വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.128.1
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः।
बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.१२८.१ ॥
കൈകേയിയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിച്ച ഭരതൻ, ശിരസ്സിൽ അഞ്ജലി വെച്ച്, സത്യപരാക്രമിയായ ജ്യേഷ്ഠൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
6.128.2
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम।
तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम ॥ ६.१२८.२ ॥
എന്റെ അമ്മ ആദരിക്കപ്പെട്ടു; ഈ രാജ്യം എനിക്കു നൽകപ്പെട്ടു. നീ എനിക്കു തന്നതുപോലെ, അത് നിനക്കുതന്നെ ഞാൻ തിരികെ നൽകുന്നു.
6.128.3
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा।
किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ ६.१२८.३ ॥
ഒരു ബലവാനായ കാളമാത്രം ചുമക്കുന്ന നുകംപോലെ, ഇളംകിടാവിനെപ്പോലെ, ഈ ഭാരമേറിയ ചുമട് ചുമക്കാൻ ഞാൻ ശക്തനല്ല.
6.128.4
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्।
दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम् ॥ ६.१२८.४ ॥
വലിയ വെള്ളത്തിന്റെ വേഗത്താൽ പൊട്ടിയ അണകെട്ട് പോലെ ചോർന്നൊലിക്കുന്ന ഈ രാജ്യം ദുർബലമായി കെട്ടപ്പെട്ടതാണെന്നും, അതിന്റെ പഴുത് സംരക്ഷിക്കപ്പെടാത്തതാണെന്നും ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.128.5
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः।
नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम ॥ ६.१२८.५ ॥
കഴുത കുതിരയുടെ നടത്തത്തെയും കാക്ക അന്നത്തിന്റെ നടത്തത്തെയും അനുകരിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, വീരാ, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, നിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരാൻ എനിക്കു കഴിയില്ല.
6.128.6
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने।
महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान् ॥ ६.१२८.६ ॥
മുറ്റത്ത് നട്ടു വളർത്തിയ മരം, വലിയ തടിയും ശാഖകളുമുള്ളതാണെങ്കിലും, കയറാൻ പ്രയാസമുള്ളതുതന്നെയാണ്.
6.128.7
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्।
तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः ॥ ६.१२८.७ ॥
പൂവിട്ടിട്ടും ഫലങ്ങൾ കാണിക്കാതെ അത് ഉണങ്ങിപ്പോകും; ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായാണോ അത് നട്ടത്, അതിന്റെ പ്രയോജനം അതിന് ലഭിക്കില്ല.
6.128.8
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि।
यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि ॥ ६.१२८.८ ॥
മഹാബാഹോ, ഇത് ഒരു ഉപമയാണ്; അതിന്റെ അർത്ഥം നീ അറിയണം. മനുജേന്ദ്രാ, നീ ഞങ്ങളുടെ നാഥനായിരുന്നിട്ടും ഭൃത്യരെ ഭരിക്കാതിരുന്നാൽ...
6.128.9
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव।
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.९ ॥
രാഘവാ, ഇന്ന് ലോകം നിന്നെ അഭിഷിക്തനായി കാണട്ടെ; മധ്യാഹ്നത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ.
6.128.10
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः।
मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च ॥ ६.१२८.१० ॥
വാദ്യഘോഷങ്ങളാലും അരഞ്ഞാണ, നൂപുരങ്ങളുടെ ശബ്ദത്താലും മധുരഗാനധ്വനികളാലും ഉണരുക; പിന്നെ വിശ്രമിക്കുക.
6.128.11
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा।
तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय ॥ ६.१२८.११ ॥
ചക്രം എത്രദൂരം തിരിയുന്നുവോ, ഭൂമി എത്രത്തോളമുണ്ടോ, അത്രയും ദൂരം ഈ ലോകത്തിന്റെ അധിപത്യം നീ നിലനിർത്തുക.
6.128.12
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः।
तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे ॥ ६.१२८.१२ ॥
ഭരതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച രാമൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ച് ശുഭമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
6.128.13
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः।
सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन् ॥ ६.१२८.१३ ॥
അനന്തരം ശത്രുഘ്നന്റെ വാക്കനുസരിച്ച്, സമർത്ഥരായ ക്ഷുരകന്മാർ, മൃദുകരങ്ങളും അതിവേഗവുമുള്ളവർ, രാഘവനെ (രാമനെ) ചുറ്റിനിന്നു.
6.128.14
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले।
सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे ॥ ६.१२८.१४ ॥
ആദ്യം ഭരതൻ സ്നാനം ചെയ്തശേഷം, മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനും, വാനരേന്ദ്രനായ സുഗ്രീവനും, രാക്ഷസേന്ദ്രനായ വിഭീഷണനും സ്നാനം ചെയ്തശേഷം (ഇത് സംഭവിച്ചു).
6.128.15
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः।
महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन् ॥ ६.१२८.१५ ॥
ജടകൾ ശുദ്ധമാക്കി, സ്നാനം ചെയ്ത്, വിചിത്രമായ മാലകളും ചന്ദനലേപനവും അണിഞ്ഞ്, വിലയേറിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവിടെ ശോഭയോടെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു.
6.128.16
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्।
लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ ६.१२८.१६ ॥
വീര്യവാനും ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവനും ശ്രീമാനുമായവൻ രാമന്റെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും അലങ്കാരകർമ്മങ്ങളും ചെയ്യിച്ചു.
6.128.17
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम् ॥ ६.१२८.१७ ॥
അപ്പോൾ ദശരഥന്റെ എല്ലാ പത്നിമാരും, മനസ്വിനികളായി, തങ്ങൾതന്നെ സീതയ്ക്ക് മനോഹരമായ അലങ്കാരം ചെയ്തു.
6.128.18
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्।
चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला ॥ ६.१२८.१८ ॥
പിന്നീട് പുത്രവത്സലയായ കൗസല്യ സന്തോഷത്തോടെ, ശ്രദ്ധയോടെ, എല്ലാ വാനരപത്നിമാർക്കും മനോഹരമായ അലങ്കാരം ചെയ്തു.
6.128.19
ततः शत्रुघ्नवचनात् सुमन्त्रो नाम सारथिः।
योजयित्वाभिचक्राम रथं सर्वाङ्गशोभनम् ॥ ६.१२८.१९ ॥
അപ്പോൾ ശത്രുഘ്നന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് സുമന്ത്രൻ എന്ന സാരഥി എല്ലാ അംഗങ്ങളിലും മനോഹരമായ രഥത്തെ പൂട്ടി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവന്നു.
6.128.20
अग्न्यर्कामलसंकाशं दिव्यं दृष्ट्वा रथं स्थितम्।
आरुरोह महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.१२८.२० ॥
അഗ്നിയെയും സൂര്യനെയും പോലെ നിർമലമായ ദിവ്യരഥം നിൽക്കുന്നതു കണ്ട്, മഹാബാഹുവും ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനുമായ രാമൻ അതിൽ കയറി.
6.128.21
सुग्रीवो हनुमांश्चैव महेन्द्रसदृशद्युती।
स्नातौ दिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुः शुभकुण्डलौ ॥ ६.१२८.२१ ॥
ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ള സുഗ്രീവനും ഹനുമാനും കുളിച്ച്, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, മനോഹര കുണ്ഡലങ്ങളോടെ പോയി.
6.128.22
सर्वाभरणजुष्टाश्च ययुस्ताः शुभकुण्डलाः।
सुग्रीवपत्न्यः सीता च द्रष्टुं नगरमुत्सुकाः ॥ ६.१२८.२२ ॥
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, മനോഹര കുണ്ഡലങ്ങളോടെ സുഗ്രീവന്റെ പത്നിമാരും സീതയും നഗരം കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ പുറപ്പെട്ടു.
6.128.23
अयोध्यायां च सचिवा राज्ञो दशरथस्य च।
पुरोहितं पुरस्कृत्य मन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ ६.१२८.२३ ॥
അയോധ്യയിൽ ദശരഥ രാജാവിന്റെ മന്ത്രിമാർ പുരോഹിതനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അർത്ഥവത്തായ ആലോചന നടത്തി.
6.128.24
अशोको विजयश्चैव सिद्धार्थश्च समाहिताः।
मन्त्रयन् रामवृद्ध्यर्थमृद्ध्यर्थं नगरस्य च ॥ ६.१२८.२४ ॥
അശോകനും വിജയനും സിദ്ധാർത്ഥനും ശ്രദ്ധയോടെ രാമന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും നഗരത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനുമായി ആലോചിച്ചു.
6.128.25
सर्वमेवाभिषेकार्थं जयार्हस्य महात्मनः।
कर्तुमर्हथ रामस्य यद् यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ ६.१२८.२५ ॥
മഹാത്മാവും വിജയത്തിന് അർഹനുമായ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി മംഗളപൂർവ്വം ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം നിങ്ങൾ ചെയ്യണം.
6.128.26
नगरान्निर्ययुस्तूर्णं रामदर्शनबुद्धयः ॥ ६.१२८.२६ ॥
രാമനെ കാണാനുള്ള മനസ്സോടെ അവർ വേഗത്തിൽ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
6.128.27
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवानघः।
प्रययौ रथमास्थाय रामो नगरमुत्तमम् ॥ ६.१२८.२७ ॥
ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ നിർമ്മലനായ രാമൻ, പിംഗലവർണ്ണമുള്ള കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറി ഉത്തമനഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
6.128.28
जग्राह भरतो रश्मीन् शत्रुघ्नश्छत्रमाददे।
लक्ष्मणो व्यजनं तस्य मूर्ध्नि संवीजयंस्तदा ॥ ६.१२८.२८ ॥
ഭരതൻ കടിഞ്ഞാൺ പിടിച്ചു, ശത്രുഘ്നൻ കുടപിടിച്ചു, ലക്ഷ്മണൻ അപ്പോൾ അവന്റെ തലയ്ക്കു മുകളിൽ വീശിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
6.128.29
श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः।
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१२८.२९ ॥
ചുറ്റും നിന്ന രാക്ഷസേന്ദ്രനായ വിഭീഷണൻ വെൺ ചാമരവും, ചന്ദ്രസമാനമായ മറ്റൊരു ചാമരവും പിടിച്ചു.
6.128.30
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः।
स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः ॥ ६.१२८.३० ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ഋഷിസംഘങ്ങളും ദേവന്മാരും മരുദ്ഗണങ്ങളും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന രാമന്റെ മധുരമായ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു.
6.128.31
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः ॥ ६.१२८.३१ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ സുഗ്രീവൻ പർവതസമാനമായ ശത്രുഞ്ജയൻ എന്ന ആനപ്പുറത്ത് കയറി.
6.128.32
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः ॥ ६.१२८.३२ ॥
സർവാഭരണവിഭൂഷിതരായ വാനരന്മാർ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് ഒമ്പതിനായിരം ആനകളിൽ കയറി പോയി.
6.128.33
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम् ॥ ६.१२८.३३ ॥
ശംഖനാദങ്ങളും ദുന്ദുഭി ഘോഷവും മുഴങ്ങവേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ മാളികകളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ആ നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
6.128.34
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्।
विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा ॥ ६.१२८.३४ ॥
മുന്നണിപ്പടയോടൊപ്പം വരുന്ന രാഘവനെ അവർ കണ്ടു; ശരീരകാന്തിയാൽ തിളങ്ങി, രഥത്തിൽ അതിരഥനെപ്പോലെ അവൻ വിളങ്ങി.
6.128.35
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः।
अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ ६.१२८.३५ ॥
അവർ കാകുത്സ്ഥനെ വാഴ്ത്തി, രാമനാൽ പ്രതിസൽക്കാരം ലഭിച്ച്, സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ മഹാത്മാവിനെ അനുഗമിച്ചു.
6.128.36
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः।
श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ६.१२८.३६ ॥
അമാത്യന്മാരാലും ബ്രാഹ്മണരാലും പ്രജകളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട രാമൻ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭയോടെ വിളങ്ങി.
6.128.37
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः।
प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ ॥ ६.१२८.३७ ॥
മുന്നിൽ നടക്കുന്നവർ ചുറ്റിലുമുണ്ടായിരിക്കെ, താളവും സ്വസ്തികചിഹ്നവും കൈകളിലേന്തി, സന്തോഷത്തോടെ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കി മംഗളങ്ങൾ വിളിച്ചുപറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൻ പോയി.
6.128.38
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः।
नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः ॥ ६.१२८.३८ ॥
അക്ഷതങ്ങളും സ്വർണ്ണവും പശുക്കളും കന്യകമാരും ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം, കൈകളിൽ മോദകം പിടിച്ച പുരുഷന്മാരും രാമന്റെ മുന്നിൽ നടന്നു.
6.128.39
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे।
वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.३९ ॥
രാമൻ സുഗ്രീവനോടുള്ള സൗഹൃദവും വായുപുത്രനായ ഹനുമാന്റെ പരാക്രമവും വാനരന്മാരുടെ ആ പ്രവൃത്തിയും മന്ത്രിമാരോട് വിവരിച്ചു.
6.128.40
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः।
वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्।
विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.४० ॥
അത് കേട്ട് അയോധ്യാനഗരവാസികൾ വിസ്മയിച്ചു. വാനരന്മാരുടെ ആ പ്രവൃത്തിയും രാക്ഷസരുടെ ആ ബലവും വിഭീഷണനുമായുള്ള സഖ്യവും രാമൻ മന്ത്രിമാരോട് വിവരിച്ചു.
6.128.41
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः ॥ ६.१२८.४१ ॥
ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞ തേജസ്വിയായ രാമൻ വാനരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അയോധ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
6.128.42
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे।
ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम् ॥ ६.१२८.४२ ॥
പിന്നെ നഗരവാസികൾ ഓരോ വീട്ടിലും കൊടികൾ ഉയർത്തി; ഇക്ഷ്വാകു വംശം വസിച്ച മനോഹരമായ പിതാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ രാമൻ എത്തി.
6.128.43
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्।
अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः ॥ ६.१२८.४३ ॥
അപ്പോൾ രാജകുമാരനും രഘുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദവുമായവൻ, ധർമ്മിഷ്ഠരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതനോട് അർത്ഥപൂർണ്ണമായ മധുരവാക്കുകളാൽ പറഞ്ഞു.
6.128.44
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ॥ ६.१२८.४४ ॥
പിതാവിന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ എത്തി പ്രവേശിച്ച്, കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും കൈകേയിയെയും വന്ദിച്ച്.
6.128.45
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्।
मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय ॥ ६.१२८.४५ ॥
എന്റെ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ, അശോകവനമുള്ള, മുത്തും വൈഡൂര്യവും പതിച്ച മഹാ ഭവനം സുഗ്രീവന് സമർപ്പിക്കുക.
6.128.46
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः।
हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम् ॥ ६.१२८.४६ ॥
അവന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട സത്യവിക്രമനായ ഭരതൻ സുഗ്രീവന്റെ കൈ പിടിച്ച് ആ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
6.128.47
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च।
गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः ॥ ६.१२८.४७ ॥
പിന്നെ ശത്രുഘ്നനാൽ പ്രേരിതരായി, എണ്ണവിളക്കുകളും കട്ടിൽവിരികളും എടുത്ത് അവർ വേഗം അകത്തുകടന്നു.
6.128.48
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः।
अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो ॥ ६.१२८.४८ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ രാഘവന്റെ അനുജൻ സുഗ്രീവനോട് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ദൂതന്മാരെ ആജ്ഞാപിക്കുക.'
6.128.49
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्।
ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान् ॥ ६.१२८.४९ ॥
സുഗ്രീവൻ ഉടൻ തന്നെ നാല് വാനരേന്ദ്രന്മാർക്കും സർവരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച നാല് സ്വർണ്ണ കുടങ്ങൾ നൽകി.
6.128.50
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्।
पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः ॥ ६.१२८.५० ॥
അതുപോലെ, പ്രഭാതസമയത്ത്, വാനരന്മാരേ, നാല് സമുദ്രങ്ങളുടെ ജലം നിറച്ച കുടങ്ങളുമായി കാത്തിരിക്കുവിൻ; അപ്രകാരം ചെയ്യുവിൻ.
6.128.51
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः।
उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः ॥ ६.१२८.५१ ॥
ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആനകൾക്കൊത്ത ആ മഹാത്മാക്കളായ വാനരന്മാർ ഗരുഡന്മാരെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ആകാശത്തേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു.
6.128.52
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन् ॥ ६.१२८.५२ ॥
ജാംബവാനും ഹനുമാനും വേഗദർശി എന്ന വാനരനും ഋഷഭനും ജലം നിറച്ച കലശങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.
6.128.53
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्।
पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत् ॥ ६.१२८.५३ ॥
അഞ്ഞൂറ് നദികളുടെ ജലം കുടങ്ങളിൽ കൊണ്ടുവന്നു; കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജലം നിറച്ച ഒരു കലശവും കൊണ്ടുവന്നു.
6.128.54
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्।
ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत् ॥ ६.१२८.५४ ॥
ബലസമ്പന്നനായ സുഷേണനും ഋഷഭനും ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ജലം കൊണ്ടുവന്നു; അത് സർവരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതായിരുന്നു.
6.128.55
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्।
गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात् ॥ ६.१२८.५५ ॥
ചുവന്ന ചന്ദനവും കർപ്പൂരവും നിറച്ച സ്വർണ്ണക്കുടവുമായി ഗവയൻ പടിഞ്ഞാറൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജലം കൊണ്ടുവന്നു.
6.128.56
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः।
उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः ॥ ६.१२८.५६ ॥
മാരുതനെപ്പോലെ വീര്യവാനായവൻ രത്നകുംഭത്തിൽ തണുത്ത ജലം വടക്കുനിന്ന് വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു; ഗരുഡനും വായുവിനും തുല്യവേഗമുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.
6.128.57
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः।
ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम् ॥ ६.१२८.५७ ॥
ആ ധർമ്മാത്മാവായ അനിലൻ സർവഗുണസമ്പന്നനായി ജലം കൊണ്ടുവന്നു. പിന്നെ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ കൊണ്ടുവന്ന ആ ജലം കണ്ട്—
6.128.58
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह।
पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत् ॥ ६.१२८.५८ ॥
രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ശത്രുഘ്നൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ശ്രേഷ്ഠനായ പുരോഹിതനെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും അറിയിച്ചു.
6.128.59
ततः स प्रयतो वृद्धो वसिष्ठो ब्राह्मणैः सह।
रामं रत्नमये पीठे ससीतं संन्यवेशयत् ॥ ६.१२८.५९ ॥
അപ്പോൾ ശുദ്ധനായ വൃദ്ധൻ വസിഷ്ഠൻ ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം രാമനെയും സീതയെയും രത്നമയമായ പീഠത്തിൽ ഇരുത്തി.
6.128.60
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः।
कात्यायनः सुयज्ञश्च गौतमो विजयस्तथा ॥ ६.१२८.६० ॥
വസിഷ്ഠൻ, വാമദേവൻ, ജാബാലി, കാശ്യപൻ, കാത്യായനൻ, സുയജ്ഞൻ, ഗൗതമൻ, വിജയൻ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
6.128.61
अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ६.१२८.६१ ॥
വസുക്കൾ സഹസ്രാക്ഷനായ വാസവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ, അവർ നരവ്യാഘ്രനായ രാമനെ തെളിഞ്ഞ സുഗന്ധജലം കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്തു.
6.128.62
ऋत्विग्भिर्ब्राह्मणैः पूर्वं कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा।
योधैश्चैवाभ्यषिञ्चस्ते सम्प्रहृष्टैः सनैगमैः ॥ ६.१२८.६२ ॥
ആദ്യം ഋത്വിക്കുകളും ബ്രാഹ്മണരും കന്യകമാരും മന്ത്രിമാരും യോദ്ധാക്കളും സന്തുഷ്ടരായ പൗരന്മാരോടുമൊപ്പം നിങ്ങളെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
6.128.63
सर्वौषधिरसैश्चापि दैवतैर्नभसि स्थितैः।
चतुर्भिर्लोकपालैश्च सर्वैर्देवैश्च संगतैः ॥ ६.१२८.६३ ॥
ആകാശത്ത് നിന്ന ദേവതകൾ സർവ ഔഷധികളുടെ രസം കൊണ്ടും, നാല് ലോകപാലകരോടും ഒന്നിച്ചുചേർന്ന സകല ദേവതകളോടും കൂടി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
6.128.64
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वं किरीटं रत्नशोभितम्।
अभिषिक्तः पुरा येन मनुस्तं दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.६४ ॥
ബ്രഹ്മാവ് മുൻപ് നിർമ്മിച്ച, രത്നങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ആ കിരീടം; അതിനാൽ പണ്ട് തേജോമയനായ മനു അഭിഷിക്തനായി.
6.128.65
तस्यान्ववाये राजानः क्रमाद् येनाभिषेचिताः।
सभायां हेमक्लृप्तायां शोभितायां महाधनैः ॥ ६.१२८.६५ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ ക്രമമായി ഏതിനാൽ അഭിഷിക്തരായോ, സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും മഹാധനങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമായ സഭയിൽ.
6.128.66
रत्नैर्नानाविधैश्चैव चित्रितायां सुशोभनैः।
नानारत्नमये पीठे कल्पयित्वा यथाविधि ॥ ६.१२८.६६ ॥
നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടതും അതിസുന്ദരവുമായ ആ സഭയിൽ, പല രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പീഠം ചട്ടപ്രകാരം ഒരുക്കി.
6.128.67
किरीटेन ततः पश्चाद् वसिष्ठेन महात्मना।
ऋत्विग्भिर्भूषणैश्चैव समयोक्ष्यत राघवः ॥ ६.१२८.६७ ॥
പിന്നീട് മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം കിരീടംകൊണ്ടും ആഭരണങ്ങൾകൊണ്ടും രാഘവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
6.128.68
छत्रं तस्य च जग्राह शत्रुघ्नः पाण्डुरं शुभम्।
श्वेतं च वालव्यजनं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.१२८.६८ ॥
ശത്രുഘ്നൻ അദ്ദേഹത്തിന് വെണ്മയേറിയ ശുഭമായ കുട പിടിച്ചു; വാനരേശ്വരനായ സുഗ്രീവൻ വെൺ ചാമരം വീശി.
6.128.69
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम् ॥ ६.१२८.६९ ॥
ചന്ദ്രസമാനനായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ വിഭീഷണൻ നൂറു താമരകളുള്ള, ശോഭിക്കുന്ന സ്വർണ്ണമാല ഏന്തി.
6.128.70
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः।
सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम् ॥ ६.१२८.७० ॥
ഇന്ദ്രപ്രേരിതനായ വായു ദേവൻ സർവരത്നങ്ങളാൽ ചേർന്നതും മണികളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ ഒന്ന് രാഘവന് നൽകി.
6.128.71
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः।
प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ६.१२८.७१ ॥
ഇന്ദ്രപ്രേരിതനായി മുത്തുമാലയെ നരേന്ദ്രന് നൽകി. ദേവഗന്ധർവന്മാർ പാടി, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു.
6.128.72
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः।
भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः ॥ ६.१२८.७२ ॥
ആ സമയം ബുദ്ധിമാനായ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന് യോഗ്യമായി ഭൂമി വിളസമൃദ്ധമായി, വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലഭരിതമായി.
6.128.73
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे।
सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥ ६.१२८.७३ ॥
രാഘവന്റെ ഉത്സവത്തിൽ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞു. നൂറായിരം കുതിരകളും പാൽ തരുന്ന പശുക്കളും മറ്റു ഗോക്കളും (നൽകപ്പെട്ടു).
6.128.74
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः।
त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥ ६.१२८.७४ ॥
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ മുമ്പ് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൂറുകണക്കിന് കാളകളെ നൽകി. പിന്നെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് മുപ്പതു കോടി സ്വർണം നൽകി.
6.128.75
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः।
अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम् ॥ ६.१२८.७५ ॥
രാഘവൻ പലതരം ആഭരണങ്ങളും വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി; സൂര്യരശ്മിപോലെ തിളങ്ങുന്ന, രത്നരൂപമുള്ള സ്വർണ്ണവസ്തുവും (നൽകി).
6.128.76
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः।
वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते ॥ ६.१२८.७६ ॥
മനുഷ്യാധിപൻ സുഗ്രീവന് ദിവ്യമായ ഒരു മാല നൽകി. വൈഡൂര്യം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ, ചിത്രവർണമുള്ള, ചന്ദ്രരശ്മികളാൽ അലങ്കരിച്ച (വസ്തുക്കളും).
6.128.77
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ।
मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम् ॥ ६.१२८.७७ ॥
ധൃതിമാനായ അദ്ദേഹം വാലിപുത്രൻ അംഗദന് അംഗദം (തോൾവള) നൽകി; ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങൾ പതിച്ച, അതുല്യമായ മുത്തുമാലയും (നൽകി).
6.128.78
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्।
अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च ॥ ६.१२८.७८ ॥
രാമൻ സീതയ്ക്ക് ചന്ദ്രരശ്മിക്കൊത്ത പ്രഭയുള്ള (ആഭരണം) നൽകി; നിർമ്മലമായ രണ്ട് ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും മംഗളകരമായ ആഭരണങ്ങളും (നൽകി).
6.128.79
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे।
अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी ॥ ६.१२८.७९ ॥
വൈദേഹി അവരെ നോക്കിക്കൊണ്ട് തന്റെ കണ്ഠത്തിൽനിന്ന് ഹാരം ഊരി വായുപുത്രന് നൽകി, ജനകനന്ദിനി.
6.128.80
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः।
तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ॥ ६.१२८.८० ॥
അവൾ എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഭർത്താവിനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി; ഇംഗിതം അറിയുന്നവൻ അവളെ നോക്കി ജനകാത്മജയോട് സംസാരിച്ചു.
6.128.81
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि।
अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा ॥ ६.१२८.८१ ॥
സുഭഗേ, നീ ആരിൽ സന്തുഷ്ടയാണോ അവന് ആ ഹാരം നൽകൂ, ഭാമിനീ. അപ്പോൾ കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള അവൾ ആ ഹാരം വായുപുത്രന് നൽകി.
6.128.82
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः।
पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा ॥ ६.१२८.८२ ॥
തേജസ്സ്, ധൈര്യം, യശസ്സ്, ദക്ഷത, സാമർത്ഥ്യം, വിനയം, നീതി, പൗരുഷം, വിക്രമം, ബുദ്ധി—ഇവയെല്ലാം ആരിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടോ (അവൻ ഇവനാണ്).
6.128.83
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः।
चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः ॥ ६.१२८.८३ ॥
ചന്ദ്രരശ്മികളുടെ കൂട്ടം പോലെ വെളുത്ത ആ ഹാരത്താൽ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ, വെളുത്ത മേഘത്താൽ പർവതം എന്നപോലെ ശോഭിച്ചു.
6.128.84
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः।
वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः ॥ ६.१२८.८४ ॥
മുതിർന്ന എല്ലാ വാനരന്മാരെയും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരെയും വസ്ത്രങ്ങളാലും ആഭരണങ്ങളാലും യഥായോഗ്യം ആദരിച്ചു.
6.128.85
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा।
सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.१२८.८५ ॥
വിഭീഷണൻ, പിന്നെ സുഗ്രീവൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ, അതുപോലെ എല്ലാ പ്രധാന വാനരന്മാരും—അനായാസകർമ്മിയായ രാമനാൽ (ആദരിക്കപ്പെട്ടു).
6.128.86
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥ ६.१२८.८६ ॥
യഥായോഗ്യം ആദരിക്കപ്പെട്ട എല്ലാവരും, ഇഷ്ടവസ്തുക്കളും സമൃദ്ധമായ രത്നങ്ങളുമായി, സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ വന്ന വഴിയിലൂടെത്തന്നെ മടങ്ങി.
6.128.87
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः।
सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः ॥ ६.१२८.८७ ॥
പിന്നെ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ഭൂപതി (രാമൻ) ദ്വിവിദനും മൈന്ദനും നീലനും ഇഷ്ടഗുണമുള്ള എല്ലാം നോക്കി നൽകി.
6.128.88
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः।
विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन् ॥ ६.१२८.८८ ॥
മഹാത്മാക്കളായ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരെയും കണ്ട ശേഷം, രാജാധിരാജനാൽ യാത്രയയക്കപ്പെട്ട് കിഷ്കിന്ധയിലേക്ക് വന്നു.
6.128.89
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्।
पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम् ॥ ६.१२८.८९ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ രാമാഭിഷേകം കണ്ട്, രാമനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് കിഷ്കിന്ധാ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
6.128.90
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः।
लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः ॥ ६.१२८.९० ॥
ധർമ്മാത്മാവും മഹായശസ്വിയുമായ വിഭീഷണനും ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠന്മാരോടൊപ്പം, കുലധനം ലഭിച്ച്, രാജാവായി ലങ്കയിലേക്ക് പോയി.
6.128.91
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः।
राघवः परमोदारः शशास परया मुदा।
उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ६.१२८.९१ ॥
സമസ്ത രാജ്യവും ഭരിച്ച്, ശത്രുക്കളെ വധിച്ച മഹായശസ്വിയും പരമോദാരനുമായ രാഘവൻ പരമാനന്ദത്തോടെ ഭരിച്ചു. ധർമ്മജ്ഞനും ധർമ്മപ്രിയനുമായ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
6.128.92
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां
गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन।
तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या
तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व ॥ ६.१२८.९२ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, എന്നോടൊപ്പം ഈ ഭൂമിയിൽ നിലകൊള്ളുക; മുൻ രാജാക്കന്മാർ ശക്തിയോടെ വസിച്ച ഈ ഭൂമിയിൽ. പിതാക്കന്മാർ എന്നെപ്പോലെ വഹിച്ച യൗവരാജ്യ ഭാരം നീ വഹിക്കുക.
6.128.93
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो
यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्।
नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये
ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा ॥ ६.१२८.९३ ॥
പൂർണ്ണമനസ്സോടെ പലവുരു അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടും സൗമിത്രി യൗവരാജ്യഭാരം സ്വീകരിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് ഭരതനെ യൗവരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
6.128.94
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः ॥ ६.१२८.९४ ॥
രാജപുത്രൻ പുണ്ഡരീക, അശ്വമേധ യാഗങ്ങളാലും, വാജപേയ യാഗത്താലും പലതവണ, മറ്റ് വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാലും യജിച്ചു.
6.128.95
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः।
शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ ६.१२८.९५ ॥
പതിനായിരം വർഷം രാജ്യം ലഭിച്ച രാഘവൻ നൂറ് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്തു; അവയിൽ ഉത്തമ കുതിരകളും സമൃദ്ധമായ ദക്ഷിണകളും നൽകപ്പെട്ടു.
6.128.96
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्।
लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ ६.१२८.९६ ॥
മുട്ടുവരെ നീണ്ട ബാഹുക്കളും വിശാലമായ മാറും ഉള്ള പ്രതാപശാലിയായ രാമൻ, ലക്ഷ്മണനെ അനുചരനായി കൂടെക്കൊണ്ട് ഈ ഭൂമി ഭരിച്ചു.
6.128.97
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्।
ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ६.१२८.९७ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ രാഘവൻ അനുത്തമമായ രാജ്യം നേടി, സുഹൃത്തുക്കളും ജ്ഞാതികളും ബന്ധുക്കളുമായി ചേർന്ന് പലവിധ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി.
6.128.98
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्।
न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.९८ ॥
രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ വിധവമാർ വിലപിച്ചില്ല; ഹിംസ്രജന്തുക്കളാൽ ഭയമുണ്ടായില്ല, രോഗഭയവുമുണ്ടായില്ല.
6.128.99
निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थं कश्चिदस्पृशत्।
न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥ ६.१२८.९९ ॥
ലോകം കള്ളന്മാരില്ലാത്തതായി; ആർക്കും അനർത്ഥം ഉണ്ടായില്ല; വൃദ്ധർ കുട്ടികളുടെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടി വന്നില്ല.
6.128.100
सर्वं मुदितमेवासीत् सर्वो धर्मपरोऽभवत्।
राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ ६.१२८.१०० ॥
എല്ലാം സന്തോഷഭരിതമായിരുന്നു; എല്ലാവരും ധർമ്മപരായണരായി; രാമനെ മാത്രം കണ്ടുകൊണ്ട് അവർ പരസ്പരം ഉപദ്രവിച്ചില്ല.
6.128.101
आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः।
निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०१ ॥
രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ ആളുകൾ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ചു; ആയിരം പുത്രന്മാരുള്ളവരായി; രോഗവും ദുഃഖവും ഇല്ലാത്തവരായി.
6.128.102
रामो रामो राम इति प्रजानामभवन् कथाः।
रामभूतं जगदभूद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०२ ॥
"രാമ, രാമ, രാമ" എന്നതേ ജനങ്ങളുടെ സംസാരമായി; രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ ലോകം രാമമയമായി.
6.128.103
नित्यमूला नित्यफलास्तरवस्तत्र पुष्पिताः।
कामवर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥ ६.१२८.१०३ ॥
അവിടത്തെ വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് നിത്യമായ വേരുകളും നിത്യമായ ഫലങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു; അവ പുഷ്പിച്ചു നിന്നു. മേഘം ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ മഴ പെയ്തു; കാറ്റ് സുഖകരമായ സ്പർശത്തോടെ വീശി.
6.128.104
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः।
स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव कर्मभिः ॥ ६.१२८.१०४ ॥
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും ലോഭമില്ലാതെ തങ്ങളുടെ കർമങ്ങളിൽ വ്യാപൃതരായിരുന്നു; തങ്ങളുടെ കർമങ്ങളാൽത്തന്നെ അവർ സംതൃപ്തരായിരുന്നു.
6.128.105
आसन् प्रजा धर्मपरा रामे शासति नानृताः।
सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ ६.१२८.१०५ ॥
രാമൻ ഭരിക്കുമ്പോൾ പ്രജകൾ ധർമനിഷ്ഠരായിരുന്നു; ആരും അസത്യവാദികളായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ സമ്പന്നരും ധർമത്തിൽ മുഴുകിയവരുമായിരുന്നു.
6.128.106
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान् रामो राज्यमकारयत् ॥ ६.१२८.१०६ ॥
തേജസ്വിയായ രാമൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പതിനോരായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു.
6.128.107
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं राज्ञां च विजयावहम्।
आदिकाव्यमिदं चार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.१०७ ॥
മുൻകാലത്ത് വാൽമീകി രചിച്ച ഈ ആർഷ ആദികാവ്യം ധർമാനുകൂലവും യശസ്സു നൽകുന്നതും ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നതും രാജാക്കന്മാർക്ക് വിജയം നൽകുന്നതുമാണ്.
6.128.108
यः शृणोति सदा लोके नरः पापात् प्रमुच्यते।
पुत्रकामश्च पुत्रान् वै धनकामो धनानि च ॥ ६.१२८.१०८ ॥
ഈ ലോകത്ത് ആരെങ്കിലും ഇത് എപ്പോഴും കേൾക്കുന്നുവോ അവൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പുത്രന്മാരെയും ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനവും നേടുന്നു.
6.128.109
लभते मनुजो लोके श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
महीं विजयते राजा रिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ॥ ६.१२८.१०९ ॥
ലോകത്തിൽ മനുഷ്യൻ രാമന്റെ പട്ടാഭിഷേകം കേട്ടാൽ (ഫലം) നേടുന്നു; രാജാവ് ഭൂമിയെ ജയിക്കുന്നു, ശത്രുക്കളെയും അടക്കുന്നു.
6.128.110
राघवेण यथा माता सुमित्रा लक्ष्मणेन च।
भरतेन च कैकेयी जीवपुत्रास्तथा स्त्रियः ॥ ६.१२८.११० ॥
രാഘവനാൽ മാതാ സുമിത്രയും, ലക്ഷ്മണനാൽ അവളും, ഭരതനാൽ കൈകേയിയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരോടൊപ്പം (സുഖമായിരിക്കുന്നു); അതുപോലെ സ്ത്രീകളും.
6.128.111
भविष्यन्ति सदानन्दाः पुत्रपौत्रसमन्विताः।
श्रुत्वा रामायणमिदं दीर्घमायुश्च विन्दति ॥ ६.१२८.१११ ॥
ഈ രാമായണം കേട്ട്, പുത്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടി എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും; ദീർഘായുസ്സും നേടും.
6.128.112
रामस्य विजयं चेमं सर्वमक्लिष्टकर्मणः।
शृणोति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.११२ ॥
അനായാസം കർമ്മം ചെയ്ത രാമന്റെ ഈ വിജയമെല്ലാം, മുൻപ് വാല്മീകി രചിച്ച ഈ കാവ്യം ആരു കേൾക്കുന്നുവോ—
6.128.113
श्रद्दधानो जितक्रोधो दुर्गाण्यतितरत्यसौ।
समागम्य प्रवासान्ते रमन्ते सह बान्धवैः ॥ ६.१२८.११३ ॥
ശ്രദ്ധയുള്ളവനും കോപം ജയിച്ചവനും ആ ദുർഘടങ്ങളെ കടക്കുന്നു; പ്രവാസത്തിന്റെ അവസാനം ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആനന്ദിക്കുന്നു.
6.128.114
शृण्वन्ति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम्।
ते प्रार्थितान् वरान् सर्वान् प्राप्नुवन्तीह राघवात् ॥ ६.१२८.११४ ॥
മുൻപ് വാല്മീകി രചിച്ച ഈ കാവ്യം കേൾക്കുന്നവർ, ഇവിടെ രാഘവനിൽ നിന്ന് തങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ വരങ്ങളും നേടുന്നു.
6.128.115
श्रवणेन सुराः सर्वे प्रीयन्ते सम्प्रशृण्वताम्।
विनायकाश्च शाम्यन्ति गृहे तिष्ठन्ति यस्य वै ॥ ६.१२८.११५ ॥
ഇത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവരിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും പ്രസാദിക്കുന്നു; ആരുടെ വീട്ടിൽ ഇത് ഉണ്ടോ അവിടെ വിഘ്നകാരികളായ ശക്തികൾ ശാന്തമാകുന്നു.
6.128.116
विजयेत महीं राजा प्रवासी स्वस्तिमान् भवेत्।
स्त्रियो रजस्वलाः श्रुत्वा पुत्रान् सूयुरनुत्तमान् ॥ ६.१२८.११६ ॥
രാജാവ് ഭൂമി ജയിക്കട്ടെ; പ്രവാസി ക്ഷേമത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ; ആർത്തവമുള്ള സ്ത്രീകൾ ഇത് കേട്ട് ഉത്തമരായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിക്കട്ടെ.
6.128.117
पूजयंश्च पठंश्चैनमितिहासं पुरातनम्।
सर्वपापैः प्रमुच्येत दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६.१२८.११७ ॥
ഈ പുരാതന ഇതിഹാസത്തെ ആദരിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുകയും ദീർഘായുസ്സ് നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.
6.128.118
प्रणम्य शिरसा नित्यं श्रोतव्यं क्षत्रियैर्द्विजात्।
ऐश्वर्यं पुत्रलाभश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६.१२८.११८ ॥
ശിരസ്സ് നമിച്ച് ക്ഷത്രിയരും ദ്വിജരും ഇത് എപ്പോഴും ശ്രവിക്കണം; ഐശ്വര്യവും പുത്രലാഭവും ഉണ്ടാകും, സംശയമില്ല.
6.128.119
रामायणमिदं कृत्स्नं शृण्वतः पठतः सदा।
प्रीयते सततं रामः स हि विष्णुः सनातनः ॥ ६.१२८.११९ ॥
ഈ സമ്പൂർണ്ണ രാമായണം കേൾക്കുന്നവനിലും പാരായണം ചെയ്യുന്നവനിലും രാമൻ എപ്പോഴും നിരന്തരം പ്രസാദിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് സനാതനനായ വിഷ്ണു.
6.128.120
आदिदेवो महाबाहुर्हरिर्नारायणः प्रभुः।
साक्षाद् रामो रघुश्रेष्ठः शेषो लक्ष्मण उच्यते ॥ ६.१२८.१२० ॥
ആദിദേവനും മഹാബാഹുവും ഹരിയും നാരായണനും പ്രഭുവുമായവൻ നേരിട്ട് രഘുശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ തന്നെ; ശേഷനെന്ന് ലക്ഷ്മണൻ പറയപ്പെടുന്നു.
6.128.121
एवमेतत् पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ६.१२८.१२१ ॥
ഇങ്ങനെ ഇത് പുരാതനമായ വൃത്താന്തമാകുന്നു; നിങ്ങൾക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. സംശയമില്ലാതെ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുക; വിഷ്ണുവിന്റെ ബലം വർധിക്കട്ടെ.
6.128.122
देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहणाच्छ्रवणात् तथा।
रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरः सदा ॥ ६.१२८.१२२ ॥
സ്വീകരിക്കുന്നതിനാലും കേൾക്കുന്നതിനാലും എല്ലാ ദേവന്മാരും സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; രാമായണം കേൾക്കുമ്പോൾ പിതൃക്കൾ എപ്പോഴും തൃപ്തരാകുന്നു.
6.128.123
भक्त्या रामस्य ये चेमां संहितामृषिणा कृताम्।
ये लिखन्तीह च नरास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे ॥ ६.१२८.१२३ ॥
ഭക്തിയോടെ രാമനുവേണ്ടി, ഋഷി രചിച്ച ഈ സംഹിത ഇവിടെ എഴുതുന്ന മനുഷ്യർക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസം ലഭിക്കും.
6.128.124
कुटुम्बवृद्धिं धनधान्यवृद्धिं
स्त्रियश्च मुख्याः सुखमुत्तमं च।
श्रुत्वा शुभं काव्यमिदं महार्थं
प्राप्नोति सर्वां भुवि चार्थसिद्धिम् ॥ ६.१२८.१२४ ॥
കുടുംബ വൃദ്ധി, ധന-ധാന്യ വൃദ്ധി, ശ്രേഷ്ഠരായ സ്ത്രീകൾ, ഉത്തമ സുഖം; ഈ മംഗളവും മഹാർത്ഥവുമുള്ള കാവ്യം കേട്ട് മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ സകല കാര്യസിദ്ധിയും നേടുന്നു.
6.128.125
आयुष्यमारोग्यकरं यशस्यं
सौभ्रातृकं बुद्धिकरं शुभं च।
श्रोतव्यमेतन्नियमेन सद्भि-
राख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ ६.१२८.१२५ ॥
ഈ ആഖ്യാനം ആയുസ്സ്, ആരോഗ്യം, യശസ്സ്, സഹോദര ഐക്യം, ബുദ്ധി എന്നിവ നൽകുന്ന മംഗളമാണ്; ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സജ്ജനങ്ങൾ ഇത് നിയമപ്രകാരം കേൾക്കണം, ഇത് ഓജസ്സ് നൽകുന്നു.