Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.13

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

6.13.1

रावणं क्रुद्धमाज्ञाय महापार्श्वो महाबलः।
मुहूर्तमनुसंचिन्त्य प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.१३.१ ॥

रावण क्रुद्ध झाला आहे हे जाणून महाबली महापार्श्वाने क्षणभर विचार केला आणि हात जोडून हे वचन म्हटले.

6.13.2

यः खल्वपि वनं प्राप्य मृगव्यालनिषेवितम्।
न पिबेन्मधु सम्प्राप्य स नरो बालिशो भवेत् ॥ ६.१३.२ ॥

मृग आणि हिंस्र प्राण्यांनी भरलेल्या वनात पोहोचून मध मिळाला तरी जो पीत नाही, तो निश्चितच मूर्ख ठरतो.

6.13.3

ईश्वरस्येश्वरः कोऽस्ति तव शत्रुनिबर्हण।
रमस्व सह वैदेह्या शत्रूनाक्रम्य मूर्धसु ॥ ६.१३.३ ॥

हे शत्रुसंहारका! तुझ्यापेक्षा मोठा ईश्वर कोण आहे? शत्रूंना मस्तकावर पायदळी तुडवून वैदेहीसह रमावे.

6.13.4

बलात् कुक्कुटवृत्तेन प्रवर्तस्व महाबल।
आक्रम्याक्रम्य सीतां वै तां भुङ्क्ष्व च रमस्व च ॥ ६.१३.४ ॥

हे महाबली! बळाने, कोंबड्याप्रमाणे वारंवार आक्रमण करून वागा. सीतेला वारंवार बळाने जिंकून तिचा उपभोग घ्या आणि तिच्यासह रमा.

6.13.5

लब्धकामस्य ते पश्चादागमिष्यति किं भयम्।
प्राप्तमप्राप्तकालं वा सर्वं प्रतिविधास्यसे ॥ ६.१३.५ ॥

तुझी इच्छा पूर्ण झाल्यावर तुला पुढे कोणता भय येईल? जे आले आहे किंवा अजून आले नाही, त्या सर्वाचा तू प्रतिकार करशील.

6.13.6

कुम्भकर्णः सहास्माभिरिन्द्रजिच्च महाबलः।
प्रतिषेधयितुं शक्तौ सवज्रमपि वज्रिणम् ॥ ६.१३.६ ॥

कुंभकर्ण आणि आमच्यासह महाबली इंद्रजित हे वज्रधारी इंद्राला त्याच्या वज्रासहित रोखण्यास समर्थ आहेत.

6.13.7

उपप्रदानं सान्त्वं वा भेदं वा कुशलैः कृतम्।
समतिक्रम्य दण्डेन सिद्धिमर्थेषु रोचये ॥ ६.१३.७ ॥

उपहार, सांत्वन किंवा भेद—कुशल लोकांनी केलेले असले तरी—त्यांच्या पलीकडे जाऊन दंडाने कार्यसिद्धी मिळवणे मला योग्य वाटते.

6.13.8

इह प्राप्तान् वयं सर्वाञ्छत्रूंस्तव महाबल।
वशे शस्त्रप्रतापेन करिष्यामो न संशयः ॥ ६.१३.८ ॥

हे महाबला, येथे आलेल्या तुझ्या सर्व शत्रूंना आम्ही शस्त्रांच्या प्रतापाने वश करू; यात संशय नाही.

6.13.9

एवमुक्तस्तदा राजा महापार्श्वेन रावणः।
तस्य सम्पूजयन् वाक्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१३.९ ॥

महापार्श्वाने असे सांगितल्यावर राजा रावण त्याच्या बोलण्याचा सन्मान करत हे वचन बोलला.

6.13.10

महापार्श्व निबोध त्वं रहस्यं किंचिदात्मनः।
चिरवृत्तं तदाख्यास्ये यदवाप्तं पुरा मया ॥ ६.१३.१० ॥

हे महापार्श्वा, तू माझे काही गुपित ऐक; पूर्वी माझ्याबाबत घडलेली ती दीर्घकाळची घटना मी सांगतो.

6.13.11

पितामहस्य भवनं गच्छन्तीं पुञ्जिकस्थलाम्।
चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ॥ ६.१३.११ ॥

पितामहाच्या (ब्रह्मदेवाच्या) भवनाकडे जाणारी पुञ्जिकस्थला आकाशात अग्निज्वालेसारखी तेजस्वी झालेली मी पाहिली.

6.13.12

सा प्रसह्य मया भुक्ता कृता विवसना ततः।
स्वयम्भूभवनं प्राप्ता लोलिता नलिनी यथा ॥ ६.१३.१२ ॥

मी बलात्काराने तिचा उपभोग घेतला आणि तिला वस्त्रहीन केले; मग ती स्वयंभूच्या (ब्रह्मदेवाच्या) भवनात पोहोचली, वार्‍याने हलवलेल्या कमळिनीसारखी.

6.13.13

तच्च तस्य तथा मन्ये ज्ञातमासीन्महात्मनः।
अथ संकुपितो वेधा मामिदं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.१३.१३ ॥

मला वाटते की त्या महात्म्याला ते असेच ठाऊक होते. मग अत्यंत संतप्त झालेले ब्रह्मदेव मला हे शब्द म्हणाले.

6.13.14

अद्यप्रभृति यामन्यां बलान्नारीं गमिष्यसि।
तदा ते शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः ॥ ६.१३.१४ ॥

आजपासून जर तू बळजबरीने दुसऱ्या कोणत्याही स्त्रीकडे जाशील, तर तेव्हा तुझे मस्तक शंभर तुकडे होऊन फुटेल, यात संशय नाही.

6.13.15

इत्यहं तस्य शापस्य भीतः प्रसभमेव ताम्।
नारोहये बलात् सीतां वैदेहीं शयने शुभे ॥ ६.१३.१५ ॥

अशा प्रकारे त्याच्या शापाला भिऊन मी त्या वैदेही सीतेला बळजबरीने त्या सुंदर शय्येवर चढवले नाही.

6.13.16

सागरस्येव मे वेगो मारुतस्येव मे गतिः।
नैतद् दाशरथिर्वेद ह्यासादयति तेन माम् ॥ ६.१३.१६ ॥

माझा वेग सागरासारखा आहे आणि माझी गती वाऱ्यासारखी आहे. दशरथपुत्र हे जाणत नाही, म्हणून तो माझ्याजवळ येत आहे.

6.13.17

को हि सिंहमिवासीनं सुप्तं गिरिगुहाशये।
क्रुद्धं मृत्युमिवासीनं प्रबोधयितुमिच्छति ॥ ६.१३.१७ ॥

डोंगराच्या गुहेत निजलेल्या सिंहासारखा बसलेल्याला, किंवा क्रुद्ध मृत्यूसारख्या बसलेल्याला, कोण जागे करू इच्छील?

6.13.18

न मत्तो निर्गतान् बाणान् द्विजिह्वान् पन्नगानिव।
रामः पश्यति संग्रामे तेन मामभिगच्छति ॥ ६.१३.१८ ॥

युद्धात माझ्यातून सुटणारे द्विजिह्व सर्पांसारखे बाण राम पाहत नाही; म्हणूनच तो माझ्याजवळ येत आहे.

6.13.19

क्षिप्रं वज्रसमैर्बाणैः शतधा कार्मुकच्युतैः।
राममादीपयिष्यामि उल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ६.१३.१९ ॥

धनुष्यातून सुटणाऱ्या वज्रासारख्या बाणांनी लवकरच शंभर प्रकारे रामाला, मशालींनी हत्तीला जाळावे तसे, मी जाळून टाकीन.

6.13.20

तच्चास्य बलमादास्ये बलेन महता वृतः।
उदितः सविता काले नक्षत्राणां प्रभामिव ॥ ६.१३.२० ॥

त्याच्या सैन्याला मी मोठ्या सैन्याने वेढून ताब्यात घेईन, वेळी उगवलेला सूर्य ताऱ्यांचे तेज हरण करतो तसे.

6.13.21

न वासवेनापि सहस्रचक्षुषा
युधास्मि शक्यो वरुणेन वा पुनः।
मया त्वियं बाहुबलेन निर्जिता
पुरा पुरी वैश्रवणेन पालिता ॥ ६.१३.२१ ॥

हजार नेत्र असलेला वासव किंवा वरुण यांच्याकडूनही युद्धात मी जिंकला जाऊ शकत नाही. पूर्वी वैश्रवणाने पालन केलेली ही नगरी मात्र मी बाहुबलाने जिंकली आहे.