వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.19.1
राघवेणाभये दत्ते संनतो रावणानुजः।
विभीषणो महाप्राज्ञो भूमिं समवलोकयत् ॥ ६.१९.१ ॥
రాఘవుడు అభయం ఇవ్వగా, రావణుని తమ్ముడు మహాప్రాజ్ఞుడు విభీషణుడు వినయంగా వంగి నేలను చూశాడు.
6.19.2
खात् पपातावनिं हृष्टो भक्तैरनुचरैः सह।
स तु रामस्य धर्मात्मा निपपात विभीषणः ॥ ६.१९.२ ॥
ఆనందంతో తన భక్త అనుచరులతో కలిసి అతడు ఆకాశం నుండి నేలపై పడ్డాడు; ఆ ధర్మాత్ముడు విభీషణుడు రాముని పాదాలపై పడ్డాడు.
6.19.3
पादयोर्निपपाताथ चतुर्भिः सह राक्षसैः।
अब्रवीच्च तदा वाक्यं रामं प्रति विभीषणः ॥ ६.१९.३ ॥
అప్పుడు నలుగురు రాక్షసులతో కలిసి అతడు పాదాలపై పడ్డాడు; అప్పుడు విభీషణుడు రాముడితో ఈ మాటలు పలికాడు.
6.19.4
धर्मयुक्तं च युक्तं च साम्प्रतं सम्प्रहर्षणम्।
अनुजो रावणस्याहं तेन चास्म्यवमानितः ॥ ६.१९.४ ॥
ఇది ధర్మయుక్తమైనదీ, తగినదీ, ఇప్పుడు సంతోషం కలిగించేదీ: నేను రావణుని తమ్ముడను; అతడి చేతనే నేను అవమానించబడ్డాను.
6.19.5
भवन्तं सर्वभूतानां शरण्यं शरणं गतः।
परित्यक्ता मया लङ्का मित्राणि च धनानि च ॥ ६.१९.५ ॥
సర్వ ప్రాణులకు శరణ్యుడైన మిమ్మల్ని నేను శరణు పొందాను. లంకను, మిత్రులను, ధనాన్ని నేను విడిచిపెట్టాను.
6.19.6
भवद्गतं हि मे राज्यं जीवितं च सुखानि च।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१९.६ ॥
నా రాజ్యం, నా జీవితం, నా సుఖాలు అన్నీ మీపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. అతడి ఆ మాటలు విని రాముడు ఈ మాట అన్నాడు.
6.19.7
वचसा सान्त्वयित्वैनं लोचनाभ्यां पिबन्निव।
आख्याहि मम तत्त्वेन राक्षसानां बलाबलम् ॥ ६.१९.७ ॥
అతన్ని మాటలతో ఓదార్చి, కన్నులతో త్రాగుతున్నట్లు చూస్తూ, రాముడు ఇలా అన్నాడు: రాక్షసుల బలాబలాలను నాకు యథార్థంగా చెప్పు.
6.19.8
एवमुक्तं तदा रक्षो रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
रावणस्य बलं सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ६.१९.८ ॥
అక్లిష్టకర్ముడైన రాముడు ఇలా అన్నప్పుడు, ఆ రాక్షసుడు రావణుని బలమంతా చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
6.19.9
अवध्यः सर्वभूतानां गन्धर्वोरगपक्षिणाम्।
राजपुत्र दशग्रीवो वरदानात् स्वयम्भुवः ॥ ६.१९.९ ॥
ఓ రాజకుమారా! దశగ్రీవుడు స్వయంభువు బ్రహ్మ వరప్రసాదం వల్ల సర్వ ప్రాణులచేత, గంధర్వులు, ఉరగులు, పక్షులచేత వధించబడనివాడు.
6.19.10
रावणानन्तरो भ्राता मम ज्येष्ठश्च वीर्यवान्।
कुम्भकर्णो महातेजाः शक्रप्रतिबलो युधि ॥ ६.१९.१० ॥
రావణుని తర్వాత నా అన్నయ్య, పరాక్రమశాలి, మహాతేజస్వి అయిన కుంభకర్ణుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రునికి సమానుడు.
6.19.11
राम सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो यदि ते श्रुतः।
कैलासे येन समरे मणिभद्रः पराजितः ॥ ६.१९.११ ॥
ఓ రామా! అతని సేనాపతి ప్రహస్తుడు; నీవు విని ఉండవచ్చు, అతడు కైలాసంలో యుద్ధంలో మణిభద్రుని ఓడించాడు.
6.19.12
बद्धगोधाङ्गुलित्राणस्त्ववध्यकवचो युधि।
धनुरादाय यस्तिष्ठन्नदृश्यो भवतीन्द्रजित् ॥ ६.१९.१२ ॥
కట్టిన గోధా చర్మపు వేలిత్రాణం ధరించి, యుద్ధంలో అవధ్యమైన కవచం కలిగి, ధనుస్సు చేతబట్టి నిలిచి అదృశ్యమయ్యేవాడు ఇంద్రజిత్తు.
6.19.13
संग्रामे सुमहद्व्यूहे तर्पयित्वा हुताशनम्।
अन्तर्धानगतः श्रीमानिन्द्रजिद्धन्ति राघव ॥ ६.१९.१३ ॥
యుద్ధంలో మహా వ్యూహంలో, హోమాగ్నిని తృప్తిపరచి, అంతర్ధానమై ఉన్న శ్రీమంతుడు ఇంద్రజిత్ దెబ్బ తీస్తాడు, రాఘవా.
6.19.14
महोदरमहापार्श्वौ राक्षसश्चाप्यकम्पनः।
अनीकपास्तु तस्यैते लोकपालसमा युधि ॥ ६.१९.१४ ॥
మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు, రాక్షసుడు అకంపనుడు కూడా — వీరు అతని సేనాధిపతులు, యుద్ధంలో లోకపాలురతో సమానులు.
6.19.15
दशकोटिसहस्राणि रक्षसां कामरूपिणाम्।
मांसशोणितभक्ष्याणां लङ्कापुरनिवासिनाम् ॥ ६.१९.१५ ॥
లంకాపురిలో నివసించే, ఇష్టరూపం ధరించగల, మాంసం రక్తం తినే పది కోట్ల వేల రాక్షసులు.
6.19.16
स तैस्तु सहितो राजा लोकपालानयोधयत्।
सह देवैस्तु ते भग्ना रावणेन दुरात्मना ॥ ६.१९.१६ ॥
వారితో కలిసి ఆ రాజు లోకపాలురతో పోరాడాడు; దేవతలతో సహా వారు దుర్మార్గుడు రావణుడి చేత ఓడింపబడ్డారు.
6.19.17
विभीषणस्य तु वचस्तच्छ्रुत्वा रघुसत्तमः।
अन्वीक्ष्य मनसा सर्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१९.१७ ॥
విభీషణుడి ఆ మాటలు విని, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడు మనసులో అన్నీ ఆలోచించి ఈ మాట అన్నాడు.
6.19.18
यानि कर्मापदानानि रावणस्य विभीषण।
आख्यातानि च तत्त्वेन ह्यवगच्छामि तान्यहम् ॥ ६.१९.१८ ॥
విభీషణా, రావణుని కర్మలు, పరాక్రమాలు ఏవైతే చెప్పబడ్డాయో, వాటిని నేను యథార్థంగా తెలుసుకుంటున్నాను.
6.19.19
अहं हत्वा दशग्रीवं सप्रहस्तं सहात्मजम्।
राजानं त्वां करिष्यामि सत्यमेतच्छृणोतु मे ॥ ६.१९.१९ ॥
నేను దశగ్రీవుడిని ప్రహస్తుడితో, అతని కుమారులతో సహా చంపి నిన్ను రాజుగా చేస్తాను. నా ఈ సత్యాన్ని వినుము.
6.19.20
रसातलं वा प्रविशेत् पातालं वापि रावणः।
पितामहसकाशं वा न मे जीवन् विमोक्ष्यते ॥ ६.१९.२० ॥
రావణుడు రసాతలంలోకి ప్రవేశించినా, పాతాళంలోకి వెళ్ళినా, లేదా పితామహుడైన బ్రహ్మ దగ్గరకు వెళ్ళినా, నా నుండి ప్రాణంతో తప్పించుకోలేడు.
6.19.21
अहत्वा रावणं संख्ये सपुत्रजनबान्धवम्।
अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि त्रिभिस्तैर्भ्रातृभिः शपे ॥ ६.१९.२१ ॥
యుద్ధంలో రావణుడిని అతని కుమారులు, బంధుమిత్రులతో సహా చంపకుండా నేను అయోధ్యలో ప్రవేశించను. ఆ ముగ్గురు సోదరుల మీద ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
6.19.22
श्रुत्वा तु वचनं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
शिरसाऽऽवन्द्य धर्मात्मा वक्तुमेवं प्रचक्रमे ॥ ६.१९.२२ ॥
అక్లిష్టకర్ముడైన రాముని ఆ మాటలను విని, ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు శిరసు వంచి నమస్కరించి ఈ విధంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
6.19.23
राक्षसानां वधे साह्यं लङ्कायाश्च प्रधर्षणे।
करिष्यामि यथाप्राणं प्रवेक्ष्यामि च वाहिनीम् ॥ ६.१९.२३ ॥
రాక్షసుల వధలో, లంకపై దాడిలో నా ప్రాణమున్నంత వరకు సహాయం చేస్తాను; సైన్యంలోనికి కూడా ప్రవేశిస్తాను.
6.19.24
अब्रवील्लक्ष्मणं प्रीतः समुद्राज्जलमानय ॥ ६.१९.२४ ॥
ప్రసన్నుడై ఆయన లక్ష్మణునితో, "సముద్రం నుండి నీళ్ళు తీసుకురా" అని చెప్పాడు.
6.19.25
तेन चेमं महाप्राज्ञमभिषिञ्च विभीषणम्।
राजानं रक्षसां क्षिप्रं प्रसन्ने मयि मानद ॥ ६.१९.२५ ॥
ఆ జలంతో ఈ మహాప్రాజ్ఞుడైన విభీషణుడిని రాక్షసులకు రాజుగా శీఘ్రంగా అభిషేకించు; నేను ప్రసన్నుడనై ఉన్నాను, ఓ మానదా.
6.19.26
एवमुक्तस्तु सौमित्रिरभ्यषिञ्चद् विभीषणम्।
मध्ये वानरमुख्यानां राजानं राजशासनात् ॥ ६.१९.२६ ॥
అలా చెప్పబడిన సౌమిత్రి రాజాజ్ఞ ప్రకారం ప్రధాన వానరుల మధ్య విభీషణుడిని రాజుగా అభిషేకించాడు.
6.19.27
तं प्रसादं तु रामस्य दृष्ट्वा सद्यः प्लवङ्गमाः।
प्रचुक्रुशुर्महात्मानं साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ ६.१९.२७ ॥
రాముని ఆ అనుగ్రహాన్ని చూసి వానరులు వెంటనే ఆ మహాత్ముని స్తుతిస్తూ "సాధు, సాధు" అని కేకలు వేశారు.
6.19.28
अब्रवीच्च हनूमांश्च सुग्रीवश्च विभीषणम्।
कथं सागरमक्षोभ्यं तराम वरुणालयम्।
सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणां महौजसाम् ॥ ६.१९.२८ ॥
హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు కూడా విభీషణుడితో అన్నారు: "వరుణాలయమైన, చలించని ఈ సముద్రాన్ని మహాబలవంతులైన వానరులమైన మనమంతా సైన్యంతో చుట్టుముట్టి ఎలా దాటగలం?"
6.19.29
उपायैरभिगच्छाम यथा नदनदीपतिम्।
तराम तरसा सर्वे ससैन्या वरुणालयम् ॥ ६.१९.२९ ॥
నదులకు నదాలకు అధిపతియైన, వరుణుని ఆలయమైన ఈ సముద్రాన్ని మనమంతా సైన్యంతో వేగంగా దాటేలా ఏదో ఉపాయాల ద్వారా దానిని సమీపిద్దాం.
6.19.30
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा प्रत्युवाच विभीषणः।
समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुमर्हति ॥ ६.१९.३० ॥
అలా చెప్పబడిన ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: "రాజు రాఘవుడు (రాముడు) సముద్రాన్ని శరణు పొందాలి."
6.19.31
खानितः सगरेणायमप्रमेयो महोदधिः।
कर्तुमर्हति रामस्य ज्ञातेः कार्यं महोदधिः ॥ ६.१९.३१ ॥
సగరుడు తవ్విన ఈ అపరిమితమైన మహాసముద్రం, రాముని బంధువు (మిత్రుని) కార్యాన్ని చేయదగినది.
6.19.32
एवं विभीषणेनोक्तो राक्षसेन विपश्चिता।
आजगामाथ सुग्रीवो यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.१९.३२ ॥
జ్ఞానియైన రాక్షసుడు విభీషణుడు ఇలా చెప్పగా, సుగ్రీవుడు లక్ష్మణునితో ఉన్న రాముని వద్దకు వచ్చాడు.
6.19.33
ततश्चाख्यातुमारेभे विभीषणवचः शुभम्।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सागरस्योपवेशनम् ॥ ६.१९.३३ ॥
అప్పుడు విశాలమైన మెడ గల సుగ్రీవుడు, విభీషణుని శుభవచనాన్ని, సముద్రతీరంలో కూర్చోవడం గురించి చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
6.19.34
प्रकृत्या धर्मशीलस्य रामस्यास्याप्यरोचत।
सलक्ष्मणं महातेजाः सुग्रीवं च हरीश्वरम् ॥ ६.१९.३४ ॥
స్వభావంగా ధర్మశీలుడైన రామునికి ఇది కూడా నచ్చింది; మహాతేజస్వి అయిన రాముడికి, లక్ష్మణునికి, వానరరాజు సుగ్రీవునికి కూడా ఇది నచ్చింది.
6.19.35
सत्क्रियार्थं क्रियादक्षं स्मितपूर्वमभाषत।
विभीषणस्य मन्त्रोऽयं मम लक्ष्मण रोचते ॥ ६.१९.३५ ॥
గౌరవంగా, కార్యదక్షుడైన లక్ష్మణునితో రాముడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: “లక్ష్మణా, విభీషణుని ఈ ఆలోచన నాకు నచ్చింది.”
6.19.36
सुग्रीवः पण्डितो नित्यं भवान् मन्त्रविचक्षणः।
उभाभ्यां सम्प्रधार्यार्थं रोचते यत् तदुच्यताम् ॥ ६.१९.३६ ॥
సుగ్రీవుడు ఎల్లప్పుడూ పండితుడు; నీవు మంత్రాలోచనలో నేర్పరివి. మనిద్దరం నిశ్చయించి, ఏది ఉచితమో అది చెప్పు.
6.19.37
एवमुक्तौ ततो वीरावुभौ सुग्रीवलक्ष्मणौ।
समुदाचारसंयुक्तमिदं वचनमूचतुः ॥ ६.१९.३७ ॥
ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, ఇద్దరు వీరులైన సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు మర్యాదతో కూడిన ఈ మాటను పలికారు.
6.19.38
किमर्थं नौ नरव्याघ्र न रोचिष्यति राघव।
विभीषणेन यत् तूक्तमस्मिन् काले सुखावहम् ॥ ६.१९.३८ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, రాఘవా, ఈ సమయంలో విభీషణుడు చెప్పిన సుఖదాయకమైన మాట మీకు ఎందుకు నచ్చదు?
6.19.39
अबद्ध्वा सागरे सेतुं घोरेऽस्मिन् वरुणालये।
लङ्का नासादितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.१९.३९ ॥
వరుణుని నివాసమైన ఈ భయంకర సముద్రంలో వంతెన కట్టకుండా, ఇంద్రునితో సహా దేవతలూ రాక్షసులూ కూడా లంకను చేరలేరు.
6.19.40
विभीषणस्य शूरस्य यथार्थं क्रियतां वचः।
अलं कालात्ययं कृत्वा सागरोऽयं नियुज्यताम्।
यथा सैन्येन गच्छाम पुरीं रावणपालिताम् ॥ ६.१९.४० ॥
శూరుడైన విభీషణుని మాటను యథార్థంగా అమలు చేయండి. ఇక కాలయాపన చేయకుండా ఈ సముద్రాన్ని ఆజ్ఞాపించండి; సైన్యంతో రావణుడు పాలించే ఆ పురికి వెళ్దాం.
6.19.41
एवमुक्तः कुशास्तीर्णे तीरे नदनदीपतेः।
संविवेश तदा रामो वेद्यामिव हुताशनः ॥ ६.१९.४१ ॥
ఇలా చెప్పబడినాక, రాముడు కుశగడ్డి పరచిన సముద్రతీరంలో కూర్చున్నాడు; యజ్ఞవేదికపై ఉన్న హుతాశనుడిలా ఆయన ప్రకాశించాడు.