ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
सुनिविष्टं हितं वाक्यमुक्तवन्तं विभीषणम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ ६.१६.१ ॥
ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಕಾಲಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾವಣನು ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
6.16.2
वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण च।
न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ ६.१६.२ ॥
ಒಬ್ಬನು ಶತ್ರುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಾವಿನೊಂದಿಗೂ ಬದುಕಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಿತ್ರನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಸೇವಕನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಬಾರದು.
6.16.3
जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस।
हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ ६.१६.३ ॥
ಓ ರಾಕ್ಷಸನೇ! ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಬಂಧುಗಳು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
6.16.4
प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस।
ज्ञातयोऽप्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ ६.१६.४ ॥
ಓ ರಾಕ್ಷಸನೇ! ಪ್ರಧಾನನನ್ನು, ಕಾರ್ಯಸಾಧಕನನ್ನು, ವೈದ್ಯನನ್ನು, ಧರ್ಮಶೀಲನನ್ನು ಬಂಧುಗಳೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಶೂರನನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
6.16.5
नित्यमन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः।
प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ ६.१६.५ ॥
ಬಂಧುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಬ್ಬರ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು, ಗುಟ್ಟಿನ ಹೃದಯದವರು, ಭಯಂಕರರು, ಭಯ ತರುವವರು.
6.16.6
श्रूयन्ते हस्तिभिर्गीताः श्लोकाः पद्मवने पुरा।
पाशहस्तान् नरान् दृष्ट्वा शृणुष्व गदतो मम ॥ ६.१६.६ ॥
ಹಿಂದೆ ಪದ್ಮವನದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಹಾಡಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ ಹಿಡಿದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕಂಡು (ಆನೆಗಳು ಹಾಡಿದವು). ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.
6.16.7
नाग्निर्नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः।
घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ ६.१६.७ ॥
ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲ, ಇತರ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಭಯ ತರುವ ಪಾಶಗಳೂ ನಮಗಲ್ಲ; ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಘೋರ ಬಂಧುಗಳೇ ನಮಗೆ ಭಯಾನಕರು.
6.16.8
उपायमेते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः।
कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं कुकष्टं विहितं च नः ॥ ६.१६.८ ॥
ಇವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಗಿಂತ ಬಂಧುಗಳ ಭಯ ಕಷ್ಟಕರ, ಅದೇ ನಮಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
6.16.9
विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ज्ञातितो भयम्।
विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ब्राह्मणे तपः ॥ ६.१६.९ ॥
ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿದೆ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಭಯವಿದೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆಯಿದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿದೆ.
6.16.10
ततो नेष्टमिदं सौम्य यदहं लोकसत्कृतः।
ऐश्वर्यमभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ ६.१६.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಸೌಮ್ಯನೇ, ಲೋಕದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲದ ನಾನು ಶತ್ರುಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
6.16.11
यथा पुष्करपत्रेषु पतितास्तोयबिन्दवः।
न श्लेषमभिगच्छन्ति तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.११ ॥
ತಾವರೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ನೀರ ಹನಿಗಳು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ, ಅನಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.
6.16.12
यथा शरदि मेघानां सिञ्चतामपि गर्जताम्।
न भवत्यम्बुसंक्लेदस्तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१२ ॥
ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಿದು ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳಿಂದಲೂ ತೇವವಾಗದಂತೆ, ಅನಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹ ತೇವಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
6.16.13
यथा मधुकरस्तर्षाद् रसं विन्दन्न तिष्ठति।
तथा त्वमपि तत्रैव तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१३ ॥
ದಾಹದಿಂದ ದುಂಬಿ ಮಕರಂದವನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದಂತೆ, ನೀನೂ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದೀಯೆ; ನೀಚರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
6.16.14
यथा मधुकरस्तर्षात् काशपुष्पं पिबन्नपि।
रसमत्र न विन्देत तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१४ ॥
ದಾಹದಿಂದ ದುಂಬಿ ಕಾಶಪುಷ್ಪವನ್ನು ಹೀರಿದರೂ ಇಲ್ಲಿ ರಸವನ್ನು ಪಡೆಯದಂತೆ, ನೀಚರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
6.16.15
यथा पूर्वं गजः स्नात्वा गृह्य हस्तेन वै रजः।
दूषयत्यात्मनो देहं तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१५ ॥
ಆನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಧೂಳನ್ನು ತೆಗೆದು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಮಲಿನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ನೀಚರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
6.16.16
योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यमेतन्निशाचर।
अस्मिन् मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसन ॥ ६.१६.१६ ॥
ಓ ರಾತ್ರಿಚರನೇ! ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಕುಲಕಳಂಕನೇ!
6.16.17
इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः।
उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ ६.१६.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವಿಭೀಷಣ, ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನಾಲ್ಕು ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಎದ್ದನು.
6.16.18
अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः।
अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्राता वै राक्षसाधिपम् ॥ ६.१६.१८ ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಭೀಷಣ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಸಹೋದರ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.16.19
स त्वं भ्रान्तोऽसि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि।
ज्येष्ठो मान्यः पितृसमो न च धर्मपथे स्थितः।
इदं हि परुषं वाक्यं न क्षमाम्यग्रजस्य ते ॥ ६.१६.१९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಳು. ಹಿರಿಯನೂ, ಗೌರವಾರ್ಹನೂ, ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಈ ಕಠಿಣ ಮಾತನ್ನು ನಿನ್ನ ಹಿರಿತನದ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಾನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
6.16.20
सुनीतं हितकामेन वाक्यमुक्तं दशानन।
न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशमागताः ॥ ६.१६.२० ॥
ಓ ದಶಾನನ, ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಹೇಳಿದ ಈ ಸದ್ವಚನವನ್ನು, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವರು, ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದವರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
6.16.21
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ६.१६.२१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಹಿತಕರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವವರೂ ಕೇಳುವವರೂ ಅಪರೂಪ.
6.16.22
बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणः।
न नश्यन्तमुपेक्षे त्वां प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ ६.१६.२२ ॥
ಕಾಲಪಾಶದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ನಾನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶರಣು ಬೇಡುವವನಂತೆ.
6.16.23
दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः।
न त्वामिच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ ६.१६.२३ ॥
ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣವುಳ್ಳ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಮನಿಂದ ಹತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
6.16.24
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च नरा रणे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ६.१६.२४ ॥
ಶೂರರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಮನುಷ್ಯರೂ ರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಮರಳಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಂತೆ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
6.16.25
तन्मर्षयतु यच्चोक्तं गुरुत्वाद्धितमिच्छता।
आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम्।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ ६.१६.२५ ॥
ಹಿರಿಯನೆಂಬ ಗೌರವದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿನ್ನನ್ನೂ ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಈ ನಗರವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿರು.
6.16.26
निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा
न रोचते ते वचनं निशाचर।
परान्तकाले हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ६.१६.२६ ॥
ಓ ನಿಶಾಚರನೇ, ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾನು ತಡೆದರೂ ನನ್ನ ಮಾತು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂತ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದವರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೇಳುವ ಹಿತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.