ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.18.1
अथ रामः प्रसन्नात्मा श्रुत्वा वायुसुतस्य ह।
प्रत्यभाषत दुर्धर्षः श्रुतवानात्मनि स्थितम् ॥ ६.१८.१ ॥
ଏବେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ରାମ ପବନପୁତ୍ର (ହନୁମାନ)ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଅଜେୟ ଥିଲେ; ମନରେ ଥିବା କଥା କହିଲେ।
6.18.2
ममापि च विवक्षास्ति काचित् प्रति विभीषणम्।
श्रोतुमिच्छामि तत् सर्वं भवद्भिः श्रेयसि स्थितैः ॥ ६.१८.२ ॥
ବିଭୀଷଣ ବିଷୟରେ ମୋର ମଧ୍ୟ କିଛି କହିବାର ଇଚ୍ଛା ଅଛି। କଲ୍ୟାଣରେ ସ୍ଥିତ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ତାହା କୁହନ୍ତୁ; ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
6.18.3
मित्रभावेन सम्प्राप्तं न त्यजेयं कथंचन।
दोषो यद्यपि तस्य स्यात् सतामेतदगर्हितम् ॥ ६.१८.३ ॥
ମିତ୍ରଭାବରେ ଆସିଥିବା ଲୋକକୁ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ। ତାଙ୍କଠାରେ ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ନିନ୍ଦନୀୟ ନୁହେଁ।
6.18.4
सुग्रीवस्त्वथ तद्वाक्यमाभाष्य च विमृश्य च।
ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुङ्गवः ॥ ६.१८.४ ॥
ତା'ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସେହି କଥା କହି ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି ଆହୁରି ଶୁଭ କଥା କହିଲେ — ସେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
6.18.5
स दुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष रजनीचरः।
ईदृशं व्यसनं प्राप्तं भ्रातरं यः परित्यजेत् ॥ ६.१८.५ ॥
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଉ କି ଅଦୁଷ୍ଟ ହେଉ, ଏ ନିଶାଚର ସହ ଆମର କଣ? ଏପରି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭାଇକୁ ଯିଏ ତ୍ୟାଗ କରିବ, ସେ କିଏ?
6.18.6
को नाम स भवेत् तस्य यमेष न परित्यजेत्।
वानराधिपतेर्वाक्यं श्रुत्वा सर्वानुदीक्ष्य तु ॥ ६.१८.६ ॥
ଏ ଯାହାକୁ ତ୍ୟାଗ ନକରିବ, ସେପରି କିଏ ହୋଇପାରେ? ବାନରରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚାହିଁ—
6.18.8
ईषदुत्स्मयमानस्तु लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम्।
अनधीत्य च शास्त्राणि वृद्धाननुपसेव्य च।
न शक्यमीदृशं वक्तुं यदुवाच हरीश्वरः ॥ ६.१८.८ ॥
ପୁଣ୍ୟଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଈଷତ୍ ହସି ବାନରେଶ୍ୱର ଯାହା କହିଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ନ ପଢ଼ିଥିବା ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବା ନ କରିଥିବା ଲୋକ ହିଁ ଏପରି କଥା କହିପାରେ।
6.18.9
अस्ति सूक्ष्मतरं किंचिद् यथात्र प्रतिभाति मा।
प्रत्यक्षं लौकिकं चापि वर्तते सर्वराजसु ॥ ६.१८.९ ॥
ଏଠାରେ ମୋତେ ଯେପରି ମନେ ହେଉଛି, ଏଥିରେ ଆହୁରି ସୂକ୍ଷ୍ମ କିଛି ଅଛି; ଏହା ସବୁ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୌକିକ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରହିଥାଏ।
6.18.10
अमित्रास्तत्कुलीनाश्च प्रातिदेश्याश्च कीर्तिताः।
व्यसनेषु प्रहर्तारस्तस्मादयमिहागतः ॥ ६.१८.१० ॥
ଶତ୍ରୁ, ସେହି କୁଳର ଲୋକ ଓ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ଲୋକ ବିପଦରେ ଆଘାତକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ସେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
6.18.11
अपापास्तत्कुलीनाश्च मानयन्ति स्वकान् हितान्।
एष प्रायो नरेन्द्राणां शङ्कनीयस्तु शोभनः ॥ ६.१८.११ ॥
ନିଷ୍ପାପ ଓ ସେହି କୁଳର ଲୋକମାନେ ନିଜ ହିତୈଷୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ସନ୍ଦେହଜନକ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଉଚିତ।
6.18.12
यस्तु दोषस्त्वया प्रोक्तो ह्यादानेऽरिबलस्य च।
तत्र ते कीर्तयिष्यामि यथाशास्त्रमिदं शृणु ॥ ६.१८.१२ ॥
ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ କହିଲ, ସେ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ତୁମକୁ କହିବି; ଶୁଣ।
6.18.13
न वयं तत्कुलीनाश्च राज्यकाङ्क्षी च राक्षसः।
पण्डिता हि भविष्यन्ति तस्माद् ग्राह्यो विभीषणः ॥ ६.१८.१३ ॥
ଆମେ ସେହି କୁଳର ନୁହଁ, ରାଜ୍ୟକାମୀ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ଏମାନେ ପଣ୍ଡିତ ହେବେ; ତେଣୁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
6.18.15
अव्यग्राश्च प्रहृष्टाश्च ते भविष्यन्ति संगताः।
प्रणादश्च महानेषोऽन्योन्यस्य भयमागतम्।
न सर्वे भ्रातरस्तात भवन्ति भरतोपमाः।
मद्विधा वा पितुः पुत्राः सुहृदो वा भवद्विधाः ॥ ६.१८.१५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅବିଚଳିତ ଓ ହର୍ଷିତ, ସେମାନେ ଏକତ୍ର ରହିବେ। ଏହା ମହାନ କୋଳାହଳ; ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଭାଇ ଭରତ ପରି ନୁହଁନ୍ତି; ପିତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ପରି, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ତୁମ ପରି ହୋଇପାରନ୍ତି।
6.18.16
एवमुक्तस्तु रामेण सुग्रीवः सहलक्ष्मणः।
उत्थायेदं महाप्राज्ञः प्रणतो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.१८.१६ ॥
ରାମ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ଉଠି, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ହୋଇ, ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.18.17
रावणेन प्रणिहितं तमवेहि निशाचरम्।
तस्याहं निग्रहं मन्ये क्षमं क्षमवतां वर ॥ ६.१८.१७ ॥
ତାଙ୍କୁ ରାବଣ ପଠାଇଥିବା ନିଶାଚର ବୋଲି ଜାଣ। ତାକୁ ନିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ, ହେ କ୍ଷମାଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.18.18
राक्षसो जिह्मया बुद्ध्या संदिष्टोऽयमिहागतः।
प्रहर्तुं त्वयि विश्वस्ते विश्वस्ते मयि वानघ ॥ ६.१८.१८ ॥
ଏହି ରାକ୍ଷସ କୁଟିଳ ବୁଦ୍ଧିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି — ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ତୁମ ଉପରେ, ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ମୋ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ। ହେ ନିଷ୍ପାପ!
6.18.19
लक्ष्मणे वा महाबाहो स वध्यः सचिवैः सह।
रावणस्य नृशंसस्य भ्राता ह्येष विभीषणः ॥ ६.१८.१९ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉପରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ବଧଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ବିଭୀଷଣ କ୍ରୂର ରାବଣର ଭାଇ।
6.18.20
एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठं सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं ततो मौनमुपागमत् ॥ ६.१८.२० ॥
ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବ, ବାକ୍ୟଜ୍ଞ ହୋଇ, ବାକ୍ୟକୁଶଳଙ୍କ ଆଗରେ ତା'ପରେ ମୌନ ହୋଇଗଲେ।
6.18.21
स सुग्रीवस्य तद् वाक्यं रामः श्रुत्वा विमृश्य च।
ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुङ्गवम् ॥ ६.१८.२१ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଓ ବିଚାର କରି ରାମ ତା'ପରେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.18.22
स दुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष रजनीचरः।
सूक्ष्ममप्यहितं कर्तुं मम शक्तः कथंचन ॥ ६.१८.२२ ॥
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଉ କି ଅଦୁଷ୍ଟ ହେଉ, ଏହି ରାତ୍ରିଚର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅହିତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ କି?
6.18.23
पिशाचान् दानवान् यक्षान् पृथिव्यां चैव राक्षसान्।
अङ्गुल्यग्रेण तान् हन्यामिच्छन् हरिगणेश्वर ॥ ६.१८.२३ ॥
ହେ ହରିଗଣେଶ୍ୱର! ପିଶାଚ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ ଓ ପୃଥିବୀର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଅଗ୍ରଭାଗରେ ହିଁ ବଧ କରିପାରିବି।
6.18.24
श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणमागतः।
अर्चितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ॥ ६.१८.२४ ॥
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଗୋଟିଏ କପୋତ ଶରଣାଗତ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ସତ୍କାର କରି ନିଜ ମାଂସରେ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇଥିଲା।
6.18.25
स हि तं प्रतिजग्राह भार्याहर्तारमागतम्।
कपोतो वानरश्रेष्ठ किं पुनर्मद्विधो जनः ॥ ६.१८.२५ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି କପୋତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରଣକାରୀ ଆସିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା। ତାହେଲେ ମୋ ପରି ମଣିଷ କେତେ ଅଧିକ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ?
6.18.26
ऋषेः कण्वस्य पुत्रोण कण्डुना परमर्षिणा।
शृणु गाथा पुरा गीता धर्मिष्ठा सत्यवादिना ॥ ६.१८.२६ ॥
କଣ୍ୱ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହର୍ଷି କଣ୍ଡୁ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଜଣକ ପୂର୍ବରୁ ଗାଇଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗାଥା ଶୁଣ।
6.18.27
बद्धाञ्जलिपुटं दीनं याचन्तं शरणागतम्।
न हन्यादानृशंस्यार्थमपि शत्रुं परंतप ॥ ६.१८.२७ ॥
ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଦୀନ ହୋଇ, ଯାଚନା କରି, ଶରଣାଗତ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଦୟାରେ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ପରନ୍ତପ।
6.18.28
आर्तो वा यदि वा दृप्तः परेषां शरणं गतः।
अरिः प्राणान् परित्यज्य रक्षितव्यः कृतात्मना ॥ ६.१८.२८ ॥
ଆର୍ତ୍ତ ହେଉ ବା ଦର୍ପୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶରଣାଗତ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
6.18.29
स चेद् भयाद् वा मोहाद् वा कामाद् वापि न रक्षति।
स्वया शक्त्या यथान्यायं तत् पापं लोकगर्हितम् ॥ ६.१८.२९ ॥
ଯଦି ସେ ଭୟରୁ, ମୋହରୁ ବା କାମନାରୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ରକ୍ଷା ନ କରେ, ତେବେ ସେ ପାପ ଲୋକନିନ୍ଦିତ।
6.18.30
विनष्टः पश्यतस्तस्य रक्षिणः शरणं गतः।
आनाय सुकृतं तस्य सर्वं गच्छेदरक्षितः ॥ ६.१८.३० ॥
ଶରଣାଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ତାର ରକ୍ଷକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ରକ୍ଷା ନ କରିଥିବା ସେହି ରକ୍ଷକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।
6.18.31
एवं दोषो महानत्र प्रपन्नानामरक्षणे।
अस्वर्ग्यं चायशस्यं च बलवीर्यविनाशनम् ॥ ६.१८.३१ ॥
ଏହିପରି, ଶରଣାଗତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ନ କରିବାରେ ବଡ଼ ଦୋଷ ଅଛି; ତାହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ ନୁହେଁ, ଅପଯଶକାରୀ ଏବଂ ବଳ-ବୀର୍ଯ୍ୟ ନାଶକାରୀ।
6.18.32
करिष्यामि यथार्थं तु कण्डोर्वचनमुत्तमम्।
धर्मिष्ठं च यशस्यं च स्वर्ग्यं स्यात् तु फलोदये ॥ ६.१८.३२ ॥
କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତମ ବଚନ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଯଥାର୍ଥ କରିବି; ଏହା ଧର୍ମଯୁକ୍ତ, ଯଶଦାୟକ ଏବଂ ଫଳ ଉଦୟ ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ ହେବ।
6.18.33
सकृदेव प्रपन्नाय तवास्मीति च याचते।
अभयं सर्वभूतेभ्यो ददाम्येतद् व्रतं मम ॥ ६.१८.३३ ॥
ଥରେ ମାତ୍ର ଶରଣ ନେଇ 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର' ବୋଲି ଯାଚନା କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ମୁଁ ସର୍ବଭୂତରୁ ଅଭୟ ଦିଏ — ଏହା ମୋର ବ୍ରତ।
6.18.34
आनयैनं हरिश्रेष्ठ दत्तमस्याभयं मया।
विभीषणो वा सुग्रीव यदि वा रावणः स्वयम् ॥ ६.१८.३४ ॥
ହେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହାକୁ ଆଣ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଅଭୟ ଦେଇଛି — ସେ ବିଭୀଷଣ ହେଉ, ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, କିମ୍ବା ସ୍ୱୟଂ ରାବଣ ହେଉ।
6.18.35
रामस्य तु वचः श्रुत्वा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
प्रत्यभाषत काकुत्स्थं सौहार्देनाभिपूरितः ॥ ६.१८.३५ ॥
ରାମଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
6.18.36
किमत्र चित्रं धर्मज्ञ लोकनाथशिखामणे।
यत् त्वमार्यं प्रभाषेथाः सत्त्ववान् सत्पथे स्थितः ॥ ६.१८.३६ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଲୋକନାଥମାନଙ୍କ ଶିରୋମଣି! ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଚନ କହିବ, ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ? ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱବାନ ଓ ସତ୍ପଥରେ ସ୍ଥିତ।
6.18.37
मम चाप्यन्तरात्मायं शुद्धं वेत्ति विभीषणम्।
अनुमानाच्च भावाच्च सर्वतः सुपरीक्षितः ॥ ६.१८.३७ ॥
ମୋ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣେ; ଅନୁମାନ ଓ ଭାବରୁ, ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଭଲ ପରୀକ୍ଷିତ।
6.18.38
तस्मात् क्षिप्रं सहास्माभिस्तुल्यो भवतु राघव।
विभीषणो महाप्राज्ञः सखित्वं चाभ्युपैतु नः ॥ ६.१८.३८ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଘବ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଭୀଷଣ ଶୀଘ୍ର ଆମ ସମାନ ହେଉ ଓ ଆମ ସଖ୍ୟ ପାଉ।
6.18.39
ततस्तु सुग्रीववचो निशम्य त-
द्धरीश्वरेणाभिहितं नरेश्वरः।
विभीषणेनाशु जगाम संगमं
पतत्त्रिराजेन यथा पुरंदरः ॥ ६.१८.३९ ॥
ଏଥର ବାନରେଶ୍ୱର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ନରେଶ୍ୱର ରାମ ଶୀଘ୍ର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷିରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି।