ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 6.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.17.1
इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणं रावणानुजः।
आजगाम मुहूर्तेन यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.१७.१ ॥
ラーヴァナにこのような厳しい言葉を告げた後、ラーヴァナの弟は一瞬のうちにラクシュマナとともにいるラーマのもとへ到着した。
6.17.2
तं मेरुशिखराकारं दीप्तामिव शतह्रदाम्।
गगनस्थं महीस्थास्ते ददृशुर्वानराधिपाः ॥ ६.१७.२ ॥
メール山の峰のような姿で、稲妻のように輝き、空に立つ彼を、地上にいたヴァーナラの王たちが見た。
6.17.3
ते चाप्यनुचरास्तस्य चत्वारो भीमविक्रमाः।
तेऽपि वर्मायुधोपेता भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ६.१७.३ ॥
彼の四人の従者もまた恐ろしい武勇の持ち主で、鎧と武器を備え、見事な装身具で飾られていた。
6.17.4
स च मेघाचलप्रख्यो वज्रायुधसमप्रभः।
वरायुधधरो वीरो दिव्याभरणभूषितः ॥ ६.१७.४ ॥
彼は雲の山のようで、雷の武器のような輝きを持ち、優れた武器を携えた英雄であり、天界の装飾で飾られていた。
6.17.5
तमात्मपञ्चमं दृष्ट्वा सुग्रीवो वानराधिपः।
वानरैः सह दुर्धर्षश्चिन्तयामास बुद्धिमान् ॥ ६.१७.५ ॥
自分を含めて五人でいる彼を見て、ヴァーナラの王スグリーヴァは、ヴァーナラたちとともに無敵であったが、賢明ゆえに思案し始めた。
6.17.6
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु वानरांस्तानुवाच ह।
हनुमत्प्रमुखान् सर्वानिदं वचनमुत्तमम् ॥ ६.१७.६ ॥
しばらく考えた後、彼はハヌマーンを筆頭とする全てのヴァーナラたちに、この優れた言葉を告げた。
6.17.7
एष सर्वायुधोपेतश्चतुर्भिः सह राक्षसैः।
राक्षसोभ्येति पश्यध्वमस्मान् हन्तुं न संशयः ॥ ६.१७.७ ॥
見よ、あれは全ての武器を備え、四人のラークシャサを従えて近づいてくる。我々を殺しに来るのだ、疑いはない。
6.17.8
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते वानरोत्तमाः।
सालानुद्यम्य शैलांश्च इदं वचनमब्रुवन् ॥ ६.१७.८ ॥
スグリーヴァの言葉を聞いて、あの最良のヴァーナラたちは皆、サーラ樹と山の峰を持ち上げ、この言葉を言った。
6.17.9
शीघ्रं व्यादिश नो राजन् वधायैषां दुरात्मनाम्।
निपतन्ति हता यावद् धरण्यामल्पचेतनाः ॥ ६.१७.९ ॥
王よ、この悪心の者どもを殺すよう、すぐに我らに命じたまえ。この浅はかな者どもが殺され地に倒れるように。
6.17.10
तेषां सम्भाषमाणानामन्योन्यं स विभीषणः।
उत्तरं तीरमासाद्य खस्थ एव व्यतिष्ठत ॥ ६.१७.१० ॥
彼らが互いに語り合っている間に、ヴィビーシャナは北岸に着き、空中にそのまま留まった。
6.17.11
स उवाच महाप्राज्ञः स्वरेण महता महान्।
सुग्रीवं तांश्च सम्प्रेक्ष्य खस्थ एव विभीषणः ॥ ६.१७.११ ॥
そこで大いなる智慧を持つ偉大なヴィビーシャナは、空中に立ったまま、スグリーヴァと彼らを見つめ、大きな声で言った。
6.17.12
रावणो नाम दुर्वृत्तो राक्षसो राक्षसेश्वरः।
तस्याहमनुजो भ्राता विभीषण इति श्रुतः ॥ ६.१७.१२ ॥
ラーヴァナという名の悪行の羅刹は、羅刹たちの王である。私はその弟で、ヴィビーシャナとして知られている。
6.17.13
तेन सीता जनस्थानाद् हृता हत्वा जटायुषम्।
रुद्धा च विवशा दीना राक्षसीभिः सुरक्षिता ॥ ६.१७.१३ ॥
彼はジャナスターナからシーターを奪い、ジャターユを殺した。彼女は無力で悲嘆に暮れ、ラークシャシーたちに厳重に見張られている。
6.17.14
तमहं हेतुभिर्वाक्यैर्विविधैश्च न्यदर्शयम्।
साधु निर्यात्यतां सीता रामायेति पुनः पुनः ॥ ६.१७.१४ ॥
私は様々な理由と言葉で、何度も彼に示した。シーターをラーマに丁重に返すべきだと。
6.17.15
स च न प्रतिजग्राह रावणः कालचोदितः।
उच्यमानं हितं वाक्यं विपरीत इवौषधम् ॥ ६.१७.१५ ॥
しかし時に駆り立てられたラーヴァナは、その有益な言葉を受け入れなかった。ちょうど病状が逆転した者が薬を拒むように。
6.17.16
सोऽहं परुषितस्तेन दासवच्चावमानितः।
त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च राघवं शरणं गतः ॥ ६.१७.१६ ॥
彼に罵られ、召使のように辱められた私は、息子たちと妻たちを捨て、ラーガヴァの庇護を求めて来ました。
6.17.17
निवेदयत मां क्षिप्रं राघवाय महात्मने।
सर्वलोकशरण्याय विभीषणमुपस्थितम् ॥ ६.१७.१७ ॥
すみやかに、偉大なラーガヴァ、全世界の庇護者に、ヴィビーシャナが来ていると伝えよ。
6.17.18
एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवो लघुविक्रमः।
लक्ष्मणस्याग्रतो रामं संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ ६.१७.१८ ॥
この言葉を聞いて、俊敏な勇者スグリーヴァは、ラクシュマナの前でラーマに怒ってこう言った。
6.17.19
प्रविष्टः शत्रुसैन्यं हि प्राप्तः शत्रुरतर्कितः।
निहन्यादन्तरं लब्ध्वा उलूको वायसानिव ॥ ६.१७.१९ ॥
敵軍に紛れ込み、思いがけず現れた敵は隙を見つけると、梟が烏を襲うように打撃を加えるかもしれない。
6.17.20
मन्त्रे व्यूहे नये चारे युक्तो भवितुमर्हसि।
वानराणां च भद्रं ते परेषां च परंतप ॥ ६.१७.२० ॥
敵を焼き尽くす者よ、そなたは謀議、陣形、策略、諜報に心を配るべきだ。そなたにも、ヴァーナラたちにも、敵にも幸いあれ。
6.17.21
अन्तर्धानगता ह्येते राक्षसाः कामरूपिणः।
शूराश्च निकृतिज्ञाश्च तेषां जातु न विश्वसेत् ॥ ६.१७.२१ ॥
これらの羅刹は姿を消すことができ、望むままの姿になれる。勇敢で欺きに長けているので、決して信用してはならない。
6.17.22
प्रणिधी राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य भवेदयम्।
अनुप्रविश्य सोऽस्मासु भेदं कुर्यान्न संशयः ॥ ६.१७.२२ ॥
この男は羅刹王ラーヴァナの間諜かもしれない。我らの中に紛れ込み、必ず仲たがいを起こさせるだろう。疑いはない。
6.17.23
अथ वा स्वयमेवैष छिद्रमासाद्य बुद्धिमान्।
अनुप्रविश्य विश्वस्ते कदाचित् प्रहरेदपि ॥ ६.१७.२३ ॥
あるいは、この賢い男自身が隙を見つけて入り込み、信じている者たちに、いつか打撃を加えるかもしれない。
6.17.24
मित्राटविबलं चैव मौलभृत्यबलं तथा।
सर्वमेतद् बलं ग्राह्यं वर्जयित्वा द्विषद्बलम् ॥ ६.१७.२४ ॥
同盟者の軍勢、森の軍勢、世襲の家臣の軍勢——敵の軍勢を除き、これらすべての力を受け入れるべきだ。
6.17.25
प्रकृत्या राक्षसो ह्येष भ्रातामित्रस्य वै प्रभो।
आगतश्च रिपुः साक्षात् कथमस्मिंश्च विश्वसेत् ॥ ६.१७.२५ ॥
主よ、この者は生まれつき羅刹であり、敵の弟です。まさに敵そのものが来たのです。どうして信頼できましょうか。
6.17.26
रावणस्यानुजो भ्राता विभीषण इति श्रुतः।
चतुर्भिः सह रक्षोभिर्भवन्तं शरणं गतः ॥ ६.१७.२६ ॥
ラーヴァナの弟として知られるヴィビーシャナは、四人の羅刹とともにあなたに庇護を求めて来ました。
6.17.27
रावणेन प्रणीतं हि तमवेहि विभीषणम्।
तस्याहं निग्रहं मन्ये क्षमं क्षमवतां वर ॥ ६.१७.२७ ॥
彼は羅波那が送り込んだヴィビーシャナだと知りなさい。忍耐強き者の中の最良の方よ、彼を抑えるのが相応しいと私は思います。
6.17.28
राक्षसो जिह्मया बुद्ध्या संदिष्टोऽयमिहागतः।
प्रहर्तुं मायया छन्नो विश्वस्ते त्वयि चानघ ॥ ६.१७.२८ ॥
この羅刹は曲がった心に駆られ、幻術で身を隠してここに来ました。無垢なる方よ、あなたが信じきったときに打ち倒すためです。
6.17.29
वध्यतामेष तीव्रेण दण्डेन सचिवैः सह।
रावणस्य नृशंसस्य भ्राता ह्येष विभीषणः ॥ ६.१७.२९ ॥
この者を、その助言者たちとともに厳しい罰で討つべきです。このヴィビーシャナこそ残忍なラーヴァナの弟なのですから。
6.17.30
एवमुक्त्वा तु तं रामं संरब्धो वाहिनीपतिः।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं ततो मौनमुपागमत् ॥ ६.१७.३० ॥
ラーマにこのように述べると、怒れる軍の指揮官は、言葉の意味を知る者として、言葉に長けたラーマの前で黙した。
6.17.31
सुग्रीवस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा रामो महाबलः।
समीपस्थानुवाचेदं हनुमत्प्रमुखान् कपीन् ॥ ६.१७.३१ ॥
スグリーヴァの言葉を聞いた剛力のラーマは、そばに立つハヌマーンを先頭とする猿たちに、このように言った。
6.17.32
यदुक्तं कपिराजेन रावणावरजं प्रति।
वाक्यं हेतुमदत्यर्थं भवद्भिरपि च श्रुतम् ॥ ६.१७.३२ ॥
猿の王がラーヴァナの弟に語った言葉は極めて理にかなっており、あなたがたもそれを聞いた。
6.17.33
सुहृदामर्थकृच्छ्रेषु युक्तं बुद्धिमता सदा।
समर्थेनोपसंदेष्टुं शाश्वतीं भूतिमिच्छता ॥ ६.१७.३३ ॥
永続する繁栄を望む賢明で有能な人は、困難な事態において友人に常に適切な助言を与えるべきである。
6.17.34
इत्येवं परिपृष्टास्ते स्वं स्वं मतमतन्द्रिताः।
सोपचारं तदा राममूचुः प्रियचिकीर्षवः ॥ ६.१७.३४ ॥
このように問われると、彼らはそれぞれ怠ることなく、ラーマを喜ばせたい思いから、恭しく自分の意見を述べた。
6.17.35
अज्ञातं नास्ति ते किंचित् त्रिषु लोकेषु राघव।
आत्मानं पूजयन् राम पृच्छस्यस्मान् सुहृत्तया ॥ ६.१७.३५ ॥
ラーガヴァよ、三界であなたに知らないことは何もない。ラーマよ、ご自身を敬うゆえに、友としてわれらにお尋ねになるのだ。
6.17.36
त्वं हि सत्यव्रतः शूरो धार्मिको दृढविक्रमः।
परीक्ष्यकारी स्मृतिमान् निसृष्टात्मा सुहृत्सु च ॥ ६.१७.३६ ॥
あなたは誓いに忠実で、勇敢で、正しく、武勇は揺るぎなく、熟慮してから行動し、記憶力に優れ、友には心を開いている。
6.17.37
तस्मादेकैकशस्तावद् ब्रुवन्तु सचिवास्तव।
हेतुतो मतिसम्पन्नाः समर्थाश्च पुनः पुनः ॥ ६.१७.३७ ॥
ですから、あなたの大臣たちはまず一人ずつ語りなさい。思慮深く有能な者たちは、理由を添えて何度でも語るように。
6.17.38
इत्युक्ते राघवायाथ मतिमानङ्गदोऽग्रतः।
विभीषणपरीक्षार्थमुवाच वचनं हरिः ॥ ६.१७.३८ ॥
ラーガヴァがこう言うと、賢明なアンガダは前に進み出て、ヴィビーシャナを試すためにこの言葉を述べた。
6.17.39
शत्रोः सकाशात् सम्प्राप्तः सर्वथा तर्क्य एव हि।
विश्वासनीयः सहसा न कर्तव्यो विभीषणः ॥ ६.१७.३९ ॥
敵の側から来たヴィビーシャナは、あらゆる意味で疑われるべきである。軽々しく信頼してはならない。
6.17.40
छादयित्वाऽऽत्मभावं हि चरन्ति शठबुद्धयः।
प्रहरन्ति च रन्ध्रेषु सोऽनर्थः सुमहान् भवेत् ॥ ६.१७.४० ॥
本性を隠して、欺瞞の心を持つ者たちは動き回り、弱点を突く。それは大きな災いとなるだろう。
6.17.41
अर्थानर्थौ विनिश्चित्य व्यवसायं भजेत ह।
गुणतः संग्रहं कुर्याद् दोषतस्तु विसर्जयेत् ॥ ६.१७.४१ ॥
利益と損害を見極めてから決断を下すべきである。美点によって受け入れ、欠点によって退けるべきだ。
6.17.42
यदि दोषो महांस्तस्मिंस्त्यज्यतामविशङ्कितम्।
गुणान् वापि बहून् ज्ञात्वा संग्रहः क्रियतां नृप ॥ ६.१७.४२ ॥
もし彼に大きな欠点があるなら、ためらうことなく彼を捨てるがよい。あるいは多くの美点を知ったなら、王よ、彼を受け入れるがよい。
6.17.43
शरभस्त्वथ निश्चित्य सार्थं वचनमब्रवीत्।
क्षिप्रमस्मिन् नरव्याघ्र चारः प्रतिविधीयताम् ॥ ६.१७.४३ ॥
そこでシャラバは決心して意味のある言葉を述べた。「人中の虎よ、この件にはすぐに間者を遣わすべきです。」
6.17.44
प्रणिधाय हि चारेण यथावत् सूक्ष्मबुद्धिना।
परीक्ष्य च ततः कार्यो यथान्यायं परिग्रहः ॥ ६.१७.४४ ॥
鋭敏な知恵を持つ間者を遣わし、よく調べたうえで、正しい道に従ってこれを受け入れるべきである。
6.17.45
जाम्बवांस्त्वथ सम्प्रेक्ष्य शास्त्रबुद्ध्या विचक्षणः।
वाक्यं विज्ञापयामास गुणवद् दोषवर्जितम् ॥ ६.१७.४५ ॥
そこで賢明なジャーンバヴァーンは、聖典に通じた知性でよく考え、徳に満ち欠点のない言葉を告げた。
6.17.46
बद्धवैराच्च पापाच्च राक्षसेन्द्राद् विभीषणः।
अदेशकाले सम्प्राप्तः सर्वथा शंक्यतामयम् ॥ ६.१७.४६ ॥
このヴィビーシャナは羅刹王と敵対し罪深い者であり、不適切な場所と時に現れた。あらゆる面から疑うべきである。
6.17.47
ततो मैन्दस्तु सम्प्रेक्ष्य नयापनयकोविदः।
वाक्यं वचनसम्पन्नो बभाषे हेतुमत्तरम् ॥ ६.१७.४७ ॥
そこで善悪の政策に通じたマインダは、よく考え、弁舌に優れて、より理に適った言葉を述べた。
6.17.48
अनुजो नाम तस्यैष रावणस्य विभीषणः।
पृच्छ्यतां मधुरेणायं शनैर्नरपतीश्वर ॥ ६.१७.४८ ॥
この者はラーヴァナの弟ヴィビーシャナです。王たちの主よ、甘い言葉でゆっくりと尋ねるべきです。
6.17.49
भावमस्य तु विज्ञाय तत्त्वतस्तं करिष्यसि।
यदि दुष्टो न दुष्टो वा बुद्धिपूर्वं नरर्षभ ॥ ६.१७.४९ ॥
人中の雄よ、彼の真意を正しく理解した上で、彼に対処せよ——彼が邪悪であるか否か、また故意にそうしているのかどうかを。
6.17.50
अथ संस्कारसम्पन्नो हनूमान् सचिवोत्तमः।
उवाच वचनं श्लक्ष्णमर्थवन्मधुरं लघु ॥ ६.१७.५० ॥
そこで、教養に優れた最上の大臣ハヌマーンは、穏やかで意味深く、甘美で簡潔な言葉を述べた。
6.17.51
न भवन्तं मतिश्रेष्ठं समर्थं वदतां वरम्।
अतिशाययितुं शक्तो बृहस्पतिरपि ब्रुवन् ॥ ६.१७.५१ ॥
判断力に優れ、弁舌の最も卓越したあなたを、語るブリハスパティですら凌ぐことはできません。
6.17.52
न वादान्नापि संघर्षान्नाधिक्यान्न च कामतः।
वक्ष्यामि वचनं राजन् यथार्थं राम गौरवात् ॥ ६.१७.५२ ॥
王よ、論争のためでも、競争のためでも、優越を示すためでも、欲望からでもなく、ラーマよ、敬意をもって真実の言葉を申し上げます。
6.17.53
अर्थानर्थनिमित्तं हि यदुक्तं सचिवैस्तव।
तत्र दोषं प्रपश्यामि क्रिया नह्युपपद्यते ॥ ६.१७.५३ ॥
利得と損失について、あなたの大臣たちが述べたことには欠点が見えます。その行動は筋が通らないからです。
6.17.54
ऋते नियोगात् सामर्थ्यमवबोद्धुं न शक्यते।
सहसा विनियोगोऽपि दोषवान् प्रतिभाति मे ॥ ६.१७.५४ ॥
適切な任用なしには能力を知ることはできず、性急な任用もまた欠陥があるように私には思われます。
6.17.55
चारप्रणिहितं युक्तं यदुक्तं सचिवैस्तव।
अर्थस्यासम्भवात् तत्र कारणं नोपपद्यते ॥ ६.१७.५५ ॥
あなたの大臣たちが間者の報告に基づいて述べたことは道理にかなっている。しかしその事は起こりえないので、その理由が成り立たない。
6.17.56
अदेशकाले सम्प्राप्त इत्ययं यद् विभीषणः।
विवक्षा तत्र मेऽस्तीयं तां निबोध यथामति ॥ ६.१७.५६ ॥
ヴィビーシャナが不適切な場所と時に来たことについて、私が言いたいのはこうだ。私の理解に従って聞け。
6.17.57
एष देशश्च कालश्च भवतीह यथा तथा।
पुरुषात् पुरुषं प्राप्य तथा दोषगुणावपि ॥ ६.१७.५७ ॥
ここでこの場所と時がそうであるように、過失と美徳もまた、人から人へと渡るにつれて現れるのだ。
6.17.58
दौरात्म्यं रावणे दृष्ट्वा विक्रमं च तथा त्वयि।
युक्तमागमनं ह्यत्र सदृशं तस्य बुद्धितः ॥ ६.१७.५८ ॥
ラーヴァナの邪悪さとあなたの武勇を見れば、彼がここへ来たのは道理にかない、彼自身の判断にも合っている。
6.17.59
अज्ञातरूपैः पुरुषैः स राजन् पृच्छ्यतामिति।
यदुक्तमत्र मे प्रेक्षा काचिदस्ति समीक्षिता ॥ ६.१७.५९ ॥
王よ、正体の知れぬ者たちに彼を問いただしてもらいなさい。ここで私が述べたことには、慎重に考えた一つの見解がある。
6.17.60
पृच्छ्यमानो विशङ्केत सहसा बुद्धिमान् वचः।
तत्र मित्रं प्रदुष्येत मिथ्या पृष्टं सुखागतम् ॥ ६.१७.६० ॥
問いただされれば、賢者であっても突然自分の言葉を疑うだろう。そうなれば友もまた害される。偽りの尋問は、好意をもって来た者を辱めるからだ。
6.17.61
अशक्यं सहसा राजन् भावो बोद्धुं परस्य वै।
अन्तरेण स्वरैर्भिन्नैर्नैपुण्यं पश्यतां भृशम् ॥ ६.१७.६१ ॥
王よ、他人の心の思いはたちどころには知り難い。声の様々な抑揚がなければ、よく見る者の鋭い洞察だけがそれを見抜く。
6.17.62
न त्वस्य ब्रुवतो जातु लक्ष्यते दुष्टभावता।
प्रसन्नं वदनं चापि तस्मान्मे नास्ति संशयः ॥ ६.१७.६२ ॥
彼が語るときも悪意が見えることはなく、その顔も穏やかである。ゆえに私には疑いはない。
6.17.63
अशङ्कितमतिः स्वस्थो न शठः परिसर्पति।
न चास्य दुष्टवागस्ति तस्मान्मे नास्ति संशयः ॥ ६.१७.६३ ॥
疑いなく心安らかな者は、詐欺師のように陰でうごめくことはなく、その言葉にも悪意はない。ゆえに私は疑わない。
6.17.64
आकारश्छाद्यमानोऽपि न शक्यो विनिगूहितुम्।
बलाद्धि विवृणोत्येव भावमन्तर्गतं नृणाम् ॥ ६.१७.६४ ॥
隠しても人の表情は完全には隠しきれない。それは無理にでも、人の内に秘めた思いを表に現してしまうのだ。
6.17.65
देशकालोपपन्नं च कार्यं कार्यविदां वर।
सफलं कुरुते क्षिप्रं प्रयोगेणाभिसंहितम् ॥ ६.१७.६५ ॥
物事を知る者の中の最良の方よ、時と所に適い、よく考えて実行された行いは、速やかに成功をもたらす。
6.17.66
उद्योगं तव सम्प्रेक्ष्य मिथ्यावृत्तं च रावणम्।
वालिनं च हतं श्रुत्वा सुग्रीवं चाभिषेचितम् ॥ ६.१७.६६ ॥
あなたの努力を見、偽りの振る舞いをするラーヴァナを見、ヴァーリンが討たれスグリーヴァが即位したと聞いて……
6.17.67
राज्यं प्रार्थयमानस्तु बुद्धिपूर्वमिहागतः।
एतावत् तु पुरस्कृत्य युज्यते तस्य संग्रहः ॥ ६.१७.६७ ॥
王国を求めて、彼は意図してここに来た。これだけを心に留めて、彼を迎えるのが適切である。
6.17.68
यथाशक्ति मयोक्तं तु राक्षसस्यार्जवं प्रति।
प्रमाणं त्वं हि शेषस्य श्रुत्वा बुद्धिमतां वर ॥ ६.१७.६८ ॥
私の力の及ぶ限り、羅刹についての真実を率直に述べました。知者の中で最も優れた方よ、残りをお聞きになり、あなた自身が判断の基準となってください。