ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.128.1
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः।
बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.१२८.१ ॥
ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੰਜਲੀ ਰੱਖ ਕੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.128.2
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम।
तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम ॥ ६.१२८.२ ॥
ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
6.128.3
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा।
किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ ६.१२८.३ ॥
ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ ਇਕੱਲਾ ਜੂਲਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਛੜੇ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
6.128.4
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्।
दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम् ॥ ६.१२८.४ ॥
ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਇਹ ਰਾਜ, ਇਸ ਦਾ ਪਾੜ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
6.128.5
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः।
नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम ॥ ६.१२८.५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਖੋਤਾ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਕਾਂ ਹੰਸ ਦੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
6.128.6
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने।
महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान् ॥ ६.१२८.६ ॥
ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਰੁੱਖ, ਵੱਡੇ ਤਣੇ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.128.7
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्।
तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः ॥ ६.१२८.७ ॥
ਫੁੱਲ ਆ ਕੇ ਵੀ ਫਲ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
6.128.8
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि।
यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि ॥ ६.१२८.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਇੱਕ ਉਪਮਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝੋ। ਹੇ ਮਨੁਜੇਂਦਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰੋ...
6.128.9
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव।
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.९ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਵੇਖੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
6.128.10
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः।
मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च ॥ ६.१२८.१० ॥
ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਕਮਰ-ਕੱਸੇ ਅਤੇ ਪੈਰੀਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੀ ਛਣਕ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗੋ; ਫਿਰ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।
6.128.11
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा।
तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय ॥ ६.१२८.११ ॥
ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਓਥੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲੋਕ ਦੀ ਸਵਾਮਿਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖੋ।
6.128.12
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः।
तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे ॥ ६.१२८.१२ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ 'ਤਥਾਸਤੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
6.128.13
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः।
सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन् ॥ ६.१२८.१३ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਪੁੰਨ ਨਾਈ, ਕੋਮਲ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫੁਰਤੀਲੇ, ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
6.128.14
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले।
सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे ॥ ६.१२८.१४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਇਹ ਹੋਇਆ)।
6.128.15
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः।
महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन् ॥ ६.१२८.१५ ॥
ਜਟਾਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਲਾਕੇ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਹੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
6.128.16
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्।
लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ ६.१२८.१६ ॥
ਵੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ-ਕਰਮ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ।
6.128.17
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम् ॥ ६.१२८.१७ ॥
ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ, ਮਨਸਵਿਨੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੀਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਮਨਮੋਹਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
6.128.18
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्।
चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला ॥ ६.१२८.१८ ॥
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰੀ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਨਰ-ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤਾ।
6.128.19
ततः शत्रुघ्नवचनात् सुमन्त्रो नाम सारथिः।
योजयित्वाभिचक्राम रथं सर्वाङ्गशोभनम् ॥ ६.१२८.१९ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸੁਮੰਤਰ ਨਾਮ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਸਰਬਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ।
6.128.20
अग्न्यर्कामलसंकाशं दिव्यं दृष्ट्वा रथं स्थितम्।
आरुरोह महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.१२८.२० ॥
ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਦਿਵ ਰਥ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵੈਰੀ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
6.128.21
सुग्रीवो हनुमांश्चैव महेन्द्रसदृशद्युती।
स्नातौ दिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुः शुभकुण्डलौ ॥ ६.१२८.२१ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
6.128.22
सर्वाभरणजुष्टाश्च ययुस्ताः शुभकुण्डलाः।
सुग्रीवपत्न्यः सीता च द्रष्टुं नगरमुत्सुकाः ॥ ६.१२८.२२ ॥
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨਗਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਈਆਂ।
6.128.23
अयोध्यायां च सचिवा राज्ञो दशरथस्य च।
पुरोहितं पुरस्कृत्य मन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ ६.१२८.२३ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
6.128.24
अशोको विजयश्चैव सिद्धार्थश्च समाहिताः।
मन्त्रयन् रामवृद्ध्यर्थमृद्ध्यर्थं नगरस्य च ॥ ६.१२८.२४ ॥
ਅਸ਼ੋਕ, ਵਿਜੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
6.128.25
सर्वमेवाभिषेकार्थं जयार्हस्य महात्मनः।
कर्तुमर्हथ रामस्य यद् यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ ६.१२८.२५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਯੋਗ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋ।
6.128.26
नगरान्निर्ययुस्तूर्णं रामदर्शनबुद्धयः ॥ ६.१२८.२६ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ।
6.128.27
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवानघः।
प्रययौ रथमास्थाय रामो नगरमुत्तमम् ॥ ६.१२८.२७ ॥
ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ, ਭੂਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰੱਥ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
6.128.28
जग्राह भरतो रश्मीन् शत्रुघ्नश्छत्रमाददे।
लक्ष्मणो व्यजनं तस्य मूर्ध्नि संवीजयंस्तदा ॥ ६.१२८.२८ ॥
ਭਰਤ ਨੇ ਲਗਾਮਾਂ ਫੜੀਆਂ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਛਤਰੀ ਫੜੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਪੱਖਾ ਝੱਲ ਰਹੇ ਸਨ।
6.128.29
श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः।
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१२८.२९ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਚਾਮਰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਦੂਜਾ ਚਾਮਰ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ।
6.128.30
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः।
स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः ॥ ६.१२८.३० ॥
ਉਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਗਈ।
6.128.31
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः ॥ ६.१२८.३१ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ।
6.128.32
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः ॥ ६.१२८.३२ ॥
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਵਾਨਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ।
6.128.33
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम् ॥ ६.१२८.३३ ॥
ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਧੇ।
6.128.34
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्।
विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा ॥ ६.१२८.३४ ॥
ਅਗਲੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਅਤਿਰਥੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।
6.128.35
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः।
अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ ६.१२८.३५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
6.128.36
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः।
श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ६.१२८.३६ ॥
ਅਮਾਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਾਮ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕੇ।
6.128.37
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः।
प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ ॥ ६.१२८.३७ ॥
ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਉਹ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲ ਅਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਫੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.128.38
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः।
नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः ॥ ६.१२८.३८ ॥
ਅਕਸ਼ਤ, ਸੋਨਾ, ਗਾਵਾਂ, ਕੰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਦਕ ਫੜੀ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲੇ।
6.128.39
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे।
वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.३९ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ, ਅਨਿਲਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
6.128.40
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः।
वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्।
विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.४० ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਉਹ ਬਲ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਰਾਮ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
6.128.41
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः ॥ ६.१२८.४१ ॥
ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
6.128.42
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे।
ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम् ॥ ६.१२८.४२ ॥
ਫਿਰ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮ ਪਹੁੰਚੇ।
6.128.43
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्।
अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः ॥ ६.१२८.४३ ॥
ਤਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਤ ਨੂੰ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਮਧੁਰ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ।
6.128.44
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ॥ ६.१२८.४४ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ, ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ।
6.128.45
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्।
मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय ॥ ६.१२८.४५ ॥
ਮੇਰਾ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸ਼ੋਕ-ਬਾਗ਼ ਵਾਲਾ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਵੈਦੂਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਵੱਡਾ ਭਵਨ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ।
6.128.46
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः।
हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम् ॥ ६.१२८.४६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭਰਤ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
6.128.47
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च।
गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः ॥ ६.१२८.४७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਪਲੰਘ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।
6.128.48
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः।
अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो ॥ ६.१२८.४८ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ।'
6.128.49
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्।
ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान् ॥ ६.१२८.४९ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰ ਵਾਨਰੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਦਿੱਤੇ।
6.128.50
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्।
पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः ॥ ६.१२८.५० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਸਹਿਤ ਉਡੀਕ ਕਰੋ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ।
6.128.51
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः।
उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः ॥ ६.१२८.५१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਨਰ ਗਰੁੜਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਏ।
6.128.52
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन् ॥ ६.१२८.५२ ॥
ਜਾਂਬਵਾਨ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ ਨਾਮਕ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਵੀ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਲਿਆਂਦੇ।
6.128.53
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्।
पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत् ॥ ६.१२८.५३ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜਲ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਘੜਾ ਵੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
6.128.54
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्।
ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत् ॥ ६.१२८.५४ ॥
ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲ ਲਿਆਂਦਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.128.55
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्।
गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात् ॥ ६.१२८.५५ ॥
ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੋਨੇ ਦਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਗਵਯ ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਸਾਗਰ ਤੋਂ ਜਲ ਲੈ ਆਇਆ।
6.128.56
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः।
उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः ॥ ६.१२८.५६ ॥
ਮਾਰੁਤ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵੀਰ ਰਤਨ-ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਜਲ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਲੈ ਆਇਆ; ਉਹ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਵੇਗਵਾਨ ਸੀ।
6.128.57
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः।
ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम् ॥ ६.१२८.५७ ॥
ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਨਿਲ ਸਰਬ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਉਸ ਜਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
6.128.58
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह।
पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत् ॥ ६.१२८.५८ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ।
6.128.59
ततः स प्रयतो वृद्धो वसिष्ठो ब्राह्मणैः सह।
रामं रत्नमये पीठे ससीतं संन्यवेशयत् ॥ ६.१२८.५९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ ਰਤਨਮਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਲੱਗੇ।
6.128.60
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः।
कात्यायनः सुयज्ञश्च गौतमो विजयस्तथा ॥ ६.१२८.६० ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲਿ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਕਾਤਿਆਯਨ, ਸੁਯਜ੍ਞ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
6.128.61
अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ६.१२८.६१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵਸੂਆਂ ਨੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਵਾਸਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
6.128.62
ऋत्विग्भिर्ब्राह्मणैः पूर्वं कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा।
योधैश्चैवाभ्यषिञ्चस्ते सम्प्रहृष्टैः सनैगमैः ॥ ६.१२८.६२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਤਵਿਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕੰਨਿਆਵਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
6.128.63
सर्वौषधिरसैश्चापि दैवतैर्नभसि स्थितैः।
चतुर्भिर्लोकपालैश्च सर्वैर्देवैश्च संगतैः ॥ ६.१२८.६३ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
6.128.64
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वं किरीटं रत्नशोभितम्।
अभिषिक्तः पुरा येन मनुस्तं दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.६४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਮੁਕਟ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇਜਸਵੀ ਮਨੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.128.65
तस्यान्ववाये राजानः क्रमाद् येनाभिषेचिताः।
सभायां हेमक्लृप्तायां शोभितायां महाधनैः ॥ ६.१२८.६५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਏ, ਉਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ।
6.128.66
रत्नैर्नानाविधैश्चैव चित्रितायां सुशोभनैः।
नानारत्नमये पीठे कल्पयित्वा यथाविधि ॥ ६.१२८.६६ ॥
ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਮਈ ਪੀਠ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾ ਕੇ।
6.128.67
किरीटेन ततः पश्चाद् वसिष्ठेन महात्मना।
ऋत्विग्भिर्भूषणैश्चैव समयोक्ष्यत राघवः ॥ ६.१२८.६७ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਟ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
6.128.68
छत्रं तस्य च जग्राह शत्रुघ्नः पाण्डुरं शुभम्।
श्वेतं च वालव्यजनं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.१२८.६८ ॥
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੁਭ ਛਤਰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਚਿੱਟਾ ਚਾਮਰ ਝੱਲਿਆ।
6.128.69
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम् ॥ ६.१२८.६९ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੌ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਲਾ ਫੜੀ।
6.128.70
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः।
सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम् ॥ ६.१२८.७० ॥
ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
6.128.71
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः।
प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ६.१२८.७१ ॥
ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਨਰੇਂਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੱਚੇ।
6.128.72
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः।
भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः ॥ ६.१२८.७२ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਗਏ।
6.128.73
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे।
सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥ ६.१२८.७३ ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਉੱਠੇ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ (ਦਿੱਤੇ ਗਏ)।
6.128.74
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः।
त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥ ६.१२८.७४ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਬਲਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ।
6.128.75
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः।
अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम् ॥ ६.१२८.७५ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਰ ਦਿੱਤੇ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ, ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ (ਵਸਤੂ ਵੀ)।
6.128.76
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः।
वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते ॥ ६.१२८.७६ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਵੈਦੂਰਯ ਦੀ ਬਣੀ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ, ਚੰਦਰ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ (ਵਸਤਾਂ ਵੀ)।
6.128.77
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ।
मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम् ॥ ६.१२८.७७ ॥
ਧੀਰਜਵਾਨ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਅੰਗਦ (ਬਾਜੂਬੰਦ) ਦਿੱਤਾ; ਉੱਤਮ ਮਣੀਆਂ ਜੜਿਆ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
6.128.78
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्।
अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च ॥ ६.१२८.७८ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੰਦਰ-ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ (ਗਹਿਣਾ) ਦਿੱਤਾ; ਨਿਰਮਲ, ਦਿਵਿਆ ਦੋ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣੇ ਵੀ।
6.128.79
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे।
अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी ॥ ६.१२८.७९ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਨਕ-ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ।
6.128.80
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः।
तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ॥ ६.१२८.८० ॥
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ; ਇਸ਼ਾਰੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਨਕਾਤਮਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.128.81
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि।
अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा ॥ ६.१२८.८१ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹਾਰ ਦੇ। ਤਦ ਉਸ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹ ਹਾਰ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
6.128.82
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः।
पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा ॥ ६.१२८.८२ ॥
ਤੇਜ, ਧੀਰਜ, ਯਸ਼, ਚਤੁਰਾਈ, ਸਮਰੱਥਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਨੀਤੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ, ਪਰਾਕਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਉਹ ਇਹ ਹੈ)।
6.128.83
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः।
चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः ॥ ६.१२८.८३ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਉਸ ਹਾਰ ਨਾਲ ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਨਾਲ ਪਰਬਤ।
6.128.84
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः।
वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः ॥ ६.१२८.८४ ॥
ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
6.128.85
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा।
सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.१२८.८५ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜਾਂਬਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰ—ਅਨਾਇਆਸ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ (ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ)।
6.128.86
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥ ६.१२८.८६ ॥
ਯਥੋਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਪਾਏ ਸਭ, ਮਨਪਸੰਦ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਿਸ ਰਾਹੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਾਹੋਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
6.128.87
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः।
सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः ॥ ६.१२८.८७ ॥
ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੂਪਤੀ (ਰਾਮ) ਨੇ ਦਵਿਵਿਦ, ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਨੀਲ ਨੂੰ ਸਭ ਮਨਪਸੰਦ ਵਸਤੂਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.128.88
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः।
विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन् ॥ ६.१२८.८८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆਏ।
6.128.89
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्।
पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम् ॥ ६.१२८.८९ ॥
ਵਾਨਰ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
6.128.90
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः।
लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः ॥ ६.१२८.९० ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨਾਲ, ਕੁਲ-ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਗਏ।
6.128.91
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः।
राघवः परमोदारः शशास परया मुदा।
उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ६.१२८.९१ ॥
ਸਮੁੱਚੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.128.92
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां
गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन।
तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या
तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व ॥ ६.१२८.९२ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਦਾ ਭਾਰ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਚੁੱਕ।
6.128.93
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो
यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्।
नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये
ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा ॥ ६.१२८.९३ ॥
ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਦਾ ਭਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
6.128.94
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः ॥ ६.१२८.९४ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਿਧ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।
6.128.95
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः।
शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ ६.१२८.९५ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
6.128.96
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्।
लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ ६.१२८.९६ ॥
ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲਟਕਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
6.128.97
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्।
ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ६.१२८.९७ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਅਨੁੱਤਮ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
6.128.98
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्।
न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.९८ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ; ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
6.128.99
निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थं कश्चिदस्पृशत्।
न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥ ६.१२८.९९ ॥
ਸੰਸਾਰ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਨਰਥ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ ਸੀ; ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
6.128.100
सर्वं मुदितमेवासीत् सर्वो धर्मपरोऽभवत्।
राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ ६.१२८.१०० ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਸੀ; ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਗਏ; ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
6.128.101
आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः।
निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
6.128.102
रामो रामो राम इति प्रजानामभवन् कथाः।
रामभूतं जगदभूद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०२ ॥
"ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਰਾਮ" ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਰਾਮਮਯ ਹੋ ਗਿਆ।
6.128.103
नित्यमूला नित्यफलास्तरवस्तत्र पुष्पिताः।
कामवर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥ ६.१२८.१०३ ॥
ਉਥੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਫਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੱਦਲ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਸੁਖਦਾਈ ਛੋਹ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਸੀ।
6.128.104
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः।
स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव कर्मभिः ॥ ६.१२८.१०४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ।
6.128.105
आसन् प्रजा धर्मपरा रामे शासति नानृताः।
सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ ६.१२८.१०५ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪਰਜਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਸੀ; ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
6.128.106
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान् रामो राज्यमकारयत् ॥ ६.१२८.१०६ ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
6.128.107
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं राज्ञां च विजयावहम्।
आदिकाव्यमिदं चार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.१०७ ॥
ਇਹ ਆਰਸ਼ ਆਦਿਕਾਵਿ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
6.128.108
यः शृणोति सदा लोके नरः पापात् प्रमुच्यते।
पुत्रकामश्च पुत्रान् वै धनकामो धनानि च ॥ ६.१२८.१०८ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.128.109
लभते मनुजो लोके श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
महीं विजयते राजा रिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ॥ ६.१२८.१०९ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਸੁਣ ਕੇ (ਫਲ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.128.110
राघवेण यथा माता सुमित्रा लक्ष्मणेन च।
भरतेन च कैकेयी जीवपुत्रास्तथा स्त्रियः ॥ ६.१२८.११० ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਕੇਈ, ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ (ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ); ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ।
6.128.111
भविष्यन्ति सदानन्दाः पुत्रपौत्रसमन्विताः।
श्रुत्वा रामायणमिदं दीर्घमायुश्च विन्दति ॥ ६.१२८.१११ ॥
ਇਹ ਰਾਮਾਇਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਅਨੰਦਿਤ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਣਗੇ।
6.128.112
रामस्य विजयं चेमं सर्वमक्लिष्टकर्मणः।
शृणोति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.११२ ॥
ਅਨਾਯਾਸ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇਹ ਕਾਵਿ ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
6.128.113
श्रद्दधानो जितक्रोधो दुर्गाण्यतितरत्यसौ।
समागम्य प्रवासान्ते रमन्ते सह बान्धवैः ॥ ६.१२८.११३ ॥
ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
6.128.114
शृण्वन्ति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम्।
ते प्रार्थितान् वरान् सर्वान् प्राप्नुवन्तीह राघवात् ॥ ६.१२८.११४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇਹ ਕਾਵਿ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਮੰਗੇ ਸਾਰੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.128.115
श्रवणेन सुराः सर्वे प्रीयन्ते सम्प्रशृण्वताम्।
विनायकाश्च शाम्यन्ति गृहे तिष्ठन्ति यस्य वै ॥ ६.१२८.११५ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
6.128.116
विजयेत महीं राजा प्रवासी स्वस्तिमान् भवेत्।
स्त्रियो रजस्वलाः श्रुत्वा पुत्रान् सूयुरनुत्तमान् ॥ ६.१२८.११६ ॥
ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ; ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕੁਸ਼ਲ ਰਹੇ; ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ।
6.128.117
पूजयंश्च पठंश्चैनमितिहासं पुरातनम्।
सर्वपापैः प्रमुच्येत दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६.१२८.११७ ॥
ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.128.118
प्रणम्य शिरसा नित्यं श्रोतव्यं क्षत्रियैर्द्विजात्।
ऐश्वर्यं पुत्रलाभश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६.१२८.११८ ॥
ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਦਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
6.128.119
रामायणमिदं कृत्स्नं शृण्वतः पठतः सदा।
प्रीयते सततं रामः स हि विष्णुः सनातनः ॥ ६.१२८.११९ ॥
ਇਹ ਸਮੂਚੀ ਰਾਮਾਇਣ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਸਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਸਨਾਤਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ।
6.128.120
आदिदेवो महाबाहुर्हरिर्नारायणः प्रभुः।
साक्षाद् रामो रघुश्रेष्ठः शेषो लक्ष्मण उच्यते ॥ ६.१२८.१२० ॥
ਆਦਿਦੇਵ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ — ਸਾਖਿਆਤ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਹੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.128.121
एवमेतत् पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ६.१२८.१२१ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਬੇਝਿਜਕ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਬਲ ਵਧੇ।
6.128.122
देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहणाच्छ्रवणात् तथा।
रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरः सदा ॥ ६.१२८.१२२ ॥
ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
6.128.123
भक्त्या रामस्य ये चेमां संहितामृषिणा कृताम्।
ये लिखन्तीह च नरास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे ॥ ६.१२८.१२३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਸ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ।
6.128.124
कुटुम्बवृद्धिं धनधान्यवृद्धिं
स्त्रियश्च मुख्याः सुखमुत्तमं च।
श्रुत्वा शुभं काव्यमिदं महार्थं
प्राप्नोति सर्वां भुवि चार्थसिद्धिम् ॥ ६.१२८.१२४ ॥
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਾਧਾ, ਧਨ-ਅੰਨ ਦੀ ਵਾਧਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਖ; ਇਸ ਸ਼ੁਭ, ਮਹਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਅਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.128.125
आयुष्यमारोग्यकरं यशस्यं
सौभ्रातृकं बुद्धिकरं शुभं च।
श्रोतव्यमेतन्नियमेन सद्भि-
राख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ ६.१२८.१२५ ॥
ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਉਮਰ, ਆਰੋਗਤਾ, ਯਸ਼, ਭਰਾਤਰੀ ਪ੍ਰੇਮ, ਬੁੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।