వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
सुनिविष्टं हितं वाक्यमुक्तवन्तं विभीषणम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ ६.१६.१ ॥
విభీషణుడు చెప్పిన బాగా ఆలోచించిన, హితకరమైన మాటలను విని, కాలప్రేరితుడైన రావణుడు కఠినమైన మాటలు పలికాడు.
6.16.2
वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण च।
न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ ६.१६.२ ॥
ఒకడు శత్రువుతో, కోపించిన పాముతో కూడా కలిసి ఉండవచ్చు; కానీ మిత్రుడనే పేరుతో శత్రువును సేవించేవాడితో కలిసి ఉండకూడదు.
6.16.3
जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस।
हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ ६.१६.३ ॥
ఓ రాక్షసా! సర్వలోకాలలో బంధువుల స్వభావం నాకు తెలుసు; బంధువులు ఆపదలలో ఎప్పుడూ తమ బంధువుల కష్టాలను చూసి సంతోషిస్తారు.
6.16.4
प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस।
ज्ञातयोऽप्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ ६.१६.४ ॥
ఓ రాక్షసా! ప్రధానుడు, కార్యసాధకుడు, పండితుడు, ధర్మశీలుడు అయినవారిని కూడా బంధువులు తృణీకరిస్తారు; శూరుని కూడా అవమానిస్తారు.
6.16.5
नित्यमन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः।
प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ ६.१६.५ ॥
బంధువులు ఎప్పుడూ ఒకరి ఆపదలో మరొకరు సంతోషిస్తారు; వారు దాడిచేసేవారు, రహస్య హృదయులు, భయంకరులు, భయం కలిగించేవారు.
6.16.6
श्रूयन्ते हस्तिभिर्गीताः श्लोकाः पद्मवने पुरा।
पाशहस्तान् नरान् दृष्ट्वा शृणुष्व गदतो मम ॥ ६.१६.६ ॥
పూర్వం పద్మవనంలో ఏనుగులు పాడిన శ్లోకాలు వినబడ్డాయి; చేతిలో పాశాలు పట్టిన మనుషులను చూసి (ఏనుగులు పాడాయి). నేను చెప్పేది విను.
6.16.7
नाग्निर्नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः।
घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ ६.१६.७ ॥
అగ్ని కాదు, ఇతర ఆయుధాలు కాదు, భయం కలిగించే పాశాలు కాదు; స్వార్థంతో ప్రేరేపితులైన భయంకర బంధువులే మనకు భయం కలిగిస్తారు.
6.16.8
उपायमेते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः।
कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं कुकष्टं विहितं च नः ॥ ६.१६.८ ॥
వీరు మనల్ని పట్టుకునే ఉపాయాన్ని చెబుతారు, ఇందులో సందేహం లేదు; అన్ని భయాల కంటే బంధువుల భయం కష్టదాయకం, అదే మనకు విధించబడింది.
6.16.9
विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ज्ञातितो भयम्।
विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ब्राह्मणे तपः ॥ ६.१६.९ ॥
ఆవులలో సంపద ఉంది, బంధువుల వల్ల భయం ఉంది; స్త్రీలలో చపలత్వం ఉంది, బ్రాహ్మణునిలో తపస్సు ఉంది.
6.16.10
ततो नेष्टमिदं सौम्य यदहं लोकसत्कृतः।
ऐश्वर्यमभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ ६.१६.१० ॥
కావున, ఓ సౌమ్యుడా, లోకంలో గౌరవింపబడిన నేను, ఐశ్వర్యవంతుడను, కులీనుడను అయి, శత్రువుల తలపై నిలబడటం నాకు ఇష్టం కాదు.
6.16.11
यथा पुष्करपत्रेषु पतितास्तोयबिन्दवः।
न श्लेषमभिगच्छन्ति तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.११ ॥
తామరాకులపై పడిన నీటి బిందువులు అంటుకోనట్లు, అనార్యుల మధ్య స్నేహం నిలవదు.
6.16.12
यथा शरदि मेघानां सिञ्चतामपि गर्जताम्।
न भवत्यम्बुसंक्लेदस्तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१२ ॥
శరదృతువులో కురిసి గర్జించే మేఘాల వల్ల కూడా తడి అంటనట్లు, అనార్యుల మధ్య స్నేహం తడిసిపోదు.
6.16.13
यथा मधुकरस्तर्षाद् रसं विन्दन्न तिष्ठति।
तथा त्वमपि तत्रैव तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१३ ॥
దాహంతో తుమ్మెద మకరందాన్ని కనుగొన్నా అక్కడ నిలవనట్లు, నీవూ అక్కడే ఉన్నావు; నీచులతో స్నేహం అలాంటిదే.
6.16.14
यथा मधुकरस्तर्षात् काशपुष्पं पिबन्नपि।
रसमत्र न विन्देत तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१४ ॥
దాహంతో తుమ్మెద కాశపుష్పాన్ని తాగినా ఇక్కడ మకరందం పొందనట్లు, నీచులతో స్నేహం అలాంటిదే.
6.16.15
यथा पूर्वं गजः स्नात्वा गृह्य हस्तेन वै रजः।
दूषयत्यात्मनो देहं तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१५ ॥
ఏనుగు స్నానం చేసిన తర్వాత తొండంతో ధూళిని తీసుకుని తన శరీరాన్నే మళ్లీ మలినం చేసుకున్నట్లు, నీచులతో స్నేహం అలాంటిదే.
6.16.16
योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यमेतन्निशाचर।
अस्मिन् मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसन ॥ ६.१६.१६ ॥
ఓ రాక్షసా! మరెవరైనా ఇలాంటి మాటలు అంటే ఈ క్షణంలోనే బతికి ఉండేవాడు కాదు; కానీ నీకు ధిక్కారం, కులాన్ని పాడుచేసేవాడా!
6.16.17
इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः।
उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ ६.१६.१७ ॥
ఇలా కఠినమైన మాటలతో అనబడిన న్యాయవాది విభీషణుడు, గదను చేతబట్టి నలుగురు రాక్షసులతో కలిసి లేచాడు.
6.16.18
अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः।
अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्राता वै राक्षसाधिपम् ॥ ६.१६.१८ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన విభీషణుడు ఆకాశంలో నిలిచి, ఆ తేజస్వి సోదరుడు రాక్షసాధిపతితో ఈ మాటలు పలికాడు.
6.16.19
स त्वं भ्रान्तोऽसि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि।
ज्येष्ठो मान्यः पितृसमो न च धर्मपथे स्थितः।
इदं हि परुषं वाक्यं न क्षमाम्यग्रजस्य ते ॥ ६.१६.१९ ॥
ఓ రాజా, నువ్వు మోహంలో పడ్డావు. నీకు ఇష్టమైనది నాతో చెప్పు. జ్యేష్ఠుడవు, గౌరవనీయుడవు, తండ్రితో సమానుడవైనప్పటికీ నువ్వు ధర్మమార్గంలో నిలిచి లేవు. నీ ఈ కఠిన వాక్యాన్ని నీ అగ్రజత్వం కారణంగా కూడా నేను క్షమించను.
6.16.20
सुनीतं हितकामेन वाक्यमुक्तं दशानन।
न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशमागताः ॥ ६.१६.२० ॥
ఓ దశాననా, నీ మేలు కోరి చెప్పిన ఈ మంచి మాటను, ఆత్మనిగ్రహం లేనివారు, కాలవశులైనవారు స్వీకరించరు.
6.16.21
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ६.१६.२१ ॥
ఓ రాజా, ఎల్లప్పుడూ ప్రియంగా మాట్లాడే మనుషులు సులభంగా దొరుకుతారు. కానీ అప్రియమైనా హితకరమైన మాటను చెప్పేవారు, వినేవారు అరుదు.
6.16.22
बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणः।
न नश्यन्तमुपेक्षे त्वां प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ ६.१६.२२ ॥
కాలపాశంలో బంధింపబడి, సర్వప్రాణులను హరించే నిన్ను నశిస్తుండగా నేను ఉపేక్షించను, మండుతున్న అగ్నిలో శరణు వంటి దానిని చూసినట్టుగా.
6.16.23
दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः।
न त्वामिच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ ६.१६.२३ ॥
మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించే, బంగారు ఆభరణాలతో ఉన్న వాడి బాణాలచే రాముడు చంపిన నిన్ను నేను చూడ ఇష్టపడను.
6.16.24
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च नरा रणे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ६.१६.२४ ॥
శూరులు, బలవంతులు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన మనుషులు కూడా యుద్ధంలో కాలవశులైతే ఇసుక ఆనకట్టల వలె కూలిపోతారు.
6.16.25
तन्मर्षयतु यच्चोक्तं गुरुत्वाद्धितमिच्छता।
आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम्।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ ६.१६.२५ ॥
పెద్దవాడనన్న భావంతో, నీ హితాన్ని కోరి నేను చెప్పిన మాటలను క్షమించు. అన్ని విధాలుగా నిన్నూ రాక్షసులతో కూడిన ఈ పురినీ రక్షించుకో. నీకు శుభం కలుగుగాక; నేను వెళ్తున్నాను. నా ఎడబాటులో సుఖంగా ఉండు.
6.16.26
निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा
न रोचते ते वचनं निशाचर।
परान्तकाले हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ६.१६.२६ ॥
ఓ రాత్రిచరుడా, నీ హితాన్ని కోరే నేను వారిస్తున్నా నా మాట నీకు నచ్చడం లేదు. అంతకాలం వచ్చినప్పుడు ఆయువు తీరినవారు మిత్రులు చెప్పే హితవును స్వీకరించరు.