ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
सुनिविष्टं हितं वाक्यमुक्तवन्तं विभीषणम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ ६.१६.१ ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସୁଚିନ୍ତିତ ଓ ହିତକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କାଳପ୍ରେରିତ ରାବଣ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା।
6.16.2
वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण च।
न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ ६.१६.२ ॥
ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଏବଂ କ୍ରୋଧୀ ସାପ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବାସ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ମିତ୍ରର ନାମରେ ଶତ୍ରୁ ସେବକ ସହିତ ବାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.16.3
जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस।
हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ ६.१६.३ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ! ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କର ସ୍ଵଭାବ ମୁଁ ଜାଣେ; ଜ୍ଞାତିମାନେ ବିପଦରେ ସର୍ବଦା ନିଜ ଜ୍ଞାତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
6.16.4
प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस।
ज्ञातयोऽप्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ ६.१६.४ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ! ପ୍ରଧାନ, କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ, ବୈଦ୍ୟ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାତିମାନେ ଅବମାନନା କରନ୍ତି; ଶୂରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ କରନ୍ତି।
6.16.5
नित्यमन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः।
प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ ६.१६.५ ॥
ଜ୍ଞାତିମାନେ ସର୍ବଦା ପରସ୍ପରର ବିପଦରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ଗୁପ୍ତ ହୃଦୟର, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟ ଆଣନ୍ତି।
6.16.6
श्रूयन्ते हस्तिभिर्गीताः श्लोकाः पद्मवने पुरा।
पाशहस्तान् नरान् दृष्ट्वा शृणुष्व गदतो मम ॥ ६.१६.६ ॥
ପୂର୍ବରେ ପଦ୍ମବନରେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଗାଇଥିବା ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣାଯାଇଛି; ହାତରେ ପାଶ ଧରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି (ହାତୀମାନେ ଗାଇଥିଲେ)। ମୁଁ କହୁଛି ତାହା ଶୁଣ।
6.16.7
नाग्निर्नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः।
घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ ६.१६.७ ॥
ଅଗ୍ନି ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ଭୟଙ୍କର ପାଶ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ସ୍ୱାର୍ଥରେ ପ୍ରେରିତ ଘୋର ଜ୍ଞାତିମାନେ ହିଁ ଆମ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।
6.16.8
उपायमेते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः।
कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं कुकष्टं विहितं च नः ॥ ६.१६.८ ॥
ଏମାନେ ଆମକୁ ଧରିବାର ଉପାୟ କହିବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଭୟ ଅପେକ୍ଷା ଜ୍ଞାତିଭୟ କଷ୍ଟଦାୟକ, ତାହା ହିଁ ଆମ ପାଇଁ ବିହିତ।
6.16.9
विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ज्ञातितो भयम्।
विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ब्राह्मणे तपः ॥ ६.१६.९ ॥
ଗାଈମାନଙ୍କରେ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୟ ଅଛି; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ଚଞ୍ଚଳତା ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ତପ ଅଛି।
6.16.10
ततो नेष्टमिदं सौम्य यदहं लोकसत्कृतः।
ऐश्वर्यमभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ ६.१६.१० ॥
ତେଣୁ ହେ ସୌମ୍ୟ, ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟବାନ ଓ ଉଚ୍ଚକୁଳୀନ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ରହିବା ମୋର ଇଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
6.16.11
यथा पुष्करपत्रेषु पतितास्तोयबिन्दवः।
न श्लेषमभिगच्छन्ति तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.११ ॥
ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳବିନ୍ଦୁ ଯେପରି ଲାଗି ରୁହେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଲାଗି ରୁହେ ନାହିଁ।
6.16.12
यथा शरदि मेघानां सिञ्चतामपि गर्जताम्।
न भवत्यम्बुसंक्लेदस्तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१२ ॥
ଶରତ ଋତୁରେ ବର୍ଷୁଥିବା ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମେଘରୁ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଭିଜା ହୁଏ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଭିଜେ ନାହିଁ।
6.16.13
यथा मधुकरस्तर्षाद् रसं विन्दन्न तिष्ठति।
तथा त्वमपि तत्रैव तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१३ ॥
ତୃଷ୍ଣାରେ ଭ୍ରମର ମଧୁ ପାଇ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛ; ଅନାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
6.16.14
यथा मधुकरस्तर्षात् काशपुष्पं पिबन्नपि।
रसमत्र न विन्देत तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१४ ॥
ତୃଷ୍ଣାରେ ଭ୍ରମର କାଶପୁଷ୍ପ ପାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରସ ପାଏ ନାହିଁ; ଅନାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ସେହିପରି।
6.16.15
यथा पूर्वं गजः स्नात्वा गृह्य हस्तेन वै रजः।
दूषयत्यात्मनो देहं तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१५ ॥
ହାତୀ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଣ୍ଡରେ ଧୂଳି ନେଇ ନିଜ ଶରୀରକୁ ମଳିନ କରେ; ଅନାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ସେହିପରି।
6.16.16
योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यमेतन्निशाचर।
अस्मिन् मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसन ॥ ६.१६.१६ ॥
ହେ ନିଶାଚର! ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି କଥା କହିଥିଲେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ବଞ୍ଚି ନ ଥାନ୍ତା; କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ଧିକ୍, ହେ କୁଳକଳଙ୍କ!
6.16.17
इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः।
उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ ६.१६.१७ ॥
ଏପରି କଠୋର ବାକ୍ୟରେ କୁହାଯାଇ ନ୍ୟାୟବାଦୀ ବିଭୀଷଣ ଗଦା ହାତରେ ଧରି ଚାରି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ଉଠିଲେ।
6.16.18
अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः।
अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्राता वै राक्षसाधिपम् ॥ ६.१६.१८ ॥
ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ବିଭୀଷଣ ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇ, ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ଭାଇ ରାକ୍ଷସାଧିପତିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
6.16.19
स त्वं भ्रान्तोऽसि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि।
ज्येष्ठो मान्यः पितृसमो न च धर्मपथे स्थितः।
इदं हि परुषं वाक्यं न क्षमाम्यग्रजस्य ते ॥ ६.१६.१९ ॥
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ। ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର ମୋତେ କୁହ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମାନ୍ୟ ଓ ପିତୃତୁଲ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଧର୍ମପଥରେ ଅଛ ନାହିଁ। ତୁମର ଏହି କଠୋର ବାକ୍ୟ, ତୁମେ ମୋର ଅଗ୍ରଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କ୍ଷମା କରେ ନାହିଁ।
6.16.20
सुनीतं हितकामेन वाक्यमुक्तं दशानन।
न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशमागताः ॥ ६.१६.२० ॥
ହେ ଦଶାନନ, ତୁମ ହିତ କାମନାରେ କୁହା ଏହି ସୁନୀତି ବାକ୍ୟକୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମସଂଯମହୀନ ଓ କାଳର ବଶରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
6.16.21
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ६.१६.२१ ॥
ହେ ରାଜା, ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ସହଜରେ ମିଳନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହିତକର କଥା କହୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଲଭ।
6.16.22
बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणः।
न नश्यन्तमुपेक्षे त्वां प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ ६.१६.२२ ॥
କାଳପାଶରେ ବନ୍ଧା, ସର୍ବଭୂତ ହରଣକାରୀ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଉପେକ୍ଷା କରିବି ନାହିଁ, ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଆଶ୍ରୟ ପରି।
6.16.23
दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः।
न त्वामिच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ ६.१६.२३ ॥
ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦୀପ୍ତ, ସୁନାଳଙ୍କାର ଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
6.16.24
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च नरा रणे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ६.१६.२४ ॥
ଶୂର, ବଳବାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ରଣରେ କାଳ ବଶରେ ପଡ଼ିଲେ ବାଲିବନ୍ଧ ପରି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି।
6.16.25
तन्मर्षयतु यच्चोक्तं गुरुत्वाद्धितमिच्छता।
आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम्।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ ६.१६.२५ ॥
ବଡ଼ ହେବାର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଓ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଯାହା କହିଲି, ତାହା କ୍ଷମା କର। ସବୁ ପ୍ରକାରେ ନିଜକୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ନଗରୀକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ; ମୁଁ ଯାଉଛି। ମୋ ବିନା ସୁଖରେ ରୁହ।
6.16.26
निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा
न रोचते ते वचनं निशाचर।
परान्तकाले हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ६.१६.२६ ॥
ହେ ନିଶାଚର, ତୁମ ହିତ ଇଚ୍ଛାକାରୀ ମୁଁ ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ। ଅନ୍ତକାଳ ଆସିଲେ ଆୟୁ ସରିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର କହିଥିବା ହିତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।