వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यं
स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि।
विभीषणो राक्षसराजमुख्य-
मुवाच वाक्यं हितमर्थयुक्तम् ॥ ६.१४.१ ॥
రాక్షసేంద్రుని మాటలను, కుంభకర్ణుని గర్జనలను విని, విభీషణుడు రాక్షసరాజులలో ప్రధానుడితో హితమైన, అర్థయుక్తమైన మాటలు పలికాడు.
6.14.2
वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि-
श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः।
पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः
सीतामहाहिस्तव केन राजन् ॥ ६.१४.२ ॥
రాజా! నీ బాహువుల నడుమ చుట్టుకుని, చింతయనే విషంతో, మృదుమందహాస తీక్ష్ణదంష్ట్రలతో, ఐదు వ్రేళ్లు ఐదు తలలతో ఉన్న ఈ మహా సర్పం సీత నీకు ఎలా కట్టుబడింది?
6.14.3
यावन्न लङ्कां समभिद्रवन्ति
बलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः।
दंष्ट्रायुधाश्चैव नखायुधाश्च
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.३ ॥
పర్వత శిఖరాల్లా పెద్దవైన, దంతాలను, గోళ్లను ఆయుధాలుగా కలిగిన బలవంతులైన వానరులు లంకపై దాడి చేయకముందే, మైథిలిని దశరథ కుమారుడైన రాముడికి అప్పగించాలి.
6.14.4
यावन्न गृह्णन्ति शिरांसि बाणा
रामेरिता राक्षसपुंगवानाम्।
वज्रोपमा वायुसमानवेगाः
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.१४.४ ॥
రాముడు ప్రయోగించిన, వజ్రంలా, గాలి వేగంతో ఉన్న బాణాలు రాక్షస ప్రముఖుల తలలను పట్టుకోకముందే, మైథిలిని దశరథ కుమారుడైన రాముడికి అప్పగించాలి.
6.14.5
न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजं-
स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा।
निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः
स्थातुं समर्था युधि राघवस्य ॥ ६.१४.५ ॥
రాజా! కుంభకర్ణుడు, ఇంద్రజిత్తు, అలాగే మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు, నికుంభుడు, కుంభుడు, అతికాయుడు కూడా యుద్ధంలో రాఘవుడి ఎదుట నిలవగల సమర్థులు కారు.
6.14.6
जीवंस्तु रामस्य न मोक्ष्यसे त्वं
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः।
न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो-
र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥ ६.१४.६ ॥
రాముడు జీవించి ఉండగా నీవు తప్పించుకోలేవు; సూర్యునిచే రక్షింపబడినా, మరుత్తుల చేత రక్షింపబడినా, ఇంద్రుని ఒడిలో కూర్చున్నా, మృత్యువు నుండి దాగినా, ఆకాశంలోనో పాతాళంలోనో ప్రవేశించినా సరే.
6.14.7
निशम्य वाक्यं तु विभीषणस्य
ततः प्रहस्तो वचनं बभाषे।
न नो भयं विद्म न दैवतेभ्यो
न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित् ॥ ६.१४.७ ॥
విభీషణుని మాట విని ప్రహస్తుడు ఇలా పలికాడు: దేవతల వల్ల గాని, దానవుల వల్ల గాని, ఎప్పుడైనా గాని మాకు భయం ఉందని మేము ఎరుగము.
6.14.8
न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो
भयं न संख्ये पतगोरगेभ्यः।
कथं नु रामाद् भविता भयं नो
नरेन्द्रपुत्रात् समरे कदाचित् ॥ ६.१४.८ ॥
యక్షులు, గంధర్వులు, మహానాగులు వల్ల, యుద్ధంలో పక్షులు, నాగుల వల్ల మాకు భయం లేదు. మరి రాజకుమారుడైన రాముని వల్ల యుద్ధంలో మాకు ఎప్పుడైనా భయం ఎలా కలుగుతుంది?
6.14.9
प्रहस्तवाक्यं त्वहितं निशम्य
विभीषणो राजहितानुकाङ्क्षी।
ततो महार्थं वचनं बभाषे
धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥ ६.१४.९ ॥
ప్రహస్తుని హానికరమైన మాటలు విని, రాజు హితాన్ని కోరుకున్న విభీషణుడు, ధర్మార్థకామాలలో స్థిర బుద్ధి కలవాడై, అప్పుడు మహా అర్థంతో కూడిన మాటలు పలికాడు.
6.14.10
प्रहस्त राजा च महोदरश्च
त्वं कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम्।
ब्रवीत रामं प्रति तन्न शक्यं
यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥ ६.१४.१० ॥
ఓ ప్రహస్తా! రాజు, మహోదరుడు, నీవు, కుంభకర్ణుడు — యథార్థ స్థితిని రాముడితో చెప్పండి; కానీ అది సాధ్యం కాదు, అధర్మబుద్ధి కలవాడు స్వర్గానికి వెళ్ళినట్లు.
6.14.11
वधस्तु रामस्य मया त्वया च
प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा।
कथं भवेदर्थविशारदस्य
महार्णवं तर्तुमिवाप्लवस्य ॥ ६.१४.११ ॥
ప్రహస్తా, రాముని వధ నాచేత, నీచేత, లేదా రాక్షసులందరిచేతనైనా ఎలా సాధ్యమవుతుంది? తెప్ప లేనివాడు మహాసముద్రాన్ని దాటలేనట్లే.
6.14.12
धर्मप्रधानस्य महारथस्य
इक्ष्वाकुवंशप्रभवस्य राज्ञः।
पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य
कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥ ६.१४.१२ ॥
ధర్మప్రధానుడు, మహారథుడు, ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన ఆ రాజు ముందు — కార్యసమర్థుడైన అతని ఎదుట దేవతలు కూడా మూఢులవుతారు.
6.14.13
तीक्ष्णा न तावत् तव कङ्कपत्रा
दुरासदा राघवविप्रमुक्ताः।
भित्त्वा शरीरं प्रविशन्ति बाणाः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१३ ॥
ప్రహస్తా, రాఘవుడు విడిచిన, కంక పక్షి రెక్కల కల తీక్ష్ణమైన, భరించరాని బాణాలు ఇంకా నీ శరీరాన్ని చీల్చి ప్రవేశించలేదు; అయినా నీవు వాటి వల్లనే గర్వంగా మాట్లాడుతున్నావు.
6.14.14
भित्त्वा न तावत् प्रविशन्ति कायं
प्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः।
शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः
प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥ ६.१४.१४ ॥
ప్రహస్తా, పిడుగంత వేగం కల, ప్రాణాంతకమైన, రాఘవుడు విడిచిన తీక్ష్ణ బాణాలు ఇంకా నీ శరీరాన్ని చీల్చి ప్రవేశించలేదు; అయినా నీవు వాటి వల్లనే గర్విస్తున్నావు.
6.14.15
न रावणो नातिबलस्त्रिशीर्षो
न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुम्भः।
न चेन्द्रजिद् दाशरथिं प्रवोढुं
त्वं वा रणे शक्रसमं समर्थः ॥ ६.१४.१५ ॥
రావణుడు కాదు, అత్యంత బలవంతుడైన త్రిశీర్షుడు కాదు, కుంభకర్ణుని కుమారుడు నికుంభుడు కాదు, ఇంద్రజిత్తు కూడా కాదు; ఇంద్రునితో సమానుడవైన నీవు కూడా రణంలో దశరథ పుత్రుని జయించగల సమర్థుడవు కావు.
6.14.16
देवान्तको वापि नरान्तको वा
तथातिकायोऽतिरथो महात्मा।
अकम्पनश्चाद्रिसमानसारः
स्थातुं न शक्ता युधि राघवस्य ॥ ६.१४.१६ ॥
దేవాంతకుడైనా, నరాంతకుడైనా, అలాగే అతికాయుడనే మహాత్ముడైన అతిరథుడు, పర్వతంలా బలమున్న అకంపనుడూ యుద్ధంలో రాఘవుని ఎదుట నిలబడలేరు.
6.14.17
अयं च राजा व्यसनाभिभूतो
मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः।
अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे
तीक्ष्णः प्रकृत्या ह्यसमीक्षकारी ॥ ६.१४.१७ ॥
ఈ రాజు కష్టాలతో ఆవరించబడినవాడు; శత్రువుల వంటి మీ మిత్రులచే, రాక్షసులను నాశనం చేయడానికి సేవించబడుతున్నాడు. స్వభావంగా తీక్షణుడు, ఆలోచించకుండా పని చేసేవాడు.
6.14.18
अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना
नागेन भीमेन महाबलेन।
बलात् परिक्षिप्तमिमं भवन्तो
राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु ॥ ६.१४.१८ ॥
అంతులేని చుట్టలు, వేయి తలలు గల భయంకరమైన మహాబలుడైన నాగం బలవంతంగా చుట్టుముట్టిన ఈ రాజును మీరు ఎత్తి విడిపించండి.
6.14.19
यावद्धि केशग्रहणात् सुहृद्भिः
समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः।
निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो
भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीतः ॥ ६.१४.१९ ॥
జుట్టు పట్టుకుని లాగబడే వరకూ, తృప్తి పొందిన సకల మిత్రులు కలిసి రాజును పట్టుకుని రక్షించాలి; భీకర బలవంతులైన ప్రాణులు అతన్ని పట్టుకున్నట్లే.
6.14.20
सुवारिणा राघवसागरेण
प्रच्छाद्यमानस्तरसा भवद्भिः।
युक्तस्त्वयं तारयितुं समेत्य
काकुत्स्थपातालमुखे पतन् सः ॥ ६.१४.२० ॥
జలంతో నిండిన రాఘవ-సముద్రంచేత వేగంగా కప్పబడుతూ, కాకుత్స్థుని పాతాళ-ముఖంలోకి పడిపోతున్న అతన్ని, మీరంతా కలిసి రక్షించడమే తగినది.
6.14.21
इदं पुरस्यास्य सराक्षसस्य
राज्ञश्च पथ्यं ससुहृज्जनस्य।
सम्यग्घि वाक्यं स्वमतं ब्रवीमि
नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम् ॥ ६.१४.२१ ॥
ఈ నగరానికి, రాక్షసులతో కూడిన ఈ రాజుకు, స్నేహితులు మరియు ప్రజలకు మేలు చేసే మాట ఇదే. నా అభిప్రాయాన్ని నిజంగా చెబుతున్నాను: మైథిలిని రాజకుమారునికి తిరిగి ఇవ్వనివ్వండి.
6.14.22
परस्य वीर्यं स्वबलं च बुद्ध्वा
स्थानं क्षयं चैव तथैव वृद्धिम्।
तथा स्वपक्षेऽप्यनुमृश्य बुद्ध्या
वदेत् क्षमं स्वामिहितं स मन्त्री ॥ ६.१४.२२ ॥
శత్రువు బలాన్ని, తన స్వంత బలాన్ని, స్థితిని, క్షయాన్ని, వృద్ధిని తెలుసుకుని, తన పక్షాన్ని కూడా బుద్ధితో పరిశీలించి, ఆ మంత్రి తన యజమాని హితానికి తగినదే చెప్పాలి.