वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.2.1
तं तु शोकपरिद्यूनं रामं दशरथात्मजम्।
उवाच वचनं श्रीमान् सुग्रीवः शोकनाशनम् ॥ ६.२.१ ॥
शोकाने खचलेल्या दशरथपुत्र रामाला तेजस्वी सुग्रीवाने शोक दूर करणारे हे शब्द म्हटले.
6.2.2
किं त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा।
मैवं भूस्त्यज संतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ ६.२.२ ॥
हे वीरा, सामान्य माणसासारखा तू का संताप करतोस? असा होऊ नकोस; कृतघ्न माणूस मैत्री सोडतो तसा हा संताप सोड.
6.2.3
संतापस्य च ते स्थानं नहि पश्यामि राघव।
प्रवृत्तावुपलब्धायां ज्ञाते च निलये रिपोः ॥ ६.२.३ ॥
हे राघवा, तुझ्या संतापाला जागा आहे असे मला दिसत नाही; शत्रूचा ठावठिकाणा आणि त्याचे निवासस्थान कळले आहे.
6.2.4
मतिमान् शास्त्रवित् प्राज्ञः पण्डितश्चासि राघव।
त्यजेमां प्राकृतां बुद्धिं कृतात्मेवार्थदूषिणीम् ॥ ६.२.४ ॥
हे राघवा, तू बुद्धिमान, शास्त्रज्ञ, प्राज्ञ आणि पंडित आहेस; संयमी पुरुष कार्याला हानिकारक बुद्धी सोडतो तसे ही सामान्य बुद्धी सोड.
6.2.5
समुद्रं लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम्।
लङ्कामारोहयिष्यामो हनिष्यामश्च ते रिपुम् ॥ ६.२.५ ॥
मोठ्या मगरींनी भरलेला समुद्र ओलांडून आपण लंकेवर चढाई करू आणि तुझ्या शत्रूचा वध करू.
6.2.6
निरुत्साहस्य दीनस्य शोकपर्याकुलात्मनः।
सर्वार्था व्यवसीदन्ति व्यसनं चाधिगच्छति ॥ ६.२.६ ॥
उत्साहहीन, दीन आणि शोकाने व्याकुळ मन असलेल्या माणसाची सर्व कार्ये ढासळतात आणि त्याच्यावर संकटही कोसळते.
6.2.7
इमे शूराः समर्थाश्च सर्वतो हरियूथपाः।
त्वत्प्रियार्थं कृतोत्साहाः प्रवेष्टुमपि पावकम्।
एषां हर्षेण जानामि तर्कश्चापि दृढो मम ॥ ६.२.७ ॥
हे शूर आणि सर्वत्र समर्थ असे वानरयूथपती आहेत. तुमच्या प्रिय कार्यासाठी उत्साहाने ते अग्नीतही प्रवेश करण्यास सिद्ध आहेत. त्यांच्या हर्षावरून मी जाणतो, आणि माझा तर्कही दृढ आहे.
6.2.8
विक्रमेण समानेष्ये सीतां हत्वा यथा रिपुम्।
रावणं पापकर्माणं तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ६.२.८ ॥
पराक्रमाने मी सीतेला परत आणीन; पापकर्मी शत्रू रावणाचा वध करावा तसेच तुम्हीही करावे.
6.2.9
सेतुरत्र यथा बद्ध्येद् यथा पश्येम तां पुरीम्।
तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वं कुरु राघव ॥ ६.२.९ ॥
येथे सेतू बांधला जावा, म्हणजे आपल्याला ती नगरी दिसेल; त्या राक्षसराजासाठी तू तसे कर, हे राघवा.
6.2.10
दृष्ट्वा तां हि पुरीं लङ्कां त्रिकूटशिखरे स्थिताम्।
हतं च रावणं युद्धे दर्शनादवधारय ॥ ६.२.१० ॥
त्रिकूट शिखरावर वसलेली ती लंका नगरी पाहून, आणि युद्धात रावण मारला गेला हे दर्शनानेच निश्चित समजा.
6.2.11
अबद्ध्वा सागरे सेतुं घोरे च वरुणालये।
लङ्कां न मर्दितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.२.११ ॥
भयंकर वरुणालय असलेल्या समुद्रात सेतू बांधल्याशिवाय लंका चिरडणे शक्य नाही; इंद्रासह सुर-असुरांनाही शक्य नाही.
6.2.12
सेतुबन्धः समुद्रे च यावल्लङ्कासमीपतः।
सर्वं तीर्णं च मे सैन्यं जितमित्युपधारय।
इमे हि समरे वीरा हरयः कामरूपिणः ॥ ६.२.१२ ॥
समुद्रात सेतुबंधन झाले, लंकेजवळपर्यंत माझे सर्व सैन्य पार करून जिंकले आहे हे जाणा. हे वानरवीर युद्धात इच्छेनुसार रूप धारण करणारे आहेत.
6.2.13
तदलं विक्लवां बुद्धिं राजन् सर्वार्थनाशिनीम्।
पुरुषस्य हि लोकेऽस्मिन् शोकः शौर्यापकर्षणः ॥ ६.२.१३ ॥
म्हणून हे राजा, सर्व प्रयोजने नष्ट करणारी ही विकल बुद्धी सोडा. या जगात माणसाचे शौर्य क्षीण करणारा शोकच असतो.
6.2.14
यत् तु कार्यं मनुष्येण शौटीर्यमवलम्ब्यताम्।
तदलंकरणायैव कर्तुर्भवति सत्वरम् ॥ ६.२.१४ ॥
माणसाने करायच्या कार्यासाठी शौर्याचाच आधार घ्यावा. तेच कर्त्याचे भूषण ठरून लवकर फलदायी होते.
6.2.15
अस्मिन् काले महाप्राज्ञ सत्त्वमातिष्ठ तेजसा।
शूराणां हि मनुष्याणां त्वद्विधानां महात्मनाम्।
विनष्टे वा प्रणष्टे वा शोकः सर्वार्थनाशनः ॥ ६.२.१५ ॥
या काळात, हे महाप्राज्ञा, तेजाने धैर्यात स्थिर राहा. तुमच्यासारख्या शूर आणि महात्म्या माणसांसाठी, काही हरवले किंवा नष्ट झाले तरी शोकच सर्व प्रयोजने नष्ट करतो.
6.2.16
तत्त्वं बुद्धिमतां श्रेष्ठः सर्वशास्त्रार्थकोविदः।
मद्विधैः सचिवैः सार्धमरिं जेतुं समर्हसि ॥ ६.२.१६ ॥
तुम्ही बुद्धिमानांत श्रेष्ठ आणि सर्व शास्त्रांचा अर्थ जाणणारे आहात. माझ्यासारख्या मंत्र्यांसह शत्रूवर विजय मिळवण्यास तुम्ही समर्थ आहात.
6.2.17
नहि पश्याम्यहं कंचित् त्रिषु लोकेषु राघव।
गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठेदभिमुखो रणे ॥ ६.२.१७ ॥
हे राघवा, त्रिलोकात धनुष्य घेऊन रणांगणात तुमच्यासमोर उभा राहू शकणारा कोणीही मला दिसत नाही.
6.2.18
वानरेषु समासक्तं न ते कार्यं विपत्स्यते।
अचिराद् द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरमक्षयम् ॥ ६.२.१८ ॥
वानरांवर अवलंबून असलेले तुमचे कार्य व्यर्थ जाणार नाही. अक्षय सागर ओलांडून लवकरच तुम्ही सीतेला पाहाल.
6.2.19
तदलं शोकमालम्ब्य क्रोधमालम्ब भूपते।
निश्चेष्टाः क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य बिभ्यति ॥ ६.२.१९ ॥
हे राजा, आता शोकाचा आश्रय पुरे; क्रोधाचा आश्रय घ्या. निश्चेष्ट आणि मंदबुद्धी क्षत्रिय सर्वजण त्या उग्राला भीतात.
6.2.20
लङ्घनार्थं च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः।
सहास्माभिरिहोपेतः सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ॥ ६.२.२० ॥
नद्यांचा स्वामी असलेला तो भयंकर समुद्र ओलांडण्याबाबत, हे सूक्ष्मबुद्धी, आमच्यासह इथे येऊन विचार करा.
6.2.21
लङ्घिते तत्र तैः सैन्यैर्जितमित्येव निश्चिनु।
सर्वं तीर्णं च मे सैन्यं जितमित्यवधार्यताम् ॥ ६.२.२१ ॥
तिथे त्यांच्या सैन्याने समुद्र ओलांडला तर विजय मिळाला असे निश्चित समजा. माझे सर्व सैन्य पार झाले, विजय मिळाला असे ठरवा.
6.2.22
इमे हि हरयः शूराः समरे कामरूपिणः।
तानरीन् विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः ॥ ६.२.२२ ॥
हे वानर शूर आहेत, युद्धात इच्छेनुसार रूप धारण करू शकतात. दगड आणि वृक्षांच्या वर्षावाने ते शत्रूंचा नाश करतील.
6.2.23
कथंचित् परिपश्यामि लङ्घितं वरुणालयम्।
हतमित्येव तं मन्ये युद्धे शत्रुनिबर्हण ॥ ६.२.२३ ॥
वरुणाचे निवासस्थान असलेला समुद्र कसाबसा ओलांडलेला मी पाहिला, तर युद्धात त्याला मेलेलाच मानेन, हे शत्रुसंहारका.
6.2.24
किमुक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजयी भवान्।
निमित्तानि च पश्यामि मनो मे सम्प्रहृष्यति ॥ ६.२.२४ ॥
पुष्कळ प्रकारे सांगून काय उपयोग? आपण सर्व प्रकारे विजयी व्हाल. शुभ चिन्हे दिसत आहेत; माझे मन अत्यंत आनंदित होत आहे.