Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.127.1
श्रुत्वा तु परमानन्दं भरतः सत्यविक्रमः।
हृष्टमाज्ञापयामास शत्रुघ्नं परवीरहा ॥ ६.१२७.१ ॥
Al oír esta suprema alegría, Bharata, de verdadero valor, complacido, ordenó a Śatrughna, matador de héroes enemigos.
6.127.2
दैवतानि च सर्वाणि चैत्यानि नगरस्य च।
सुगन्धमाल्यैर्वादित्रैरर्चन्तु शुचयो नराः ॥ ६.१२७.२ ॥
Que los hombres puros veneren todos los santuarios de los dioses y los caitya de la ciudad con guirnaldas perfumadas y música.
6.127.3
सूताः स्तुतिपुराणज्ञाः सर्वे वैतालिकास्तथा।
सर्वे वादित्रकुशला गणिकाश्चैव सर्वशः ॥ ६.१२७.३ ॥
Los bardos que conocen los himnos de alabanza y los Purāṇas, todos los cantores de corte y todas las cortesanas diestras en instrumentos, por completo (deben participar).
6.127.4
राजदारास्तथामात्याः सैन्याः सेनाङ्गनागणाः।
ब्राह्मणाश्च सराजन्याः श्रेणीमुख्यास्तथा गणाः ॥ ६.१२७.४ ॥
Las esposas reales, los ministros, los soldados, los grupos de mujeres del ejército, los brahmanes junto con la clase guerrera, los jefes de los gremios y los grupos (deben acudir a la celebración).
6.127.5
अभिनिर्यान्तु रामस्य द्रष्टुं शशिनिभं मुखम्।
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः परवीरहा ॥ ६.१२७.५ ॥
Que salgan a contemplar el rostro semejante a la luna de Rāma. Al oír la palabra de Bharata, Śatrughna, matador de héroes enemigos, así lo hizo.
6.127.6
विष्टीरनेकसाहस्रीश्चोदयामास भागशः।
समीकुरुत निम्नानि विषमाणि समानि च ॥ ६.१२७.६ ॥
Ordenó a muchos miles de trabajadores, divididos en grupos: nivelen los lugares bajos, los irregulares y también los llanos.
6.127.7
स्थानानि च निरस्यन्तां नन्दिग्रामादितः परम्।
सिञ्चन्तु पृथिवीं कृत्स्नां हिमशीतेन वारिणा ॥ ६.१२७.७ ॥
Que se despejen los lugares más allá de Nandigrāma, y que toda la tierra sea rociada con agua fría como la nieve.
6.127.8
ततोऽभ्यवकिरन्त्वन्ये लाजैः पुष्पैश्च सर्वतः।
समुच्छ्रितपताकास्तु रथ्याः पुरवरोत्तमे ॥ ६.१२७.८ ॥
Luego, que otros esparzan por todas partes granos inflados y flores, y que en las calles de aquella excelsa ciudad se alcen estandartes elevados.
6.127.9
शोभयन्तु च वेश्मानि सूर्यस्योदयनं प्रति।
स्रग्दाममुक्तपुष्पैश्च सुवर्णैः पञ्चवर्णकैः ॥ ६.१२७.९ ॥
Que se adornen las viviendas hacia el lugar de la salida del sol, con guirnaldas, flores esparcidas y ornamentos dorados de cinco colores.
6.127.10
राजमार्गमसम्बाधं किरन्तु शतशो नराः।
ततस्तच्छासनं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य मुदान्विताः ॥ ६.१२७.१० ॥
Que cientos de hombres esparzan la calle real para que no haya aglomeración; entonces, al oír la orden de Śatrughna, la gente se llenó de alegría.
6.127.11
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थश्चार्थसाधकः।
अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चापि निर्ययुः ॥ ६.१२७.११ ॥
Dhṛṣṭi, Jayanta, Vijaya, Siddhārtha, Aśoka, el realizador de tareas, Mantrapāla y también Sumantra salieron.
6.127.12
मत्तैर्नागसहस्रैश्च सध्वजैः सुविभूषितैः।
अपरे हेमकक्षाभिः सगजाभिः करेणुभिः ॥ ६.१२७.१२ ॥
Miles de elefantes en celo, bien adornados con estandartes, marcharon; otros llegaron con cinchas doradas, junto con elefantes y elefantas.
6.127.13
निर्ययुस्तुरगाक्रान्ता रथैश्च सुमहारथाः।
शक्त्यृष्टिपाशहस्तानां सध्वजानां पताकिनाम् ॥ ६.१२७.१३ ॥
Los grandes guerreros de carro partieron, rodeados de caballos, con lanzas, jabalinas y lazos en las manos, y con estandartes y banderines.
6.127.14
तुरगाणां सहस्रैश्च मुख्यैर्मुख्यतरान्वितैः।
पदातीनां सहस्रैश्च वीराः परिवृता ययुः ॥ ६.१२७.१४ ॥
Con miles de caballos, con los mejores entre los mejores guerreros, y rodeados de miles de soldados de infantería, los héroes avanzaron.
6.127.15
ततो यानान्युपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः ॥ ६.१२७.१५ ॥
Entonces todas las esposas de Daśaratha subieron a sus vehículos; poniendo a Kausalyā al frente y llevando también a Sumitrā, partieron.
6.127.16
कैकेय्या सहिताः सर्वा नन्दिग्राममुपागमन् ॥ ६.१२७.१६ ॥
Junto con Kaikeyī, todas llegaron a Nandigrāma.
6.127.17
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्मा श्रेणीमुख्यैः सनैगमैः।
माल्यमोदकहस्तैश्च मन्त्रिभिर्भरतो वृतः ॥ ६.१२७.१७ ॥
El justo Bharata estaba rodeado por los más distinguidos de los dvijas, los jefes de los gremios, los habitantes de la ciudad y los ministros con guirnaldas y dulces en las manos.
6.127.18
शङ्खभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः।
आर्यपादौ गृहीत्वा तु शिरसा धर्मकोविदः ॥ ६.१२७.१८ ॥
Aclamado por el sonido de caracolas y tambores y por los elogios de los bardos, Bharata, conocedor del dharma, tomó los nobles pies y se inclinó con la cabeza.
6.127.19
पाण्डुरं छत्रमादाय शुक्लमाल्योपशोभितम्।
शुक्ले च वालव्यजने राजार्हे हेमभूषिते ॥ ६.१२७.१९ ॥
Tomando una sombrilla blanca adornada con guirnaldas blancas y dos abanicos de cola de yak blancos, dignos de un rey y adornados con oro.
6.127.20
उपवासकृशो दीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः।
भ्रातुरागमनं श्रुत्वा तत्पूर्वं हर्षमागतः ॥ ६.१२७.२० ॥
Delgado por el ayuno, afligido, vestido con ropas de corteza y piel negra de antílope, había sentido alegría al oír la llegada de su hermano.
6.127.21
प्रत्युद्ययौ यदा रामं महात्मा सचिवैः सह।
अश्वानां खुरशब्दैश्च रथनेमिस्वनेन च ॥ ६.१२७.२१ ॥
Cuando el magnánimo salió con sus ministros al encuentro de Rāma, entre el sonido de los cascos de los caballos y el estruendo de los aros de las ruedas de los carros.
6.127.22
शङ्खदुन्दुभिनादेन संचचालेव मेदिनी।
गजानां बृंहितैश्चापि शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ॥ ६.१२७.२२ ॥
Con el sonido de caracolas y timbales la tierra pareció estremecerse; también con el barritar de los elefantes y el retumbar de caracolas y timbales.
6.127.23
कृत्स्नं तु नगरं तत् तु नन्दिग्राममुपागमत्।
समीक्ष्य भरतो वाक्यमुवाच पवनात्मजम् ॥ ६.१२७.२३ ॥
Toda aquella ciudad llegó a Nandigrāma. Bharata, habiéndola contemplado, dijo estas palabras al hijo del Viento.
6.127.24
कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता।
नहि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम् ॥ ६.१२७.२४ ॥
¿Acaso se bebe el licor de la inconstancia de ánimo? Pues no veo a Rāma, el noble Kākutstha, abrasador de enemigos.
6.127.25
कच्चिन्न चानुदृश्यन्ते कपयः कामरूपिणः।
अथैवमुक्ते वचने हनूमानिदमब्रवीत् ॥ ६.१२७.२५ ॥
¿Acaso no se ven los kapis de forma libre? Cuando se dijeron estas palabras, Hanumān habló así.
6.127.26
अर्थ्यं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम्।
सदाफलान् कुसुमितान् वृक्षान् प्राप्य मधुस्रवान् ॥ ६.१२७.२६ ॥
Anunciando el asunto a Bharata de verdadero valor, habiendo llegado a árboles siempre fructíferos, floridos y que destilan miel.
6.127.27
भरद्वाजप्रसादेन मत्तभ्रमरनादितान्।
तस्य चैव वरो दत्तो वासवेन परंतप ॥ ६.१२७.२७ ॥
Por la gracia de Bharadvāja, hacia árboles resonando con el zumbido de abejas embriagadas. También Vāsava (Indra) le concedió un don, oh abrasador de enemigos.
6.127.28
ससैन्यस्य तदातिथ्यं कृतं सर्वगुणान्वितम्।
निःस्वनः श्रूयते भीमः प्रहृष्टानां वनौकसाम् ॥ ६.१२७.२८ ॥
Se le ofreció a él, junto con su ejército, una hospitalidad dotada de toda excelencia. Se oye un estruendo terrible de los habitantes del bosque, llenos de alegría.
6.127.29
मन्ये वानरसेना सा नदीं तरति गोमतीम्।
रजोवर्षं समुद्भूतं पश्य सालवनं प्रति ॥ ६.१२७.२९ ॥
Creo que ese ejército de vānaras está cruzando el río Gomatī. Mira la lluvia de polvo levantada hacia el bosque de sāla.
6.127.30
मन्ये सालवनं रम्यं लोलयन्ति प्लवंगमाः।
तदेतद् दृश्यते दूराद् विमानं चन्द्रसंनिभम् ॥ ६.१२७.३० ॥
Creo que los monos están sacudiendo el hermoso bosque de sāla. A lo lejos se ve esto: un carro celestial semejante a la luna.
6.127.31
विमानं पुष्पकं दिव्यं मनसा ब्रह्मनिर्मितम्।
रावणं बान्धवैः सार्धं हत्वा लब्धं महात्मना ॥ ६.१२७.३१ ॥
Este divino carro aéreo Puṣpaka, creado por Brahmā con la mente, fue obtenido por el magnánimo tras dar muerte a Rāvaṇa junto con sus parientes.
6.127.32
तरुणादित्यसंकाशं विमानं रामवाहनम्।
धनदस्य प्रसादेन दिव्यमेतन्मनोजवम् ॥ ६.१२७.३२ ॥
Este vehículo de Rāma, resplandeciente como el sol naciente, es un carro divino recibido por la gracia de Kubera, veloz como el pensamiento.
6.127.33
एतस्मिन् भ्रातरौ वीरौ वैदेह्या सह राघवौ।
सुग्रीवश्च महातेजा राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.१२७.३३ ॥
En este carro están los dos heroicos hermanos Rāghava junto con Vaidehī, y también el resplandeciente Sugrīva y el rākṣasa Vibhīṣaṇa.
6.127.34
ततो हर्षसमुद्भूतो निःस्वनो दिवमस्पृशत्।
स्त्रीबालयुववृद्धानां रामोऽयमिति कीर्तिते ॥ ६.१२७.३४ ॥
Entonces un clamor nacido de la alegría tocó el cielo, mientras mujeres, niños, jóvenes y ancianos proclamaban: «¡Este es Rāma!».
6.127.35
रथकुञ्जरवाजिभ्यस्तेऽवतीर्य महीं गताः।
ददृशुस्तं विमानस्थं नराः सोममिवाम्बरे ॥ ६.१२७.३५ ॥
Descendiendo de carros, elefantes y caballos, llegaron a la tierra y contemplaron al que estaba en el carro aéreo como se mira la luna en el cielo.
6.127.36
प्राञ्जलिर्भरतो भूत्वा प्रहृष्टो राघवोन्मुखः।
यथार्थेनार्घ्यपाद्याद्यैस्ततो राममपूजयत् ॥ ६.१२७.३६ ॥
Con las palmas juntas, alegre y vuelto hacia Rāghava, Bharata honró entonces a Rāma según el rito con arghya, agua para los pies y otras ofrendas.
6.127.37
मनसा ब्रह्मणा सृष्टे विमाने भरताग्रजः।
रराज पृथुदीर्घाक्षो वज्रपाणिरिवामरः ॥ ६.१२७.३७ ॥
En el carro celeste creado por Brahmā con la mente, el hermano mayor de Bharata resplandecía, de ojos amplios y largos, como un dios que empuña el rayo vajra.
6.127.38
ततो विमानाग्रगतं भरतो भ्रातरं तदा।
ववन्दे प्रणतो रामं मेरुस्थमिव भास्करम् ॥ ६.१२७.३८ ॥
Entonces Bharata, inclinándose profundamente, saludó a su hermano Rāma, que estaba en la parte delantera del carro, como el sol sobre el monte Meru.
6.127.39
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्।
हंसयुक्तं महावेगं निपपात महीतलम् ॥ ६.१२७.३९ ॥
Entonces, con la licencia de Rāma, aquel carro incomparable, uncido a cisnes y de gran velocidad, descendió a la superficie de la tierra.
6.127.40
आरोपितो विमानं तद् भरतः सत्यविक्रमः।
राममासाद्य मुदितः पुनरेवाभ्यवादयत् ॥ ६.१२७.४० ॥
Bharata, de verdadero valor, que había sido subido a aquel carro, llegó junto a Rāma y, lleno de alegría, volvió a saludarlo con reverencia.
6.127.41
तं समुत्थाय काकुत्स्थश्चिरस्याक्षिपथं गतम्।
अङ्के भरतमारोप्य मुदितः परिषस्वजे ॥ ६.१२७.४१ ॥
Rāma, de la estirpe Kākutstha, se levantó, y tras tanto tiempo, al estar Bharata ante su vista, lo sentó en su regazo y lo abrazó con alegría.
6.127.42
ततो लक्ष्मणमासाद्य वैदेहीं च परंतपः।
अथाभ्यवादयत् प्रीतो भरतो नाम चाब्रवीत् ॥ ६.१२७.४२ ॥
Entonces Bharata, abrasador de enemigos, se acercó a Lakṣmaṇa y a Vaidehī, y complacido los saludó con respeto y dijo su nombre.
6.127.43
सुग्रीवं केकयीपुत्रो जाम्बवन्तमथाङ्गदम्।
मैन्दं च द्विविदं नीलमृषभं चैव सस्वजे ॥ ६.१२७.४३ ॥
Bharata, hijo de Kaikeyī, abrazó también a Sugrīva, Jāmbavān, Aṅgada, Mainda, Dvivida, Nīla y Ṛṣabha.
6.127.44
सुषेणं च नलं चैव गवाक्षं गन्धमादनम्।
शरभं पनसं चैव परितः परिषस्वजे ॥ ६.१२७.४४ ॥
Bharata también abrazó por todos lados a Suṣeṇa, Nala, Gavākṣa, Gandhamādana, Śarabha y Panasa.
6.127.45
ते कृत्वा मानुषं रूपं वानराः कामरूपिणः।
कुशलं पर्यपृच्छंस्ते प्रहृष्टा भरतं तदा ॥ ६.१२७.४५ ॥
Aquellos vānaras, capaces de tomar cualquier forma a voluntad, adoptaron figura humana y, alegres, preguntaron a Bharata por su bienestar.
6.127.46
अथाब्रवीद् राजपुत्रः सुग्रीवं वानरर्षभम्।
परिष्वज्य महातेजा भरतो धर्मिणां वरः ॥ ६.१२७.४६ ॥
Entonces Bharata, el príncipe de gran esplendor, el mejor de los justos, abrazó a Sugrīva, el toro entre los vānaras, y habló.
6.127.47
त्वमस्माकं चतुर्णां वै भ्राता सुग्रीव पञ्चमः।
सौहृदाज्जायते मित्रमपकारोऽरिलक्षणम् ॥ ६.१२७.४७ ॥
Sugrīva, tú eres el quinto hermano entre nosotros cuatro. La amistad nace del afecto; el daño es señal de enemigo.
6.127.48
विभीषणं च भरतः सान्त्ववाक्यमथाब्रवीत्।
दिष्ट्या त्वया सहायेन कृतं कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.१२७.४८ ॥
Bharata habló entonces palabras de consuelo a Vibhīṣaṇa: "Por fortuna, con tu ayuda se ha cumplido una hazaña muy difícil."
6.127.49
शत्रुघ्नश्च तदा राममभिवाद्य सलक्ष्मणम्।
सीतायाश्चरणौ वीरो विनयादभ्यवादयत् ॥ ६.१२७.४९ ॥
Entonces el héroe Śatrughna saludó a Rāma junto con Lakṣmaṇa, y con humildad se inclinó ante los pies de Sītā.
6.127.50
रामो मातरमासाद्य विवर्णां शोककर्शिताम्।
जग्राह प्रणतः पादौ मनो मातुः प्रहर्षयन् ॥ ६.१२७.५० ॥
Rāma se acercó a su madre, pálida y consumida por el dolor, se inclinó y tomó sus pies, alegrando su corazón.
6.127.51
अभिवाद्य सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम्।
स मातॄश्च ततः सर्वाः पुरोहितमुपागमत् ॥ ६.१२७.५१ ॥
Tras saludar a Sumitrā y a la gloriosa Kaikeyī, y luego a todas las madres, fue hacia el sacerdote de la casa.
6.127.53
स्वागतं ते महाबाहो कौसल्यानन्दवर्धन।
तान्यञ्जलिसहस्राणि प्रगृहीतानि नागरैः।
व्याकोशानीव पद्मानि ददर्श भरताग्रजः ॥ ६.१२७.५३ ॥
"Bienvenido, oh de brazos poderosos, acrecentador de la alegría de Kausalyā." El hermano mayor de Bharata vio los miles de manos juntas alzadas por los ciudadanos, como lotos completamente abiertos.
6.127.54
पादुके ते तु रामस्य गृहीत्वा भरतः स्वयम्।
चरणाभ्यां नरेन्द्रस्य योजयामास धर्मवित् ॥ ६.१२७.५४ ॥
Bharata mismo tomó las sandalias de Rāma y, siendo conocedor del dharma, las colocó en los pies del rey.
6.127.55
अब्रवीच्च तदा रामं भरतः स कृताञ्जलिः।
एतत् ते सकलं राज्यं न्यासं निर्यातितं मया ॥ ६.१२७.५५ ॥
Entonces Bharata, con las manos juntas, dijo a Rāma: "Este reino entero, el depósito que me confiaste, te ha sido devuelto por mí."
6.127.56
अद्य जन्म कृतार्थं मे संवृत्तश्च मनोरथः।
यत् त्वां पश्यामि राजानमयोध्यां पुनरागतम् ॥ ६.१२७.५६ ॥
Hoy mi nacimiento se ha cumplido y mi deseo se ha realizado, pues te veo, oh rey, regresado de nuevo a Ayodhyā.
6.127.57
अवेक्षतां भवान् कोशं कोष्ठागारं गृहं बलम्।
भवतस्तेजसा सर्वं कृतं दशगुणं मया ॥ ६.१२७.५७ ॥
Que Vuestra Excelencia examine el tesoro, el granero, el palacio y el ejército; con tu esplendor lo he multiplicado todo por diez.
6.127.58
तथा ब्रुवाणं भरतं दृष्ट्वा तं भ्रातृवत्सलम्।
मुमुचुर्वानरा बाष्पं राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.१२७.५८ ॥
Al ver a Bharata, tan afectuoso con su hermano, hablando así, los monos y el rākṣasa Vibhīṣaṇa derramaron lágrimas.
6.127.59
ततः प्रहर्षाद् भरतमङ्कमारोप्य राघवः।
ययौ तेन विमानेन ससैन्यो भरताश्रमम् ॥ ६.१२७.५९ ॥
Entonces, lleno de alegría, Rāghava alzó a Bharata en su regazo y, con su ejército, se dirigió en aquel vimāna al ermitaño de Bharata.
6.127.60
भरताश्रममासाद्य ससैन्यो राघवस्तदा।
अवतीर्य विमानाग्रादवतस्थे महीतले ॥ ६.१२७.६० ॥
Habiendo llegado al ermitaño de Bharata, Rāghava con su ejército descendió de lo alto del vimāna y se detuvo en la tierra.
6.127.61
अब्रवीत् तु तदा रामस्तद् विमानमनुत्तमम्।
वह वैश्रवणं देवमनुजानामि गम्यताम् ॥ ६.१२७.६१ ॥
Entonces Rāma dijo a aquel incomparable vimāna: 'Lleva de vuelta al dios Vaiśravaṇa (Kubera); te doy permiso, vete.'
6.127.62
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य जगाम धनदालयम् ॥ ६.१२७.६२ ॥
Entonces, con el permiso de Rāma, aquel incomparable carro aéreo se dirigió hacia la región del norte y fue a la morada de Dhanada (Kubera).
6.127.63
विमानं पुष्पकं दिव्यं संगृहीतं तु रक्षसा।
अगमद् धनदं वेगाद् रामवाक्यप्रचोदितम् ॥ ६.१२७.६३ ॥
El divino carro Puṣpaka, que el rākṣasa había tomado, impulsado por las palabras de Rāma, fue con rapidez hacia Dhanada (Kubera).
6.127.64
पुरोहितस्यात्मसखस्य राघवो
बृहस्पतेः शक्र इवामराधिपः।
निपीड्य पादौ पृथगासने शुभे
सहैव तेनोपविवेश वीर्यवान् ॥ ६.१२७.६४ ॥
Así como Indra, señor de los dioses, se sienta junto a su amigo y sacerdote Bṛhaspati, el valiente Rāghava presionó los pies de su propio amigo y sacerdote y se sentó con él en asientos separados y hermosos.