ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यं
स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि।
विभीषणो राक्षसराजमुख्य-
मुवाच वाक्यं हितमर्थयुक्तम् ॥ ६.१४.१ ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ ରାକ୍ଷସରାଜମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ହିତକର ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.14.2
वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि-
श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः।
पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः
सीतामहाहिस्तव केन राजन् ॥ ६.१४.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ତୁମ ବାହୁ ମଧ୍ୟରେ କୁଣ୍ଡଳୀ ପାକିଥିବା, ଚିନ୍ତାରୂପୀ ବିଷଯୁକ୍ତ, ମୃଦୁ ହସରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଢ଼ଯୁକ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳି ଓ ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ମହାସର୍ପୀ ସୀତା ତୁମକୁ କିପରି ଜଡ଼ାଇଛି?
6.14.3
यावन्न लङ्कां समभिद्रवन्ति
बलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः।
दंष्ट्रायुधाश्चैव नखायुधाश्च
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.३ ॥
ପର୍ବତଶିଖର ପରି ବିଶାଳ, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିବା ବଳବାନ ବାନରମାନେ ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଉ।
6.14.4
यावन्न गृह्णन्ति शिरांसि बाणा
रामेरिता राक्षसपुंगवानाम्।
वज्रोपमा वायुसमानवेगाः
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.४ ॥
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ବଜ୍ରସମ ଓ ବାୟୁବେଗୀ ବାଣ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଉ।
6.14.5
न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजं-
स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा।
निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः
स्थातुं समर्था युधि राघवस्य ॥ ६.१४.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍! କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ସେହିପରି ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର, ନିକୁମ୍ଭ ଓ କୁମ୍ଭ, ଏବଂ ଅତିକାୟ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
6.14.6
जीवंस्तु रामस्य न मोक्ष्यसे त्वं
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः।
न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो-
र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥ ६.१४.६ ॥
ରାମ ଜୀବିତ ଥିବା ଯାଏ ତୁମେ ରକ୍ଷା ପାଇବ ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ବି, ମରୁତ୍ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ବି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୋଳରେ ବସିଥିଲେ ବି, ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଲୁଚିଥିଲେ ବି, ଆକାଶ ବା ପାତାଳରେ ପଶିଥିଲେ ବି।
6.14.7
निशम्य वाक्यं तु विभीषणस्य
ततः प्रहस्तो वचनं बभाषे।
न नो भयं विद्म न दैवतेभ्यो
न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित् ॥ ६.१४.७ ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପ୍ରହସ୍ତ କହିଲା: ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ, ଦାନବଙ୍କଠାରୁ, କିମ୍ବା କେବେ ବି କାହାଠାରୁ ଆମକୁ ଭୟ ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
6.14.8
न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो
भयं न संख्ये पतगोरगेभ्यः।
कथं नु रामाद् भविता भयं नो
नरेन्द्रपुत्रात् समरे कदाचित् ॥ ६.१४.८ ॥
ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗଙ୍କଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ଭୟ ନାହିଁ; ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପଙ୍କଠାରୁ ବି ନାହିଁ। ତେବେ ରାଜପୁତ୍ର ରାମଙ୍କଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ଆମକୁ ଭୟ ହେବ?
6.14.9
प्रहस्तवाक्यं त्वहितं निशम्य
विभीषणो राजहितानुकाङ्क्षी।
ततो महार्थं वचनं बभाषे
धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥ ६.१४.९ ॥
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଅହିତକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ବିଭୀଷଣ, ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମରେ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ତେବେ ମହାର୍ଥ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.14.10
प्रहस्त राजा च महोदरश्च
त्वं कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम्।
ब्रवीत रामं प्रति तन्न शक्यं
यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥ ६.१४.१० ॥
ହେ ପ୍ରହସ୍ତ! ରାଜା, ମହୋଦର, ତୁମେ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ — ଯଥାର୍ଥ ସ୍ଥିତି ରାମଙ୍କୁ କୁହ; କିନ୍ତୁ ତାହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଅଧର୍ମବୁଦ୍ଧି ଲୋକର ସ୍ୱର୍ଗଗତି ଯେପରି ଅସମ୍ଭବ।
6.14.11
वधस्तु रामस्य मया त्वया च
प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा।
कथं भवेदर्थविशारदस्य
महार्णवं तर्तुमिवाप्लवस्य ॥ ६.१४.११ ॥
ପ୍ରହସ୍ତ, ରାମଙ୍କ ବଧ ମୋ ଦ୍ୱାରା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବି କିପରି ହେବ? ଭେଳା ବିନା ମହାସାଗର ପାର ହେବା ପରି।
6.14.12
धर्मप्रधानस्य महारथस्य
इक्ष्वाकुवंशप्रभवस्य राज्ञः।
पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य
कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥ ६.१४.१२ ॥
ଧର୍ମପ୍ରଧାନ, ମହାରଥୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ — କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ — ଦେବତାମାନେ ବି ମୂଢ଼ ହୋଇଯାନ୍ତି।
6.14.13
तीक्ष्णा न तावत् तव कङ्कपत्रा
दुरासदा राघवविप्रमुक्ताः।
भित्त्वा शरीरं प्रविशन्ति बाणाः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१३ ॥
ପ୍ରହସ୍ତ, ରାଘବ ଛାଡ଼ିଥିବା, କଙ୍କପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ଅସହ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଶରୀର ଭେଦି ଭିତରକୁ ପଶିନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ସେଥିପାଇଁ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଛ।
6.14.14
भित्त्वा न तावत् प्रविशन्ति कायं
प्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः।
शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१४ ॥
ପ୍ରହସ୍ତ, ବଜ୍ରବେଗ ଥିବା, ପ୍ରାଣଘାତୀ, ରାଘବ ଛାଡ଼ିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଶରୀର ଭେଦି ଭିତରକୁ ପଶିନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ସେଥିପାଇଁ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଛ।
6.14.15
न रावणो नातिबलस्त्रिशीर्षो
न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुम्भः।
न चेन्द्रजिद् दाशरथिं प्रवोढुं
त्वं वा रणे शक्रसमं समर्थः ॥ ६.१४.१५ ॥
ରାବଣ ନୁହେଁ, ଅତିବଳୀ ତ୍ରିଶୀର୍ଷ ନୁହେଁ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣର ପୁତ୍ର ନିକୁମ୍ଭ ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ବି ନୁହେଁ; ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ତୁମେ ବି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ।
6.14.16
देवान्तको वापि नरान्तको वा
तथातिकायोऽतिरथो महात्मा।
अकम्पनश्चाद्रिसमानसारः
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ६.१४.१६ ॥
ଦେବାନ୍ତକ ହେଉ କି ନରାନ୍ତକ, ସେହିପରି ଅତିକାୟ ନାମକ ମହାତ୍ମା ଅତିରଥୀ ଏବଂ ପର୍ବତ ସମାନ ବଳଶାଳୀ ଅକମ୍ପନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।
6.14.17
अयं च राजा व्यसनाभिभूतो
मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः।
अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे
तीक्ष्णः प्रकृत्या ह्यसमीक्षकारी ॥ ६.१४.१७ ॥
ଏହି ରାଜା ବିପଦରେ ଘେରା ହୋଇଛନ୍ତି; ଶତ୍ରୁ ସମାନ ତୁମ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସେ ସେବିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସ୍ୱଭାବରେ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ବିଚାର ନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
6.14.18
अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना
नागेन भीमेन महाबलेन।
बलात् परिक्षिप्तमिमं भवन्तो
राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु ॥ ६.१४.१८ ॥
ଅନନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳୀ ଓ ସହସ୍ର ଫଣାବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ମହାବଳୀ ନାଗଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ଘେରାଯାଇଥିବା ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ଉଠାଇ ମୁକ୍ତ କର।
6.14.19
यावद्धि केशग्रहणात् सुहृद्भिः
समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः।
निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो
भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीतः ॥ ६.१४.१९ ॥
କେଶ ଧରି ଟାଣି ନିଆ ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନାଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ସୁହୃଦ ଏକତ୍ର ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଧରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ବଳଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି।
6.14.20
सुवारिणा राघवसागरेण
प्रच्छाद्यमानस्तरसा भवद्भिः।
युक्तस्त्वयं तारयितुं समेत्य
काकुत्स्थपातालमुखे पतन् सः ॥ ६.१४.२० ॥
ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଘବ-ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ, କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପାତାଳ-ମୁଖ ଆଡ଼କୁ ପଡ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ।
6.14.21
इदं पुरस्यास्य सराक्षसस्य
राज्ञश्च पथ्यं ससुहृज्जनस्य।
सम्यग्घि वाक्यं स्वमतं ब्रवीमि
नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम् ॥ ६.१४.२१ ॥
ଏହି ନଗର ପାଇଁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରାଜା ପାଇଁ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ଜନସାଧାରଣ ପାଇଁ ହିତକର ବାକ୍ୟ ଏହି। ମୁଁ ମୋର ନିଜର ମତ ସତ୍ୟରୂପେ କହୁଛି: ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଉ।
6.14.22
परस्य वीर्यं स्वबलं च बुद्ध्वा
स्थानं क्षयं चैव तथैव वृद्धिम्।
तथा स्वपक्षेऽप्यनुमृश्य बुद्ध्या
वदेत् क्षमं स्वामिहितं स मन्त्री ॥ ६.१४.२२ ॥
ଶତ୍ରୁର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜର ବଳ, ସ୍ଥାନ, କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଜାଣି, ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ପରଖି, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଉଚିତ ବାକ୍ୟ କହୁ।