब्रह्मर्षिसमतेजसम्।
पादुके ते पुरस्कृत्य प्रशासन्तं वसुंधराम् ॥ ६.१२५.३२ ॥
નિયમનિષ્ઠ, શુદ્ધ અંતઃકરણવાળા, બ્રહ્મર્ષિ સમાન તેજવાળા, તારી પાદુકાઓને આગળ રાખીને પૃથ્વીનું શાસન કરનારા (ભરતને તેમણે જોયો).
6.125.33
चातुर्वर्ण्यस्य लोकस्य त्रातारं सर्वतो भयात्।
उपस्थितममात्यैश्च शुचिभिश्च पुरोहितैः ॥ ६.१२५.३३ ॥
ચારે વર્ણના લોકના સર્વ ભયથી રક્ષક, શુદ્ધ અમાત્યો અને પુરોહિતોથી ઘેરાયેલા ઉપસ્થિત (ભરતને તેમણે જોયો).
6.125.34
बलमुख्यैश्च युक्तैश्च काषायाम्बरधारिभिः।
नहि ते राजपुत्रं तं चीरकृष्णाजिनाम्बरम् ॥ ६.१२५.३४ ॥
મુખ્ય સેનાપતિઓ અને કાષાય વસ્ત્ર ધારણ કરનારાઓ સાથે યુક્ત (ભરત હતા). પરંતુ વલ્કલ અને કાળા મૃગચર્મ પહેરેલા તારા તે રાજકુમારને (તેઓ જોતા ન હતા).
6.125.35
परिभोक्तुं व्यवस्यन्ति पौरा वै धर्मवत्सलाः।
तं धर्ममिव धर्मज्ञं देहबन्धमिवापरम् ॥ ६.१२५.३५ ॥
ધર્મપ્રિય નગરજનો તે (રાજ્ય) ભોગવવાનો નિશ્ચય કરતા નથી. તેમને તેઓ ધર્મ સમાન, ધર્મજ્ઞ સમાન અને બીજા દેહબંધુ સમાન માને છે.
6.125.36
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं हनूमान् मारुतात्मजः।
वसन्तं दण्डकारण्ये यं त्वं चीरजटाधरम् ॥ ६.१२५.३६ ॥
મારુતિપુત્ર હનુમાને હાથ જોડીને આ વચનો કહ્યાં — "દંડકારણ્યમાં વસનારા, વલ્કલ અને જટાધારી જેમને તું (ઓળખે છે)."
6.125.37
अनुशोचसि काकुत्स्थं स त्वां कौशलमब्रवीत्।
प्रियमाख्यामि ते देव शोकं त्यज सुदारुणम् ॥ ६.१२५.३७ ॥
તું કાકુત્સ્થ (રામ) માટે શોક કરે છે; પરંતુ તેમણે તારા કુશળ સમાચાર પૂછ્યા હતા. હે દેવ, હું તને એક પ્રિય સમાચાર કહું છું; આ અતિ દારુણ શોક છોડી દે.
6.125.38
अस्मिन् मुहूर्ते भ्रात्रा त्वं रामेण सह संगतः।
निहत्य रावणं रामः प्रतिलभ्य च मैथिलीम् ॥ ६.१२५.३८ ॥
આ જ ક્ષણે તું તારા ભાઈ રામને મળીશ. રાવણનો વધ કરીને અને મૈથિલી (સીતા)ને ફરી મેળવીને રામ...
6.125.39
उपयाति समृद्धार्थः सह मित्रैर्महाबलैः।
लक्ष्मणश्च महातेजा वैदेही च यशस्विनी।
सीता समग्रा रामेण महेन्द्रेण शची यथा ॥ ६.१२५.३९ ॥
પોતાનો હેતુ સિદ્ધ કરીને, મહાબળવાન મિત્રો સાથે રામ પાછા આવી રહ્યા છે. મહાતેજસ્વી લક્ષ્મણ અને યશસ્વિની વૈદેહી પણ સાથે છે; ઇન્દ્ર સાથે શચી હોય તેમ સીતા રામ સાથે પૂર્ણ છે.
6.125.40
एवमुक्तो हनुमता भरतः कैकयीसुतः।
पपात सहसा हृष्टो हर्षान्मोहमुपागमत् ॥ ६.१२५.४० ॥
હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળીને કૈકેયીપુત્ર ભરત હર્ષથી અચાનક પડી ગયા; અતિ હર્ષથી તેઓ મૂર્છિત થયા.
6.125.41
ततो मुहूर्तादुत्थाय प्रत्याश्वस्य च राघवः।
हनूमन्तमुवाचेदं भरतः प्रियवादिनम् ॥ ६.१२५.४१ ॥
પછી એક ક્ષણ બાદ ઊઠીને સ્વસ્થ થયેલા રાઘવ ભરતે પ્રિય વચન બોલનારા હનુમાનને આ કહ્યું.
6.125.42
अशोकजैः प्रीतिमयैः कपिमालिङ्ग्य सम्भ्रमात्।
सिषेच भरतः श्रीमान् विपुलैरश्रुबिन्दुभिः ॥ ६.१२५.४२ ॥
હર્ષ અને પ્રેમથી ભરેલાં અપાર આંસુના બિંદુઓથી ભરતે ઉત્સાહપૂર્વક કપિ (હનુમાન)ને આલિંગન આપીને ભીંજવી દીધા.
6.125.43
देवो वा मानुषो वा त्वमनुक्रोशादिहागतः।
प्रियाख्यानस्य ते सौम्य ददामि ब्रुवतः प्रियम् ॥ ६.१२५.४३ ॥
હે સૌમ્ય! તું દેવ હો કે મનુષ્ય, કરુણાથી અહીં આવ્યો છે. પ્રિય સમાચાર કહેનારને હું પ્રિય વસ્તુ આપું છું.
6.125.44
गवां शतसहस्रं च ग्रामाणां च शतं परम्।
सकुण्डलाः शुभाचारा भार्याः कन्यास्तु षोडश ॥ ६.१२५.४४ ॥
એક લાખ ગાયો, સો ઉત્તમ ગામો, અને કુંડળ પહેરેલી, શુભ આચારવાળી સોળ પત્નીઓ તથા કન્યાઓ.
6.125.45
हेमवर्णाः सुनासोरूः शशिसौम्याननाः स्त्रियः।
सर्वाभरणसम्पन्नाः सम्पन्नाः कुलजातिभिः ॥ ६.१२५.४५ ॥
સુવર્ણવર્ણી, સુંદર નાક અને સાથળવાળી, ચંદ્ર જેવા સૌમ્ય મુખવાળી સ્ત્રીઓ; સર્વ અલંકારોથી સંપન્ન, ઉત્તમ કુળ-જાતિની.
6.125.46
निशम्य रामागमनं नृपात्मजः
कपिप्रवीरस्य तदाद्भुतोपमम्।
प्रहर्षितो रामदिदृक्षयाभवत्
पुनश्च हर्षादिदमब्रवीद् वचः ॥ ६.१२५.४६ ॥
રામનું આગમન સાંભળીને, અને કપિશ્રેષ્ઠની એ અદ્ભુત વાત સાંભળીને, રામને જોવાની ઇચ્છાથી રાજકુમાર અત્યંત હર્ષિત થયા, અને હર્ષથી ફરી આ વચન બોલ્યા.