વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.128.1
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः।
बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.१२८.१ ॥
કૈકેયીનો આનંદ વધારનાર ભરતે માથે અંજલિ મૂકીને સત્યપરાક્રમી જ્યેષ્ઠ બંધુ રામને કહ્યું.
6.128.2
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम।
तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम ॥ ६.१२८.२ ॥
મારી માતાનું સન્માન થયું; આ રાજ્ય મને આપવામાં આવ્યું. તેં મને જેમ આપ્યું હતું, તેમ તે હું ફરી તને આપું છું.
6.128.3
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा।
किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ ६.१२८.३ ॥
એક બળવાન બળદ એકલો ઉપાડે તેવું ધુંસરું, નાના વાછરડાની જેમ, આ ભારે બોજ ઉપાડવા હું સમર્થ નથી.
6.128.4
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्।
दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम् ॥ ६.१२८.४ ॥
મોટા જળવેગથી તૂટેલા બંધની જેમ ટપકતું આ રાજ્ય, અસુરક્ષિત છિદ્ર ધરાવતું, નબળી રીતે બંધાયેલું છે એમ હું માનું છું.
6.128.5
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः।
नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम ॥ ६.१२८.५ ॥
ગધેડો ઘોડાની ચાલ અને કાગડો હંસની ચાલ અનુસરી શકતો નથી, તેમ હે વીર, હે શત્રુદમન, હું તારા માર્ગને અનુસરવા સમર્થ નથી.
6.128.6
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने।
महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान् ॥ ६.१२८.६ ॥
આંગણામાં રોપીને ઉછેરેલું વૃક્ષ, મોટા થડ અને ડાળીઓવાળું હોવા છતાં, ચઢવું મુશ્કેલ હોય છે.
6.128.7
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्।
तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः ॥ ६.१२८.७ ॥
ફૂલ આવીને પણ ફળ ન બતાવે તો તે સુકાઈ જાય છે; જે હેતુથી તે રોપાયું હોય તેનો લાભ તે ભોગવતું નથી.
6.128.8
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि।
यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि ॥ ६.१२८.८ ॥
હે મહાબાહુ, આ ઉપમા છે; તમે તેનો અર્થ જાણો. હે મનુજેન્દ્ર, તમે અમારા સ્વામી હોવા છતાં સેવકો પર શાસન ન કરો તો...
6.128.9
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव।
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.९ ॥
હે રાઘવ, આજે જગત તમને અભિષિક્ત જુએ; મધ્યાહ્ને તેજસ્વી રીતે તપતા સૂર્યની જેમ.
6.128.10
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः।
मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च ॥ ६.१२८.१० ॥
વાદ્યોના ઘોષથી, કંદોરા અને ઝાંઝરના ઝણકારથી, મધુર ગીતોના શબ્દોથી જાગો; અને ફરી શયન કરો.
6.128.11
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा।
तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय ॥ ६.१२८.११ ॥
ચક્ર જ્યાં સુધી ફરે છે અને પૃથ્વી જેટલી છે, ત્યાં સુધી તમે આ લોકનું સ્વામિત્વ ધારણ કરો.
6.128.12
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः।
तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे ॥ ६.१२८.१२ ॥
ભરતનાં વચન સાંભળીને શત્રુનગરોને જીતનારા રામે 'તથાસ્તુ' કહીને સ્વીકાર્યું અને શુભ આસન પર બેઠા.
6.128.13
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः।
सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन् ॥ ६.१२८.१३ ॥
ત્યારે શત્રુઘ્નના વચનથી કુશળ હજામો, કોમળ હાથવાળા અને અતિ ઝડપી, રાઘવ (રામ)ની આસપાસ ઊભા રહ્યા.
6.128.14
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले।
सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे ॥ ६.१२८.१४ ॥
પહેલાં ભરત સ્નાન કરી લીધા પછી, મહાબળવાન લક્ષ્મણ, વાનરેન્દ્ર સુગ્રીવ અને રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણ સ્નાન કરી લીધા પછી (આ થયું).
6.128.15
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः।
महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन् ॥ ६.१२८.१५ ॥
જટા સાફ કરીને, સ્નાન કરીને, વિચિત્ર માળાઓ અને ચંદનલેપ ધારણ કરીને, અતિ મૂલ્યવાન વસ્ત્રો પહેરીને તેઓ ત્યાં શોભાથી ઝળહળતા ઊભા રહ્યા.
6.128.16
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्।
लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ ६.१२८.१६ ॥
વીર્યવાન, ઇક્ષ્વાકુ કુળને વધારનારા, લક્ષ્મીવાન તેમણે રામનું અને લક્ષ્મણનું પ્રસાધનકર્મ પણ કરાવ્યું.
6.128.17
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम् ॥ ६.१२८.१७ ॥
ત્યારે દશરથની બધી પત્નીઓએ, મનસ્વિની થઈને, પોતે જ સીતાનું પ્રસાધન મનોહર રીતે કર્યું.
6.128.18
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्।
चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला ॥ ६.१२८.१८ ॥
પછી પુત્રવત્સલ કૌસલ્યાએ પ્રસન્ન થઈને, યત્નપૂર્વક, બધી વાનરપત્નીઓનું સુંદર પ્રસાધન કર્યું.
6.128.19
ततः शत्रुघ्नवचनात् सुमन्त्रो नाम सारथिः।
योजयित्वाभिचक्राम रथं सर्वाङ्गशोभनम् ॥ ६.१२८.१९ ॥
ત્યારે શત્રુઘ્નના વચનથી સુમંત્ર નામના સારથિએ સર્વાંગ સુંદર રથ જોડીને આગળ લાવ્યો.
6.128.20
अग्न्यर्कामलसंकाशं दिव्यं दृष्ट्वा रथं स्थितम्।
आरुरोह महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.१२८.२० ॥
અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન નિર્મળ દિવ્ય રથ ઊભેલો જોઈને મહાબાહુ, શત્રુનગરોને જીતનારા રામ તેના પર ચઢ્યા.
6.128.21
सुग्रीवो हनुमांश्चैव महेन्द्रसदृशद्युती।
स्नातौ दिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुः शुभकुण्डलौ ॥ ६.१२८.२१ ॥
ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી સુગ્રીવ અને હનુમાન સ્નાન કરીને દિવ્ય વસ્ત્રો પહેરીને, સુંદર કુંડળ ધારણ કરી ચાલ્યા.
6.128.22
सर्वाभरणजुष्टाश्च ययुस्ताः शुभकुण्डलाः।
सुग्रीवपत्न्यः सीता च द्रष्टुं नगरमुत्सुकाः ॥ ६.१२८.२२ ॥
સર્વ અલંકારોથી શોભતી, સુંદર કુંડળવાળી સુગ્રીવની પત્નીઓ અને સીતા નગર જોવાની ઉત્સુકતાથી ચાલ્યાં.
6.128.23
अयोध्यायां च सचिवा राज्ञो दशरथस्य च।
पुरोहितं पुरस्कृत्य मन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ ६.१२८.२३ ॥
અયોધ્યામાં રાજા દશરથના મંત્રીઓએ પુરોહિતને આગળ રાખીને સાર્થક મંત્રણા કરી.
6.128.24
अशोको विजयश्चैव सिद्धार्थश्च समाहिताः।
मन्त्रयन् रामवृद्ध्यर्थमृद्ध्यर्थं नगरस्य च ॥ ६.१२८.२४ ॥
અશોક, વિજય અને સિદ્ધાર્થ એકાગ્રતાથી રામની ઉન્નતિ અને નગરના કલ્યાણ માટે મંત્રણા કરતા હતા.
6.128.25
सर्वमेवाभिषेकार्थं जयार्हस्य महात्मनः।
कर्तुमर्हथ रामस्य यद् यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ ६.१२८.२५ ॥
મહાત્મા અને વિજયને યોગ્ય એવા રામના અભિષેક માટે જે જે મંગલપૂર્વક કરવું જોઈએ, તે બધું તમે કરો.
6.128.26
नगरान्निर्ययुस्तूर्णं रामदर्शनबुद्धयः ॥ ६.१२८.२६ ॥
રામને જોવાની ઇચ્છાથી તેઓ તરત જ નગરની બહાર નીકળ્યા.
6.128.27
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवानघः।
प्रययौ रथमास्थाय रामो नगरमुत्तमम् ॥ ६.१२८.२७ ॥
ઇન્દ્ર જેવા નિષ્પાપ રામ, લીલાશ પડતા ઘોડાઓથી જોડાયેલા રથ પર સવાર થઈ ઉત્તમ નગર તરફ ચાલ્યા.
6.128.28
जग्राह भरतो रश्मीन् शत्रुघ्नश्छत्रमाददे।
लक्ष्मणो व्यजनं तस्य मूर्ध्नि संवीजयंस्तदा ॥ ६.१२८.२८ ॥
ભરતે લગામ પકડી, શત્રુઘ્ને છત્ર ધારણ કર્યું અને લક્ષ્મણ ત્યારે તેમના મસ્તક પર પંખો ઝુલાવી રહ્યા હતા.
6.128.29
श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः।
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१२८.२९ ॥
ચારેય બાજુ ઊભેલા રાક્ષસરાજ વિભીષણે એક શ્વેત ચામર લીધો અને ચંદ્ર જેવો બીજો ચામર પણ ઉપાડ્યો.
6.128.30
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः।
स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः ॥ ६.१२८.३० ॥
ત્યારે આકાશમાં ઋષિસમૂહો, દેવો અને મરુદ્ગણો દ્વારા સ્તુતિ પામતા રામનો મધુર ધ્વનિ સંભળાયો.
6.128.31
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः ॥ ६.१२८.३१ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ પર્વત જેવા શત્રુંજય નામના ગજરાજ પર આરૂઢ થયા.
6.128.32
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः ॥ ६.१२८.३२ ॥
સર્વ આભૂષણોથી શોભિત વાનરો માનવ રૂપ ધારણ કરીને નવ હજાર હાથીઓ પર સવાર થઈને ચાલ્યા.
6.128.33
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम् ॥ ६.१२८.३३ ॥
શંખનાદ અને દુંદુભિના ઘોષ સાથે પુરુષશ્રેષ્ઠ હર્મ્યોથી શોભતી તે નગરી તરફ આગળ વધ્યા.
6.128.34
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्।
विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा ॥ ६.१२८.३४ ॥
આગળની સેના સાથે આવતા રાઘવને તેમણે જોયા; શરીરના તેજથી ઝળહળતા તેઓ રથ પર અતિરથી જેવા શોભતા હતા.
6.128.35
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः।
अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ ६.१२८.३५ ॥
તેમણે કાકુત્સ્થને આશીર્વાદ આપ્યા; રામ તરફથી પ્રતિસત્કાર પામીને ભાઈઓથી ઘેરાયેલા એ મહાત્માની પાછળ ચાલ્યા.
6.128.36
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः।
श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ६.१२८.३६ ॥
અમાત્યો, બ્રાહ્મણો અને પ્રજાજનોથી ઘેરાયેલા રામ નક્ષત્રોથી ઘેરાયેલા ચંદ્રની જેમ શોભાથી ઝળહળ્યા.
6.128.37
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः।
प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ ॥ ६.१२८.३७ ॥
આગળ ચાલતા લોકોથી ઘેરાયેલા તેઓ, હાથમાં તાલ અને સ્વસ્તિક ચિહ્નો લઈને, આનંદથી વાજિંત્રો વગાડતા અને મંગળ ઘોષ કરતા આગળ વધ્યા.
6.128.38
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः।
नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः ॥ ६.१२८.३८ ॥
અક્ષત, સોનું, ગાયો, કન્યાઓ અને બ્રાહ્મણો સાથે, હાથમાં મોદક લઈને પુરુષો રામની આગળ ચાલ્યા.
6.128.39
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे।
वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.३९ ॥
રામે સુગ્રીવ સાથેની મિત્રતા, અનિલપુત્ર હનુમાનનો પ્રભાવ અને વાનરોનું તે કાર્ય મંત્રીઓને કહ્યું.
6.128.40
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः।
वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्।
विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.४० ॥
આ સાંભળીને અયોધ્યાના નગરજનો આશ્ચર્યચકિત થયા. વાનરોનું તે કાર્ય, રાક્ષસોનું તે બળ અને વિભીષણ સાથેનો સંયોગ રામે મંત્રીઓને કહ્યો.
6.128.41
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः ॥ ६.१२८.४१ ॥
આ બધું કહીને તેજસ્વી રામ વાનરો સાથે આનંદિત અને સમૃદ્ધ લોકોથી ભરેલી અયોધ્યામાં પ્રવેશ્યા.
6.128.42
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे।
ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम् ॥ ६.१२८.४२ ॥
પછી નગરજનોએ ઘેર ઘેર પતાકાઓ ઊંચી ફરકાવી; ઇક્ષ્વાકુ વંશ જ્યાં વસ્યો હતો એ રમણીય પિતાના ગૃહે રામ પહોંચ્યા.
6.128.43
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्।
अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः ॥ ६.१२८.४३ ॥
ત્યારે રાજકુમાર, રઘુવંશના આનંદ, ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ ભરતને અર્થસભર મધુર વાણીમાં બોલ્યા.
6.128.44
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ॥ ६.१२८.४४ ॥
પિતાના મહાત્માના ભવનમાં પહોંચી અને પ્રવેશ કરીને, કૌસલ્યા, સુમિત્રા અને કૈકેયીને વંદન કરીને.
6.128.45
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्।
मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय ॥ ६.१२८.४५ ॥
મારું તે શ્રેષ્ઠ, અશોકવનવાળું, મોતી અને વૈદૂર્યથી શણગારેલું વિશાળ ભવન સુગ્રીવને અર્પણ કર.
6.128.46
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः।
हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम् ॥ ६.१२८.४६ ॥
તેમનું તે વચન સાંભળીને સત્યપરાક્રમી ભરતે સુગ્રીવનો હાથ પકડીને તે ભવનમાં પ્રવેશ કર્યો.
6.128.47
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च।
गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः ॥ ६.१२८.४७ ॥
પછી શત્રુઘ્નથી પ્રેરાઈને તેમણે તેલના દીવા અને પલંગનાં આચ્છાદનો લઈને ઝડપથી અંદર પ્રવેશ કર્યો.
6.128.48
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः।
अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो ॥ ६.१२८.४८ ॥
મહાતેજસ્વી રાઘવના અનુજે સુગ્રીવને કહ્યું: 'હે પ્રભુ, રામના અભિષેક માટે દૂતોને આજ્ઞા કરો.'
6.128.49
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्।
ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान् ॥ ६.१२८.४९ ॥
સુગ્રીવે તરત જ ચાર વાનરેન્દ્રોને સર્વ રત્નોથી શણગારેલા ચાર સુવર્ણ કળશ આપ્યા.
6.128.50
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्।
पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः ॥ ६.१२८.५० ॥
એ જ રીતે, પરોઢિયે, હે વાનરો, ચાર સમુદ્રોના જળથી ભરેલા ઘડા સાથે રાહ જુઓ; તેમ કરો.
6.128.51
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः।
उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः ॥ ६.१२८.५१ ॥
એમ કહેવાતાં, હાથી સમાન એ મહાત્મા વાનરો ગરુડની જેમ વેગથી આકાશમાં કૂદ્યા.
6.128.52
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन् ॥ ६.१२८.५२ ॥
જાંબવાન, હનુમાન, વેગદર્શી નામે વાનર અને ઋષભ પણ જળથી ભરેલા કળશ લાવ્યા.
6.128.53
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्।
पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत् ॥ ६.१२८.५३ ॥
સેંકડો નદીઓનું જળ કુંભોમાં લાવવામાં આવ્યું; અને પૂર્વ સમુદ્રમાંથી જળથી ભરેલો એક કળશ પણ લાવવામાં આવ્યો.
6.128.54
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्।
ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत् ॥ ६.१२८.५४ ॥
શક્તિસંપન્ન સુષેણ અને ઋષભ દક્ષિણ સમુદ્રમાંથી ઝડપથી જળ લાવ્યા; તે સર્વ રત્નોથી શણગારેલું હતું.
6.128.55
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्।
गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात् ॥ ६.१२८.५५ ॥
લાલ ચંદન અને કપૂરથી ભરેલો સોનાનો ઘડો લઈને ગવય પશ્ચિમના મહાસાગરમાંથી જળ લાવ્યો.
6.128.56
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः।
उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः ॥ ६.१२८.५६ ॥
મારુત જેવો પરાક્રમી વીર રત્નકુંભમાં શીતળ જળ ઉત્તર દિશાએથી ઝડપથી લઈ આવ્યો; તે ગરુડ અને વાયુ સમાન વેગવાન હતો.
6.128.57
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः।
ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम् ॥ ६.१२८.५७ ॥
તે ધર્મામા અનિલ સર્વ ગુણોથી યુક્ત થઈને જળ લઈ આવ્યો. પછી તે શ્રેષ્ઠ વાનરો દ્વારા લવાયેલું તે જળ જોઈને—
6.128.58
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह।
पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत् ॥ ६.१२८.५८ ॥
રામના અભિષેક માટે શત્રુઘ્ને મંત્રીઓ સહિત શ્રેષ્ઠ પુરોહિતને અને મિત્રોને જાણ કરી.
6.128.59
ततः स प्रयतो वृद्धो वसिष्ठो ब्राह्मणैः सह।
रामं रत्नमये पीठे ससीतं संन्यवेशयत् ॥ ६.१२८.५९ ॥
ત્યારે તે સંયમી વૃદ્ધ વસિષ્ઠે બ્રાહ્મણો સાથે રામને સીતા સહિત રત્નમય આસન પર બેસાડ્યા.
6.128.60
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः।
कात्यायनः सुयज्ञश्च गौतमो विजयस्तथा ॥ ६.१२८.६० ॥
વસિષ્ઠ, વામદેવ, જાબાલિ, કાશ્યપ, કાત્યાયન, સુયજ્ઞ, ગૌતમ અને વિજય પણ ત્યાં હતા.
6.128.61
अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ६.१२८.६१ ॥
જેમ વસુઓએ સહસ્રાક્ષ વાસવનો અભિષેક કર્યો હતો, તેમ તેમણે નરવ્યાઘ્ર રામનો સ્વચ્છ સુગંધિત જળથી અભિષેક કર્યો.
6.128.62
ऋत्विग्भिर्ब्राह्मणैः पूर्वं कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा।
योधैश्चैवाभ्यषिञ्चस्ते सम्प्रहृष्टैः सनैगमैः ॥ ६.१२८.६२ ॥
પ્રથમ ઋત્વિજો, બ્રાહ્મણો, કન્યાઓ, મંત્રીઓ તથા યોદ્ધાઓએ અને હર્ષિત નગરજનો સાથે મળીને આપનો અભિષેક કર્યો.
6.128.63
सर्वौषधिरसैश्चापि दैवतैर्नभसि स्थितैः।
चतुर्भिर्लोकपालैश्च सर्वैर्देवैश्च संगतैः ॥ ६.१२८.६३ ॥
આકાશમાં સ્થિત દેવતાઓએ સર્વ ઔષધિઓના રસથી, ચાર લોકપાલો સાથે અને એકત્ર થયેલા સર્વ દેવો સાથે અભિષેક કર્યો.
6.128.64
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वं किरीटं रत्नशोभितम्।
अभिषिक्तः पुरा येन मनुस्तं दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.६४ ॥
બ્રહ્માએ પૂર્વે બનાવેલો, રત્નોથી શોભતો એ મુકુટ; જેના વડે પૂર્વે દીપ્ત તેજવાળા મનુનો અભિષેક થયો હતો.
6.128.65
तस्यान्ववाये राजानः क्रमाद् येनाभिषेचिताः।
सभायां हेमक्लृप्तायां शोभितायां महाधनैः ॥ ६.१२८.६५ ॥
તેમના વંશમાં રાજાઓ ક્રમશઃ જેના વડે અભિષિક્ત થયા, એ સુવર્ણનિર્મિત અને મહાધનોથી શોભતી સભામાં.
6.128.66
रत्नैर्नानाविधैश्चैव चित्रितायां सुशोभनैः।
नानारत्नमये पीठे कल्पयित्वा यथाविधि ॥ ६.१२८.६६ ॥
વિવિધ રત્નોથી ચિત્રિત અને અતિ સુંદર એ સભામાં, અનેક રત્નમય પીઠને વિધિ અનુસાર સજાવીને.
6.128.67
किरीटेन ततः पश्चाद् वसिष्ठेन महात्मना।
ऋत्विग्भिर्भूषणैश्चैव समयोक्ष्यत राघवः ॥ ६.१२८.६७ ॥
પછી મહાત્મા વસિષ્ઠે ઋત્વિજો સાથે મુકુટ અને આભૂષણો વડે રાઘવનો અભિષેક કર્યો.
6.128.68
छत्रं तस्य च जग्राह शत्रुघ्नः पाण्डुरं शुभम्।
श्वेतं च वालव्यजनं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.१२८.६८ ॥
શત્રુઘ્ને તેમના પર શ્વેત શુભ છત્ર ધર્યું, અને વાનરેશ્વર સુગ્રીવે શ્વેત ચામર ઢોળ્યું.
6.128.69
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम् ॥ ६.१२८.६९ ॥
ચંદ્ર સમાન રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણે સો કમળોવાળી ઝળહળતી સોનેરી માળા ધારણ કરી.
6.128.70
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः।
सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम् ॥ ६.१२८.७० ॥
ઇન્દ્રની પ્રેરણાથી વાયુદેવે સર્વ રત્નોથી યુક્ત, મણિઓથી શોભિત એવી વસ્તુ રાઘવને આપી.
6.128.71
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः।
प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ६.१२८.७१ ॥
ઇન્દ્રની પ્રેરણાથી મોતીનો હાર નરેન્દ્રને આપવામાં આવ્યો. દેવો અને ગંધર્વોએ ગાયું, અપ્સરાઓનાં ટોળાં નાચ્યાં.
6.128.72
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः।
भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः ॥ ६.१२८.७२ ॥
તે સમયે બુદ્ધિમાન રામના અભિષેકને યોગ્ય રીતે ભૂમિ ધાન્યથી સમૃદ્ધ થઈ, વૃક્ષો ફળોથી લદાયાં.
6.128.73
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे।
सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥ ६.१२८.७३ ॥
રાઘવના ઉત્સવમાં સુગંધિત ફૂલો ખીલ્યાં. એક લાખ ઘોડા, દૂધાળી ગાયો અને અન્ય ગાયો (આપવામાં આવ્યાં).
6.128.74
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः।
त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥ ६.१२८.७४ ॥
મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠે પહેલાં દ્વિજોને સેંકડો બળદ આપ્યા. ફરી બ્રાહ્મણોને ત્રીસ કરોડ સુવર્ણ આપ્યું.
6.128.75
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः।
अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम् ॥ ६.१२८.७५ ॥
રાઘવે વિવિધ આભૂષણો અને કિંમતી વસ્ત્રો આપ્યાં; સૂર્યકિરણ જેવી, મણિ-આકારની સુવર્ણ (વસ્તુ પણ).
6.128.76
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः।
वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते ॥ ६.१२८.७६ ॥
મનુષ્યોના અધિપતિએ સુગ્રીવને એક દિવ્ય માળા આપી. વૈડૂર્યમય, વિચિત્ર રંગોવાળી, ચંદ્રકિરણોથી શોભિત (વસ્તુઓ પણ).
6.128.77
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ।
मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम् ॥ ६.१२८.७७ ॥
ધૃતિમાન તેમણે વાલીપુત્ર અંગદને અંગદ (બાજુબંધ) આપ્યું; ઉત્તમ મણિઓથી જડેલો, અનુપમ મોતીનો હાર પણ આપ્યો.
6.128.78
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्।
अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च ॥ ६.१२८.७८ ॥
રામે સીતાને ચંદ્રકિરણ સમાન પ્રભાવાળું (આભૂષણ) આપ્યું; નિર્મળ, દિવ્ય બે વસ્ત્રો અને શુભ આભૂષણો પણ.
6.128.79
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे।
अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी ॥ ६.१२८.७९ ॥
વૈદેહી તેમને જોતાં પોતાના કંઠેથી હાર ઉતારીને વાયુપુત્રને આપ્યો, જનકનંદિની.
6.128.80
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः।
तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ॥ ६.१२८.८० ॥
તેણીએ બધા વાનરોને અને પતિને વારંવાર જોયા; ઇંગિત જાણનારા તેણીને જોઈ જનકાત્મજાને બોલ્યા.
6.128.81
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि।
अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा ॥ ६.१२८.८१ ॥
હે સુભગે, જેના પર તું પ્રસન્ન છે, હે ભામિની, તેને તે હાર આપ. ત્યારે તે કાળી આંખોવાળીએ તે હાર વાયુપુત્રને આપ્યો.
6.128.82
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः।
पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा ॥ ६.१२८.८२ ॥
તેજ, ધૃતિ, યશ, દક્ષતા, સામર્થ્ય, વિનય, નીતિ, પૌરુષ, વિક્રમ અને બુદ્ધિ—આ બધું જેનામાં સદા રહે છે (તે આ છે).
6.128.83
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः।
चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः ॥ ६.१२८.८३ ॥
ચંદ્રકિરણોના ઢગલા જેવા ગૌર તે હારથી વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન એવા શોભ્યા, જેમ શ્વેત મેઘથી પર્વત શોભે.
6.128.84
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः।
वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः ॥ ६.१२८.८४ ॥
બધા વૃદ્ધ વાનરો અને બીજા શ્રેષ્ઠ વાનરોનું વસ્ત્રો અને આભૂષણો વડે યથાયોગ્ય સન્માન કરવામાં આવ્યું.
6.128.85
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा।
सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.१२८.८५ ॥
વિભીષણ, પછી સુગ્રીવ, હનુમાન, જાંબવાન, તેમજ બધા મુખ્ય વાનરો—અનાયાસ કર્મ કરનાર રામ દ્વારા (સન્માનિત થયા).
6.128.86
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥ ६.१२८.८६ ॥
યથોચિત સન્માન પામેલા સર્વે, મનપસંદ વસ્તુઓ અને પુષ્કળ રત્નો સાથે, પ્રસન્ન મનથી જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે પાછા ગયા.
6.128.87
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः।
सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः ॥ ६.१२८.८७ ॥
પછી શત્રુઓને તપાવનાર ભૂપતિ (રામ) એ દ્વિવિદ, મૈન્દ અને નીલને બધી મનપસંદ વસ્તુઓ જોઈને આપી.
6.128.88
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः।
विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन् ॥ ६.१२८.८८ ॥
મહાત્માઓ એવા તે વાનર-ઋષભો બધાને જોઈ, રાજાધિરાજ દ્વારા વિદાય પામીને કિષ્કિંધા આવ્યા.
6.128.89
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्।
पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम् ॥ ६.१२८.८९ ॥
વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવે રામનો અભિષેક જોઈ, રામ દ્વારા સન્માનિત થઈ કિષ્કિંધા નગરીમાં પ્રવેશ કર્યો.
6.128.90
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः।
लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः ॥ ६.१२८.९० ॥
ધર્માત્મા અને મહાયશસ્વી વિભીષણ પણ તે રાક્ષસ-શ્રેષ્ઠો સાથે, કુળધન પામીને, રાજા તરીકે લંકા તરફ ગયા.
6.128.91
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः।
राघवः परमोदारः शशास परया मुदा।
उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ६.१२८.९१ ॥
સમગ્ર રાજ્ય પર શાસન કરતા, શત્રુઓનો સંહાર કરનાર, મહાયશસ્વી, પરમ ઉદાર રાઘવે પરમ આનંદથી રાજ્ય કર્યું. ધર્મજ્ઞ અને ધર્મપ્રિય રામે લક્ષ્મણને કહ્યું.
6.128.92
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां
गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन।
तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या
तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व ॥ ६.१२८.९२ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, મારી સાથે આ ભૂમિ પર સ્થિત થા, જેને પૂર્વના રાજાઓએ બળથી વસાવી હતી. મારી જેમ આપણા પિતાઓએ ધારણ કરેલો યુવરાજપદનો ભાર તું ઉઠાવ.
6.128.93
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो
यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्।
नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये
ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा ॥ ६.१२८.९३ ॥
સંપૂર્ણ હૃદયથી વારંવાર વિનંતી કરવા છતાં સૌમિત્રિ યુવરાજપદનો ભાર સ્વીકારવા સંમત ન થયા, ત્યારે તે મહાત્માએ ભરતનો યુવરાજપદે અભિષેક કર્યો.
6.128.94
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः ॥ ६.१२८.९४ ॥
રાજકુમારે પૌંડરીક અને અશ્વમેધ યજ્ઞો દ્વારા, વાજપેય યજ્ઞ દ્વારા વારંવાર, અને અન્ય વિવિધ યજ્ઞો દ્વારા યજન કર્યું.
6.128.95
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः।
शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ ६.१२८.९५ ॥
દસ હજાર વર્ષ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને રાઘવે સો અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા; તેમાં ઉત્તમ અશ્વો અને પુષ્કળ દક્ષિણા આપવામાં આવી.
6.128.96
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्।
लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ ६.१२८.९६ ॥
ઘૂંટણ સુધી લટકતા બાહુ અને વિશાળ છાતી ધરાવતા પ્રતાપી રામે લક્ષ્મણને સાથી રાખીને આ પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
6.128.97
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्।
ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ६.१२८.९७ ॥
ધર્માત્મા રાઘવે અનુત્તમ રાજ્ય પામીને મિત્રો, જ્ઞાતિજનો અને બાંધવો સાથે અનેક પ્રકારના યજ્ઞો કર્યા.
6.128.98
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्।
न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.९८ ॥
રામ રાજ્ય ચલાવતા હતા ત્યારે વિધવાઓ વિલાપ કરતી ન હતી; હિંસક પ્રાણીઓનો ભય ન હતો, રોગનો ભય પણ ન હતો.
6.128.99
निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थं कश्चिदस्पृशत्।
न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥ ६.१२८.९९ ॥
લોક લૂંટારાઓથી મુક્ત થયો; કોઈને અનર્થ સ્પર્શતો ન હતો; વૃદ્ધો બાળકોના પ્રેતકાર્ય કરતા ન હતા.
6.128.100
सर्वं मुदितमेवासीत् सर्वो धर्मपरोऽभवत्।
राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ ६.१२८.१०० ॥
બધું આનંદમય હતું; સૌ ધર્મપરાયણ બન્યા; ફક્ત રામને જ જોતાં તેઓ એકબીજાની હિંસા કરતા ન હતા.
6.128.101
आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः।
निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०१ ॥
રામ રાજ્ય ચલાવતા હતા ત્યારે લોકો હજારો વર્ષ જીવતા, હજારો પુત્રોવાળા થતા, રોગ અને શોકથી મુક્ત રહેતા.
6.128.102
रामो रामो राम इति प्रजानामभवन् कथाः।
रामभूतं जगदभूद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०२ ॥
"રામ, રામ, રામ" એ જ લોકોની વાતો બની ગઈ; રામ રાજ્ય ચલાવતા હતા ત્યારે જગત રામમય બની ગયું.
6.128.103
नित्यमूला नित्यफलास्तरवस्तत्र पुष्पिताः।
कामवर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥ ६.१२८.१०३ ॥
ત્યાંના વૃક્ષોના મૂળ નિત્ય હતા, તેમને સદા ફળ રહેતાં, અને તે ફૂલોથી ખીલેલા રહેતા. વાદળ ઇચ્છા મુજબ વરસતું અને પવન સુખદ સ્પર્શે વહેતો.
6.128.104
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः।
स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव कर्मभिः ॥ ६.१२८.१०४ ॥
બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને શૂદ્રો લોભ વિનાના થઈને પોતપોતાના કર્મમાં પ્રવૃત્ત રહેતા હતા અને પોતાના જ કર્મોથી સંતુષ્ટ હતા.
6.128.105
आसन् प्रजा धर्मपरा रामे शासति नानृताः।
सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ ६.१२८.१०५ ॥
રામ શાસન કરતા ત્યારે પ્રજા ધર્મપરાયણ હતી; કોઈ અસત્ય બોલનાર નહોતું. સૌ શુભ લક્ષણોથી સંપન્ન અને સૌ ધર્મમાં તત્પર હતા.
6.128.106
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान् रामो राज्यमकारयत् ॥ ६.१२८.१०६ ॥
શ્રીમાન રામે પોતાના ભાઈઓ સાથે અગિયાર હજાર વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું.
6.128.107
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं राज्ञां च विजयावहम्।
आदिकाव्यमिदं चार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.१०७ ॥
આ આર્ષ આદિકાવ્ય પૂર્વે વાલ્મીકિએ રચ્યું છે; તે ધર્મને અનુકૂળ, યશ આપનાર, આયુષ્ય વધારનાર અને રાજાઓને વિજય આપનાર છે.
6.128.108
यः शृणोति सदा लोके नरः पापात् प्रमुच्यते।
पुत्रकामश्च पुत्रान् वै धनकामो धनानि च ॥ ६.१२८.१०८ ॥
જે મનુષ્ય આ લોકમાં સદા આ સાંભળે છે તે પાપથી મુક્ત થાય છે; પુત્રની કામના કરનાર પુત્રો પામે છે અને ધનની કામના કરનાર ધન પામે છે.
6.128.109
लभते मनुजो लोके श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
महीं विजयते राजा रिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ॥ ६.१२८.१०९ ॥
જગતમાં માણસ રામના રાજ્યાભિષેકને સાંભળીને (ફળ) પામે છે; રાજા પૃથ્વી જીતે છે અને શત્રુઓ પર પણ અધિકાર મેળવે છે.
6.128.110
राघवेण यथा माता सुमित्रा लक्ष्मणेन च।
भरतेन च कैकेयी जीवपुत्रास्तथा स्त्रियः ॥ ६.१२८.११० ॥
રાઘવને કારણે માતા સુમિત્રા, લક્ષ્મણ અને ભરતને કારણે કૈકેયી, જીવિત પુત્રો સાથે (સુખી રહે છે); તેમ સ્ત્રીઓ પણ.
6.128.111
भविष्यन्ति सदानन्दाः पुत्रपौत्रसमन्विताः।
श्रुत्वा रामायणमिदं दीर्घमायुश्च विन्दति ॥ ६.१२८.१११ ॥
આ રામાયણ સાંભળીને, પુત્ર-પૌત્રોથી યુક્ત થઈને તેઓ સદા આનંદિત રહેશે અને દીર્ઘાયુ પામશે.
6.128.112
रामस्य विजयं चेमं सर्वमक्लिष्टकर्मणः।
शृणोति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.११२ ॥
અનાયાસ કર્મ કરનારા રામની આ સઘળી વિજયગાથા, અને પૂર્વે વાલ્મીકિએ રચેલું આ કાવ્ય જે સાંભળે છે—
6.128.113
श्रद्दधानो जितक्रोधो दुर्गाण्यतितरत्यसौ।
समागम्य प्रवासान्ते रमन्ते सह बान्धवैः ॥ ६.१२८.११३ ॥
શ્રદ્ધાવાન અને ક્રોધ જીતનાર તે મુશ્કેલીઓ પાર કરે છે; પ્રવાસના અંતે સ્વજનો સાથે મળીને આનંદ કરે છે.
6.128.114
शृण्वन्ति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम्।
ते प्रार्थितान् वरान् सर्वान् प्राप्नुवन्तीह राघवात् ॥ ६.१२८.११४ ॥
પૂર્વે વાલ્મીકિએ રચેલું આ કાવ્ય જે સાંભળે છે, તેઓ અહીં રાઘવ પાસેથી પોતાના ઇચ્છિત સર્વ વરદાન પામે છે.
6.128.115
श्रवणेन सुराः सर्वे प्रीयन्ते सम्प्रशृण्वताम्।
विनायकाश्च शाम्यन्ति गृहे तिष्ठन्ति यस्य वै ॥ ६.१२८.११५ ॥
આને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળનારાઓ પર બધા દેવો પ્રસન્ન થાય છે; જેના ઘરમાં આ રહે છે ત્યાં વિઘ્નકારી શક્તિઓ શાંત થાય છે.
6.128.116
विजयेत महीं राजा प्रवासी स्वस्तिमान् भवेत्।
स्त्रियो रजस्वलाः श्रुत्वा पुत्रान् सूयुरनुत्तमान् ॥ ६.१२८.११६ ॥
રાજા પૃથ્વી જીતે; પ્રવાસી સ્વસ્થ રહે; રજસ્વલા સ્ત્રીઓ આ સાંભળીને ઉત્તમ પુત્રોને જન્મ આપે.
6.128.117
पूजयंश्च पठंश्चैनमितिहासं पुरातनम्।
सर्वपापैः प्रमुच्येत दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६.१२८.११७ ॥
આ પ્રાચીન ઇતિહાસનું આદર સાથે પઠન કરનાર સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે અને દીર્ઘાયુ પામે છે.
6.128.118
प्रणम्य शिरसा नित्यं श्रोतव्यं क्षत्रियैर्द्विजात्।
ऐश्वर्यं पुत्रलाभश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६.१२८.११८ ॥
મસ્તક નમાવીને પ્રણામ કરીને ક્ષત્રિયો અને દ્વિજોએ આ સદા સાંભળવું; ઐશ્વર્ય અને પુત્રલાભ થશે, એમાં સંશય નથી.
6.128.119
रामायणमिदं कृत्स्नं शृण्वतः पठतः सदा।
प्रीयते सततं रामः स हि विष्णुः सनातनः ॥ ६.१२८.११९ ॥
આ સંપૂર્ણ રામાયણ સાંભળનાર અને પઠન કરનાર પર રામ સદા સતત પ્રસન્ન રહે છે; તેઓ જ સનાતન વિષ્ણુ છે.
6.128.120
आदिदेवो महाबाहुर्हरिर्नारायणः प्रभुः।
साक्षाद् रामो रघुश्रेष्ठः शेषो लक्ष्मण उच्यते ॥ ६.१२८.१२० ॥
આદિદેવ, મહાબાહુ, હરિ, નારાયણ, પ્રભુ — સાક્ષાત્ રઘુશ્રેષ્ઠ રામ જ છે; અને શેષને લક્ષ્મણ કહેવાય છે.
6.128.121
एवमेतत् पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ६.१२८.१२१ ॥
આ રીતે આ પ્રાચીન વૃત્તાંત કથા છે; તમારું કલ્યાણ થાઓ. નિઃસંકોચ થઈ તેનું પઠન કરો; વિષ્ણુનું બળ વધો.
6.128.122
देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहणाच्छ्रवणात् तथा।
रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरः सदा ॥ ६.१२८.१२२ ॥
ગ્રહણ અને શ્રવણથી સર્વ દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે; રામાયણના શ્રવણમાં પિતૃઓ સદા તૃપ્ત થાય છે.
6.128.123
भक्त्या रामस्य ये चेमां संहितामृषिणा कृताम्।
ये लिखन्तीह च नरास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे ॥ ६.१२८.१२३ ॥
જે મનુષ્યો ભક્તિથી રામ માટે, ઋષિએ રચેલી આ સંહિતા અહીં લખે છે, તેમનો વાસ સ્વર્ગમાં છે.
6.128.124
कुटुम्बवृद्धिं धनधान्यवृद्धिं
स्त्रियश्च मुख्याः सुखमुत्तमं च।
श्रुत्वा शुभं काव्यमिदं महार्थं
प्राप्नोति सर्वां भुवि चार्थसिद्धिम् ॥ ६.१२८.१२४ ॥
કુટુંબની વૃદ્ધિ, ધન-ધાન્યની વૃદ્ધિ, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ અને ઉત્તમ સુખ; આ શુભ, મહાર્થ કાવ્ય સાંભળીને મનુષ્ય પૃથ્વી પર સર્વ અર્થસિદ્ધિ પામે છે.
6.128.125
आयुष्यमारोग्यकरं यशस्यं
सौभ्रातृकं बुद्धिकरं शुभं च।
श्रोतव्यमेतन्नियमेन सद्भि-
राख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ ६.१२८.१२५ ॥
આ આખ્યાન આયુષ્ય, આરોગ્ય, યશ, ભ્રાતૃપ્રેમ, બુદ્ધિ આપનારું અને શુભ છે; સમૃદ્ધિની ઇચ્છા રાખનારા સજ્જનોએ નિયમપૂર્વક આ સાંભળવું જોઈએ, તે ઓજ આપે છે.