ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यं
स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि।
विभीषणो राक्षसराजमुख्य-
मुवाच वाक्यं हितमर्थयुक्तम् ॥ ६.१४.१ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಗರ್ಜನೆಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ವಿಭೀಷಣನು ರಾಕ್ಷಸರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹಿತಕರವೂ ಅರ್ಥಯುಕ್ತವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.14.2
वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि-
श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः।
पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः
सीतामहाहिस्तव केन राजन् ॥ ६.१४.२ ॥
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತೋಳುಗಳ ನಡುವೆ ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ, ಚಿಂತೆಯೆಂಬ ವಿಷವುಳ್ಳ, ನಗುವಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೋರೆಗಳುಳ್ಳ, ಐದು ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಐದು ತಲೆಯ ಈ ಮಹಾ ಸರ್ಪ ಸೀತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಂಧಿಸಿದಳು?
6.14.3
यावन्न लङ्कां समभिद्रवन्ति
बलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः।
दंष्ट्रायुधाश्चैव नखायुधाश्च
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.३ ॥
ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತೆ ದೊಡ್ಡವರಾದ, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳನ್ನೇ ಆಯುಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರರು ಲಂಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ಮೊದಲೇ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
6.14.4
यावन्न गृह्णन्ति शिरांसि बाणा
रामेरिता राक्षसपुंगवानाम्।
वज्रोपमा वायुसमानवेगाः
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.४ ॥
ರಾಮನಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಜ್ರಸದೃಶ ಮತ್ತು ವಾಯುವೇಗದ ಬಾಣಗಳು ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
6.14.5
न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजं-
स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा।
निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः
स्थातुं समर्था युधि राघवस्य ॥ ६.१४.५ ॥
ರಾಜನೇ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ, ನಿಕುಂಭ ಮತ್ತು ಕುಂಭ, ಅತಿಕಾಯ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ.
6.14.6
जीवंस्तु रामस्य न मोक्ष्यसे त्वं
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः।
न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो-
र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥ ६.१४.६ ॥
ರಾಮನು ಜೀವಂತನಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರೆ; ಸೂರ್ಯನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದರೂ, ಮರುತ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದರೂ, ಇಂದ್ರನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ, ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಅಡಗಿದ್ದರೂ, ಆಕಾಶಕ್ಕೋ ಪಾತಾಳಕ್ಕೋ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೂ ಸರಿ.
6.14.7
निशम्य वाक्यं तु विभीषणस्य
ततः प्रहस्तो वचनं बभाषे।
न नो भयं विद्म न दैवतेभ्यो
न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित् ॥ ६.१४.७ ॥
ವಿಭೀಷಣನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳಿಂದಾಗಲಿ, ದಾನವರಿಂದಾಗಲಿ, ಎಂದಾದರೂ ನಮಗೆ ಭಯವಿದೆಯೆಂದು ನಾವು ಅರಿಯೆವು.
6.14.8
न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो
भयं न संख्ये पतगोरगेभ्यः।
कथं नु रामाद् भविता भयं नो
नरेन्द्रपुत्रात् समरे कदाचित् ॥ ६.१४.८ ॥
ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಮಹಾನಾಗರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಮನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎಂದಾದರೂ ಭಯ ಹೇಗಾಗುವುದು?
6.14.9
प्रहस्तवाक्यं त्वहितं निशम्य
विभीषणो राजहितानुकाङ्क्षी।
ततो महार्थं वचनं बभाषे
धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥ ६.१४.९ ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನ ಹಾನಿಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿದ ವಿಭೀಷಣನು, ಧರ್ಮ ಅರ್ಥ ಕಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಆಗ ಮಹಾ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.14.10
प्रहस्त राजा च महोदरश्च
त्वं कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम्।
ब्रवीत रामं प्रति तन्न शक्यं
यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥ ६.१४.१० ॥
ಓ ಪ್ರಹಸ್ತ! ರಾಜನು, ಮಹೋದರನು, ನೀನು, ಕುಂಭಕರ್ಣನು — ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿ; ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಧರ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ.
6.14.11
वधस्तु रामस्य मया त्वया च
प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा।
कथं भवेदर्थविशारदस्य
महार्णवं तर्तुमिवाप्लवस्य ॥ ६.१४.११ ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನೇ, ರಾಮನ ವಧೆ ನನ್ನಿಂದ, ನಿನ್ನಿಂದ, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದಲೂ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ತೆಪ್ಪವಿಲ್ಲದವನು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲಾರನಂತೆ.
6.14.12
धर्मप्रधानस्य महारथस्य
इक्ष्वाकुवंशप्रभवस्य राज्ञः।
पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य
कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥ ६.१४.१२ ॥
ಧರ್ಮಪ್ರಧಾನ, ಮಹಾರಥ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ರಾಜನ ಮುಂದೆ — ಕಾರ್ಯಸಮರ್ಥನಾದ ಅಂಥವನ ಮುಂದೆ — ದೇವತೆಗಳೂ ಮೂಢರಾಗುತ್ತಾರೆ.
6.14.13
तीक्ष्णा न तावत् तव कङ्कपत्रा
दुरासदा राघवविप्रमुक्ताः।
भित्त्वा शरीरं प्रविशन्ति बाणाः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१३ ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನೇ, ರಾಘವನು ಬಿಟ್ಟ, ಕಂಕಪಕ್ಷಿಯ ಗರಿಯ, ತಡೆಯಲಾಗದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನೀನು ಅದರಿಂದಲೇ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ.
6.14.14
भित्त्वा न तावत् प्रविशन्ति कायं
प्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः।
शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१४ ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನೇ, ಸಿಡಿಲಿನ ವೇಗದ, ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಾದ, ರಾಘವನು ಬಿಟ್ಟ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನೀನು ಅದರಿಂದಲೇ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚುತ್ತೀಯ.
6.14.15
न रावणो नातिबलस्त्रिशीर्षो
न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुम्भः।
न चेन्द्रजिद् दाशरथिं प्रवोढुं
त्वं वा रणे शक्रसमं समर्थः ॥ ६.१४.१५ ॥
ರಾವಣನೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿಬಲಶಾಲಿ ತ್ರಿಶಿರನೂ ಅಲ್ಲ, ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮಗ ನಿಕುಂಭನೂ ಅಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ತೂ ಅಲ್ಲ; ಇಂದ್ರನಂತಿರುವ ನೀನೂ ರಣದಲ್ಲಿ ದಶರಥಪುತ್ರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
6.14.16
देवान्तको वापि नरान्तको वा
तथातिकायोऽतिरथो महात्मा।
अकम्पनश्चाद्रिसमानसारः
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ६.१४.१६ ॥
ದೇವಾಂತಕನಾಗಲಿ, ನರಾಂತಕನಾಗಲಿ, ಅಂತೆಯೇ ಅತಿಕಾಯನೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮ ಅತಿರಥನೂ, ಪರ್ವತದಂತೆ ಬಲವುಳ್ಳ ಅಕಂಪನನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲಾರರು.
6.14.17
अयं च राजा व्यसनाभिभूतो
मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः।
अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे
तीक्ष्णः प्रकृत्या ह्यसमीक्षकारी ॥ ६.१४.१७ ॥
ಈ ರಾಜನು ಸಂಕಟದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಶತ್ರುಗಳಂತಿರುವ ನಿಮ್ಮಿಂದ, ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ವಭಾವತಃ ತೀಕ್ಷ್ಣನೂ, ಯೋಚಿಸದೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
6.14.18
अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना
नागेन भीमेन महाबलेन।
बलात् परिक्षिप्तमिमं भवन्तो
राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु ॥ ६.१४.१८ ॥
ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸುರುಳಿಗಳುಳ್ಳ, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳ, ಭೀಕರ ಮಹಾಬಲ ನಾಗದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ರಾಜನನ್ನು ನೀವು ಎತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ.
6.14.19
यावद्धि केशग्रहणात् सुहृद्भिः
समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः।
निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो
भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीतः ॥ ६.१४.१९ ॥
ಕೂದಲು ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ತನಕ, ಈಡೇರಿದ ಇಚ್ಛೆಯ ಎಲ್ಲ ಸುಹೃದರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ರಾಜನನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಭೀಕರ ಬಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ.
6.14.20
सुवारिणा राघवसागरेण
प्रच्छाद्यमानस्तरसा भवद्भिः।
युक्तस्त्वयं तारयितुं समेत्य
काकुत्स्थपातालमुखे पतन् सः ॥ ६.१४.२० ॥
ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಘವ-ಸಾಗರದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ ಪಾತಾಳ-ಮುಖದತ್ತ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಅವನನ್ನು, ನೀವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸುವುದೇ ಯೋಗ್ಯ.
6.14.21
इदं पुरस्यास्य सराक्षसस्य
राज्ञश्च पथ्यं ससुहृज्जनस्य।
सम्यग्घि वाक्यं स्वमतं ब्रवीमि
नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम् ॥ ६.१४.२१ ॥
ಈ ನಗರಕ್ಕೆ, ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗಿರುವ ಈ ರಾಜನಿಗೆ, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತು ಇದು. ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಿ.
6.14.22
परस्य वीर्यं स्वबलं च बुद्ध्वा
स्थानं क्षयं चैव तथैव वृद्धिम्।
तथा स्वपक्षेऽप्यनुमृश्य बुद्ध्या
वदेत् क्षमं स्वामिहितं स मन्त्री ॥ ६.१४.२२ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ವೀರ್ಯವನ್ನು, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬಲವನ್ನು, ಸ್ಥಾನ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಆ ಮಂತ್ರಿ ಯಜಮಾನನ ಹಿತಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದುದನ್ನೇ ಹೇಳಲಿ.