వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.18.1
अथ रामः प्रसन्नात्मा श्रुत्वा वायुसुतस्य ह।
प्रत्यभाषत दुर्धर्षः श्रुतवानात्मनि स्थितम् ॥ ६.१८.१ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నమనస్కుడైన రాముడు వాయుపుత్రుడి (హనుమంతుని) మాట విని సమాధానమిచ్చాడు. ఆయన దుర్ధర్షుడు; మనసులో ఉన్నదానిని చెప్పాడు.
6.18.2
ममापि च विवक्षास्ति काचित् प्रति विभीषणम्।
श्रोतुमिच्छामि तत् सर्वं भवद्भिः श्रेयसि स्थितैः ॥ ६.१८.२ ॥
విభీషణుని గురించి నాకూ కొంత చెప్పాలనే కోరిక ఉంది. శ్రేయస్సులో స్థిరంగా ఉన్న మీరంతా దాన్ని చెప్పండి; నేను అంతా వినాలనుకుంటున్నాను.
6.18.3
मित्रभावेन सम्प्राप्तं न त्यजेयं कथंचन।
दोषो यद्यपि तस्य स्यात् सतामेतदगर्हितम् ॥ ६.१८.३ ॥
మిత్రభావంతో వచ్చినవాడిని నేను ఏ విధంగానూ విడిచిపెట్టను. అతనిలో దోషం ఉన్నప్పటికీ, సజ్జనులకు ఇది నిందార్హం కాదు.
6.18.4
सुग्रीवस्त्वथ तद्वाक्यमाभाष्य च विमृश्य च।
ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुङ्गवः ॥ ६.१८.४ ॥
అప్పుడు సుగ్రీవుడు ఆ మాటను చెప్పి, బాగా ఆలోచించి, మరింత శుభకరమైన మాటను పలికాడు — అతను వానరులలో శ్రేష్ఠుడు.
6.18.5
स दुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष रजनीचरः।
ईदृशं व्यसनं प्राप्तं भ्रातरं यः परित्यजेत् ॥ ६.१८.५ ॥
అతడు దుష్టుడైనా, దుష్టుడు కాకపోయినా, ఈ రాక్షసునితో మనకేమి? ఇంతటి ఆపదలో పడిన సోదరుని ఎవరు విడిచిపెడతారు?
6.18.6
को नाम स भवेत् तस्य यमेष न परित्यजेत्।
वानराधिपतेर्वाक्यं श्रुत्वा सर्वानुदीक्ष्य तु ॥ ६.१८.६ ॥
ఈయన ఎవరిని విడిచిపెట్టడో, అలాంటివాడు ఎవరు? వానరరాజు మాట విని, అందరినీ చూసి—
6.18.8
ईषदुत्स्मयमानस्तु लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम्।
अनधीत्य च शास्त्राणि वृद्धाननुपसेव्य च।
न शक्यमीदृशं वक्तुं यदुवाच हरीश्वरः ॥ ६.१८.८ ॥
పుణ్యలక్షణుడైన లక్ష్మణుని చూసి కొంచెం నవ్వుతూ వానరేశ్వరుడు అన్న మాటలు — శాస్త్రాలు చదవనివాడు, పెద్దలను సేవించనివాడే ఇలాంటి మాట చెప్పగలడు.
6.18.9
अस्ति सूक्ष्मतरं किंचिद् यथात्र प्रतिभाति मा।
प्रत्यक्षं लौकिकं चापि वर्तते सर्वराजसु ॥ ६.१८.९ ॥
ఇక్కడ నాకు కనిపిస్తున్నట్లుగా ఇందులో ఇంకా సూక్ష్మమైనది ఉంది; ఇది సమస్త రాజులలోనూ లౌకికంగా ప్రత్యక్షంగా ఉంటుంది.
6.18.10
अमित्रास्तत्कुलीनाश्च प्रातिदेश्याश्च कीर्तिताः।
व्यसनेषु प्रहर्तारस्तस्मादयमिहागतः ॥ ६.१८.१० ॥
శత్రువులు, అదే వంశంలోని వారు, పొరుగు దేశస్థులు ఆపదల్లో దాడి చేసేవారని చెప్పబడ్డారు; అందుకే ఇతడు ఇక్కడికి వచ్చాడు.
6.18.11
अपापास्तत्कुलीनाश्च मानयन्ति स्वकान् हितान्।
एष प्रायो नरेन्द्राणां शङ्कनीयस्तु शोभनः ॥ ६.१८.११ ॥
నిర్దోషులైన ఆ వంశంలోని వారు తమ హితులను గౌరవిస్తారు; రాజులకు ఇది సాధారణంగా సందేహించదగినది, కానీ ఇది సరైనదే.
6.18.12
यस्तु दोषस्त्वया प्रोक्तो ह्यादानेऽरिबलस्य च।
तत्र ते कीर्तयिष्यामि यथाशास्त्रमिदं शृणु ॥ ६.१८.१२ ॥
నీవు శత్రుబలాన్ని స్వీకరించడంలో ఉన్న దోషమని చెప్పినదాని గురించి శాస్త్రానుసారంగా నీకు చెబుతాను; వినుము.
6.18.13
न वयं तत्कुलीनाश्च राज्यकाङ्क्षी च राक्षसः।
पण्डिता हि भविष्यन्ति तस्माद् ग्राह्यो विभीषणः ॥ ६.१८.१३ ॥
మేము ఆ వంశంవారము కాము; రాజ్యాన్ని కోరే రాక్షసులమూ కాము; వీరు పండితులై ఉంటారు; కాబట్టి విభీషణుని స్వీకరించాలి.
6.18.15
अव्यग्राश्च प्रहृष्टाश्च ते भविष्यन्ति संगताः।
प्रणादश्च महानेषोऽन्योन्यस्य भयमागतम्।
न सर्वे भ्रातरस्तात भवन्ति भरतोपमाः।
मद्विधा वा पितुः पुत्राः सुहृदो वा भवद्विधाः ॥ ६.१८.१५ ॥
కలతచెందనివారు, సంతోషించువారు కలిసి ఉంటారు. ఇది గొప్ప కోలాహలం; ఒకరిపట్ల ఒకరికి భయం కలిగింది. ప్రియమైనవాడా, సోదరులందరూ భరతునిలా ఉండరు; తండ్రి కుమారులు నాలాగా, లేదా స్నేహితులు నీలాగా ఉండవచ్చు.
6.18.16
एवमुक्तस्तु रामेण सुग्रीवः सहलक्ष्मणः।
उत्थायेदं महाप्राज्ञः प्रणतो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.१८.१६ ॥
రాముడు ఇలా చెప్పగా, లక్ష్మణునితో కలిసి సుగ్రీవుడు లేచి, మహా ప్రాజ్ఞుడై, వినయంతో నమస్కరించి ఈ మాటలు పలికాడు.
6.18.17
रावणेन प्रणिहितं तमवेहि निशाचरम्।
तस्याहं निग्रहं मन्ये क्षमं क्षमवतां वर ॥ ६.१८.१७ ॥
అతడిని రావణుడు పంపిన రాక్షసుడిగా తెలుసుకో. అతడిని అణచడం సముచితమని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ క్షమాశీలులలో శ్రేష్ఠుడా.
6.18.18
राक्षसो जिह्मया बुद्ध्या संदिष्टोऽयमिहागतः।
प्रहर्तुं त्वयि विश्वस्ते विश्वस्ते मयि वानघ ॥ ६.१८.१८ ॥
ఈ రాక్షసుడు వక్రబుద్ధితో ప్రేరేపించబడి ఇక్కడికి వచ్చాడు — విశ్వసిస్తున్న నీపై, విశ్వసిస్తున్న నాపై దాడి చేయడానికి. ఓ నిష్కల్మషుడా!
6.18.19
लक्ष्मणे वा महाबाहो स वध्यः सचिवैः सह।
रावणस्य नृशंसस्य भ्राता ह्येष विभीषणः ॥ ६.१८.१९ ॥
ఓ మహాబాహూ, లక్ష్మణునిపై, లేదా అతని మంత్రులతో కలిసి వాడు వధించదగినవాడు. ఈ విభీషణుడు క్రూరుడైన రావణుని సోదరుడే.
6.18.20
एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठं सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं ततो मौनमुपागमत् ॥ ६.१८.२० ॥
రఘువంశ శ్రేష్ఠునితో ఇలా చెప్పి, సేనాపతి సుగ్రీవుడు, వాక్కు ఎరిగినవాడై, వాక్చతురునితో అప్పుడు మౌనం వహించాడు.
6.18.21
स सुग्रीवस्य तद् वाक्यं रामः श्रुत्वा विमृश्य च।
ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुङ्गवम् ॥ ६.१८.२१ ॥
సుగ్రీవుని ఆ మాటను విని, ఆలోచించి, అప్పుడు రాముడు వానరశ్రేష్ఠునితో మరింత శుభకరమైన మాటను పలికాడు.
6.18.22
स दुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष रजनीचरः।
सूक्ष्ममप्यहितं कर्तुं मम शक्तः कथंचन ॥ ६.१८.२२ ॥
అతడు దుష్టుడైనా, దుష్టుడు కాకపోయినా, ఈ రాత్రిచరుడు ఏ విధంగానైనా నాకు చిన్న అపకారమైనా చేయగలడా?
6.18.23
पिशाचान् दानवान् यक्षान् पृथिव्यां चैव राक्षसान्।
अङ्गुल्यग्रेण तान् हन्यामिच्छन् हरिगणेश्वर ॥ ६.१८.२३ ॥
ఓ హరిగణాధిపతీ! పిశాచులను, దానవులను, యక్షులను, భూమిపై ఉన్న రాక్షసులను కూడా, కోరితే వేలి కొనతోనే సంహరించగలను.
6.18.24
श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणमागतः।
अर्चितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ॥ ६.१८.२४ ॥
ఒక పావురం తనను శరణు కోరి వచ్చిన శత్రువును కూడా నియమానుసారం సత్కరించిందని, తన మాంసంతోనే అతనికి ఆతిథ్యమిచ్చిందని వినబడుతోంది.
6.18.25
स हि तं प्रतिजग्राह भार्याहर्तारमागतम्।
कपोतो वानरश्रेष्ठ किं पुनर्मद्विधो जनः ॥ ६.१८.२५ ॥
ఓ వానరశ్రేష్ఠా! ఆ పావురం భార్యను అపహరించిన శత్రువును కూడా అంగీకరించింది. అలాంటప్పుడు నాలాంటి మనిషి మరెంత చేయాలి?
6.18.26
ऋषेः कण्वस्य पुत्रोण कण्डुना परमर्षिणा।
शृणु गाथा पुरा गीता धर्मिष्ठा सत्यवादिना ॥ ६.१८.२६ ॥
కణ్వ ఋషి కుమారుడు, మహర్షి కండువు, సత్యవాది పూర్వకాలంలో పాడిన ధర్మనిష్ఠమైన గాథను విను.
6.18.27
बद्धाञ्जलिपुटं दीनं याचन्तं शरणागतम्।
न हन्यादानृशंस्यार्थमपि शत्रुं परंतप ॥ ६.१८.२७ ॥
చేతులు జోడించి, దీనుడై, యాచిస్తూ, శరణుజొచ్చిన శత్రువును కూడా కరుణతో చంపకూడదు, ఓ పరంతపా.
6.18.28
आर्तो वा यदि वा दृप्तः परेषां शरणं गतः।
अरिः प्राणान् परित्यज्य रक्षितव्यः कृतात्मना ॥ ६.१८.२८ ॥
బాధితుడైనా, గర్వితుడైనా, శత్రువుల శరణు పొందిన శత్రువును కూడా, తన ప్రాణాలను త్యజించైనా, ఆత్మనిగ్రహం గల వ్యక్తి రక్షించాలి.
6.18.29
स चेद् भयाद् वा मोहाद् वा कामाद् वापि न रक्षति।
स्वया शक्त्या यथान्यायं तत् पापं लोकगर्हितम् ॥ ६.१८.२९ ॥
అతడు భయం వలనైనా, మోహం వలనైనా, లేదా కామం వలనైనా తన శక్తితో న్యాయంగా రక్షించకపోతే, ఆ పాపం లోకంలో నిందింపబడుతుంది.
6.18.30
विनष्टः पश्यतस्तस्य रक्षिणः शरणं गतः।
आनाय सुकृतं तस्य सर्वं गच्छेदरक्षितः ॥ ६.१८.३० ॥
శరణు కోరినవాడు, అతని రక్షకుడు చూస్తుండగానే నశిస్తే, అతని పుణ్యమంతా రక్షించని వానికి చేరుతుంది.
6.18.31
एवं दोषो महानत्र प्रपन्नानामरक्षणे।
अस्वर्ग्यं चायशस्यं च बलवीर्यविनाशनम् ॥ ६.१८.३१ ॥
ఇలా, శరణు పొందిన వారిని రక్షించకపోవడంలో పెద్ద దోషం ఉంది; అది స్వర్గానికి దారితీయనిది, అపకీర్తి కలిగించేది, బలవీర్యాలను నశింపజేసేది.
6.18.32
करिष्यामि यथार्थं तु कण्डोर्वचनमुत्तमम्।
धर्मिष्ठं च यशस्यं च स्वर्ग्यं स्यात् तु फलोदये ॥ ६.१८.३२ ॥
కండుని ఈ ఉత్తమ వచనం ప్రకారమే నేను నిజంగా చేస్తాను; ఇది ధర్మయుక్తమైనది, కీర్తినిచ్చేది, ఫలం కలిగినప్పుడు స్వర్గాన్ని ఇచ్చేది.
6.18.33
सकृदेव प्रपन्नाय तवास्मीति च याचते।
अभयं सर्वभूतेभ्यो ददाम्येतद् व्रतं मम ॥ ६.१८.३३ ॥
ఒక్కసారి శరణు పొంది 'నేను నీవాడిని' అని వేడుకునేవానికి, సర్వప్రాణుల నుండి అభయం ఇస్తాను — ఇది నా వ్రతం.
6.18.34
आनयैनं हरिश्रेष्ठ दत्तमस्याभयं मया।
विभीषणो वा सुग्रीव यदि वा रावणः स्वयम् ॥ ६.१८.३४ ॥
హరిశ్రేష్ఠా! ఇతనిని తీసుకురా; నేను ఇతనికి అభయం ఇచ్చాను — ఇతడు విభీషణుడైనా, సుగ్రీవా, లేదా రావణుడే స్వయంగా అయినా సరే.
6.18.35
रामस्य तु वचः श्रुत्वा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
प्रत्यभाषत काकुत्स्थं सौहार्देनाभिपूरितः ॥ ६.१८.३५ ॥
రాముని మాటలు విని, వానరరాజు సుగ్రీవుడు స్నేహంతో నిండిపోయి, కాకుత్స్థుడైన రామునికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
6.18.36
किमत्र चित्रं धर्मज्ञ लोकनाथशिखामणे।
यत् त्वमार्यं प्रभाषेथाः सत्त्ववान् सत्पथे स्थितः ॥ ६.१८.३६ ॥
ధర్మజ్ఞా, లోకనాథుల శిఖామణీ! నీవు ఉత్తమమైన మాటలు పలకడంలో ఆశ్చర్యమేముంది? నీవు సత్త్వవంతుడవు, సన్మార్గంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు.
6.18.37
मम चाप्यन्तरात्मायं शुद्धं वेत्ति विभीषणम्।
अनुमानाच्च भावाच्च सर्वतः सुपरीक्षितः ॥ ६.१८.३७ ॥
నా అంతరాత్మ కూడా ఈ విభీషణుడు శుద్ధుడని తెలుసుకుంది; అనుమానం వలన, భావం వలన, అన్ని విధాలుగా బాగా పరీక్షించబడినవాడు.
6.18.38
तस्मात् क्षिप्रं सहास्माभिस्तुल्यो भवतु राघव।
विभीषणो महाप्राज्ञः सखित्वं चाभ्युपैतु नः ॥ ६.१८.३८ ॥
కాబట్టి, రాఘవా, మహాప్రాజ్ఞుడైన విభీషణుడు త్వరగా మాతో సమానుడవ్వాలి, మా స్నేహాన్ని పొందాలి.
6.18.39
ततस्तु सुग्रीववचो निशम्य त-
द्धरीश्वरेणाभिहितं नरेश्वरः।
विभीषणेनाशु जगाम संगमं
पतत्त्रिराजेन यथा पुरंदरः ॥ ६.१८.३९ ॥
అప్పుడు వానర ప్రభువు సుగ్రీవుడు పలికిన ఆ మాటలు విని, నరేశ్వరుడు రాముడు వెంటనే విభీషణుని కలవడానికి వెళ్ళాడు, ఇంద్రుడు గరుడరాజును కలిసినట్లు.