वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.128.1
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः।
बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.१२८.१ ॥
कैकेयीचा आनंद वाढवणारा भरत मस्तकावर अंजली ठेवून सत्यपराक्रमी ज्येष्ठ बंधू रामाला म्हणाला.
6.128.2
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम।
तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम ॥ ६.१२८.२ ॥
माझ्या मातेला मान मिळाला; हे राज्य मला दिले गेले. तू मला जसे दिलेस, तसेच ते मी पुन्हा तुला देतो.
6.128.3
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा।
किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ ६.१२८.३ ॥
एका बलवान बैलाने एकट्याने वाहावे असे जू, तसेच लहान वासरासारखा मी हे जड ओझे वाहण्यास समर्थ नाही.
6.128.4
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्।
दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम् ॥ ६.१२८.४ ॥
प्रचंड पाण्याच्या वेगाने फुटलेल्या बंधार्‍याप्रमाणे हे राज्य गळत आहे; अरक्षित छिद्र असलेले हे राज्य नीट बांधलेले नाही, असे मला वाटते.
6.128.5
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः।
नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम ॥ ६.१२८.५ ॥
गाढव घोड्याच्या चालीचे आणि कावळा हंसाच्या चालीचे अनुकरण करू शकत नाही, तसेच हे वीरा, शत्रुदमना, मी तुझ्या मार्गाचे अनुसरण करण्यास समर्थ नाही.
6.128.6
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने।
महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान् ॥ ६.१२८.६ ॥
अंगणात लावलेला आणि वाढवलेला वृक्ष, मोठे खोड आणि फांद्या असला तरी, चढण्यास कठीण असतो.
6.128.7
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्।
तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः ॥ ६.१२८.७ ॥
फुलून फळे न दाखवणारे झाड सुकून जाते; ज्या हेतूने ते लावले, त्याचा लाभ त्याला मिळत नाही.
6.128.8
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि।
यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि ॥ ६.१२८.८ ॥
हे महाबाहो, ही उपमा आहे; तिचा अर्थ तुम्ही जाणावा. हे मनुजेंद्रा, तुम्ही आमचे स्वामी असून सेवकांवर राज्य करत नसाल तर...
6.128.9
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव।
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.९ ॥
हे राघवा, आज जग तुम्हाला अभिषिक्त झालेले पाहो; मध्याह्नी तेजस्वीपणे तळपणाऱ्या सूर्याप्रमाणे.
6.128.10
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः।
मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च ॥ ६.१२८.१० ॥
वाद्यांच्या गजरांनी, कमरपट्ट्या व पैंजणांच्या नादांनी, मधुर गीतस्वरांनी जागे व्हा; मग विश्रांती घ्या.
6.128.11
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा।
तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय ॥ ६.१२८.११ ॥
चक्र जिथपर्यंत फिरते आणि पृथ्वी जितकी आहे, तितक्या या लोकावर तुम्ही स्वामित्व चालवा.
6.128.12
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः।
तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे ॥ ६.१२८.१२ ॥
भरताचे शब्द ऐकून शत्रुनगरे जिंकणाऱ्या रामाने 'तसेच होवो' म्हणत ते स्वीकारले आणि शुभ आसनावर बसला.
6.128.13
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः।
सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन् ॥ ६.१२८.१३ ॥
मग्न शत्रुघ्नाच्या आज्ञेने कुशल न्हावी, कोमल हात व अतिशय वेगवान, राघवाभोवती (रामाभोवती) उभे राहिले.
6.128.14
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले।
सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे ॥ ६.१२८.१४ ॥
प्रथम भरत स्नान केल्यावर, महाबली लक्ष्मण, वानरेंद्र सुग्रीव आणि राक्षसेंद्र विभीषण स्नान केल्यावर (हे घडले).
6.128.15
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः।
महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन् ॥ ६.१२८.१५ ॥
जटा स्वच्छ करून, स्नान करून, विचित्र माळा व सुगंधी लेप लावून, अमूल्य वस्त्रे परिधान करून ते तेजाने झळकत तेथे उभे राहिले.
6.128.16
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्।
लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ ६.१२८.१६ ॥
पराक्रमी, इक्ष्वाकु कुलाची वृद्धी करणारे, लक्ष्मीवान असे ते रामाचे व लक्ष्मणाचे प्रसाधनकर्मही करवून घेते झाले.
6.128.17
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम् ॥ ६.१२८.१७ ॥
तेव्हा दशरथाच्या सर्व पत्नींनी, मनस्विनी होऊन, स्वतःच्या हाताने सीतेचे प्रसाधन मनोहर रीतीने केले.
6.128.18
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्।
चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला ॥ ६.१२८.१८ ॥
मग पुत्रवत्सला कौसल्येने आनंदाने, यत्नपूर्वक, सर्व वानरपत्नींचे सुंदर प्रसाधन केले.
6.128.19
ततः शत्रुघ्नवचनात् सुमन्त्रो नाम सारथिः।
योजयित्वाभिचक्राम रथं सर्वाङ्गशोभनम् ॥ ६.१२८.१९ ॥
नंतर शत्रुघ्नाच्या बोलण्यावरून सुमंत्र नावाच्या सारथ्याने सर्वांगसुंदर रथ जुंपून पुढे आणला.
6.128.20
अग्न्यर्कामलसंकाशं दिव्यं दृष्ट्वा रथं स्थितम्।
आरुरोह महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.१२८.२० ॥
अग्नी आणि सूर्यासारखा निर्मल दिव्य रथ उभा असलेला पाहून महाबाहू, शत्रुनगरे जिंकणारे राम त्यावर चढले.
6.128.21
सुग्रीवो हनुमांश्चैव महेन्द्रसदृशद्युती।
स्नातौ दिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुः शुभकुण्डलौ ॥ ६.१२८.२१ ॥
इंद्रासारखे तेजस्वी सुग्रीव आणि हनुमान स्नान करून दिव्य वस्त्रे नेसून, सुंदर कुंडले धारण करून निघाले.
6.128.22
सर्वाभरणजुष्टाश्च ययुस्ताः शुभकुण्डलाः।
सुग्रीवपत्न्यः सीता च द्रष्टुं नगरमुत्सुकाः ॥ ६.१२८.२२ ॥
सर्व अलंकार धारण केलेल्या, सुंदर कुंडले घातलेल्या सुग्रीवाच्या पत्न्या आणि सीता नगर पाहण्यास उत्सुक होऊन निघाल्या.
6.128.23
अयोध्यायां च सचिवा राज्ञो दशरथस्य च।
पुरोहितं पुरस्कृत्य मन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ ६.१२८.२३ ॥
अयोध्येत राजा दशरथाच्या मंत्र्यांनी पुरोहितांना पुढे करून अर्थपूर्ण मसलत केली.
6.128.24
अशोको विजयश्चैव सिद्धार्थश्च समाहिताः।
मन्त्रयन् रामवृद्ध्यर्थमृद्ध्यर्थं नगरस्य च ॥ ६.१२८.२४ ॥
अशोक, विजय आणि सिद्धार्थ सावधपणे रामाच्या उत्कर्षासाठी आणि नगराच्या कल्याणासाठी मसलत करत होते.
6.128.25
सर्वमेवाभिषेकार्थं जयार्हस्य महात्मनः।
कर्तुमर्हथ रामस्य यद् यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ ६.१२८.२५ ॥
महात्मा आणि विजयाला योग्य अशा रामाच्या अभिषेकासाठी जे जे मंगलपूर्वक करणे आवश्यक आहे, ते सर्व तुम्ही करावे.
6.128.26
नगरान्निर्ययुस्तूर्णं रामदर्शनबुद्धयः ॥ ६.१२८.२६ ॥
रामाच्या दर्शनाच्या इच्छेने ते सर्वजण त्वरित नगराबाहेर पडले.
6.128.27
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवानघः।
प्रययौ रथमास्थाय रामो नगरमुत्तमम् ॥ ६.१२८.२७ ॥
इंद्राप्रमाणे निष्पाप असलेला राम पिंगट घोड्यांनी जुंपलेल्या रथावर आरूढ होऊन उत्तम नगराकडे निघाला.
6.128.28
जग्राह भरतो रश्मीन् शत्रुघ्नश्छत्रमाददे।
लक्ष्मणो व्यजनं तस्य मूर्ध्नि संवीजयंस्तदा ॥ ६.१२८.२८ ॥
भरताने लगाम धरली, शत्रुघ्नाने छत्र धरले आणि लक्ष्मण त्यावेळी त्याच्या मस्तकावर पंखा वारत होता.
6.128.29
श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः।
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१२८.२९ ॥
सभोवती उभ्या असलेल्या राक्षसराज विभीषणाने एक पांढरा चामर घेतला आणि चंद्रासारखा दुसरा चामरही धरला.
6.128.30
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः।
स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः ॥ ६.१२८.३० ॥
त्यावेळी आकाशात ऋषिसमूह, देव आणि मरुद्गण यांच्याकडून स्तुती केल्या जाणाऱ्या रामाचा मधुर ध्वनी ऐकू आला.
6.128.31
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः ॥ ६.१२८.३१ ॥
तेव्हा महातेजस्वी वानरश्रेष्ठ सुग्रीव पर्वतासारख्या शत्रुंजय नावाच्या गजराजावर आरूढ झाला.
6.128.32
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः ॥ ६.१२८.३२ ॥
सर्व अलंकारांनी सजलेले वानर मानवरूप धारण करून नऊ हजार हत्तींवर आरूढ होऊन गेले.
6.128.33
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम् ॥ ६.१२८.३३ ॥
शंखध्वनी आणि दुंदुभींच्या घोषात पुरुषश्रेष्ठ हर्म्यांनी नटलेल्या त्या नगरीकडे निघाले.
6.128.34
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्।
विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा ॥ ६.१२८.३४ ॥
पुढील सैन्यासह येणारे राघव त्यांनी पाहिले; शरीरतेजाने झळाळणारे ते रथावर अतिरथासारखे भासत होते.
6.128.35
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः।
अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ ६.१२८.३५ ॥
त्यांनी काकुत्स्थांना आशीर्वाद दिला; रामांकडून प्रतिसत्कार मिळून भावांनी वेढलेल्या त्या महात्म्यामागे ते चालू लागले.
6.128.36
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः।
श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ६.१२८.३६ ॥
अमात्य, ब्राह्मण आणि प्रजाजनांनी वेढलेले राम नक्षत्रांनी वेढलेल्या चंद्राप्रमाणे आपल्या शोभेने चमकले.
6.128.37
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः।
प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ ॥ ६.१२८.३७ ॥
पुढे चालणाऱ्यांनी वेढलेले ते, हाती ताल व स्वस्तिक घेऊन, आनंदाने वाद्ये वाजवत व मंगल घोषणा करत पुढे गेले.
6.128.38
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः।
नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः ॥ ६.१२८.३८ ॥
अक्षता, सोने, गायी, कन्या व ब्राह्मण यांच्यासह, हातात मोदक घेतलेले पुरुष रामाच्या पुढे गेले.
6.128.39
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे।
वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.३९ ॥
रामाने सुग्रीवाशी असलेली मैत्री, वायुपुत्र हनुमानाचा पराक्रम आणि वानरांचे ते कार्य मंत्र्यांना सांगितले.
6.128.40
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः।
वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्।
विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.४० ॥
हे ऐकून अयोध्येचे नगरवासी विस्मित झाले. वानरांचे ते कार्य, राक्षसांचे ते बल आणि विभीषणाचा संयोग रामाने मंत्र्यांना सांगितला.
6.128.41
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः ॥ ६.१२८.४१ ॥
हे सर्व सांगून तेजस्वी राम वानरांसह आनंदी व समृद्ध लोकांनी भरलेल्या अयोध्येत प्रविष्ट झाला.
6.128.42
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे।
ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम् ॥ ६.१२८.४२ ॥
मग नगरवासियांनी घरोघरी पताका उभारल्या; इक्ष्वाकू वंशाने वसलेल्या सुंदर पित्याच्या गृही राम पोहोचला.
6.128.43
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्।
अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः ॥ ६.१२८.४३ ॥
तेव्हा राजपुत्र, रघुवंशाचा आनंद, धर्मात्म्यांमध्ये श्रेष्ठ अशा भरताला अर्थपूर्ण मधुर वाणीने म्हणाला.
6.128.44
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ॥ ६.१२८.४४ ॥
पित्याच्या महात्म्याच्या भवनात पोहोचून आणि प्रवेश करून, कौसल्या, सुमित्रा आणि कैकेयीला वंदन करून.
6.128.45
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्।
मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय ॥ ६.१२८.४५ ॥
माझे ते श्रेष्ठ, अशोकवनयुक्त, मोती व वैदूर्याने जडलेले विशाल भवन सुग्रीवाला अर्पण कर.
6.128.46
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः।
हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम् ॥ ६.१२८.४६ ॥
त्याचे ते वचन ऐकून सत्यपराक्रमी भरताने सुग्रीवाचा हात धरून त्या भवनात प्रवेश केला.
6.128.47
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च।
गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः ॥ ६.१२८.४७ ॥
मग शत्रुघ्नाच्या प्रेरणेने त्यांनी तेलाचे दिवे आणि पलंगावरील आच्छादने घेऊन लगेच आत प्रवेश केला.
6.128.48
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः।
अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो ॥ ६.१२८.४८ ॥
महातेजस्वी राघवाचा अनुज सुग्रीवाला म्हणाला, 'हे प्रभो, रामाच्या अभिषेकासाठी दूतांना आज्ञा द्या.'
6.128.49
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्।
ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान् ॥ ६.१२८.४९ ॥
सुग्रीवाने तत्काळ चार वानरेंद्रांना सर्व रत्नांनी विभूषित केलेले चार सुवर्णकलश दिले.
6.128.50
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्।
पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः ॥ ६.१२८.५० ॥
त्याचप्रमाणे, पहाटेच्या वेळी, हे वानरांनो, चार समुद्रांच्या पाण्याने भरलेल्या घटांसह प्रतीक्षा करा; तसेच करा.
6.128.51
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः।
उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः ॥ ६.१२८.५१ ॥
असे सांगितल्यावर हत्तींसारखे ते महात्मे वानर गरुडांप्रमाणे वेगाने आकाशात झेपावले.
6.128.52
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन् ॥ ६.१२८.५२ ॥
जांबवान, हनुमान, वेगदर्शी नावाचा वानर आणि ऋषभ यांनी जलपूर्ण कलश आणले.
6.128.53
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्।
पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत् ॥ ६.१२८.५३ ॥
शेकडो नद्यांचे पाणी घटांमधून आणले; आणि पूर्व समुद्रातून पाण्याने भरलेला एक कलशही आणला.
6.128.54
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्।
ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत् ॥ ६.१२८.५४ ॥
सत्त्वसंपन्न सुषेण आणि ऋषभ यांनी दक्षिण समुद्रातून त्वरेने पाणी आणले; ते सर्व रत्नांनी विभूषित होते.
6.128.55
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्।
गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात् ॥ ६.१२८.५५ ॥
लाल चंदन आणि कापूर भरलेला सोन्याचा घडा घेऊन गवयाने पश्चिमेकडील महासागरातून जल आणले.
6.128.56
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः।
उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः ॥ ६.१२८.५६ ॥
मारुतासारखा पराक्रमी वीर रत्नकुंभात शीतल जल उत्तरेकडून त्वरेने घेऊन आला; तो गरुड आणि वायूइतका वेगवान होता.
6.128.57
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः।
ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम् ॥ ६.१२८.५७ ॥
तो धर्मात्मा अनिल सर्वगुणसंपन्न होऊन जल घेऊन आला. नंतर त्या श्रेष्ठ वानरांनी आणलेले ते जल पाहून—
6.128.58
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह।
पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत् ॥ ६.१२८.५८ ॥
रामाच्या अभिषेकासाठी शत्रुघ्नाने मंत्र्यांसह श्रेष्ठ पुरोहितांना आणि सुहृदांना कळवले.
6.128.59
ततः स प्रयतो वृद्धो वसिष्ठो ब्राह्मणैः सह।
रामं रत्नमये पीठे ससीतं संन्यवेशयत् ॥ ६.१२८.५९ ॥
नंतर तो संयमी वृद्ध वसिष्ठ ब्राह्मणांसह रामाला सीतेसह रत्नमय पीठावर बसवू लागले.
6.128.60
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः।
कात्यायनः सुयज्ञश्च गौतमो विजयस्तथा ॥ ६.१२८.६० ॥
वसिष्ठ, वामदेव, जाबालि, काश्यप, कात्यायन, सुयज्ञ, गौतम आणि विजय हेही होते.
6.128.61
अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ६.१२८.६१ ॥
ज्याप्रमाणे वसूंनी सहस्राक्ष वासवाचा अभिषेक केला, त्याप्रमाणे त्यांनी नरव्याघ्र रामाला स्वच्छ सुगंधी जलाने अभिषेक केला.
6.128.62
ऋत्विग्भिर्ब्राह्मणैः पूर्वं कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा।
योधैश्चैवाभ्यषिञ्चस्ते सम्प्रहृष्टैः सनैगमैः ॥ ६.१२८.६२ ॥
प्रथम ऋत्विज, ब्राह्मण, कन्या, मंत्री तसेच योद्धे यांनी आणि आनंदित नागरिकांसह तुमचा अभिषेक केला.
6.128.63
सर्वौषधिरसैश्चापि दैवतैर्नभसि स्थितैः।
चतुर्भिर्लोकपालैश्च सर्वैर्देवैश्च संगतैः ॥ ६.१२८.६३ ॥
आकाशात स्थित देवतांनी सर्व औषधींच्या रसांनी, चार लोकपालांसह आणि एकत्र जमलेल्या सर्व देवांसह अभिषेक केला.
6.128.64
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वं किरीटं रत्नशोभितम्।
अभिषिक्तः पुरा येन मनुस्तं दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.६४ ॥
ब्रह्मदेवाने पूर्वी घडवलेला, रत्नांनी शोभिवंत असलेला तो मुकुट; ज्याने पूर्वी दीप्ततेजस्वी मनूचा अभिषेक झाला होता.
6.128.65
तस्यान्ववाये राजानः क्रमाद् येनाभिषेचिताः।
सभायां हेमक्लृप्तायां शोभितायां महाधनैः ॥ ६.१२८.६५ ॥
त्याच्या वंशात राजे क्रमाने ज्याने अभिषिक्त झाले, त्या सोन्याने घडवलेल्या आणि महाधनांनी शोभिवंत सभेत.
6.128.66
रत्नैर्नानाविधैश्चैव चित्रितायां सुशोभनैः।
नानारत्नमये पीठे कल्पयित्वा यथाविधि ॥ ६.१२८.६६ ॥
विविध रत्नांनी चित्रित आणि अत्यंत सुंदर अशा त्या सभेत, नाना रत्नमय पीठ यथाविधी सजवून.
6.128.67
किरीटेन ततः पश्चाद् वसिष्ठेन महात्मना।
ऋत्विग्भिर्भूषणैश्चैव समयोक्ष्यत राघवः ॥ ६.१२८.६७ ॥
नंतर महात्मा वसिष्ठांनी ऋत्विजांसह किरीट आणि अलंकारांनी राघवाचा अभिषेक केला.
6.128.68
छत्रं तस्य च जग्राह शत्रुघ्नः पाण्डुरं शुभम्।
श्वेतं च वालव्यजनं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.१२८.६८ ॥
शत्रुघ्नाने त्यांच्यावर पांढरे शुभ छत्र धरले, आणि वानरेश्वर सुग्रीवाने श्वेत चामर ढाळले.
6.128.69
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम् ॥ ६.१२८.६९ ॥
चंद्रासारखा तेजस्वी राक्षसराज विभीषणाने शंभर कमळांनी सजलेली तेजस्वी सोनेरी माळ हाती घेतली.
6.128.70
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः।
सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम् ॥ ६.१२८.७० ॥
इंद्राच्या प्रेरणेने वायुदेवाने सर्व रत्नांनी युक्त, मण्यांनी अलंकृत असे एक वस्तू राघवाला दिले.
6.128.71
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः।
प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ६.१२८.७१ ॥
इंद्राच्या प्रेरणेने मुक्ताहार नरेंद्रांना दिला गेला. देव-गंधर्व गायले, अप्सरांचे समूह नाचले.
6.128.72
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः।
भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः ॥ ६.१२८.७२ ॥
त्या वेळी बुद्धिमान रामाच्या अभिषेकास योग्य म्हणून भूमी धान्याने समृद्ध झाली आणि वृक्ष फळांनी लगडले.
6.128.73
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे।
सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥ ६.१२८.७३ ॥
राघवाच्या उत्सवात सुगंधी फुले फुलली. शंभर हजार घोडे, दुभत्या गायी आणि इतर गुरेढोरे (दिली गेली).
6.128.74
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः।
त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥ ६.१२८.७४ ॥
मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्यांनी पूर्वी द्विजांना शेकडो वळू दिले. पुन्हा ब्राह्मणांना तीस कोटी सुवर्ण दिले.
6.128.75
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः।
अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम् ॥ ६.१२८.७५ ॥
राघवाने विविध अलंकार आणि मौल्यवान वस्त्रे दिली; सूर्यकिरणांसारखी, मण्यांच्या आकाराची सोनेरी (वस्तूही).
6.128.76
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः।
वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते ॥ ६.१२८.७६ ॥
मनुष्यांच्या अधिपतीने सुग्रीवाला एक दिव्य माला दिली. वैदूर्याने बनवलेली, विचित्र रंगांची, चंद्रकिरणांनी शोभलेली (वस्तूही).
6.128.77
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ।
मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम् ॥ ६.१२८.७७ ॥
धैर्यवान अशा रामाने वालीपुत्र अंगदाला अंगद (बाजूबंद) दिले; उत्तम मण्यांनी जडलेला, अतुलनीय मोत्यांचा हार (हीसुद्धा).
6.128.78
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्।
अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च ॥ ६.१२८.७८ ॥
रामाने सीतेला चंद्रकिरणांसारखी प्रभा असलेले (अलंकार) दिले; निर्मळ, दिव्य दोन वस्त्रे आणि शुभ अलंकारही.
6.128.79
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे।
अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी ॥ ६.१२८.७९ ॥
वैदेही त्यांच्याकडे पाहत आपल्या गळ्यातील हार काढून वायुपुत्राला दिला, जनकनंदिनी.
6.128.80
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः।
तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ॥ ६.१२८.८० ॥
तिने सर्व वानरांकडे आणि पतीकडे वारंवार पाहिले; इशारा जाणणारे (राम) तिच्याकडे पाहून जनकात्मजेशी बोलले.
6.128.81
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि।
अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा ॥ ६.१२८.८१ ॥
हे सुभगे, ज्याच्यावर तू प्रसन्न आहेस, हे भामिनी, त्याला तो हार दे. मग त्या कृष्णनयनेने तो हार वायुपुत्राला दिला.
6.128.82
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः।
पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा ॥ ६.१२८.८२ ॥
तेज, धृती, यश, दाक्ष्य, सामर्थ्य, विनय, नय, पौरुष, विक्रम आणि बुद्धी—ही सर्व ज्याच्यात सदैव असतात (तो हा होय).
6.128.83
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः।
चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः ॥ ६.१२८.८३ ॥
चंद्रकिरणांच्या राशीसारख्या गौर त्या हाराने वानरश्रेष्ठ हनुमान असे शोभले, जसा शुभ्र मेघाने पर्वत शोभतो.
6.128.84
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः।
वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः ॥ ६.१२८.८४ ॥
सर्व ज्येष्ठ वानर आणि इतर श्रेष्ठ वानरांचा वस्त्रे व अलंकारांनी यथायोग्य सन्मान करण्यात आला.
6.128.85
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा।
सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.१२८.८५ ॥
विभीषण, नंतर सुग्रीव, हनुमान, जांबवान, तसेच सर्व प्रमुख वानर—अनायास कर्म करणाऱ्या रामाने (सन्मानित केले).
6.128.86
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥ ६.१२८.८६ ॥
यथायोग्य सन्मानित झालेले सर्व, इष्ट वस्तू आणि विपुल रत्ने घेऊन, प्रसन्न मनाने जसे आले तसेच परत गेले.
6.128.87
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः।
सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः ॥ ६.१२८.८७ ॥
नंतर शत्रूंना संतप्त करणाऱ्या भूपती (रामाने) द्विविद, मैंद आणि नीलाला सर्व इष्ट वस्तू पाहून दिल्या.
6.128.88
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः।
विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन् ॥ ६.१२८.८८ ॥
महात्मे सर्व पाहून, राजाधिराजाने निरोप दिलेले ते वानरश्रेष्ठ किष्किंधेकडे आले.
6.128.89
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्।
पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम् ॥ ६.१२८.८९ ॥
वानरश्रेष्ठ सुग्रीवाने रामाभिषेक पाहून, रामाने सन्मानित होऊन किष्किंधा नगरीत प्रवेश केला.
6.128.90
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः।
लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः ॥ ६.१२८.९० ॥
धर्मात्मा आणि महायशस्वी विभीषणही त्या राक्षसश्रेष्ठांसह, कुलधन मिळवून, राजा म्हणून लंकेकडे गेला.
6.128.91
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः।
राघवः परमोदारः शशास परया मुदा।
उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ६.१२८.९१ ॥
संपूर्ण राज्यावर शासन करताना, शत्रूंचा नाश करणारे, महायशस्वी, परम उदार राघव परम आनंदाने राज्य करीत होते. धर्मज्ञ आणि धर्मप्रिय राम लक्ष्मणाला म्हणाले.
6.128.92
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां
गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन।
तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या
तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व ॥ ६.१२८.९२ ॥
हे धर्मज्ञा, माझ्यासोबत या भूमीवर स्थित हो, जिला पूर्वीच्या राजांनी बळाने सांभाळले होते. माझ्याप्रमाणेच पित्यांनी धारण केलेला युवराजपदाचा भार तू वाहा.
6.128.93
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो
यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्।
नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये
ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा ॥ ६.१२८.९३ ॥
पूर्ण मनाने वारंवार विनंती करूनही सौमित्री युवराजपदाचा भार स्वीकारेना, तेव्हा त्या महात्म्याने भरताला युवराजपदी अभिषिक्त केले.
6.128.94
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः ॥ ६.१२८.९४ ॥
राजपुत्राने पौंडरीक व अश्वमेध यज्ञांनी, वाजपेय यज्ञाने वारंवार, आणि इतर विविध यज्ञांनी यजन केले.
6.128.95
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः।
शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ ६.१२८.९५ ॥
दहा हजार वर्षे राज्य मिळवून राघवाने शंभर अश्वमेध यज्ञ केले; त्यात उत्तम अश्व व विपुल दक्षिणा दिल्या.
6.128.96
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्।
लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ ६.१२८.९६ ॥
गुडघ्यांपर्यंत लांब बाहू व विशाल छाती असलेले प्रतापी राम, लक्ष्मण सोबती असताना, ही पृथ्वी शासन करीत राहिले.
6.128.97
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्।
ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ६.१२८.९७ ॥
धर्मात्मा राघवाने अनुत्तम राज्य मिळवून मित्र, ज्ञाती व बांधवांसह अनेक प्रकारचे यज्ञ केले.
6.128.98
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्।
न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.९८ ॥
राम राज्य करत असताना विधवा विलाप करीत नसत; हिंस्र प्राण्यांचे भय नव्हते, रोगांचेही भय नव्हते.
6.128.99
निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थं कश्चिदस्पृशत्।
न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥ ६.१२८.९९ ॥
जग दरोडेखोरांपासून मुक्त झाले; कोणावरही अनर्थ ओढवत नसे; वृद्धांना बालकांचे प्रेतकार्य करावे लागत नसे.
6.128.100
सर्वं मुदितमेवासीत् सर्वो धर्मपरोऽभवत्।
राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ ६.१२८.१०० ॥
सर्वकाही आनंदमय होते; सर्व धर्मपरायण झाले; केवळ रामालाच पाहत ते एकमेकांची हिंसा करीत नसत.
6.128.101
आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः।
निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०१ ॥
राम राज्य करीत असताना लोक हजारो वर्षे जगत, हजारो पुत्रांचे पिता होत, रोग व शोकापासून मुक्त राहत.
6.128.102
रामो रामो राम इति प्रजानामभवन् कथाः।
रामभूतं जगदभूद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०२ ॥
"राम, राम, राम" हीच लोकांची बोलणी झाली; राम राज्य करीत असताना जग राममय झाले.
6.128.103
नित्यमूला नित्यफलास्तरवस्तत्र पुष्पिताः।
कामवर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥ ६.१२८.१०३ ॥
तेथील वृक्षांची मुळे नित्य होती, त्यांना सदैव फळे असत आणि ते फुलांनी बहरलेले असत. ढग इच्छेनुसार पाऊस पाडत आणि वारा सुखद स्पर्शाने वाहत असे.
6.128.104
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः।
स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव कर्मभिः ॥ ६.१२८.१०४ ॥
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र लोभरहित होऊन आपापल्या कर्मांमध्ये प्रवृत्त होते आणि आपल्याच कर्मांनी संतुष्ट होते.
6.128.105
आसन् प्रजा धर्मपरा रामे शासति नानृताः।
सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ ६.१२८.१०५ ॥
राम राज्य करत असताना प्रजा धर्मपरायण होती; कोणीही असत्यवादी नव्हते. सर्व लोक शुभ लक्षणांनी युक्त आणि धर्मात तत्पर होते.
6.128.106
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान् रामो राज्यमकारयत् ॥ ६.१२८.१०६ ॥
श्रीमान राम आपल्या बंधूंसह अकरा हजार वर्षे राज्य करत राहिला.
6.128.107
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं राज्ञां च विजयावहम्।
आदिकाव्यमिदं चार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.१०७ ॥
पूर्वी वाल्मीकींनी रचलेले हे आर्ष आदिकाव्य धर्मास अनुकूल, यश देणारे, दीर्घायुष्य देणारे आणि राजांना विजय देणारे आहे.
6.128.108
यः शृणोति सदा लोके नरः पापात् प्रमुच्यते।
पुत्रकामश्च पुत्रान् वै धनकामो धनानि च ॥ ६.१२८.१०८ ॥
जो मनुष्य या जगात सदैव हे ऐकतो तो पापातून मुक्त होतो; पुत्रकामी पुत्र मिळवतो आणि धनकामी धन मिळवतो.
6.128.109
लभते मनुजो लोके श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
महीं विजयते राजा रिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ॥ ६.१२८.१०९ ॥
जगात माणूस रामाचा राज्याभिषेक ऐकून (फल) प्राप्त करतो; राजा पृथ्वी जिंकतो आणि शत्रूंवरही वर्चस्व मिळवतो.
6.128.110
राघवेण यथा माता सुमित्रा लक्ष्मणेन च।
भरतेन च कैकेयी जीवपुत्रास्तथा स्त्रियः ॥ ६.१२८.११० ॥
राघवामुळे माता सुमित्रा, लक्ष्मणामुळे आणि भरतामुळे कैकेयी, जिवंत पुत्रांसह (सुखी असतात); तसेच स्त्रियाही.
6.128.111
भविष्यन्ति सदानन्दाः पुत्रपौत्रसमन्विताः।
श्रुत्वा रामायणमिदं दीर्घमायुश्च विन्दति ॥ ६.१२८.१११ ॥
हे रामायण ऐकून, पुत्र-पौत्रांनी युक्त होऊन ते सदैव आनंदी राहतील आणि दीर्घायुष्य प्राप्त करतील.
6.128.112
रामस्य विजयं चेमं सर्वमक्लिष्टकर्मणः।
शृणोति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.११२ ॥
अनायास कर्म करणाऱ्या रामाचा हा सर्व विजय, आणि पूर्वी वाल्मीकींनी रचलेले हे काव्य जो ऐकतो—
6.128.113
श्रद्दधानो जितक्रोधो दुर्गाण्यतितरत्यसौ।
समागम्य प्रवासान्ते रमन्ते सह बान्धवैः ॥ ६.१२८.११३ ॥
श्रद्धा असलेला आणि क्रोध जिंकलेला तो संकटे पार करतो; प्रवासाच्या शेवटी नातेवाइकांशी मिळून ते आनंद घेतात.
6.128.114
शृण्वन्ति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम्।
ते प्रार्थितान् वरान् सर्वान् प्राप्नुवन्तीह राघवात् ॥ ६.१२८.११४ ॥
पूर्वी वाल्मीकींनी रचलेले हे काव्य जे ऐकतात, ते येथे राघवाकडून आपल्याला हवे असलेले सर्व वर प्राप्त करतात.
6.128.115
श्रवणेन सुराः सर्वे प्रीयन्ते सम्प्रशृण्वताम्।
विनायकाश्च शाम्यन्ति गृहे तिष्ठन्ति यस्य वै ॥ ६.१२८.११५ ॥
हे लक्षपूर्वक ऐकणाऱ्यांवर सर्व देव प्रसन्न होतात; ज्याच्या घरात हे असते, तेथे विघ्नकारक शक्ती शांत होतात.
6.128.116
विजयेत महीं राजा प्रवासी स्वस्तिमान् भवेत्।
स्त्रियो रजस्वलाः श्रुत्वा पुत्रान् सूयुरनुत्तमान् ॥ ६.१२८.११६ ॥
राजाने पृथ्वी जिंकावी; प्रवासी सुखरूप असावा; रजस्वला स्त्रियांनी हे ऐकून उत्तम पुत्रांना जन्म द्यावा.
6.128.117
पूजयंश्च पठंश्चैनमितिहासं पुरातनम्।
सर्वपापैः प्रमुच्येत दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६.१२८.११७ ॥
या प्राचीन इतिहासाचा आदर करून जो पठण करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि दीर्घायुष्य प्राप्त करतो.
6.128.118
प्रणम्य शिरसा नित्यं श्रोतव्यं क्षत्रियैर्द्विजात्।
ऐश्वर्यं पुत्रलाभश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६.१२८.११८ ॥
मस्तक नमवून नमस्कार करून क्षत्रियांनी आणि द्विजांनी हे नेहमी ऐकावे; ऐश्वर्य आणि पुत्रलाभ निश्चित होईल, यात संशय नाही.
6.128.119
रामायणमिदं कृत्स्नं शृण्वतः पठतः सदा।
प्रीयते सततं रामः स हि विष्णुः सनातनः ॥ ६.१२८.११९ ॥
हे संपूर्ण रामायण ऐकणाऱ्या आणि वाचणाऱ्यावर राम सदैव सतत प्रसन्न होतो; तोच सनातन विष्णू आहे.
6.128.120
आदिदेवो महाबाहुर्हरिर्नारायणः प्रभुः।
साक्षाद् रामो रघुश्रेष्ठः शेषो लक्ष्मण उच्यते ॥ ६.१२८.१२० ॥
आदिदेव, महाबाहू, हरी, नारायण, प्रभू — साक्षात् रघुश्रेष्ठ राम तोच; आणि शेष म्हणजे लक्ष्मण असे म्हटले जाते.
6.128.121
एवमेतत् पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ६.१२८.१२१ ॥
असा हा प्राचीन वृत्तांत कथा आहे; तुमचे कल्याण होवो. निःशंकपणे याचे पठण करा; विष्णूचे बल वाढो.
6.128.122
देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहणाच्छ्रवणात् तथा।
रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरः सदा ॥ ६.१२८.१२२ ॥
ग्रहण आणि श्रवणाने सर्व देव संतुष्ट होतात; रामायणाच्या श्रवणाने पितर सदैव तृप्त होतात.
6.128.123
भक्त्या रामस्य ये चेमां संहितामृषिणा कृताम्।
ये लिखन्तीह च नरास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे ॥ ६.१२८.१२३ ॥
जे लोक भक्तीने रामासाठी, ऋषींनी रचलेली ही संहिता येथे लिहितात, त्यांचा निवास स्वर्गात असतो.
6.128.124
कुटुम्बवृद्धिं धनधान्यवृद्धिं
स्त्रियश्च मुख्याः सुखमुत्तमं च।
श्रुत्वा शुभं काव्यमिदं महार्थं
प्राप्नोति सर्वां भुवि चार्थसिद्धिम् ॥ ६.१२८.१२४ ॥
कुटुंबाची वृद्धी, धनधान्याची वृद्धी, उत्तम स्त्रिया आणि परम सुख; हे शुभ, महान अर्थाचे काव्य ऐकून मनुष्य पृथ्वीवर सर्व अर्थसिद्धी प्राप्त करतो.
6.128.125
आयुष्यमारोग्यकरं यशस्यं
सौभ्रातृकं बुद्धिकरं शुभं च।
श्रोतव्यमेतन्नियमेन सद्भि-
राख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ ६.१२८.१२५ ॥
हे आख्यान आयुष्य, आरोग्य, यश, बंधुप्रेम, बुद्धी देणारे आणि शुभ आहे; समृद्धीची इच्छा करणाऱ्या सज्जनांनी नियमाने हे ऐकावे, हे ओज देणारे आहे.