ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यं
स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि।
विभीषणो राक्षसराजमुख्य-
मुवाच वाक्यं हितमर्थयुक्तम् ॥ ६.१४.१ ॥
ਰਾਖਸ਼ਸੇਂਦਰ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੀਆਂ ਗਰਜਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.14.2
वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि-
श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः।
पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः
सीतामहाहिस्तव केन राजन् ॥ ६.१४.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ, ਚਿੰਤਾ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸੱਪਣੀ ਸੀਤਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਕੜ ਬੈਠੀ ਹੈ?
6.14.3
यावन्न लङ्कां समभिद्रवन्ति
बलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः।
दंष्ट्रायुधाश्चैव नखायुधाश्च
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.३ ॥
ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਜਿੱਡੇ, ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਦਰ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
6.14.4
यावन्न गृह्णन्ति शिरांसि बाणा
रामेरिता राक्षसपुंगवानाम्।
वज्रोपमा वायुसमानवेगाः
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.४ ॥
ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਰਾਖਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਫੜ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
6.14.5
न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजं-
स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा।
निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः
स्थातुं समर्था युधि राघवस्य ॥ ६.१४.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕੁੰਭਕਰਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪਾਰਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ, ਨਿਕੁੰਭ ਅਤੇ ਕੁੰਭ, ਅਤੇ ਅਤਿਕਾਯ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਨ।
6.14.6
जीवंस्तु रामस्य न मोक्ष्यसे त्वं
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः।
न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो-
र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥ ६.१४.६ ॥
ਰਾਮ ਜੀਉਂਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ; ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਂ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਪਿਆ ਹੋਵੇਂ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਵੀ।
6.14.7
निशम्य वाक्यं तु विभीषणस्य
ततः प्रहस्तो वचनं बभाषे।
न नो भयं विद्म न दैवतेभ्यो
न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित् ॥ ६.१४.७ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
6.14.8
न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो
भयं न संख्ये पतगोरगेभ्यः।
कथं नु रामाद् भविता भयं नो
नरेन्द्रपुत्रात् समरे कदाचित् ॥ ६.१४.८ ॥
ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਮਹਾਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?
6.14.9
प्रहस्तवाक्यं त्वहितं निशम्य
विभीषणो राजहितानुकाङ्क्षी।
ततो महार्थं वचनं बभाषे
धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥ ६.१४.९ ॥
ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਅਹਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਤਦ ਮਹਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
6.14.10
प्रहस्त राजा च महोदरश्च
त्वं कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम्।
ब्रवीत रामं प्रति तन्न शक्यं
यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥ ६.१४.१० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਹਸਤ! ਰਾਜਾ, ਮਹੋਦਰ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ — ਸੱਚੀ ਹਾਲਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਪਰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਧਰਮੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
6.14.11
वधस्तु रामस्य मया त्वया च
प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा।
कथं भवेदर्थविशारदस्य
महार्णवं तर्तुमिवाप्लवस्य ॥ ६.१४.११ ॥
ਪ੍ਰਹਸਤ, ਰਾਮ ਦਾ ਬੱਧ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬੇੜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਂਗ।
6.14.12
धर्मप्रधानस्य महारथस्य
इक्ष्वाकुवंशप्रभवस्य राज्ञः।
पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य
कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥ ६.१४.१२ ॥
ਧਰਮ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮਹਾਰਥੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ — ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ — ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.14.13
तीक्ष्णा न तावत् तव कङ्कपत्रा
दुरासदा राघवविप्रमुक्ताः।
भित्त्वा शरीरं प्रविशन्ति बाणाः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१३ ॥
ਪ੍ਰਹਸਤ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਕੰਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸਹਿ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਵੜੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ।
6.14.14
भित्त्वा न तावत् प्रविशन्ति कायं
प्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः।
शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१४ ॥
ਪ੍ਰਹਸਤ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੱਡੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਵੜੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ।
6.14.15
न रावणो नातिबलस्त्रिशीर्षो
न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुम्भः।
न चेन्द्रजिद् दाशरथिं प्रवोढुं
त्वं वा रणे शक्रसमं समर्थः ॥ ६.१४.१५ ॥
ਰਾਵਣ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਤੂੰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ।
6.14.16
देवान्तको वापि नरान्तको वा
तथातिकायोऽतिरथो महात्मा।
अकम्पनश्चाद्रिसमानसारः
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ६.१४.१६ ॥
ਦੇਵਾਂਤਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਰਾਂਤਕ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿਕਾਯ ਨਾਮਕ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤਿਰਥੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਅਕੰਪਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਅੱਗੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
6.14.17
अयं च राजा व्यसनाभिभूतो
मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः।
अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे
तीक्ष्णः प्रकृत्या ह्यसमीक्षकारी ॥ ६.१४.१७ ॥
ਇਹ ਰਾਜਾ ਮੁਸੀਬਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਰਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਖਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
6.14.18
अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना
नागेन भीमेन महाबलेन।
बलात् परिक्षिप्तमिमं भवन्तो
राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु ॥ ६.१४.१८ ॥
ਅਨੰਤ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਬਲੀ ਨਾਗ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਛੁਡਾਓ।
6.14.19
यावद्धि केशग्रहणात् सुहृद्भिः
समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः।
निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो
भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीतः ॥ ६.१४.१९ ॥
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਚਾਉਣ, ਜਿਵੇਂ ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
6.14.20
सुवारिणा राघवसागरेण
प्रच्छाद्यमानस्तरसा भवद्भिः।
युक्तस्त्वयं तारयितुं समेत्य
काकुत्स्थपातालमुखे पतन् सः ॥ ६.१४.२० ॥
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਘਵ-ਸਾਗਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢਕੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਾਤਾਲ-ਮੁਖ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
6.14.21
इदं पुरस्यास्य सराक्षसस्य
राज्ञश्च पथ्यं ससुहृज्जनस्य।
सम्यग्घि वाक्यं स्वमतं ब्रवीमि
नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम् ॥ ६.१४.२१ ॥
ਇਸ ਨਗਰ ਲਈ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਹਿਤ ਇਸ ਰਾਜੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਇਹ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਮਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
6.14.22
परस्य वीर्यं स्वबलं च बुद्ध्वा
स्थानं क्षयं चैव तथैव वृद्धिम्।
तथा स्वपक्षेऽप्यनुमृश्य बुद्ध्या
वदेत् क्षमं स्वामिहितं स मन्त्री ॥ ६.१४.२२ ॥
ਵੈਰੀ ਦਾ ਬਲ-ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਥਿਤੀ, ਘਾਟਾ ਤੇ ਵਾਧਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਪਰਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਯੋਗ ਗੱਲ ਹੀ ਆਖੇ।