वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.127.1
श्रुत्वा तु परमानन्दं भरतः सत्यविक्रमः।
हृष्टमाज्ञापयामास शत्रुघ्नं परवीरहा ॥ ६.१२७.१ ॥
परम आनंदाची वार्ता ऐकून सत्यपराक्रमी भरताने हर्षित होऊन शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या शत्रुघ्नाला आज्ञा दिली.
6.127.2
दैवतानि च सर्वाणि चैत्यानि नगरस्य च।
सुगन्धमाल्यैर्वादित्रैरर्चन्तु शुचयो नराः ॥ ६.१२७.२ ॥
नगरातील सर्व देवालये व चैत्ये शुचिर्भूत माणसांनी सुगंधी माळा आणि वाद्यांसह पूजावीत.
6.127.3
सूताः स्तुतिपुराणज्ञाः सर्वे वैतालिकास्तथा।
सर्वे वादित्रकुशला गणिकाश्चैव सर्वशः ॥ ६.१२७.३ ॥
स्तुती आणि पुराणे जाणणारे सूत, सर्व वैतालिक आणि वाद्यकुशल सर्व गणिका पूर्णपणे (उत्सवात सहभागी व्हाव्यात).
6.127.4
राजदारास्तथामात्याः सैन्याः सेनाङ्गनागणाः।
ब्राह्मणाश्च सराजन्याः श्रेणीमुख्यास्तथा गणाः ॥ ६.१२७.४ ॥
राणी, अमात्य, सैनिक, सेनेतील स्त्रियांचे समूह, ब्राह्मण आणि क्षत्रियांसह, श्रेणीप्रमुख व गण (उत्सवाला यावेत).
6.127.5
अभिनिर्यान्तु रामस्य द्रष्टुं शशिनिभं मुखम्।
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः परवीरहा ॥ ६.१२७.५ ॥
रामाचे चंद्रासारखे मुख पाहण्यासाठी त्यांनी बाहेर पडावे. भरताचे वचन ऐकून शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या शत्रुघ्नाने (तसेच केले).
6.127.6
विष्टीरनेकसाहस्रीश्चोदयामास भागशः।
समीकुरुत निम्नानि विषमाणि समानि च ॥ ६.१२७.६ ॥
त्याने अनेक हजार कामगारांना विभागणी करून आज्ञा दिली: सखल जागा, विषम जागा आणि सम जागाही समतल करा.
6.127.7
स्थानानि च निरस्यन्तां नन्दिग्रामादितः परम्।
सिञ्चन्तु पृथिवीं कृत्स्नां हिमशीतेन वारिणा ॥ ६.१२७.७ ॥
नंदिग्रामापासून पुढील सर्व स्थाने स्वच्छ करू द्या; संपूर्ण पृथ्वीवर हिमासारख्या शीतल पाण्याचा शिडकावा करू द्या.
6.127.8
ततोऽभ्यवकिरन्त्वन्ये लाजैः पुष्पैश्च सर्वतः।
समुच्छ्रितपताकास्तु रथ्याः पुरवरोत्तमे ॥ ६.१२७.८ ॥
मग इतरांनी सर्वत्र लाह्या व फुले उधळावीत; त्या श्रेष्ठ नगरातील रस्त्यांवर उंच पताका फडकाव्यात.
6.127.9
शोभयन्तु च वेश्मानि सूर्यस्योदयनं प्रति।
स्रग्दाममुक्तपुष्पैश्च सुवर्णैः पञ्चवर्णकैः ॥ ६.१२७.९ ॥
सूर्योदयाच्या दिशेकडील घरे सजवावीत; माळा, विखुरलेली फुले आणि पंचरंगी सोनेरी अलंकारांनी ती शोभवावीत.
6.127.10
राजमार्गमसम्बाधं किरन्तु शतशो नराः।
ततस्तच्छासनं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य मुदान्विताः ॥ ६.१२७.१० ॥
राजमार्ग शेकडो लोकांनी गर्दी न होता सजवावा; मग शत्रुघ्नाचा तो आदेश ऐकून लोक आनंदित झाले.
6.127.11
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थश्चार्थसाधकः।
अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चापि निर्ययुः ॥ ६.१२७.११ ॥
धृष्टी, जयंत, विजय, सिद्धार्थ, कार्यसाधक अशोक, मंत्रपाल आणि सुमंत्र हेही बाहेर पडले.
6.127.12
मत्तैर्नागसहस्रैश्च सध्वजैः सुविभूषितैः।
अपरे हेमकक्षाभिः सगजाभिः करेणुभिः ॥ ६.१२७.१२ ॥
मदोन्मत्त हजारो हत्ती ध्वजांनी सुशोभित होऊन चालले; इतर सोन्याच्या कक्षा असलेल्या हत्तींनी व हत्तिणींनी सहित आले.
6.127.13
निर्ययुस्तुरगाक्रान्ता रथैश्च सुमहारथाः।
शक्त्यृष्टिपाशहस्तानां सध्वजानां पताकिनाम् ॥ ६.१२७.१३ ॥
घोड्यांनी वेढलेले, रथांवर स्वार झालेले महारथी निघाले; हातात शक्ती, ऋष्टी व पाश धारण केलेले; ध्वज व पताकांनी युक्त.
6.127.14
तुरगाणां सहस्रैश्च मुख्यैर्मुख्यतरान्वितैः।
पदातीनां सहस्रैश्च वीराः परिवृता ययुः ॥ ६.१२७.१४ ॥
हजारो घोड्यांसह, श्रेष्ठांमध्येही श्रेष्ठ वीरांसह, हजारो पायदळांनी वेढलेले वीर पुढे गेले.
6.127.15
ततो यानान्युपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः ॥ ६.१२७.१५ ॥
मग दशरथाच्या सर्व पत्नी वाहनांत बसल्या; कौसल्येला पुढे ठेवून सुमित्रेलाही सोबत घेऊन त्या निघाल्या.
6.127.16
कैकेय्या सहिताः सर्वा नन्दिग्राममुपागमन् ॥ ६.१२७.१६ ॥
कैकेयीसह सर्वजणी नंदिग्रामाला पोहोचल्या.
6.127.17
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्मा श्रेणीमुख्यैः सनैगमैः।
माल्यमोदकहस्तैश्च मन्त्रिभिर्भरतो वृतः ॥ ६.१२७.१७ ॥
धर्मात्मा भरत द्विजश्रेष्ठ, श्रेणीप्रमुख, नागरिक आणि हातात हार व मोदक घेतलेल्या मंत्र्यांनी वेढलेला होता.
6.127.18
शङ्खभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः।
आर्यपादौ गृहीत्वा तु शिरसा धर्मकोविदः ॥ ६.१२७.१८ ॥
शंख व भेरींच्या नादाने व बंदींच्या स्तुतीने अभिनंदित झालेल्या धर्मज्ञ भरताने आर्याचे (रामाचे) चरण धरून मस्तकाने नमस्कार केला.
6.127.19
पाण्डुरं छत्रमादाय शुक्लमाल्योपशोभितम्।
शुक्ले च वालव्यजने राजार्हे हेमभूषिते ॥ ६.१२७.१९ ॥
पांढरे छत्र घेऊन, पांढऱ्या माळांनी शोभिवंत, आणि राजास योग्य, सोन्याने सजवलेले दोन पांढरे चामर घेऊन.
6.127.20
उपवासकृशो दीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः।
भ्रातुरागमनं श्रुत्वा तत्पूर्वं हर्षमागतः ॥ ६.१२७.२० ॥
उपवासाने कृश, दीन, वल्कले व काळे हरिणचर्म परिधान केलेला तो, भावाचे आगमन ऐकून आधीच हर्षित झाला.
6.127.21
प्रत्युद्ययौ यदा रामं महात्मा सचिवैः सह।
अश्वानां खुरशब्दैश्च रथनेमिस्वनेन च ॥ ६.१२७.२१ ॥
महात्मा मंत्र्यांसह रामाला सामोरा जाण्यास निघाले, घोड्यांच्या टापांच्या आवाजांनी व रथाच्या चाकाच्या कडांच्या ध्वनीने.
6.127.22
शङ्खदुन्दुभिनादेन संचचालेव मेदिनी।
गजानां बृंहितैश्चापि शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ॥ ६.१२७.२२ ॥
शंख व दुंदुभीच्या नादाने जणू पृथ्वीच कंपित झाली; हत्तींच्या चित्कारांनी व शंख-दुंदुभींच्या गंभीर घोषांनीही.
6.127.23
कृत्स्नं तु नगरं तत् तु नन्दिग्राममुपागमत्।
समीक्ष्य भरतो वाक्यमुवाच पवनात्मजम् ॥ ६.१२७.२३ ॥
ते सर्व नगर नंदिग्रामास येऊन पोहोचले. भरताने ते पाहून पवनपुत्राला हे वचन म्हटले.
6.127.24
कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता।
नहि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम् ॥ ६.१२७.२४ ॥
कदाचित चंचलचित्ततेची मदिरा सेवली जात आहे काय? कारण शत्रूंना तापविणारा आर्य काकुत्स्थ राम मला दिसत नाही.
6.127.25
कच्चिन्न चानुदृश्यन्ते कपयः कामरूपिणः।
अथैवमुक्ते वचने हनूमानिदमब्रवीत् ॥ ६.१२७.२५ ॥
कामरूपी वानर कोणी दिसत नाहीत का? असे बोलल्यावर हनुमान म्हणाला.
6.127.26
अर्थ्यं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम्।
सदाफलान् कुसुमितान् वृक्षान् प्राप्य मधुस्रवान् ॥ ६.१२७.२६ ॥
सत्यपराक्रमी भरताला कार्य कळवत, सदा फळे देणारे, फुललेले, मधु वाहणारे वृक्ष गाठून.
6.127.27
भरद्वाजप्रसादेन मत्तभ्रमरनादितान्।
तस्य चैव वरो दत्तो वासवेन परंतप ॥ ६.१२७.२७ ॥
भरद्वाजांच्या प्रसादाने, मत्त भ्रमरांच्या नादाने गजबजलेल्या (वृक्षांपर्यंत). त्यालाही इंद्राने वर दिला होता, हे शत्रुतापका.
6.127.28
ससैन्यस्य तदातिथ्यं कृतं सर्वगुणान्वितम्।
निःस्वनः श्रूयते भीमः प्रहृष्टानां वनौकसाम् ॥ ६.१२७.२८ ॥
सैन्यासह त्याचे ते आतिथ्य सर्वगुणसंपन्न असे केले गेले. आनंदित वनवासींचा भयंकर नाद ऐकू येत आहे.
6.127.29
मन्ये वानरसेना सा नदीं तरति गोमतीम्।
रजोवर्षं समुद्भूतं पश्य सालवनं प्रति ॥ ६.१२७.२९ ॥
मला वाटते की ती वानरसेना गोमती नदी ओलांडत आहे. पाहा, सालवनाकडे उठलेली धुळीची वृष्टी.
6.127.30
मन्ये सालवनं रम्यं लोलयन्ति प्लवंगमाः।
तदेतद् दृश्यते दूराद् विमानं चन्द्रसंनिभम् ॥ ६.१२७.३० ॥
वानर सुंदर सालवनाला हलवत आहेत असे मला वाटते. दुरून हे दिसत आहे, चंद्रासारखे विमान.
6.127.31
विमानं पुष्पकं दिव्यं मनसा ब्रह्मनिर्मितम्।
रावणं बान्धवैः सार्धं हत्वा लब्धं महात्मना ॥ ६.१२७.३१ ॥
ब्रह्मदेवाने मनाने निर्माण केलेले हे दिव्य पुष्पक विमान महात्म्याने रावणाला व त्याच्या बांधवांसह मारून मिळवले होते.
6.127.32
तरुणादित्यसंकाशं विमानं रामवाहनम्।
धनदस्य प्रसादेन दिव्यमेतन्मनोजवम् ॥ ६.१२७.३२ ॥
तरुण सूर्यासारखे तेजस्वी हे विमान रामाचे वाहन आहे; कुबेराच्या कृपेने मिळालेले हे दिव्य विमान मनासारखे वेगवान आहे.
6.127.33
एतस्मिन् भ्रातरौ वीरौ वैदेह्या सह राघवौ।
सुग्रीवश्च महातेजा राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.१२७.३३ ॥
या विमानात वैदेहीसह वीर राघव बंधू, महातेजस्वी सुग्रीव आणि राक्षस विभीषण आहेत.
6.127.34
ततो हर्षसमुद्भूतो निःस्वनो दिवमस्पृशत्।
स्त्रीबालयुववृद्धानां रामोऽयमिति कीर्तिते ॥ ६.१२७.३४ ॥
तेव्हा आनंदातून उसळलेला गजर आकाशाला भिडला; स्त्रिया, बालके, तरुण व वृद्ध "हा राम आहे" असे जाहीर करू लागले.
6.127.35
रथकुञ्जरवाजिभ्यस्तेऽवतीर्य महीं गताः।
ददृशुस्तं विमानस्थं नराः सोममिवाम्बरे ॥ ६.१२७.३५ ॥
रथ, हत्ती आणि घोडे यांवरून उतरून ते भूमीवर आले आणि विमानातील त्यांना आकाशातील चंद्राप्रमाणे पाहू लागले.
6.127.36
प्राञ्जलिर्भरतो भूत्वा प्रहृष्टो राघवोन्मुखः।
यथार्थेनार्घ्यपाद्याद्यैस्ततो राममपूजयत् ॥ ६.१२७.३६ ॥
हात जोडून, आनंदाने, राघवाकडे तोंड करून भरताने मग यथाविधी अर्घ्य, पाद्य इत्यादींनी रामाची पूजा केली.
6.127.37
मनसा ब्रह्मणा सृष्टे विमाने भरताग्रजः।
रराज पृथुदीर्घाक्षो वज्रपाणिरिवामरः ॥ ६.१२७.३७ ॥
ब्रह्म्याने मनाने निर्माण केलेल्या विमानात भरताचे मोठे बंधू शोभू लागले; विशाल, दीर्घ नेत्रांचे, वज्रधारी देवासारखे.
6.127.38
ततो विमानाग्रगतं भरतो भ्रातरं तदा।
ववन्दे प्रणतो रामं मेरुस्थमिव भास्करम् ॥ ६.१२७.३८ ॥
मग विमानाच्या पुढील भागी उभ्या असलेल्या बंधू रामाला भरताने नम्रपणे वंदन केले; मेरू पर्वतावरील सूर्याप्रमाणे.
6.127.39
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्।
हंसयुक्तं महावेगं निपपात महीतलम् ॥ ६.१२७.३९ ॥
मग रामाच्या अनुज्ञेने ते अनुपम विमान, हंसांनी जोडलेले आणि महावेगवान, पृथ्वीवर उतरले.
6.127.40
आरोपितो विमानं तद् भरतः सत्यविक्रमः।
राममासाद्य मुदितः पुनरेवाभ्यवादयत् ॥ ६.१२७.४० ॥
त्या विमानात चढवलेल्या सत्यपराक्रमी भरताने रामाजवळ जाऊन आनंदाने पुन्हा त्यांना वंदन केले.
6.127.41
तं समुत्थाय काकुत्स्थश्चिरस्याक्षिपथं गतम्।
अङ्के भरतमारोप्य मुदितः परिषस्वजे ॥ ६.१२७.४१ ॥
पुष्कळ काळानंतर दृष्टीस पडलेल्या भरताला काकुत्स्थ रामाने उठून मांडीवर बसवून आनंदाने आलिंगन दिले.
6.127.42
ततो लक्ष्मणमासाद्य वैदेहीं च परंतपः।
अथाभ्यवादयत् प्रीतो भरतो नाम चाब्रवीत् ॥ ६.१२७.४२ ॥
मग शत्रूंना तापविणाऱ्या भरताने लक्ष्मण व वैदेहीजवळ जाऊन प्रसन्नतेने त्यांना वंदन केले आणि आपले नाव सांगितले.
6.127.43
सुग्रीवं केकयीपुत्रो जाम्बवन्तमथाङ्गदम्।
मैन्दं च द्विविदं नीलमृषभं चैव सस्वजे ॥ ६.१२७.४३ ॥
कैकेयीपुत्र भरताने सुग्रीव, जांबवान, अंगद, मैंद, द्विविद, नील आणि ऋषभ यांनाही आलिंगन दिले.
6.127.44
सुषेणं च नलं चैव गवाक्षं गन्धमादनम्।
शरभं पनसं चैव परितः परिषस्वजे ॥ ६.१२७.४४ ॥
भरताने सुषेण, नल, गवाक्ष, गंधमादन, शरभ आणि पनस यांना चहूबाजूंनी घट्ट आलिंगन दिले.
6.127.45
ते कृत्वा मानुषं रूपं वानराः कामरूपिणः।
कुशलं पर्यपृच्छंस्ते प्रहृष्टा भरतं तदा ॥ ६.१२७.४५ ॥
इच्छारूप धारण करणाऱ्या त्या वानरांनी मानवी रूप घेऊन आनंदाने तेव्हा भरताची खुशाली विचारली.
6.127.46
अथाब्रवीद् राजपुत्रः सुग्रीवं वानरर्षभम्।
परिष्वज्य महातेजा भरतो धर्मिणां वरः ॥ ६.१२७.४६ ॥
मग महातेजस्वी, धर्मात्म्यांत श्रेष्ठ असलेला राजपुत्र भरत वानरश्रेष्ठ सुग्रीवाला आलिंगन देऊन म्हणाला.
6.127.47
त्वमस्माकं चतुर्णां वै भ्राता सुग्रीव पञ्चमः।
सौहृदाज्जायते मित्रमपकारोऽरिलक्षणम् ॥ ६.१२७.४७ ॥
हे सुग्रीवा! आम्हा चौघांनंतर तू पाचवा भाऊ आहेस. स्नेहातूनच मैत्री जन्मते; अपकार हे शत्रूचे लक्षण आहे.
6.127.48
विभीषणं च भरतः सान्त्ववाक्यमथाब्रवीत्।
दिष्ट्या त्वया सहायेन कृतं कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.१२७.४८ ॥
भरत विभीषणाला सांत्वनेचे शब्द म्हणाला: "सुदैवाने तुझ्या सहाय्याने अत्यंत कठीण कार्य पार पडले."
6.127.49
शत्रुघ्नश्च तदा राममभिवाद्य सलक्ष्मणम्।
सीतायाश्चरणौ वीरो विनयादभ्यवादयत् ॥ ६.१२७.४९ ॥
तेव्हा वीर शत्रुघ्नाने लक्ष्मणासह रामाला अभिवादन केले आणि नम्रतेने सीतेच्या चरणांनाही वंदन केले.
6.127.50
रामो मातरमासाद्य विवर्णां शोककर्शिताम्।
जग्राह प्रणतः पादौ मनो मातुः प्रहर्षयन् ॥ ६.१२७.५० ॥
रामाने विवर्ण आणि शोकाने कृश झालेल्या मातेजवळ जाऊन, नम्रतेने नमस्कार करून तिचे चरण धरले, मातेचे मन आनंदित करत.
6.127.51
अभिवाद्य सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम्।
स मातॄश्च ततः सर्वाः पुरोहितमुपागमत् ॥ ६.१२७.५१ ॥
सुमित्रा आणि यशस्विनी कैकेयीला अभिवादन करून, नंतर सर्व मातांना वंदन करून ते पुरोहितांकडे गेले.
6.127.53
स्वागतं ते महाबाहो कौसल्यानन्दवर्धन।
तान्यञ्जलिसहस्राणि प्रगृहीतानि नागरैः।
व्याकोशानीव पद्मानि ददर्श भरताग्रजः ॥ ६.१२७.५३ ॥
"हे महाबाहो, कौसल्येचा आनंद वाढवणाऱ्या, तुझे स्वागत असो." भरताच्या मोठ्या भावाने नागरिकांनी उंचावलेले हजारो जोडलेले हात पाहिले; ते पूर्ण उमललेल्या कमळांसारखे दिसत होते.
6.127.54
पादुके ते तु रामस्य गृहीत्वा भरतः स्वयम्।
चरणाभ्यां नरेन्द्रस्य योजयामास धर्मवित् ॥ ६.१२७.५४ ॥
रामाच्या त्या पादुका भरताने स्वतः घेऊन, धर्म जाणणाऱ्या त्याने राजाच्या (रामाच्या) चरणांत घातल्या.
6.127.55
अब्रवीच्च तदा रामं भरतः स कृताञ्जलिः।
एतत् ते सकलं राज्यं न्यासं निर्यातितं मया ॥ ६.१२७.५५ ॥
तेव्हा हात जोडून भरत रामाला म्हणाला: "तुझे हे संपूर्ण राज्य, तुझी ठेव, मी तुला परत दिली आहे."
6.127.56
अद्य जन्म कृतार्थं मे संवृत्तश्च मनोरथः।
यत् त्वां पश्यामि राजानमयोध्यां पुनरागतम् ॥ ६.१२७.५६ ॥
आज माझा जन्म सार्थ झाला आणि माझी इच्छा पूर्ण झाली; आपण पुन्हा राजा म्हणून अयोध्येत परत आलेले मी पाहत आहे.
6.127.57
अवेक्षतां भवान् कोशं कोष्ठागारं गृहं बलम्।
भवतस्तेजसा सर्वं कृतं दशगुणं मया ॥ ६.१२७.५७ ॥
आपण कोश, धान्यागार, राजवाडा आणि सैन्य पाहून घ्यावे; आपल्या तेजाने मी सर्व काही दसपट केले आहे.
6.127.58
तथा ब्रुवाणं भरतं दृष्ट्वा तं भ्रातृवत्सलम्।
मुमुचुर्वानरा बाष्पं राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.१२७.५८ ॥
बंधुप्रेमाने भरलेल्या भरताला असे बोलताना पाहून वानरांनी आणि राक्षस विभीषणाने अश्रू ढाळले.
6.127.59
ततः प्रहर्षाद् भरतमङ्कमारोप्य राघवः।
ययौ तेन विमानेन ससैन्यो भरताश्रमम् ॥ ६.१२७.५९ ॥
मग आनंदाने भरताला मांडीवर घेऊन राघव सैन्यासह त्या विमानातून भरताश्रमाकडे गेला.
6.127.60
भरताश्रममासाद्य ससैन्यो राघवस्तदा।
अवतीर्य विमानाग्रादवतस्थे महीतले ॥ ६.१२७.६० ॥
भरताश्रमात पोहोचून सैन्यासह राघव विमानाच्या टोकावरून उतरून भूमीवर उभा राहिला.
6.127.61
अब्रवीत् तु तदा रामस्तद् विमानमनुत्तमम्।
वह वैश्रवणं देवमनुजानामि गम्यताम् ॥ ६.१२७.६१ ॥
तेव्हा राम त्या उत्तम विमानाला म्हणाला: 'देव वैश्रवणाला (कुबेराला) वाहून ने; तुला जाण्याची अनुमती देतो.'
6.127.62
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य जगाम धनदालयम् ॥ ६.१२७.६२ ॥
नंतर रामाची अनुज्ञा मिळालेले ते अनुत्तम विमान उत्तर दिशेकडे निघून धनदाच्या (कुबेराच्या) निवासाकडे गेले.
6.127.63
विमानं पुष्पकं दिव्यं संगृहीतं तु रक्षसा।
अगमद् धनदं वेगाद् रामवाक्यप्रचोदितम् ॥ ६.१२७.६३ ॥
राक्षसाने ताब्यात घेतलेले ते दिव्य पुष्पक विमान रामाच्या शब्दांनी प्रेरित होऊन वेगाने धनदाकडे गेले.
6.127.64
पुरोहितस्यात्मसखस्य राघवो
बृहस्पतेः शक्र इवामराधिपः।
निपीड्य पादौ पृथगासने शुभे
सहैव तेनोपविवेश वीर्यवान् ॥ ६.१२७.६४ ॥
देवांचा अधिपती इंद्र जसा आपला सखा व पुरोहित बृहस्पती यांच्याजवळ बसतो, तसे पराक्रमी राघवाने आपल्याच सखा व पुरोहिताचे पाय दाबले आणि शुभ अशा वेगळ्या आसनांवर त्यांच्यासह बसले.