Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
सुनिविष्टं हितं वाक्यमुक्तवन्तं विभीषणम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ ६.१६.१ ॥
Tras escuchar las palabras bien meditadas y beneficiosas de Vibhīṣaṇa, Rāvaṇa, impulsado por el tiempo, pronunció palabras duras.
6.16.2
वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण च।
न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ ६.१६.२ ॥
Uno puede convivir con un enemigo o con una serpiente airada, pero nunca debe convivir, bajo el nombre de amigo, con quien sirve al enemigo.
6.16.3
जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस।
हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ ६.१६.३ ॥
Oh rākṣasa, conozco la naturaleza de los parientes en todos los mundos: los parientes siempre se alegran de las desgracias de sus parientes.
6.16.4
प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस।
ज्ञातयोऽप्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ ६.१६.४ ॥
Oh rākṣasa, incluso un líder, un hacedor eficaz, un médico o alguien de naturaleza virtuosa es despreciado por sus parientes, y hasta un héroe es humillado por ellos.
6.16.5
नित्यमन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः।
प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ ६.१६.५ ॥
Los parientes siempre se alegran de las calamidades mutuas; son agresores de corazón oculto, terribles y portadores de temor.
6.16.6
श्रूयन्ते हस्तिभिर्गीताः श्लोकाः पद्मवने पुरा।
पाशहस्तान् नरान् दृष्ट्वा शृणुष्व गदतो मम ॥ ६.१६.६ ॥
Se oyen en la antigüedad versos cantados por elefantes en un bosque de lotos, al ver hombres con lazos en las manos. Escucha mientras hablo.
6.16.7
नाग्निर्नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः।
घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ ६.१६.७ ॥
Ni el fuego ni otras armas, ni los lazos que infunden temor son para nosotros; son los terribles parientes, movidos por el interés propio, quienes nos causan temor.
6.16.8
उपायमेते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः।
कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं कुकष्टं विहितं च नः ॥ ६.१६.८ ॥
Estos hombres dirán el medio de apresarnos, de esto no hay duda; el temor a los parientes es más doloroso que todos los temores, y eso es lo que nos está destinado.
6.16.9
विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ज्ञातितो भयम्।
विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ब्राह्मणे तपः ॥ ६.१६.९ ॥
En las vacas hay abundancia, de los parientes viene el temor; en las mujeres hay inconstancia, en el brahmán hay austeridad.
6.16.10
ततो नेष्टमिदं सौम्य यदहं लोकसत्कृतः।
ऐश्वर्यमभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ ६.१६.१० ॥
Por tanto, amable amigo, no deseo que yo, honrado por el mundo, dotado de soberanía y de noble cuna, me sitúe sobre las cabezas de mis enemigos.
6.16.11
यथा पुष्करपत्रेषु पतितास्तोयबिन्दवः।
न श्लेषमभिगच्छन्ति तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.११ ॥
Como las gotas de agua caídas sobre las hojas de loto no se adhieren, así la amistad no se adhiere a los innobles.
6.16.12
यथा शरदि मेघानां सिञ्चतामपि गर्जताम्।
न भवत्यम्बुसंक्लेदस्तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१२ ॥
Como en otoño, ni siquiera las nubes que vierten agua y truenan humedecen las cosas, así la amistad no se humedece entre los innobles.
6.16.13
यथा मधुकरस्तर्षाद् रसं विन्दन्न तिष्ठति।
तथा त्वमपि तत्रैव तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१३ ॥
Como una abeja sedienta que encuentra néctar pero no se queda allí, así también tú estás allí; así es la amistad con los innobles.
6.16.14
यथा मधुकरस्तर्षात् काशपुष्पं पिबन्नपि।
रसमत्र न विन्देत तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१४ ॥
Como una abeja sedienta que bebe de la flor del kāśa y aun así no encuentra néctar aquí, así es la amistad con los innobles.
6.16.15
यथा पूर्वं गजः स्नात्वा गृह्य हस्तेन वै रजः।
दूषयत्यात्मनो देहं तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१५ ॥
Como un elefante que, tras bañarse, toma polvo con su trompa y ensucia su propio cuerpo, así es la amistad con los innobles.
6.16.16
योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यमेतन्निशाचर।
अस्मिन् मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसन ॥ ६.१६.१६ ॥
¡Oh errante nocturno! Si otro hubiera dicho tales palabras, no viviría en este mismo instante; pero ¡oh deshonra de tu linaje, qué vergüenza!
6.16.17
इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः।
उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ ६.१६.१७ ॥
Así increpado con palabras duras, Vibhīṣaṇa, el defensor de la justicia, se levantó con una maza en la mano, junto con cuatro rākṣasas.
6.16.18
अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः।
अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्राता वै राक्षसाधिपम् ॥ ६.१६.१८ ॥
Entonces Vibhīṣaṇa, lleno de ira, de pie en el cielo, aquel glorioso hermano pronunció estas palabras al señor de los rākṣasas.
6.16.19
स त्वं भ्रान्तोऽसि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि।
ज्येष्ठो मान्यः पितृसमो न च धर्मपथे स्थितः।
इदं हि परुषं वाक्यं न क्षमाम्यग्रजस्य ते ॥ ६.१६.१९ ॥
¡Oh rey, estás extraviado! Dime lo que quieras. Aunque eres el mayor, digno de honor y como un padre, no permaneces en el sendero del dharma. No perdono esta palabra tuya tan dura, aunque seas mi hermano mayor.
6.16.20
सुनीतं हितकामेन वाक्यमुक्तं दशानन।
न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशमागताः ॥ ६.१६.२० ॥
¡Oh de diez rostros! Los de voluntad indisciplinada, caídos bajo el poder del tiempo, no aceptan estas sabias palabras dichas por deseo de tu bien.
6.16.21
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ६.१६.२१ ॥
Oh rey, los hombres que siempre hablan con palabras agradables son fáciles de encontrar, pero quien dice y quien escucha palabras desagradables pero beneficiosas es raro.
6.16.22
बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणः।
न नश्यन्तमुपेक्षे त्वां प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ ६.१६.२२ ॥
Atado por el lazo del tiempo, tú que arrebatas a todos los seres: no te dejaré perecer sin hacer nada, como no se abandona un refugio que arde.
6.16.23
दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः।
न त्वामिच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ ६.१६.२३ ॥
No deseo verte abatido por las afiladas flechas de Rāma, que brillan como fuego ardiente y están adornadas con oro.
6.16.24
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च नरा रणे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ६.१६.२४ ॥
Los héroes, los poderosos y los hombres diestros en las armas, cuando el tiempo los alcanza en la batalla, se hunden como diques de arena.
6.16.25
तन्मर्षयतु यच्चोक्तं गुरुत्वाद्धितमिच्छता।
आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम्।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ ६.१६.२५ ॥
Perdona lo que he dicho, pues lo dije por respeto a tu rango mayor y deseando tu bien. Protégete en todo sentido, y protege esta ciudad junto con sus rākṣasas. Que tengas bienestar; me voy. Sé feliz sin mí.
6.16.26
निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा
न रोचते ते वचनं निशाचर।
परान्तकाले हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ६.१६.२६ ॥
Oh caminante de la noche, aunque yo te contengo deseando tu bien, mis palabras no te agradan. Cuando llega el tiempo final, los hombres cuya vida se ha agotado no aceptan el buen consejo que dicen sus amigos.