รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
सुनिविष्टं हितं वाक्यमुक्तवन्तं विभीषणम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ ६.१६.१ ॥
วิภีษณะได้กล่าวถ้อยคำที่พิจารณามาอย่างดีและเป็นประโยชน์ แต่ราวณะซึ่งถูกกาลเวลาชักนำ กลับกล่าวถ้อยคำหยาบกระด้าง
6.16.2
वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण च।
न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ ६.१६.२ ॥
อยู่ร่วมกับศัตรูได้ หรืออยู่ร่วมกับงูพิษที่โกรธจัดก็ยังได้ แต่ไม่ควรอยู่ร่วมกับผู้รับใช้ศัตรู ภายใต้ชื่อว่าเป็นมิตร
6.16.3
जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस।
हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ ६.१६.३ ॥
ข้าพเจ้ารู้จักนิสัยของญาติทั้งหลายในโลกทั้งปวง ท่านรากษส ญาติมักยินดีในความทุกข์ยากของญาติเสมอ
6.16.4
प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस।
ज्ञातयोऽप्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ ६.१६.४ ॥
ท่านรากษส แม้ผู้นำ ผู้ทำงานให้สำเร็จ แพทย์ หรือผู้มีศีลธรรมอันดีงาม ก็ยังถูกญาติดูหมิ่น และแม้วีรบุรุษก็ถูกญาติข่มเหง
6.16.5
नित्यमन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः।
प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ ६.१६.५ ॥
ญาติยินดีในความทุกข์ของกันและกันอยู่เสมอ พวกเขาเป็นผู้คุกคามที่มีใจซ่อนเร้น น่ากลัว และนำความหวาดกลัวมาให้
6.16.6
श्रूयन्ते हस्तिभिर्गीताः श्लोकाः पद्मवने पुरा।
पाशहस्तान् नरान् दृष्ट्वा शृणुष्व गदतो मम ॥ ६.१६.६ ॥
มีกลอนที่ช้างขับขานในป่าบัวมาแต่โบราณ ซึ่งได้ยินกันมาว่า เมื่อช้างเห็นมนุษย์ถือบ่วงอยู่ในมือ ท่านจงฟังขณะที่ข้าพเจ้ากล่าวเถิด
6.16.7
नाग्निर्नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः।
घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ ६.१६.७ ॥
ไฟก็ดี อาวุธอื่นก็ดี ไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวสำหรับพวกเรา บ่วงก็ไม่ใช่ สิ่งที่นำความหวาดกลัวมาให้พวกเราคือญาติผู้น่าสะพรึงกลัวที่ถูกผลักดันด้วยผลประโยชน์ของตน
6.16.8
उपायमेते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः।
कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं कुकष्टं विहितं च नः ॥ ६.१६.८ ॥
คนเหล่านี้จะบอกวิธีจับกุมพวกเรา ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย ความกลัวญาติเจ็บปวดยิ่งกว่าความกลัวทั้งปวง และนั่นคือสิ่งที่ถูกกำหนดไว้สำหรับพวกเรา
6.16.9
विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ज्ञातितो भयम्।
विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ब्राह्मणे तपः ॥ ६.१६.९ ॥
ในโคมีความอุดมสมบูรณ์ จากญาติมีความกลัว ในสตรีมีความหวั่นไหว ในพราหมณ์มีตบะ
6.16.10
ततो नेष्टमिदं सौम्य यदहं लोकसत्कृतः।
ऐश्वर्यमभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ ६.१६.१० ॥
เพราะฉะนั้น ท่านผู้อ่อนโยน สิ่งนี้ข้าพเจ้าไม่ปรารถนา คือที่ข้าพเจ้าผู้ที่โลกให้เกียรติ มีอำนาจปกครอง และเกิดในตระกูลสูง กลับต้องยืนอยู่เหนือศีรษะของศัตรู
6.16.11
यथा पुष्करपत्रेषु पतितास्तोयबिन्दवः।
न श्लेषमभिगच्छन्ति तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.११ ॥
เหมือนหยดน้ำที่ตกลงบนใบบัวย่อมไม่ติดอยู่ ฉันใด มิตรภาพก็ไม่ติดอยู่กับคนชั่วฉันนั้น
6.16.12
यथा शरदि मेघानां सिञ्चतामपि गर्जताम्।
न भवत्यम्बुसंक्लेदस्तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१२ ॥
เหมือนในฤดูใบไม้ร่วง แม้เมฆจะเทฝนและคำรามอยู่ ก็ไม่ทำให้สิ่งใดเปียกชื้น ฉันใด มิตรภาพก็ไม่ชุ่มชื้นขึ้นกับคนชั่วฉันนั้น
6.16.13
यथा मधुकरस्तर्षाद् रसं विन्दन्न तिष्ठति।
तथा त्वमपि तत्रैव तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१३ ॥
เหมือนผึ้งที่กระหายหาน้ำหวานแล้วไม่หยุดอยู่ที่นั่น ฉันใด ท่านก็อยู่ที่นั่นเช่นกัน มิตรภาพกับคนชั่วก็เป็นเช่นนั้นฉันนั้น
6.16.14
यथा मधुकरस्तर्षात् काशपुष्पं पिबन्नपि।
रसमत्र न विन्देत तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१४ ॥
เหมือนผึ้งที่กระหายดื่มจากดอกกาศะ แม้จะดื่มอยู่ก็ไม่พบน้ำหวานที่นี่ ฉันใด มิตรภาพกับคนชั่วก็เป็นเช่นนั้นฉันนั้น
6.16.15
यथा पूर्वं गजः स्नात्वा गृह्य हस्तेन वै रजः।
दूषयत्यात्मनो देहं तथानार्येषु सौहृदम् ॥ ६.१६.१५ ॥
เหมือนช้างที่อาบน้ำแล้วเอางวงคว้าฝุ่นมาทาลงบนตัวของตนเอง ฉันใด มิตรภาพกับคนชั่วก็ทำให้ตนเองมัวหมองฉันนั้น
6.16.16
योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यमेतन्निशाचर।
अस्मिन् मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसन ॥ ६.१६.१६ ॥
ท่านผู้เที่ยวไปในยามค่ำคืน หากเป็นผู้อื่นกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ ป่านนี้เขาคงไม่มีชีวิตอยู่แล้ว แต่ข้าพเจ้าขอสาปแช่งท่าน ผู้ทำลายวงศ์ตระกูลของตน
6.16.17
इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः।
उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ ६.१६.१७ ॥
วิภีษณะผู้กล่าวถ้อยคำแห่งความยุติธรรม เมื่อถูกกล่าวถ้อยคำหยาบกระด้างเช่นนั้น ก็ลุกขึ้นบินขึ้นไป พร้อมคทาในมือ ร่วมกับรากษสสี่ตน
6.16.18
अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः।
अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्राता वै राक्षसाधिपम् ॥ ६.१६.१८ ॥
ขณะนั้นวิภีษณะผู้เต็มไปด้วยความโกรธ ลอยอยู่กลางอากาศ พี่ชายผู้รุ่งโรจน์ผู้นั้นได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่เจ้าแห่งรากษส
6.16.19
स त्वं भ्रान्तोऽसि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि।
ज्येष्ठो मान्यः पितृसमो न च धर्मपथे स्थितः।
इदं हि परुषं वाक्यं न क्षमाम्यग्रजस्य ते ॥ ६.१६.१९ ॥
ท่านพระราชา ท่านหลงผิดแล้ว จงบอกข้าพเจ้าตามที่ท่านปรารถนาเถิด แม้ท่านจะเป็นพี่ ควรได้รับความเคารพ และเสมือนบิดา แต่ท่านมิได้ดำรงอยู่บนทางแห่งธรรม ข้าพเจ้าจะไม่ให้อภัยถ้อยคำหยาบกระด้างนี้ของท่าน แม้ท่านจะเป็นพี่ชายของข้าพเจ้า
6.16.20
सुनीतं हितकामेन वाक्यमुक्तं दशानन।
न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशमागताः ॥ ६.१६.२० ॥
ท่านผู้มีสิบหน้า ถ้อยคำอันดีที่กล่าวด้วยความปรารถนาดีต่อท่าน บรรดาผู้ที่ยังไม่ได้ฝึกตน และตกอยู่ใต้อำนาจของกาลเวลา ย่อมไม่รับไว้
6.16.21
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः।
अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ ६.१६.२१ ॥
พระองค์ผู้เป็นราชา ผู้ที่พูดแต่คำน่าฟังอยู่เสมอนั้นหาได้ง่าย แต่ผู้ที่พูดหรือฟังคำที่ไม่น่าฟังแต่เป็นประโยชน์นั้นหาได้ยากยิ่ง
6.16.22
बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणः।
न नश्यन्तमुपेक्षे त्वां प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ ६.१६.२२ ॥
ท่านผู้ถูกผูกไว้ด้วยบ่วงแห่งกาลเวลา ผู้พรากเอาชีวิตของสรรพสัตว์ ข้าพเจ้าจะไม่นิ่งดูท่านพินาศ ดุจดังไม่อาจนิ่งดูไฟที่ลุกโพลงอยู่เป็นที่พึ่งได้
6.16.23
दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः।
न त्वामिच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ ६.१६.२३ ॥
ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะเห็นท่านถูกลูกศรคมของพระรามสังหาร ลูกศรที่เปล่งประกายดุจไฟลุกโชน และประดับด้วยทองคำ
6.16.24
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च नरा रणे।
कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ ६.१६.२४ ॥
บรรดาวีรบุรุษ ผู้แข็งแรง และผู้ชำนาญในศาสตราวุธ เมื่อกาลเวลาเข้าครอบงำในการรบ ย่อมจมลงดุจคันดินทรายที่พังทลาย
6.16.25
तन्मर्षयतु यच्चोक्तं गुरुत्वाद्धितमिच्छता।
आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम्।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ ६.१६.२५ ॥
ขอท่านโปรดอภัยในคำที่ข้าพเจ้าได้กล่าวไป เพราะข้าพเจ้าพูดด้วยความเคารพในความอาวุโสของท่าน และปรารถนาจะให้ท่านได้ดี ขอท่านจงรักษาตนไว้ทุกวิถีทาง และรักษานครนี้พร้อมด้วยรากษสทั้งหลายไว้ด้วย ขอให้ท่านจงมีความสวัสดี ข้าพเจ้าจะไปแล้ว ขอท่านจงมีความสุขเมื่อไม่มีข้าพเจ้า
6.16.26
निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा
न रोचते ते वचनं निशाचर।
परान्तकाले हि गतायुषो नरा
हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ ६.१६.२६ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาความดีของท่าน จึงห้ามปรามท่าน แต่ถ้อยคำของข้าพเจ้าไม่เป็นที่ถูกใจท่าน ดูก่อนรากษสผู้ท่องเที่ยวในราตรี เมื่อคนถึงคราวสิ้นอายุขัย เขาย่อมไม่รับเอาคำแนะนำอันเป็นประโยชน์ที่มิตรผู้หวังดีกล่าวไว้