వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.128.1
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः।
बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.१२८.१ ॥
కైకేయి ఆనందాన్ని పెంచిన భరతుడు, శిరసుపై అంజలి ఘటించి, సత్యపరాక్రమీ అయిన జ్యేష్ఠ సోదరుడు రాముడితో ఇలా పలికాడు.
6.128.2
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम।
तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम ॥ ६.१२८.२ ॥
నా తల్లి గౌరవం పొందింది; ఈ రాజ్యం నాకు ఇవ్వబడింది. నువ్వు నాకు ఇచ్చినట్లే, దానిని నీకే తిరిగి ఇస్తున్నాను.
6.128.3
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा।
किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ ६.१२८.३ ॥
ఒక బలమైన ఎద్దు ఒంటరిగా మోసే కాడలా, లేత దూడలాగా, ఈ భారీ భారాన్ని మోయగల సామర్థ్యం నాకు లేదు.
6.128.4
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्।
दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम् ॥ ६.१२८.४ ॥
గొప్ప నీటి వేగానికి తెగిన ఆనకట్టలా కారిపోతున్నది; ఈ రాజ్యం కాపాడని రంధ్రంతో, సరిగా కట్టబడనిదిగా నేను భావిస్తున్నాను.
6.128.5
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः।
नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम ॥ ६.१२८.५ ॥
గాడిద గుర్రం నడకను, కాకి హంస నడకను అనుసరించలేనట్లే, వీరా, శత్రుదమనా, నీ మార్గాన్ని అనుసరించే సామర్థ్యం నాకు లేదు.
6.128.6
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने।
महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान् ॥ ६.१२८.६ ॥
ప్రాంగణంలో నాటి పెంచిన చెట్టు, పెద్ద కాండం, కొమ్మలు కలిగి ఉన్నా, ఎక్కడానికి కష్టంగానే ఉంటుంది.
6.128.7
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्।
तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः ॥ ६.१२८.७ ॥
పూసినా ఫలాలను చూపకుండా అది ఎండిపోతుంది; దేనికోసం అది నాటబడిందో, దాని ప్రయోజనాన్ని అది పొందదు.
6.128.8
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि।
यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि ॥ ६.१२८.८ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఇది ఉపమానం; దీని అర్థాన్ని నీవు తెలుసుకోవాలి. ఓ నరేంద్రా, నీవు మా ప్రభువై ఉండి మమ్ములను పాలించకపోతే...
6.128.9
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव।
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.९ ॥
ఓ రాఘవా, ఈ రోజు ప్రపంచం నిన్ను అభిషిక్తునిగా చూడనివ్వు; మధ్యాహ్నంలో ప్రకాశించే సూర్యుని వలె.
6.128.10
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः।
मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च ॥ ६.१२८.१० ॥
వాద్యాల ధ్వనితో, మొలనూలు మరియు అందెల గలగలలతో, మధురమైన గానధ్వనులతో మేల్కొనుము; మళ్లీ శయనించుము.
6.128.11
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा।
तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय ॥ ६.१२८.११ ॥
చక్రం ఎంతవరకు తిరుగుతుందో, భూమి ఎంతవరకు ఉందో, అంతవరకు నీవు ఈ లోకానికి ప్రభువుగా ఉండు.
6.128.12
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः।
तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे ॥ ६.१२८.१२ ॥
భరతుని మాటలు విని, శత్రునగరాలను జయించిన రాముడు 'అలాగే' అని అంగీకరించి, శుభమైన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
6.128.13
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः।
सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन् ॥ ६.१२८.१३ ॥
అప్పుడు శత్రుఘ్నుని మాట ప్రకారం, నేర్పరులైన క్షురకులు, మృదువైన చేతులు, అతి వేగం కలవారు రాఘవుని (రాముని) చుట్టుముట్టారు.
6.128.14
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले।
सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे ॥ ६.१२८.१४ ॥
మొదట భరతుడు స్నానం చేసిన తర్వాత, మహాబలుడైన లక్ష్మణుడు, వానరేంద్రుడు సుగ్రీవుడు, రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుడు స్నానం చేసిన తర్వాత (ఇది జరిగింది).
6.128.15
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः।
महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन् ॥ ६.१२८.१५ ॥
జడలను శుభ్రం చేసి, స్నానం చేసి, విచిత్రమైన మాలలు, గంధలేపనాలు ధరించి, మహా విలువైన వస్త్రాలతో అక్కడ కాంతితో ప్రకాశిస్తూ నిలిచాడు.
6.128.16
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्।
लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ ६.१२८.१६ ॥
వీర్యవంతుడు, ఇక్ష్వాకు కులాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడు, శ్రీమంతుడు రాముని మరియు లక్ష్మణుని అలంకరణ పనులు కూడా చేయించాడు.
6.128.17
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः।
आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम् ॥ ६.१२८.१७ ॥
అప్పుడు దశరథుని భార్యలందరూ, మనస్వినులై, స్వయంగా సీతకు మనోహరమైన అలంకరణ చేశారు.
6.128.18
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्।
चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला ॥ ६.१२८.१८ ॥
అప్పుడు పుత్రవాత్సల్యం గల కౌసల్య సంతోషంతో, జాగ్రత్తగా, వానర పత్నులందరికీ చక్కని అలంకరణ చేసింది.
6.128.19
ततः शत्रुघ्नवचनात् सुमन्त्रो नाम सारथिः।
योजयित्वाभिचक्राम रथं सर्वाङ्गशोभनम् ॥ ६.१२८.१९ ॥
అప్పుడు శత్రుఘ్నుని మాట ప్రకారం సుమంత్రుడు అనే సారథి అన్ని అంగాలలోనూ అందమైన రథాన్ని పూన్చి ముందుకు తీసుకువచ్చాడు.
6.128.20
अग्न्यर्कामलसंकाशं दिव्यं दृष्ट्वा रथं स्थितम्।
आरुरोह महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.१२८.२० ॥
అగ్ని, సూర్యుల వలె నిర్మలమైన దివ్యరథం నిలిచి ఉండటం చూసి, మహాబాహువు, శత్రునగరాలను జయించే రాముడు దానిపై ఎక్కాడు.
6.128.21
सुग्रीवो हनुमांश्चैव महेन्द्रसदृशद्युती।
स्नातौ दिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुः शुभकुण्डलौ ॥ ६.१२८.२१ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన కాంతిగల సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు స్నానం చేసి, దివ్యమైన వస్త్రాలు ధరించి, అందమైన కుండలాలతో వెళ్ళారు.
6.128.22
सर्वाभरणजुष्टाश्च ययुस्ताः शुभकुण्डलाः।
सुग्रीवपत्न्यः सीता च द्रष्टुं नगरमुत्सुकाः ॥ ६.१२८.२२ ॥
అన్ని ఆభరణాలు ధరించిన, అందమైన కుండలాలు గల సుగ్రీవుని భార్యలు, సీత నగరాన్ని చూడాలని ఉత్సుకతతో వెళ్ళారు.
6.128.23
अयोध्यायां च सचिवा राज्ञो दशरथस्य च।
पुरोहितं पुरस्कृत्य मन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ ६.१२८.२३ ॥
అయోధ్యలో రాజు దశరథుని మంత్రులు పురోహితుని ముందుంచుకొని అర్థవంతమైన మంత్రాంగం చేశారు.
6.128.24
अशोको विजयश्चैव सिद्धार्थश्च समाहिताः।
मन्त्रयन् रामवृद्ध्यर्थमृद्ध्यर्थं नगरस्य च ॥ ६.१२८.२४ ॥
అశోకుడు, విజయుడు, సిద్ధార్థుడు శ్రద్ధగా రాముని అభివృద్ధికోసం, నగర శ్రేయస్సు కోసం మంత్రాంగం చేశారు.
6.128.25
सर्वमेवाभिषेकार्थं जयार्हस्य महात्मनः।
कर्तुमर्हथ रामस्य यद् यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ ६.१२८.२५ ॥
మహాత్ముడు, విజయానికి అర్హుడైన రాముని అభిషేకం కోసం మంగళకరంగా ఏది ఏది చేయదగినదో, అదంతా మీరు చేయాలి.
6.128.26
नगरान्निर्ययुस्तूर्णं रामदर्शनबुद्धयः ॥ ६.१२८.२६ ॥
రాముని దర్శించాలనే సంకల్పంతో వారు వెంటనే నగరం నుండి బయలుదేరారు.
6.128.27
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवानघः।
प्रययौ रथमास्थाय रामो नगरमुत्तमम् ॥ ६.१२८.२७ ॥
ఇంద్రునిలా నిష్కళంకుడైన రాముడు, పసుపు గుర్రాలు కట్టిన రథం ఎక్కి ఉత్తమ నగరానికి వెళ్లాడు.
6.128.28
जग्राह भरतो रश्मीन् शत्रुघ्नश्छत्रमाददे।
लक्ष्मणो व्यजनं तस्य मूर्ध्नि संवीजयंस्तदा ॥ ६.१२८.२८ ॥
భరతుడు పగ్గాలు పట్టుకున్నాడు, శత్రుఘ్నుడు గొడుగు పట్టుకున్నాడు, లక్ష్మణుడు అప్పుడు ఆయన తలపై విసనకర్రతో వీచసాగాడు.
6.128.29
श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः।
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः ॥ ६.१२८.२९ ॥
చుట్టూ నిలిచిన రాక్షసరాజు విభీషణుడు తెల్లని చామరాన్ని, చంద్రునిలా ప్రకాశించే మరొక చామరాన్ని పట్టుకున్నాడు.
6.128.30
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः।
स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः ॥ ६.१२८.३० ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో ఋషిసమూహాలు, దేవతలు, మరుద్గణాలు స్తుతిస్తున్న రాముని మధురమైన ధ్వని వినిపించింది.
6.128.31
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः ॥ ६.१२८.३१ ॥
అప్పుడు మహా తేజస్వి, వానర శ్రేష్ఠుడు సుగ్రీవుడు పర్వతాకారమైన శత్రుంజయ అనే గజంపై అధిరోహించాడు.
6.128.32
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः ॥ ६.१२८.३२ ॥
సర్వాభరణాలతో అలంకరించుకున్న వానరులు మానవ రూపం ధరించి తొమ్మిది వేల గజాలపై ఎక్కి వెళ్ళారు.
6.128.33
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम् ॥ ६.१२८.३३ ॥
శంఖధ్వనులు, దుందుభుల ఘోషలతో పురుషశ్రేష్ఠుడు భవనాలతో అలంకరించిన ఆ నగరం వైపు ముందుకు సాగాడు.
6.128.34
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्।
विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा ॥ ६.१२८.३४ ॥
ముందు నడుస్తున్న సైనికులతో వస్తున్న రాఘవుణ్ణి వారు చూశారు; తన శరీర కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, రథంపై అతిరథుడిలా ఉన్నాడు.
6.128.35
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः।
अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम् ॥ ६.१२८.३५ ॥
వారు కాకుత్స్థుని ఆశీర్వదించి, రాముని ప్రతిగౌరవం పొంది, సోదరులచే చుట్టబడిన ఆ మహాత్ముని వెంట నడిచారు.
6.128.36
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः।
श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ६.१२८.३६ ॥
మంత్రులు, బ్రాహ్మణులు, ప్రజలతో చుట్టబడిన రాముడు నక్షత్రాలతో కూడిన చంద్రునిలా తన కాంతితో ప్రకాశించాడు.
6.128.37
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः।
प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ ॥ ६.१२८.३७ ॥
ముందు నడిచేవారు చుట్టూ ఉండగా, తాళాలు, స్వస్తిక చిహ్నాలు చేతబట్టి, ఆనందంతో వాద్యాలు మోగిస్తూ, మంగళ ధ్వనులు చేస్తూ ఆయన వెళ్ళాడు.
6.128.38
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः।
नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः ॥ ६.१२८.३८ ॥
అక్షతలు, బంగారం, ఆవులు, కన్యలు, బ్రాహ్మణులతో కలిసి, చేతుల్లో మోదకాలు పట్టుకున్న పురుషులు రాముని ముందు నడిచారు.
6.128.39
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे।
वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.३९ ॥
రాముడు సుగ్రీవునితో స్నేహం, అనిలపుత్రుడైన హనుమంతుని ప్రభావం, వానరుల ఆ కార్యం గురించి మంత్రులకు వివరించాడు.
6.128.40
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः।
वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्।
विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम् ॥ ६.१२८.४० ॥
అది విని అయోధ్యా నగరవాసులు విస్మయం చెందారు. వానరుల ఆ కార్యాన్ని, రాక్షసుల ఆ బలాన్ని, విభీషణునితో కలయికను రాముడు మంత్రులకు వివరించాడు.
6.128.41
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः ॥ ६.१२८.४१ ॥
ఇవన్నీ చెప్పిన తేజస్వి రాముడు వానరులతో కలిసి, సంతోషంగా సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన అయోధ్యలో ప్రవేశించాడు.
6.128.42
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे।
ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम् ॥ ६.१२८.४२ ॥
అప్పుడు పౌరులు ప్రతి ఇంటిపై పతాకాలను ఎగురవేశారు; ఇక్ష్వాకు వంశీయులు నివసించిన రమణీయమైన తండ్రి గృహాన్ని రాముడు చేరాడు.
6.128.43
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्।
अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः ॥ ६.१२८.४३ ॥
అప్పుడు రాజకుమారుడు, రఘువంశానందుడు, ధర్మాత్ములలో శ్రేష్ఠుడైన భరతునితో అర్థయుక్తమైన మధుర వాక్కులతో పలికెను.
6.128.44
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ॥ ६.१२८.४४ ॥
తండ్రి మహాత్ముని భవనాన్ని చేరి ప్రవేశించి, కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయిలకు నమస్కరించి.
6.128.45
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्।
मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय ॥ ६.१२८.४५ ॥
నా ఆ శ్రేష్ఠమైన, అశోకవనం గల, ముత్యాలు వైడూర్యాలతో అలంకరించిన గొప్ప భవనాన్ని సుగ్రీవునికి సమర్పించు.
6.128.46
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः।
हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम् ॥ ६.१२८.४६ ॥
ఆయన ఆ మాటలు విని, సత్యపరాక్రముడైన భరతుడు సుగ్రీవుని చేయి పట్టుకొని ఆ భవనంలో ప్రవేశించాడు.
6.128.47
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च।
गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः ॥ ६.१२८.४७ ॥
తరువాత శత్రుఘ్నునిచే ప్రేరేపితులై, నూనె దీపాలను, మంచం పరుపులను తీసుకుని వేగంగా లోనికి ప్రవేశించారు.
6.128.48
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः।
अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो ॥ ६.१२८.४८ ॥
మహాతేజస్వి అయిన రాఘవుని తమ్ముడు సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ, రాముని అభిషేకం కోసం దూతలకు ఆజ్ఞాపించు.'
6.128.49
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्।
ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान् ॥ ६.१२८.४९ ॥
సుగ్రీవుడు వెంటనే నలుగురు వానరేంద్రులకు సర్వరత్నాలతో అలంకరించిన నాలుగు బంగారు కుండలను ఇచ్చాడు.
6.128.50
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्।
पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः ॥ ६.१२८.५० ॥
అలాగే, తెల్లవారుజామున, వానరులారా, నాలుగు సముద్రాల జలంతో నిండిన కుండలతో వేచి ఉండండి; అలాగే చేయండి.
6.128.51
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः।
उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः ॥ ६.१२८.५१ ॥
ఇలా చెప్పబడగానే, ఏనుగులతో సమానమైన ఆ మహాత్మ వానరులు గరుత్మంతుల వలె వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరారు.
6.128.52
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन् ॥ ६.१२८.५२ ॥
జాంబవంతుడు, హనుమంతుడు, వేగదర్శి అనే వానరుడు, ఋషభుడు కూడా నీటితో నిండిన కలశాలను తీసుకువచ్చారు.
6.128.53
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्।
पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत् ॥ ६.१२८.५३ ॥
ఐదు వందల నదుల జలాన్ని కుండలలో తెచ్చారు; తూర్పు సముద్రం నుండి నీటితో నిండిన ఒక కలశాన్ని కూడా తెచ్చారు.
6.128.54
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्।
ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत् ॥ ६.१२८.५४ ॥
బలసంపన్నుడైన సుషేణుడు, ఋషభుడు దక్షిణ సముద్రం నుండి త్వరగా జలాన్ని తెచ్చారు; అది సర్వరత్నాలతో అలంకరించబడినది.
6.128.55
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्।
गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात् ॥ ६.१२८.५५ ॥
ఎర్ర చందనం, కర్పూరంతో నిండిన బంగారు కుండను తీసుకుని గవయుడు పశ్చిమ మహాసముద్రం నుండి జలాన్ని తెచ్చాడు.
6.128.56
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः।
उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः ॥ ६.१२८.५६ ॥
మారుతి వంటి పరాక్రమవంతుడు రత్నకుంభంలో చల్లని జలాన్ని ఉత్తరం నుండి త్వరగా తెచ్చాడు; అతడు గరుత్మంతుడు, వాయువుల వేగంతో సమానుడు.
6.128.57
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः।
ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम् ॥ ६.१२८.५७ ॥
ఆ ధర్మాత్ముడైన అనిలుడు సర్వగుణ సంపన్నుడై జలాన్ని తెచ్చాడు. అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు తెచ్చిన ఆ జలాన్ని చూసి—
6.128.58
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह।
पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत् ॥ ६.१२८.५८ ॥
రాముని అభిషేకం కోసం శత్రుఘ్నుడు మంత్రులతో కలిసి శ్రేష్ఠ పురోహితునికి, సుహృత్తులకు తెలియజేశాడు.
6.128.59
ततः स प्रयतो वृद्धो वसिष्ठो ब्राह्मणैः सह।
रामं रत्नमये पीठे ससीतं संन्यवेशयत् ॥ ६.१२८.५९ ॥
అప్పుడు ఆ శుచియైన వృద్ధుడు వసిష్ఠుడు బ్రాహ్మణులతో కలిసి రాముని సీతతో సహా రత్నమయ పీఠంపై కూర్చోబెట్టాడు.
6.128.60
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः।
कात्यायनः सुयज्ञश्च गौतमो विजयस्तथा ॥ ६.१२८.६० ॥
వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, జాబాలి, కాశ్యపుడు, కాత్యాయనుడు, సుయజ్ఞుడు, గౌతముడు, విజయుడు కూడా అలాగే.
6.128.61
अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ६.१२८.६१ ॥
వసువులు సహస్రాక్షుడైన వాసవునికి అభిషేకం చేసినట్లు, వారు నరవ్యాఘ్రుడైన రాముడికి స్వచ్ఛమైన సుగంధ జలంతో అభిషేకం చేశారు.
6.128.62
ऋत्विग्भिर्ब्राह्मणैः पूर्वं कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा।
योधैश्चैवाभ्यषिञ्चस्ते सम्प्रहृष्टैः सनैगमैः ॥ ६.१२८.६२ ॥
మొదట ఋత్విజులు, బ్రాహ్మణులు, కన్యలు, మంత్రులు, యోధులు, సంతోషించిన పౌరులతో కలిసి మీకు అభిషేకం చేశారు.
6.128.63
सर्वौषधिरसैश्चापि दैवतैर्नभसि स्थितैः।
चतुर्भिर्लोकपालैश्च सर्वैर्देवैश्च संगतैः ॥ ६.१२८.६३ ॥
ఆకాశంలో నిలిచిన దేవతలు సర్వ ఔషధుల రసాలతో, నలుగురు లోకపాలురతో, కూడిన సమస్త దేవతలతో కలిసి కూడా అభిషేకం చేశారు.
6.128.64
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वं किरीटं रत्नशोभितम्।
अभिषिक्तः पुरा येन मनुस्तं दीप्ततेजसम् ॥ ६.१२८.६४ ॥
బ్రహ్మచే ముందుగా నిర్మితమైన, రత్నాలతో శోభించే ఆ కిరీటం; దాని చేత పూర్వం తేజోవంతుడైన మనువు అభిషేకించబడ్డాడు.
6.128.65
तस्यान्ववाये राजानः क्रमाद् येनाभिषेचिताः।
सभायां हेमक्लृप्तायां शोभितायां महाधनैः ॥ ६.१२८.६५ ॥
ఆయన వంశంలో రాజులు క్రమంగా దేనితో అభిషేకించబడ్డారో, ఆ బంగారంతో కల్పించబడి మహాధనాలతో శోభించిన సభలో.
6.128.66
रत्नैर्नानाविधैश्चैव चित्रितायां सुशोभनैः।
नानारत्नमये पीठे कल्पयित्वा यथाविधि ॥ ६.१२८.६६ ॥
నానావిధ రత్నాలతో చిత్రితమైన, అతి శోభనమైన ఆ సభలో, అనేక రత్నాలతో చేసిన పీఠాన్ని విధిప్రకారం అమర్చి.
6.128.67
किरीटेन ततः पश्चाद् वसिष्ठेन महात्मना।
ऋत्विग्भिर्भूषणैश्चैव समयोक्ष्यत राघवः ॥ ६.१२८.६७ ॥
తరువాత మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు ఋత్విజులతో కలిసి కిరీటంతో, ఆభరణాలతో రాఘవుని అభిషేకించాడు.
6.128.68
छत्रं तस्य च जग्राह शत्रुघ्नः पाण्डुरं शुभम्।
श्वेतं च वालव्यजनं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.१२८.६८ ॥
శత్రుఘ్నుడు ఆయనకు తెల్లని శుభకరమైన గొడుగును పట్టాడు; వానరేశ్వరుడు సుగ్రీవుడు తెల్లని చామరాన్ని వీచాడు.
6.128.69
अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम् ॥ ६.१२८.६९ ॥
చంద్రునిలా ప్రకాశించే రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుడు, నూరు కమలాలతో ప్రకాశించే బంగారు మాలను తీసుకున్నాడు.
6.128.70
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः।
सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम् ॥ ६.१२८.७० ॥
ఇంద్రుని ప్రేరణతో వాయుదేవుడు సర్వరత్నాలతో కూడినదీ, మణులతో అలంకరించబడినదీ అయిన వస్తువును రాఘవునికి ఇచ్చాడు.
6.128.71
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः।
प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ६.१२८.७१ ॥
ఇంద్రుని ప్రేరణతో ముత్యాల హారాన్ని నరేంద్రునికి ఇచ్చాడు. దేవతలు, గంధర్వులు గానం చేశారు; అప్సరసల గణాలు నృత్యం చేశాయి.
6.128.72
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः।
भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः ॥ ६.१२८.७२ ॥
ఆ సమయంలో ధీమంతుడైన రాముని అభిషేకానికి తగినట్లు భూమి పంటలతో నిండింది, చెట్లు ఫలాలతో వంగాయి.
6.128.73
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे।
सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥ ६.१२८.७३ ॥
రాఘవుని ఉత్సవంలో సుగంధ పుష్పాలు విరిశాయి. వందవేల గుర్రాలు, పాలిచ్చే ఆవులు, ఇతర గోవులు కూడా (ఇవ్వబడ్డాయి).
6.128.74
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः।
त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥ ६.१२८.७४ ॥
మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడు ముందుగా ద్విజులకు వందల కొద్దీ ఎద్దులను ఇచ్చాడు. తరువాత బ్రాహ్మణులకు ముప్పై కోట్ల బంగారాన్ని ఇచ్చాడు.
6.128.75
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः।
अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम् ॥ ६.१२८.७५ ॥
రాఘవుడు వివిధ ఆభరణాలు, అమూల్యమైన వస్త్రాలు ఇచ్చాడు; సూర్యకిరణాల వంటి బంగారు, మణులతో కూడిన రూపం గల (వస్తువునూ).
6.128.76
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः।
वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते ॥ ६.१२८.७६ ॥
మనుజాధిపతి సుగ్రీవునికి ఒక దివ్య మాలను ఇచ్చాడు. వైడూర్యంతో చేసిన, చిత్రవర్ణమైన, చంద్రకిరణాలతో అలంకరించబడిన (వస్తువులనూ).
6.128.77
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ।
मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम् ॥ ६.१२८.७७ ॥
ధైర్యవంతుడు వాలి కుమారుడు అంగదునికి అంగదం (భుజకీర్తి) ఇచ్చాడు; శ్రేష్ఠమైన మణులతో కూడిన, అనుపమమైన ముత్యాల హారాన్నీ (ఇచ్చాడు).
6.128.78
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्।
अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च ॥ ६.१२८.७८ ॥
రాముడు సీతకు చంద్రకిరణాల వంటి కాంతి గల (ఆభరణాన్ని) ఇచ్చాడు; నిర్మలమైన, దివ్యమైన రెండు వస్త్రాలు, శుభకరమైన ఆభరణాలూ ఇచ్చాడు.
6.128.79
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे।
अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी ॥ ६.१२८.७९ ॥
వైదేహి వారిని చూస్తూ, తన కంఠం నుండి హారాన్ని తీసి వాయుపుత్రునికి ఇచ్చింది, జనకనందిని.
6.128.80
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः।
तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ॥ ६.१२८.८० ॥
ఆమె వానరులందరినీ, భర్తనూ మళ్ళీ మళ్ళీ చూసింది; సంకేతాలు తెలిసినవాడు ఆమెను చూసి జనకాత్మజతో మాట్లాడాడు.
6.128.81
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि।
अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा ॥ ६.१२८.८१ ॥
ఓ సుభగా, నీవు ఎవరిపై సంతోషంగా ఉన్నావో వారికి ఆ హారాన్ని ఇవ్వు, భామినీ. అప్పుడు ఆ నల్లకన్నుల స్త్రీ ఆ హారాన్ని వాయుపుత్రునికి ఇచ్చింది.
6.128.82
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः।
पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा ॥ ६.१२८.८२ ॥
తేజస్సు, ధైర్యం, యశస్సు, నేర్పు, సామర్థ్యం, వినయం, నీతి, పౌరుషం, పరాక్రమం, బుద్ధి—ఇవన్నీ ఎవరిలో ఎల్లప్పుడూ ఉంటాయో (వాడు ఇతడే).
6.128.83
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः।
चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः ॥ ६.१२८.८३ ॥
చంద్రకాంతి రాశిలా తెల్లని ఆ హారంతో వానర శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, తెల్లని మేఘంతో పర్వతం వలె ప్రకాశించాడు.
6.128.84
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः।
वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः ॥ ६.१२८.८४ ॥
వృద్ధులైన వానరులందరూ, ఇతర ఉత్తమ వానరులూ వస్త్రాలతో, ఆభరణాలతో తగిన విధంగా సత్కరించబడ్డారు.
6.128.85
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा।
सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.१२८.८५ ॥
విభీషణుడు, తరువాత సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు, అలాగే వానర ప్రముఖులందరూ—అనాయాస కర్మ చేసే రాముని చేత (గౌరవించబడ్డారు).
6.128.86
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥ ६.१२८.८६ ॥
తగిన విధంగా సత్కరించబడిన వారందరూ, కోరిన వస్తువులు, పుష్కలమైన రత్నాలతో, సంతోష మనస్సుతో వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లారు.
6.128.87
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः।
सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः ॥ ६.१२८.८७ ॥
తరువాత శత్రుభయంకరుడైన భూపతి (రాముడు), ద్వివిదునికి, మైందునికి, నీలునికి కోరిన వస్తువులన్నీ చూసి ఇచ్చాడు.
6.128.88
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः।
विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन् ॥ ६.१२८.८८ ॥
మహాత్ములైన ఆ వానర ఋషభులు అందరినీ చూసి, రాజాధిరాజు పంపగా కిష్కింధకు వచ్చారు.
6.128.89
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्।
पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम् ॥ ६.१२८.८९ ॥
వానర శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు రాముని అభిషేకాన్ని చూసి, రాముని చేత సత్కరించబడి కిష్కింధ నగరంలో ప్రవేశించాడు.
6.128.90
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः।
लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः ॥ ६.१२८.९० ॥
ధర్మాత్ముడు, మహాయశస్వి అయిన విభీషణుడు కూడా ఆ రాక్షస ఋషభులతో కలిసి, కులధనాన్ని పొంది, రాజుగా లంకకు వెళ్లాడు.
6.128.91
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः।
राघवः परमोदारः शशास परया मुदा।
उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ६.१२८.९१ ॥
సమస్త రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, శత్రువులను సంహరించిన మహాయశస్వి, అత్యంత ఉదారుడైన రాఘవుడు పరమానందంతో పాలించాడు. ధర్మజ్ఞుడు, ధర్మప్రియుడు అయిన రాముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.128.92
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां
गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन।
तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या
तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व ॥ ६.१२८.९२ ॥
ధర్మజ్ఞుడా, నాతో కలిసి ఈ భూమిలో నిలబడు; పూర్వ రాజులు బలంతో నివసించిన ఈ భూమిని. తండ్రులు నాతో సమానంగా ధరించిన ఆ యౌవరాజ్య భారాన్ని నీవు వహించు.
6.128.93
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो
यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्।
नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये
ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा ॥ ६.१२८.९३ ॥
పూర్తి మనస్సుతో పదే పదే వేడుకొన్నప్పటికీ సౌమిత్రి యౌవరాజ్య భారాన్ని అంగీకరించనప్పుడు, ఆ మహాత్ముడు భరతుని యౌవరాజ్యంపై అభిషేకించాడు.
6.128.94
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः ॥ ६.१२८.९४ ॥
రాజకుమారుడు పుండరీక, అశ్వమేధ యాగాలతో, వాజపేయ యాగంతో పదే పదే, ఇతర వివిధ యజ్ఞాలతో యజ్ఞం చేశాడు.
6.128.95
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः।
शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ ६.१२८.९५ ॥
పదివేల సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని పొంది, రాఘవుడు వందల అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు; అందులో ఉత్తమ అశ్వాలు, విస్తారమైన దక్షిణలు ఇచ్చాడు.
6.128.96
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्।
लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ ६.१२८.९६ ॥
మోకాళ్ల వరకు వ్రేలాడే బాహువులు, విశాల వక్షస్థలం కలిగిన ప్రతాపవంతుడైన రాముడు, లక్ష్మణుని అనుచరుడిగా ఈ భూమిని పాలించాడు.
6.128.97
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्।
ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥ ६.१२८.९७ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాఘవుడు అనుపమమైన రాజ్యాన్ని పొంది, మిత్రులు, జ్ఞాతులు, బంధువులతో కలిసి అనేక విధాల యజ్ఞాలు చేశాడు.
6.128.98
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्।
न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.९८ ॥
రాముడు రాజ్యం పాలిస్తున్నప్పుడు విధవలు విలపించలేదు; క్రూర మృగాల వల్ల భయం లేదు, రోగాల వల్ల భయమూ లేదు.
6.128.99
निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थं कश्चिदस्पृशत्।
न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥ ६.१२८.९९ ॥
లోకం దొంగలు లేనిదయ్యింది; ఎవరికీ అనర్థం కలగలేదు; వృద్ధులు బాలుర ప్రేతకార్యాలు చేయవలసి రాలేదు.
6.128.100
सर्वं मुदितमेवासीत् सर्वो धर्मपरोऽभवत्।
राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ ६.१२८.१०० ॥
అంతా ఆనందమయంగా ఉండింది; అందరూ ధర్మపరులయ్యారు; రాముణ్ణే చూస్తూ ఒకరినొకరు హింసించుకోలేదు.
6.128.101
आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः।
निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०१ ॥
రాముడు రాజ్యం పాలిస్తున్నప్పుడు ప్రజలు వేల సంవత్సరాలు జీవించారు; వేల మంది కుమారులను కలిగి ఉన్నారు; రోగం, శోకం లేకుండా ఉన్నారు.
6.128.102
रामो रामो राम इति प्रजानामभवन् कथाः।
रामभूतं जगदभूद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ ६.१२८.१०२ ॥
"రామా, రామా, రామా" అన్నదే ప్రజల మాటలయ్యాయి; రాముడు రాజ్యం పాలిస్తున్నప్పుడు లోకం రామమయమైంది.
6.128.103
नित्यमूला नित्यफलास्तरवस्तत्र पुष्पिताः।
कामवर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥ ६.१२८.१०३ ॥
అక్కడి చెట్లకు శాశ్వత వేర్లు ఉండేవి, వాటికి ఎల్లప్పుడూ ఫలాలు ఉండేవి, అవి పూలతో విరబూసేవి. మేఘం కోరిన విధంగా వర్షించేది, గాలి సుఖకరమైన స్పర్శతో వీచేది.
6.128.104
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः।
स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव कर्मभिः ॥ ६.१२८.१०४ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు లోభం లేకుండా తమ తమ కర్మలలో నిమగ్నమై, తమ కర్మలతోనే తృప్తిగా ఉన్నారు.
6.128.105
आसन् प्रजा धर्मपरा रामे शासति नानृताः।
सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ ६.१२८.१०५ ॥
రాముడు పాలిస్తున్నప్పుడు ప్రజలు ధర్మపరులై ఉండేవారు; అసత్యం పలికేవారు ఎవరూ లేరు. అందరూ శుభలక్షణాలతో కూడినవారై, అందరూ ధర్మానికి అంకితమైనవారై ఉన్నారు.
6.128.106
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान् रामो राज्यमकारयत् ॥ ६.१२८.१०६ ॥
శ్రీమంతుడైన రాముడు తన సోదరులతో కలిసి పదకొండువేల సంవత్సరాలు రాజ్యం పాలించాడు.
6.128.107
धर्म्यं यशस्यमायुष्यं राज्ञां च विजयावहम्।
आदिकाव्यमिदं चार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.१०७ ॥
ఇది పూర్వం వాల్మీకిచే రచించబడిన ఆర్ష ఆదికావ్యం; ఇది ధర్మానుకూలమైనది, కీర్తిని, దీర్ఘాయువును, రాజులకు విజయాన్ని ఇచ్చేది.
6.128.108
यः शृणोति सदा लोके नरः पापात् प्रमुच्यते।
पुत्रकामश्च पुत्रान् वै धनकामो धनानि च ॥ ६.१२८.१०८ ॥
ఈ లోకంలో ఎవరు ఎల్లప్పుడూ దీనిని వింటారో ఆ మనిషి పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు; పుత్రులను కోరేవాడు పుత్రులను, ధనాన్ని కోరేవాడు ధనాన్ని పొందుతాడు.
6.128.109
लभते मनुजो लोके श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
महीं विजयते राजा रिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ॥ ६.१२८.१०९ ॥
లోకంలో మనిషి రాముని పట్టాభిషేకాన్ని విన్నప్పుడు (ఫలాన్ని) పొందుతాడు; రాజు భూమిని జయిస్తాడు, శత్రువులను కూడా అధిగమిస్తాడు.
6.128.110
राघवेण यथा माता सुमित्रा लक्ष्मणेन च।
भरतेन च कैकेयी जीवपुत्रास्तथा स्त्रियः ॥ ६.१२८.११० ॥
రాఘవుని వల్ల తల్లి సుమిత్ర, లక్ష్మణుని వల్ల, భరతుని వల్ల కైకేయి, జీవించి ఉన్న కుమారులతో (సుఖంగా ఉంటారు); అలాగే స్త్రీలు కూడా ఉంటారు.
6.128.111
भविष्यन्ति सदानन्दाः पुत्रपौत्रसमन्विताः।
श्रुत्वा रामायणमिदं दीर्घमायुश्च विन्दति ॥ ६.१२८.१११ ॥
ఈ రామాయణాన్ని విని, కుమారులు, మనుమలతో కూడి ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు; దీర్ఘాయువును పొందుతారు.
6.128.112
रामस्य विजयं चेमं सर्वमक्लिष्टकर्मणः।
शृणोति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ॥ ६.१२८.११२ ॥
అనాయాసంగా కర్మలు చేసిన రాముని ఈ విజయాన్నంతా, పూర్వం వాల్మీకి రచించిన ఈ కావ్యాన్ని ఎవరు వింటారో—
6.128.113
श्रद्दधानो जितक्रोधो दुर्गाण्यतितरत्यसौ।
समागम्य प्रवासान्ते रमन्ते सह बान्धवैः ॥ ६.१२८.११३ ॥
శ్రద్ధ కలిగి, కోపాన్ని జయించినవాడు ఆ కష్టాలను దాటుతాడు; ప్రవాసం ముగిసిన తర్వాత బంధువులతో కలిసి ఆనందిస్తారు.
6.128.114
शृण्वन्ति य इदं काव्यं पुरा वाल्मीकिना कृतम्।
ते प्रार्थितान् वरान् सर्वान् प्राप्नुवन्तीह राघवात् ॥ ६.१२८.११४ ॥
పూర్వం వాల్మీకి రచించిన ఈ కావ్యాన్ని వినేవారు, ఇక్కడ రాఘవుని నుండి తాము కోరిన వరాలన్నింటినీ పొందుతారు.
6.128.115
श्रवणेन सुराः सर्वे प्रीयन्ते सम्प्रशृण्वताम्।
विनायकाश्च शाम्यन्ति गृहे तिष्ठन्ति यस्य वै ॥ ६.१२८.११५ ॥
ఇది శ్రద్ధగా వినేవారిపై దేవతలందరూ ప్రసన్నులవుతారు; ఎవరి ఇంట్లో ఇది ఉంటుందో, అక్కడ విఘ్నకారక శక్తులు శాంతిస్తాయి.
6.128.116
विजयेत महीं राजा प्रवासी स्वस्तिमान् भवेत्।
स्त्रियो रजस्वलाः श्रुत्वा पुत्रान् सूयुरनुत्तमान् ॥ ६.१२८.११६ ॥
రాజు భూమిని జయించుగాక; ప్రవాసి క్షేమంగా ఉండుగాక; రజస్వల స్త్రీలు దీనిని విని అత్యుత్తమ పుత్రులను కందురుగాక.
6.128.117
पूजयंश्च पठंश्चैनमितिहासं पुरातनम्।
सर्वपापैः प्रमुच्येत दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६.१२८.११७ ॥
ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని గౌరవిస్తూ పఠించేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; దీర్ఘాయువును పొందుతాడు.
6.128.118
प्रणम्य शिरसा नित्यं श्रोतव्यं क्षत्रियैर्द्विजात्।
ऐश्वर्यं पुत्रलाभश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६.१२८.११८ ॥
శిరసు వంచి నమస్కరించి, క్షత్రియులు, బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ దీనిని వినాలి; ఐశ్వర్యం, పుత్రలాభం కలుగుతాయి, సందేహం లేదు.
6.128.119
रामायणमिदं कृत्स्नं शृण्वतः पठतः सदा।
प्रीयते सततं रामः स हि विष्णुः सनातनः ॥ ६.१२८.११९ ॥
ఈ సమగ్ర రామాయణాన్ని వినేవారిపై, పఠించేవారిపై రాముడు ఎల్లప్పుడూ నిరంతరం ప్రసన్నుడవుతాడు; ఆయనే సనాతనుడైన విష్ణువు.
6.128.120
आदिदेवो महाबाहुर्हरिर्नारायणः प्रभुः।
साक्षाद् रामो रघुश्रेष्ठः शेषो लक्ष्मण उच्यते ॥ ६.१२८.१२० ॥
ఆదిదేవుడు, మహాబాహువు, హరి, నారాయణుడు, ప్రభువు — ప్రత్యక్షంగా రఘుశ్రేష్ఠుడైన రాముడే; శేషుడు లక్ష్మణుడని చెప్పబడుతాడు.
6.128.121
एवमेतत् पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ६.१२८.१२१ ॥
ఇలా ఇది పూర్వకాలపు వృత్తాంతం; మీకు శుభం కలుగుగాక. నిశ్చింతగా దీనిని పఠించండి; విష్ణువు బలం వర్ధిల్లుగాక.
6.128.122
देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहणाच्छ्रवणात् तथा।
रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरः सदा ॥ ६.१२८.१२२ ॥
గ్రహించడం, వినడం వల్ల దేవతలందరూ సంతోషిస్తారు; రామాయణ శ్రవణంలో పితరులు ఎల్లప్పుడూ తృప్తి చెందుతారు.
6.128.123
भक्त्या रामस्य ये चेमां संहितामृषिणा कृताम्।
ये लिखन्तीह च नरास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे ॥ ६.१२८.१२३ ॥
భక్తితో రాముని కోసం, ఋషి రచించిన ఈ సంహితను ఇక్కడ వ్రాసే మానవులకు స్వర్గంలో నివాసం ఉంటుంది.
6.128.124
कुटुम्बवृद्धिं धनधान्यवृद्धिं
स्त्रियश्च मुख्याः सुखमुत्तमं च।
श्रुत्वा शुभं काव्यमिदं महार्थं
प्राप्नोति सर्वां भुवि चार्थसिद्धिम् ॥ ६.१२८.१२४ ॥
కుటుంబ వృద్ధి, ధన-ధాన్య వృద్ధి, ఉత్తమ స్త్రీలు, శ్రేష్ఠ సుఖం; ఈ శుభమైన, మహార్థ కావ్యాన్ని విని మనిషి భూమిపై సమస్త కార్యసిద్ధిని పొందుతాడు.
6.128.125
आयुष्यमारोग्यकरं यशस्यं
सौभ्रातृकं बुद्धिकरं शुभं च।
श्रोतव्यमेतन्नियमेन सद्भि-
राख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ ६.१२८.१२५ ॥
ఈ ఆఖ్యానం ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని, కీర్తిని, సోదర ఐక్యతను, బుద్ధిని ప్రసాదించే శుభమైనది; సమృద్ధిని కోరే సజ్జనులు దీనిని నియమంగా వినాలి, ఇది బలాన్ని ఇస్తుంది.