Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.19.1
राघवेणाभये दत्ते संनतो रावणानुजः।
विभीषणो महाप्राज्ञो भूमिं समवलोकयत् ॥ ६.१९.१ ॥
Cuando Rāghava concedió la seguridad, Vibhīṣaṇa, hermano menor de Rāvaṇa, de gran sabiduría, se inclinó y miró hacia el suelo.
6.19.2
खात् पपातावनिं हृष्टो भक्तैरनुचरैः सह।
स तु रामस्य धर्मात्मा निपपात विभीषणः ॥ ६.१९.२ ॥
Lleno de alegría, con sus devotos seguidores, cayó del cielo a la tierra; y aquel Vibhīṣaṇa de alma justa se postró a los pies de Rāma.
6.19.3
पादयोर्निपपाताथ चतुर्भिः सह राक्षसैः।
अब्रवीच्च तदा वाक्यं रामं प्रति विभीषणः ॥ ६.१९.३ ॥
Entonces, junto con cuatro rākṣasas, cayó a sus pies; y entonces Vibhīṣaṇa dirigió estas palabras a Rāma.
6.19.4
धर्मयुक्तं च युक्तं च साम्प्रतं सम्प्रहर्षणम्।
अनुजो रावणस्याहं तेन चास्म्यवमानितः ॥ ६.१९.४ ॥
Estas palabras son conformes al dharma, oportunas y alegres en este momento: soy el hermano menor de Rāvaṇa, y por él he sido humillado.
6.19.5
भवन्तं सर्वभूतानां शरण्यं शरणं गतः।
परित्यक्ता मया लङ्का मित्राणि च धनानि च ॥ ६.१९.५ ॥
He venido a buscar refugio en ti, refugio de todos los seres. He abandonado Laṅkā, mis amigos y mis riquezas.
6.19.6
भवद्गतं हि मे राज्यं जीवितं च सुखानि च।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१९.६ ॥
Mi reino, mi vida y mis placeres descansan todos en ti. Habiendo escuchado sus palabras, Rāma pronunció estas palabras.
6.19.7
वचसा सान्त्वयित्वैनं लोचनाभ्यां पिबन्निव।
आख्याहि मम तत्त्वेन राक्षसानां बलाबलम् ॥ ६.१९.७ ॥
Consolándolo con palabras, mirándolo como si lo bebiera con los ojos, Rāma dijo: Dime con verdad el poder y la debilidad de los rākṣasas.
6.19.8
एवमुक्तं तदा रक्षो रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
रावणस्य बलं सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ६.१९.८ ॥
Cuando Rāma, de acciones sin esfuerzo, hubo dicho esto, el rākṣasa comenzó a relatar todo el poder de Rāvaṇa.
6.19.9
अवध्यः सर्वभूतानां गन्धर्वोरगपक्षिणाम्।
राजपुत्र दशग्रीवो वरदानात् स्वयम्भुवः ॥ ६.१९.९ ॥
Oh príncipe, el de diez cuellos no puede ser muerto por ningún ser, ni por gandharvas, serpientes o aves, gracias al don de Svayambhū.
6.19.10
रावणानन्तरो भ्राता मम ज्येष्ठश्च वीर्यवान्।
कुम्भकर्णो महातेजाः शक्रप्रतिबलो युधि ॥ ६.१९.१० ॥
Después de Rāvaṇa está mi hermano mayor, el poderoso y de gran esplendor Kumbhakarṇa, igual a Indra en la batalla.
6.19.11
राम सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो यदि ते श्रुतः।
कैलासे येन समरे मणिभद्रः पराजितः ॥ ६.१९.११ ॥
Oh Rāma, su comandante es Prahasta; si lo has oído, él derrotó a Maṇibhadra en batalla en el Kailāsa.
6.19.12
बद्धगोधाङ्गुलित्राणस्त्ववध्यकवचो युधि।
धनुरादाय यस्तिष्ठन्नदृश्यो भवतीन्द्रजित् ॥ ६.१९.१२ ॥
Indrajit, con protectores de dedos de cuero atado y armadura invulnerable en la batalla, tomando su arco y de pie, se vuelve invisible.
6.19.13
संग्रामे सुमहद्व्यूहे तर्पयित्वा हुताशनम्।
अन्तर्धानगतः श्रीमानिन्द्रजिद्धन्ति राघव ॥ ६.१९.१३ ॥
En la batalla, en una formación muy grande, tras satisfacer al fuego sacrificial, el glorioso Indrajit, desaparecido, ataca, oh Rāghava.
6.19.14
महोदरमहापार्श्वौ राक्षसश्चाप्यकम्पनः।
अनीकपास्तु तस्यैते लोकपालसमा युधि ॥ ६.१९.१४ ॥
Mahodara, Mahāpārśva y también el rākṣasa Akampana: estos son sus comandantes del ejército, iguales a los guardianes del mundo en la batalla.
6.19.15
दशकोटिसहस्राणि रक्षसां कामरूपिणाम्।
मांसशोणितभक्ष्याणां लङ्कापुरनिवासिनाम् ॥ ६.१९.१५ ॥
Diez millones de miles de rākṣasas que toman la forma que desean, que se alimentan de carne y sangre, moradores de la ciudad de Laṅkā.
6.19.16
स तैस्तु सहितो राजा लोकपालानयोधयत्।
सह देवैस्तु ते भग्ना रावणेन दुरात्मना ॥ ६.१९.१६ ॥
Junto con ellos, aquel rey luchó contra los guardianes del mundo; junto con los dioses, fueron derrotados por el malvado Rāvaṇa.
6.19.17
विभीषणस्य तु वचस्तच्छ्रुत्वा रघुसत्तमः।
अन्वीक्ष्य मनसा सर्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१९.१७ ॥
Habiendo escuchado aquellas palabras de Vibhīṣaṇa, el mejor de los Raghus, tras considerar todo en su mente, pronunció estas palabras.
6.19.18
यानि कर्मापदानानि रावणस्य विभीषण।
आख्यातानि च तत्त्वेन ह्यवगच्छामि तान्यहम् ॥ ६.१९.१८ ॥
Oh Vibhīṣaṇa, las hazañas y acciones de Rāvaṇa que han sido relatadas, en verdad las comprendo.
6.19.19
अहं हत्वा दशग्रीवं सप्रहस्तं सहात्मजम्।
राजानं त्वां करिष्यामि सत्यमेतच्छृणोतु मे ॥ ६.१९.१९ ॥
Tras matar a Daśagrīva junto con Prahasta y sus hijos, te haré rey. Que escuche esta verdad de mi boca.
6.19.20
रसातलं वा प्रविशेत् पातालं वापि रावणः।
पितामहसकाशं वा न मे जीवन् विमोक्ष्यते ॥ ६.१९.२० ॥
Aunque Rāvaṇa entre en el mundo subterráneo o en el inframundo, o vaya a la presencia del abuelo Brahmā, no escapará con vida de mí.
6.19.21
अहत्वा रावणं संख्ये सपुत्रजनबान्धवम्।
अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि त्रिभिस्तैर्भ्रातृभिः शपे ॥ ६.१९.२१ ॥
Sin matar a Rāvaṇa en batalla, junto con sus hijos, parientes y allegados, no entraré en Ayodhyā. Lo juro por esos tres hermanos.
6.19.22
श्रुत्वा तु वचनं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
शिरसाऽऽवन्द्य धर्मात्मा वक्तुमेवं प्रचक्रमे ॥ ६.१९.२२ ॥
Tras escuchar aquellas palabras de Rāma, de acciones sin esfuerzo, el de alma justa Vibhīṣaṇa se inclinó con la cabeza y comenzó a hablar así.
6.19.23
राक्षसानां वधे साह्यं लङ्कायाश्च प्रधर्षणे।
करिष्यामि यथाप्राणं प्रवेक्ष्यामि च वाहिनीम् ॥ ६.१९.२३ ॥
En la matanza de los rākṣasas y en el asalto a Laṅkā, te ayudaré mientras tenga vida, y entraré en el ejército.
6.19.24
अब्रवील्लक्ष्मणं प्रीतः समुद्राज्जलमानय ॥ ६.१९.२४ ॥
Complacido, dijo a Lakṣmaṇa: "Trae agua del océano."
6.19.25
तेन चेमं महाप्राज्ञमभिषिञ्च विभीषणम्।
राजानं रक्षसां क्षिप्रं प्रसन्ने मयि मानद ॥ ६.१९.२५ ॥
Con esa agua, unge pronto a este sabio Vibhīṣaṇa como rey de los rākṣasas, pues estoy complacido, oh dador de honor.
6.19.26
एवमुक्तस्तु सौमित्रिरभ्यषिञ्चद् विभीषणम्।
मध्ये वानरमुख्यानां राजानं राजशासनात् ॥ ६.१९.२६ ॥
Así exhortado, Saumitri ungió a Vibhīṣaṇa como rey en medio de los principales vānaras, por orden del rey.
6.19.27
तं प्रसादं तु रामस्य दृष्ट्वा सद्यः प्लवङ्गमाः।
प्रचुक्रुशुर्महात्मानं साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ ६.१९.२७ ॥
Al ver el favor de Rāma, los simios saltarines al instante clamaron al magnánimo diciendo: «¡Bien hecho, bien hecho!».
6.19.28
अब्रवीच्च हनूमांश्च सुग्रीवश्च विभीषणम्।
कथं सागरमक्षोभ्यं तराम वरुणालयम्।
सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणां महौजसाम् ॥ ६.१९.२८ ॥
Hanumān y Sugrīva también dijeron a Vibhīṣaṇa: «¿Cómo cruzaremos todos, rodeados por el ejército de los vānaras de gran fuerza, el océano inmóvil, morada de Varuṇa?»
6.19.29
उपायैरभिगच्छाम यथा नदनदीपतिम्।
तराम तरसा सर्वे ससैन्या वरुणालयम् ॥ ६.१९.२९ ॥
Por algún medio acerquémonos al señor de ríos y arroyos, el océano, morada de Varuṇa, para que todos, con el ejército, lo crucemos rápidamente.
6.19.30
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा प्रत्युवाच विभीषणः।
समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुमर्हति ॥ ६.१९.३० ॥
Así interpelado, el justo Vibhīṣaṇa respondió: «El rey Rāghava (Rāma) debe acudir al océano en busca de refugio.»
6.19.31
खानितः सगरेणायमप्रमेयो महोदधिः।
कर्तुमर्हति रामस्य ज्ञातेः कार्यं महोदधिः ॥ ६.१९.३१ ॥
Este inconmensurable gran océano, excavado por Sagara, es digno de cumplir la tarea de un pariente (amigo) de Rāma.
6.19.32
एवं विभीषणेनोक्तो राक्षसेन विपश्चिता।
आजगामाथ सुग्रीवो यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.१९.३२ ॥
Así exhortado por el sabio rākṣasa Vibhīṣaṇa, Sugrīva llegó adonde estaba Rāma, junto con Lakṣmaṇa.
6.19.33
ततश्चाख्यातुमारेभे विभीषणवचः शुभम्।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सागरस्योपवेशनम् ॥ ६.१९.३३ ॥
Entonces Sugrīva, de cuello ancho, comenzó a relatar las palabras auspiciosas de Vibhīṣaṇa sobre sentarse a la orilla del océano.
6.19.34
प्रकृत्या धर्मशीलस्य रामस्यास्याप्यरोचत।
सलक्ष्मणं महातेजाः सुग्रीवं च हरीश्वरम् ॥ ६.१९.३४ ॥
A Rāma, de natural virtuoso, también le agradó esto; al gran resplandeciente Rāma con Lakṣmaṇa, y a Sugrīva, señor de los monos, les complació.
6.19.35
सत्क्रियार्थं क्रियादक्षं स्मितपूर्वमभाषत।
विभीषणस्य मन्त्रोऽयं मम लक्ष्मण रोचते ॥ ६.१९.३५ ॥
Para honrarlo, Rāma habló sonriendo a Lakṣmaṇa, diestro en la acción: "Lakṣmaṇa, este consejo de Vibhīṣaṇa me agrada."
6.19.36
सुग्रीवः पण्डितो नित्यं भवान् मन्त्रविचक्षणः।
उभाभ्यां सम्प्रधार्यार्थं रोचते यत् तदुच्यताम् ॥ ६.१९.३६ ॥
Sugrīva es siempre sabio, y tú eres diestro en el consejo. Tras considerar juntos el asunto, di lo que parezca correcto a ambos.
6.19.37
एवमुक्तौ ततो वीरावुभौ सुग्रीवलक्ष्मणौ।
समुदाचारसंयुक्तमिदं वचनमूचतुः ॥ ६.१९.३७ ॥
Así interpelados, los dos héroes, Sugrīva y Lakṣmaṇa, pronunciaron estas palabras llenas de cortesía.
6.19.38
किमर्थं नौ नरव्याघ्र न रोचिष्यति राघव।
विभीषणेन यत् तूक्तमस्मिन् काले सुखावहम् ॥ ६.१९.३८ ॥
¿Por qué, oh mejor de los hombres, oh Rāghava, no te agradaría lo que Vibhīṣaṇa ha dicho, que trae felicidad en este momento?
6.19.39
अबद्ध्वा सागरे सेतुं घोरेऽस्मिन् वरुणालये।
लङ्का नासादितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.१९.३९ ॥
Sin tender un puente sobre este terrible océano, morada de Varuṇa, ni siquiera los dioses y demonios junto con Indra podrían alcanzar Laṅkā.
6.19.40
विभीषणस्य शूरस्य यथार्थं क्रियतां वचः।
अलं कालात्ययं कृत्वा सागरोऽयं नियुज्यताम्।
यथा सैन्येन गच्छाम पुरीं रावणपालिताम् ॥ ६.१९.४० ॥
Que se cumpla verdaderamente el consejo del héroe Vibhīṣaṇa. Basta de demoras: que se ordene a este océano, para que con el ejército vayamos a aquella ciudad protegida por Rāvaṇa.
6.19.41
एवमुक्तः कुशास्तीर्णे तीरे नदनदीपतेः।
संविवेश तदा रामो वेद्यामिव हुताशनः ॥ ६.१९.४१ ॥
Así dicho, Rāma se sentó en la orilla del señor de los ríos y arroyos, cubierta de hierba kuśa, resplandeciendo como el fuego sagrado sobre el altar.