ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.17.1
इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणं रावणानुजः।
आजगाम मुहूर्तेन यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.१७.१ ॥
ಹೀಗೆ ರಾವಣನಿಗೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ ರಾವಣನ ತಮ್ಮ, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಮನಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
6.17.2
तं मेरुशिखराकारं दीप्तामिव शतह्रदाम्।
गगनस्थं महीस्थास्ते ददृशुर्वानराधिपाः ॥ ६.१७.२ ॥
ಮೇರು ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತೆ ಆಕಾರವುಳ್ಳ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾನರ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಕಂಡರು.
6.17.3
ते चाप्यनुचरास्तस्य चत्वारो भीमविक्रमाः।
तेऽपि वर्मायुधोपेता भूषणोत्तमभूषिताः ॥ ६.१७.३ ॥
ಅವನ ನಾಲ್ವರು ಅನುಚರರೂ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅವರೂ ಕವಚ-ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.
6.17.4
स च मेघाचलप्रख्यो वज्रायुधसमप्रभः।
वरायुधधरो वीरो दिव्याभरणभूषितः ॥ ६.१७.४ ॥
ಅವನು ಮೇಘಪರ್ವತದಂತೆ, ವಜ್ರಾಯುಧದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವೀರ, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು.
6.17.5
तमात्मपञ्चमं दृष्ट्वा सुग्रीवो वानराधिपः।
वानरैः सह दुर्धर्षश्चिन्तयामास बुद्धिमान् ॥ ६.१७.५ ॥
ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಐವರಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನು, ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಅಜೇಯನಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದನು.
6.17.6
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु वानरांस्तानुवाच ह।
हनुमत्प्रमुखान् सर्वानिदं वचनमुत्तमम् ॥ ६.१७.६ ॥
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ, ಅವನು ಹನುಮಂತನೇ ಮೊದಲಾದ ಆ ವಾನರರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಈ ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.17.7
एष सर्वायुधोपेतश्चतुर्भिः सह राक्षसैः।
राक्षसोभ्येति पश्यध्वमस्मान् हन्तुं न संशयः ॥ ६.१७.७ ॥
ಇಗೋ, ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನು ನಾಲ್ವರು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೆಂದೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನೋಡಿ.
6.17.8
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते वानरोत्तमाः।
सालानुद्यम्य शैलांश्च इदं वचनमब्रुवन् ॥ ६.१७.८ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಸಾಲವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
6.17.9
शीघ्रं व्यादिश नो राजन् वधायैषां दुरात्मनाम्।
निपतन्ति हता यावद् धरण्यामल्पचेतनाः ॥ ६.१७.९ ॥
ಅರಸನೇ, ಈ ದುರಾತ್ಮರ ವಧೆಗಾಗಿ ಶೀಘ್ರ ನಮಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡು; ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಹತರಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿ.
6.17.10
तेषां सम्भाषमाणानामन्योन्यं स विभीषणः।
उत्तरं तीरमासाद्य खस्थ एव व्यतिष्ठत ॥ ६.१७.१० ॥
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ವಿಭೀಷಣನು ಉತ್ತರ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತನು.
6.17.11
स उवाच महाप्राज्ञः स्वरेण महता महान्।
सुग्रीवं तांश्च सम्प्रेक्ष्य खस्थ एव विभीषणः ॥ ६.१७.११ ॥
ಆಗ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆದ ವಿಭೀಷಣನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು, ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೂ ಅವರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು.
6.17.12
रावणो नाम दुर्वृत्तो राक्षसो राक्षसेश्वरः।
तस्याहमनुजो भ्राता विभीषण इति श्रुतः ॥ ६.१७.१२ ॥
ರಾವಣನೆಂಬ ದುರ್ವರ್ತನೆಯ ರಾಕ್ಷಸನು, ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯನು. ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ನಾನು, ವಿಭೀಷಣನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.
6.17.13
तेन सीता जनस्थानाद् हृता हत्वा जटायुषम्।
रुद्धा च विवशा दीना राक्षसीभिः सुरक्षिता ॥ ६.१७.१३ ॥
ಅವನು ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕೊಂದನು. ಅವಳು ಅಸಹಾಯಳಾಗಿ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
6.17.14
तमहं हेतुभिर्वाक्यैर्विविधैश्च न्यदर्शयम्।
साधु निर्यात्यतां सीता रामायेति पुनः पुनः ॥ ६.१७.१४ ॥
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಮಾತುಗಳಿಂದ ತೋರಿಸಿದೆನು; ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದೆನು.
6.17.15
स च न प्रतिजग्राह रावणः कालचोदितः।
उच्यमानं हितं वाक्यं विपरीत इवौषधम् ॥ ६.१७.१५ ॥
ಆದರೆ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾವಣನು ಆ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ವಿಪರೀತಸ್ಥಿತಿಯ ರೋಗಿ ಔಷಧವನ್ನು ಒಪ್ಪದಂತೆ.
6.17.16
सोऽहं परुषितस्तेन दासवच्चावमानितः।
त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च राघवं शरणं गतः ॥ ६.१७.१६ ॥
ಅವನಿಂದ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಾಸನಂತೆ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ರಾಘವನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ.
6.17.17
निवेदयत मां क्षिप्रं राघवाय महात्मने।
सर्वलोकशरण्याय विभीषणमुपस्थितम् ॥ ६.१७.१७ ॥
ಬೇಗನೆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನಿಗೆ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಶರಣ್ಯನಿಗೆ, ವಿಭೀಷಣನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಸಿರಿ.
6.17.18
एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवो लघुविक्रमः।
लक्ष्मणस्याग्रतो रामं संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ ६.१७.१८ ॥
ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಚುರುಕು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸುಗ್ರೀವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮುಂದೆ ರಾಮನಿಗೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.17.19
प्रविष्टः शत्रुसैन्यं हि प्राप्तः शत्रुरतर्कितः।
निहन्यादन्तरं लब्ध्वा उलूको वायसानिव ॥ ६.१७.१९ ॥
ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದ ಶತ್ರು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಕಾಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗೂಬೆ ಆಕ್ರಮಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬಹುದು.
6.17.20
मन्त्रे व्यूहे नये चारे युक्तो भवितुमर्हसि।
वानराणां च भद्रं ते परेषां च परंतप ॥ ६.१७.२० ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ! ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ, ವ್ಯೂಹ, ನೀತಿ, ಗೂಢಚಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ತೊಡಗಿರಬೇಕು; ವಾನರರಿಗೂ ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ನಿನಗೆ ಒಳಿತಾಗಲಿ.
6.17.21
अन्तर्धानगता ह्येते राक्षसाः कामरूपिणः।
शूराश्च निकृतिज्ञाश्च तेषां जातु न विश्वसेत् ॥ ६.१७.२१ ॥
ಈ ರಾಕ್ಷಸರು ಅದೃಶ್ಯರಾಗಬಲ್ಲವರು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲವರು, ಶೂರರು, ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ಅವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಂಬಬಾರದು.
6.17.22
प्रणिधी राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य भवेदयम्।
अनुप्रविश्य सोऽस्मासु भेदं कुर्यान्न संशयः ॥ ६.१७.२२ ॥
ಇವನು ರಾಕ್ಷಸರ ಅರಸ ರಾವಣನ ಗೂಢಚಾರನಾಗಿರಬಹುದು; ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ನುಸುಳಿ ಅವನು ಭೇದ ಉಂಟುಮಾಡುವನು, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
6.17.23
अथ वा स्वयमेवैष छिद्रमासाद्य बुद्धिमान्।
अनुप्रविश्य विश्वस्ते कदाचित् प्रहरेदपि ॥ ६.१७.२३ ॥
ಅಥವಾ ಈ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತಾನೇ ರಂಧ್ರ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಒಳಗೆ ನುಸುಳಿ, ನಂಬಿದವರ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬಹುದು.
6.17.24
मित्राटविबलं चैव मौलभृत्यबलं तथा।
सर्वमेतद् बलं ग्राह्यं वर्जयित्वा द्विषद्बलम् ॥ ६.१७.२४ ॥
ಮಿತ್ರರ ಸೈನ್ಯ, ಕಾಡಿನ ಬಲ, ಪರಂಪರೆಯ ಸೇವಕರ ಸೈನ್ಯ — ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಎಲ್ಲ ಬಲವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
6.17.25
प्रकृत्या राक्षसो ह्येष भ्रातामित्रस्य वै प्रभो।
आगतश्च रिपुः साक्षात् कथमस्मिंश्च विश्वसेत् ॥ ६.१७.२५ ॥
ಪ್ರಭುವೇ, ಇವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ರಾಕ್ಷಸನು; ಶತ್ರುವಿನ ಸಹೋದರನು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶತ್ರುವೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಇವನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಂಬುವುದು?
6.17.26
रावणस्यानुजो भ्राता विभीषण इति श्रुतः।
चतुर्भिः सह रक्षोभिर्भवन्तं शरणं गतः ॥ ६.१७.२६ ॥
ರಾವಣನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಭೀಷಣ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ನಾಲ್ವರು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
6.17.27
रावणेन प्रणीतं हि तमवेहि विभीषणम्।
तस्याहं निग्रहं मन्ये क्षमं क्षमवतां वर ॥ ६.१७.२७ ॥
ಅವನನ್ನು ರಾವಣನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೆಂದು ತಿಳಿ; ಅವನು ವಿಭೀಷಣನು. ಕ್ಷಮಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
6.17.28
राक्षसो जिह्मया बुद्ध्या संदिष्टोऽयमिहागतः।
प्रहर्तुं मायया छन्नो विश्वस्ते त्वयि चानघ ॥ ६.१७.२८ ॥
ಈ ರಾಕ್ಷಸನು ವಕ್ರ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ, ನೀನು ನಂಬಿರುವಾಗ ಹೊಡೆಯಲು.
6.17.29
वध्यतामेष तीव्रेण दण्डेन सचिवैः सह।
रावणस्य नृशंसस्य भ्राता ह्येष विभीषणः ॥ ६.१७.२९ ॥
ಇವನನ್ನು ಇವನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಿತ ಕಠಿಣ ದಂಡದಿಂದ ವಧಿಸಲಿ. ಈ ವಿಭೀಷಣನು ಕ್ರೂರಿಯಾದ ರಾವಣನ ಸಹೋದರನೇ.
6.17.30
एवमुक्त्वा तु तं रामं संरब्धो वाहिनीपतिः।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं ततो मौनमुपागमत् ॥ ६.१७.३० ॥
ರಾಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಸೇನಾಧಿಪತಿ — ಮಾತಿನ ಮರ್ಮ ತಿಳಿದವನು — ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚತುರನಾದ ರಾಮನ ಎದುರು ಮೌನವಾದನು.
6.17.31
सुग्रीवस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा रामो महाबलः।
समीपस्थानुवाचेदं हनुमत्प्रमुखान् कपीन् ॥ ६.१७.३१ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಮನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹನುಮಾನ್ ಮೊದಲಾದ ವಾನರರಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದನು.
6.17.32
यदुक्तं कपिराजेन रावणावरजं प्रति।
वाक्यं हेतुमदत्यर्थं भवद्भिरपि च श्रुतम् ॥ ६.१७.३२ ॥
ವಾನರರಾಜನು ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಯುಕ್ತಿಯುತವಾದುದು; ನೀವೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ.
6.17.33
सुहृदामर्थकृच्छ्रेषु युक्तं बुद्धिमता सदा।
समर्थेनोपसंदेष्टुं शाश्वतीं भूतिमिच्छता ॥ ६.१७.३३ ॥
ಶಾಶ್ವತ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸಮರ್ಥ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸದಾ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
6.17.34
इत्येवं परिपृष्टास्ते स्वं स्वं मतमतन्द्रिताः।
सोपचारं तदा राममूचुः प्रियचिकीर्षवः ॥ ६.१७.३४ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ರಾಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
6.17.35
अज्ञातं नास्ति ते किंचित् त्रिषु लोकेषु राघव।
आत्मानं पूजयन् राम पृच्छस्यस्मान् सुहृत्तया ॥ ६.१७.३५ ॥
ರಾಘವನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದಿರುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಮನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
6.17.36
त्वं हि सत्यव्रतः शूरो धार्मिको दृढविक्रमः।
परीक्ष्यकारी स्मृतिमान् निसृष्टात्मा सुहृत्सु च ॥ ६.१७.३६ ॥
ನೀನು ಸತ್ಯವ್ರತನು, ಶೂರನು, ಧಾರ್ಮಿಕನು, ದೃಢ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಯೋಚಿಸಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ಸ್ಮೃತಿವಂತನು; ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು.
6.17.37
तस्मादेकैकशस्तावद् ब्रुवन्तु सचिवास्तव।
हेतुतो मतिसम्पन्नाः समर्थाश्च पुनः पुनः ॥ ६.१७.३७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಿ. ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಸಮರ್ಥರೂ ಆದ ಅವರು ಕಾರಣಸಹಿತವಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಲಿ.
6.17.38
इत्युक्ते राघवायाथ मतिमानङ्गदोऽग्रतः।
विभीषणपरीक्षार्थमुवाच वचनं हरिः ॥ ६.१७.३८ ॥
ರಾಘವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಅಂಗದನು ಮುಂದೆ ಬಂದು ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.17.39
शत्रोः सकाशात् सम्प्राप्तः सर्वथा तर्क्य एव हि।
विश्वासनीयः सहसा न कर्तव्यो विभीषणः ॥ ६.१७.३९ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ಬಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಭೀಷಣನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೇ. ಅವನನ್ನು ಅವಸರದಿಂದ ನಂಬಬಾರದು.
6.17.40
छादयित्वाऽऽत्मभावं हि चरन्ति शठबुद्धयः।
प्रहरन्ति च रन्ध्रेषु सोऽनर्थः सुमहान् भवेत् ॥ ६.१७.४० ॥
ತಮ್ಮ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ ವಂಚನಾ ಬುದ್ಧಿಯವರು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾರೆ; ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ದೊಡ್ಡ ಅನರ್ಥವಾಗಬಹುದು.
6.17.41
अर्थानर्थौ विनिश्चित्य व्यवसायं भजेत ह।
गुणतः संग्रहं कुर्याद् दोषतस्तु विसर्जयेत् ॥ ६.१७.४१ ॥
ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ದೋಷಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
6.17.42
यदि दोषो महांस्तस्मिंस्त्यज्यतामविशङ्कितम्।
गुणान् वापि बहून् ज्ञात्वा संग्रहः क्रियतां नृप ॥ ६.१७.४२ ॥
ಅವನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಸಂಶಯಿಸದೆ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಬಹಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದರೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
6.17.43
शरभस्त्वथ निश्चित्य सार्थं वचनमब्रवीत्।
क्षिप्रमस्मिन् नरव्याघ्र चारः प्रतिविधीयताम् ॥ ६.१७.४३ ॥
ಆಗ ಶರಭನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತನ್ನಾಡಿದನು — ಓ ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಗೂಢಚಾರನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
6.17.44
प्रणिधाय हि चारेण यथावत् सूक्ष्मबुद्धिना।
परीक्ष्य च ततः कार्यो यथान्यायं परिग्रहः ॥ ६.१७.४४ ॥
ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯ ಗೂಢಚಾರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರವೇ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
6.17.45
जाम्बवांस्त्वथ सम्प्रेक्ष्य शास्त्रबुद्ध्या विचक्षणः।
वाक्यं विज्ञापयामास गुणवद् दोषवर्जितम् ॥ ६.१७.४५ ॥
ಆಗ ವಿಚಕ್ಷಣನಾದ ಜಾಂಬವಂತನು ಶಾಸ್ತ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಗುಣಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ದೋಷರಹಿತ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
6.17.46
बद्धवैराच्च पापाच्च राक्षसेन्द्राद् विभीषणः।
अदेशकाले सम्प्राप्तः सर्वथा शंक्यतामयम् ॥ ६.१७.४६ ॥
ಈ ವಿಭೀಷಣನು ರಾಕ್ಷಸರಾಜನೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಬೆಳೆಸಿದವನು ಮತ್ತು ಪಾಪಿ; ತಕ್ಕ ಸ್ಥಳ-ಕಾಲವಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಂದೇಹಿಸಬೇಕು.
6.17.47
ततो मैन्दस्तु सम्प्रेक्ष्य नयापनयकोविदः।
वाक्यं वचनसम्पन्नो बभाषे हेतुमत्तरम् ॥ ६.१७.४७ ॥
ಆಗ ನೀತಿ-ಅನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಮೈಂದನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚತುರನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತರ್ಕಯುಕ್ತ ಮಾತನ್ನಾಡಿದನು.
6.17.48
अनुजो नाम तस्यैष रावणस्य विभीषणः।
पृच्छ्यतां मधुरेणायं शनैर्नरपतीश्वर ॥ ६.१७.४८ ॥
ಇವನು ರಾವಣನ ತಮ್ಮ ವಿಭೀಷಣ. ಓ ನರಪತೀಶ್ವರನೇ, ಇವನನ್ನು ಮಧುರವಾಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು.
6.17.49
भावमस्य तु विज्ञाय तत्त्वतस्तं करिष्यसि।
यदि दुष्टो न दुष्टो वा बुद्धिपूर्वं नरर्षभ ॥ ६.१७.४९ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರವೇ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸು; ಅವನು ದುಷ್ಟನೋ ಅಲ್ಲವೋ, ಅಥವಾ ತಿಳಿದೇ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬುದನ್ನು.
6.17.50
अथ संस्कारसम्पन्नो हनूमान् सचिवोत्तमः।
उवाच वचनं श्लक्ष्णमर्थवन्मधुरं लघु ॥ ६.१७.५० ॥
ಆಗ ಸಂಸ್ಕಾರಸಂಪನ್ನನಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಿ ಹನುಮಂತನು ಮೃದುವಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ, ಮಧುರವಾದ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
6.17.51
न भवन्तं मतिश्रेष्ठं समर्थं वदतां वरम्।
अतिशाययितुं शक्तो बृहस्पतिरपि ब्रुवन् ॥ ६.१७.५१ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ, ಮಾತುಗಾರರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರೂ ಆದ ನಿಮ್ಮನ್ನು, ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೂ ಮೀರಲಾರನು.
6.17.52
न वादान्नापि संघर्षान्नाधिक्यान्न च कामतः।
वक्ष्यामि वचनं राजन् यथार्थं राम गौरवात् ॥ ६.१७.५२ ॥
ರಾಜನೇ, ವಾದದಿಂದಲ್ಲ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಮೇಲ್ಮೆಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಆಸೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ರಾಮನೇ, ಗೌರವದಿಂದಾಗಿ ಯಥಾರ್ಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
6.17.53
अर्थानर्थनिमित्तं हि यदुक्तं सचिवैस्तव।
तत्र दोषं प्रपश्यामि क्रिया नह्युपपद्यते ॥ ६.१७.५३ ॥
ಲಾಭ-ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ದೋಷ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕಾರ್ಯ ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ.
6.17.54
ऋते नियोगात् सामर्थ्यमवबोद्धुं न शक्यते।
सहसा विनियोगोऽपि दोषवान् प्रतिभाति मे ॥ ६.१७.५४ ॥
ನಿಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗದು; ಅವಸರದಿಂದ ಮಾಡುವ ನಿಯೋಜನೆಯೂ ನನಗೆ ದೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
6.17.55
चारप्रणिहितं युक्तं यदुक्तं सचिवैस्तव।
अर्थस्यासम्भवात् तत्र कारणं नोपपद्यते ॥ ६.१७.५५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ವಿಷಯ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
6.17.56
अदेशकाले सम्प्राप्त इत्ययं यद् विभीषणः।
विवक्षा तत्र मेऽस्तीयं तां निबोध यथामति ॥ ६.१७.५६ ॥
ಅನುಚಿತ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದು; ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳು.
6.17.57
एष देशश्च कालश्च भवतीह यथा तथा।
पुरुषात् पुरुषं प्राप्य तथा दोषगुणावपि ॥ ६.१७.५७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಈ ಕಾಲ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ದೋಷ ಮತ್ತು ಗುಣ ಕೂಡ (ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ).
6.17.58
दौरात्म्यं रावणे दृष्ट्वा विक्रमं च तथा त्वयि।
युक्तमागमनं ह्यत्र सदृशं तस्य बुद्धितः ॥ ६.१७.५८ ॥
ರಾವಣನ ದುಷ್ಟತನವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಆಗಮನ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಅವನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಕೂಡ ಅದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
6.17.59
अज्ञातरूपैः पुरुषैः स राजन् पृच्छ्यतामिति।
यदुक्तमत्र मे प्रेक्षा काचिदस्ति समीक्षिता ॥ ६.१७.५९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಗುರುತು ತಿಳಿಯದ ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲಿ — ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲವು ಯೋಚನೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
6.17.60
पृच्छ्यमानो विशङ्केत सहसा बुद्धिमान् वचः।
तत्र मित्रं प्रदुष्येत मिथ्या पृष्टं सुखागतम् ॥ ६.१७.६० ॥
ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದವನೂ ತನ್ನ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ಸಹಸಾ ಸಂದೇಹ ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಮಿತ್ರನೂ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸುಳ್ಳು ವಿಚಾರಣೆ ಸುಖದಿಂದ ಬಂದ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.
6.17.61
अशक्यं सहसा राजन् भावो बोद्धुं परस्य वै।
अन्तरेण स्वरैर्भिन्नैर्नैपुण्यं पश्यतां भृशम् ॥ ६.१७.६१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇತರರ ಮನದ ಭಾವವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಭಿನ್ನ ಸ್ವರಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವವರ ಕೌಶಲವೇ ಅದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ.
6.17.62
न त्वस्य ब्रुवतो जातु लक्ष्यते दुष्टभावता।
प्रसन्नं वदनं चापि तस्मान्मे नास्ति संशयः ॥ ६.१७.६२ ॥
ಅವನು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಎಂದಿಗೂ ದುಷ್ಟಭಾವ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಮುಖವೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
6.17.63
अशङ्कितमतिः स्वस्थो न शठः परिसर्पति।
न चास्य दुष्टवागस्ति तस्मान्मे नास्ति संशयः ॥ ६.१७.६३ ॥
ಶಂಕೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು, ಸ್ಥಿರನಾದವನು ವಂಚಕನಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ದುಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
6.17.64
आकारश्छाद्यमानोऽपि न शक्यो विनिगूहितुम्।
बलाद्धि विवृणोत्येव भावमन्तर्गतं नृणाम् ॥ ६.१७.६४ ॥
ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟರೂ ಮನುಷ್ಯರ ಆಕಾರ (ಮುಖಭಾವ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗದು; ಅದು ಬಲವಾಗಿಯಾದರೂ ಅವರ ಒಳಗಿನ ಭಾವವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
6.17.65
देशकालोपपन्नं च कार्यं कार्यविदां वर।
सफलं कुरुते क्षिप्रं प्रयोगेणाभिसंहितम् ॥ ६.१७.६५ ॥
ಕಾರ್ಯನಿಪುಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
6.17.66
उद्योगं तव सम्प्रेक्ष्य मिथ्यावृत्तं च रावणम्।
वालिनं च हतं श्रुत्वा सुग्रीवं चाभिषेचितम् ॥ ६.१७.६६ ॥
ನಿನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕಂಡು, ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಿ ರಾವಣನನ್ನು, ವಾಲಿ ಹತನಾದುದನ್ನು, ಸುಗ್ರೀವನು ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದುದನ್ನು ಕೇಳಿ...
6.17.67
राज्यं प्रार्थयमानस्तु बुद्धिपूर्वमिहागतः।
एतावत् तु पुरस्कृत्य युज्यते तस्य संग्रहः ॥ ६.१७.६७ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವನು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟನ್ನೇ ಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
6.17.68
यथाशक्ति मयोक्तं तु राक्षसस्यार्जवं प्रति।
प्रमाणं त्वं हि शेषस्य श्रुत्वा बुद्धिमतां वर ॥ ६.१७.६८ ॥
ರಾಕ್ಷಸನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ನೀನೇ ಪ್ರಮಾಣವಾಗು.