ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.2.1
तं तु शोकपरिद्यूनं रामं दशरथात्मजम्।
उवाच वचनं श्रीमान् सुग्रीवः शोकनाशनम् ॥ ६.२.१ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸ਼ੋਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
6.2.2
किं त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा।
मैवं भूस्त्यज संतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ ६.२.२ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੰਤਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਏਦਾਂ ਨਾ ਬਣ; ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਜਿਵੇਂ ਦੋਸਤੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਤਾਪ ਛੱਡ ਦੇ।
6.2.3
संतापस्य च ते स्थानं नहि पश्यामि राघव।
प्रवृत्तावुपलब्धायां ज्ञाते च निलये रिपोः ॥ ६.२.३ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਸੰਤਾਪ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਵੈਰੀ ਦੀ ਹਰਕਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
6.2.4
मतिमान् शास्त्रवित् प्राज्ञः पण्डितश्चासि राघव।
त्यजेमां प्राकृतां बुद्धिं कृतात्मेवार्थदूषिणीम् ॥ ६.२.४ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਸਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਹੈਂ; ਸੰਜਮੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਛੱਡ ਦੇ।
6.2.5
समुद्रं लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम्।
लङ्कामारोहयिष्यामो हनिष्यामश्च ते रिपुम् ॥ ६.२.५ ॥
ਵੱਡੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗੇ।
6.2.6
निरुत्साहस्य दीनस्य शोकपर्याकुलात्मनः।
सर्वार्था व्यवसीदन्ति व्यसनं चाधिगच्छति ॥ ६.२.६ ॥
ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਿਪਤਾ ਵੀ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
6.2.7
इमे शूराः समर्थाश्च सर्वतो हरियूथपाः।
त्वत्प्रियार्थं कृतोत्साहाः प्रवेष्टुमपि पावकम्।
एषां हर्षेण जानामि तर्कश्चापि दृढो मम ॥ ६.२.७ ॥
ਇਹ ਸੂਰਮੇ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮਰੱਥ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੈ।
6.2.8
विक्रमेण समानेष्ये सीतां हत्वा यथा रिपुम्।
रावणं पापकर्माणं तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ६.२.८ ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਪਾਪੀ ਵੈਰੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿਵੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.2.9
सेतुरत्र यथा बद्ध्येद् यथा पश्येम तां पुरीम्।
तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वं कुरु राघव ॥ ६.२.९ ॥
ਇੱਥੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ; ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
6.2.10
दृष्ट्वा तां हि पुरीं लङ्कां त्रिकूटशिखरे स्थिताम्।
हतं च रावणं युद्धे दर्शनादवधारय ॥ ६.२.१० ॥
ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਉਸ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣੋ।
6.2.11
अबद्ध्वा सागरे सेतुं घोरे च वरुणालये।
लङ्कां न मर्दितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.२.११ ॥
ਭਿਆਨਕ ਵਰੁਣਾਲਯ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
6.2.12
सेतुबन्धः समुद्रे च यावल्लङ्कासमीपतः।
सर्वं तीर्णं च मे सैन्यं जितमित्युपधारय।
इमे हि समरे वीरा हरयः कामरूपिणः ॥ ६.२.१२ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
6.2.13
तदलं विक्लवां बुद्धिं राजन् सर्वार्थनाशिनीम्।
पुरुषस्य हि लोकेऽस्मिन् शोकः शौर्यापकर्षणः ॥ ६.२.१३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਮਕਸਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵਿਆਕੁਲ ਬੁੱਧੀ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੋਗ ਹੀ ਹੈ।
6.2.14
यत् तु कार्यं मनुष्येण शौटीर्यमवलम्ब्यताम्।
तदलंकरणायैव कर्तुर्भवति सत्वरम् ॥ ६.२.१४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕਰਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਕੇ ਛੇਤੀ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
6.2.15
अस्मिन् काले महाप्राज्ञ सत्त्वमातिष्ठ तेजसा।
शूराणां हि मनुष्याणां त्वद्विधानां महात्मनाम्।
विनष्टे वा प्रणष्टे वा शोकः सर्वार्थनाशनः ॥ ६.२.१५ ॥
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸੂਰਵੀਰ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਕੁਝ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸੋਗ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮਕਸਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.2.16
तत्त्वं बुद्धिमतां श्रेष्ठः सर्वशास्त्रार्थकोविदः।
मद्विधैः सचिवैः सार्धमरिं जेतुं समर्हसि ॥ ६.२.१६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
6.2.17
नहि पश्याम्यहं कंचित् त्रिषु लोकेषु राघव।
गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठेदभिमुखो रणे ॥ ६.२.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕੇ।
6.2.18
वानरेषु समासक्तं न ते कार्यं विपत्स्यते।
अचिराद् द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरमक्षयम् ॥ ६.२.१८ ॥
ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਖੰਡ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ।
6.2.19
तदलं शोकमालम्ब्य क्रोधमालम्ब भूपते।
निश्चेष्टाः क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य बिभ्यति ॥ ६.२.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਓ। ਨਿਸ਼ਚੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਉਸ ਉਗਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।
6.2.20
लङ्घनार्थं च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः।
सहास्माभिरिहोपेतः सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ॥ ६.२.२० ॥
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਸੂਖਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।
6.2.21
लङ्घिते तत्र तैः सैन्यैर्जितमित्येव निश्चिनु।
सर्वं तीर्णं च मे सैन्यं जितमित्यवधार्यताम् ॥ ६.२.२१ ॥
ਜੇ ਉਹ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣੋ। ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਇਹ ਮੰਨ ਲਓ।
6.2.22
इमे हि हरयः शूराः समरे कामरूपिणः।
तानरीन् विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः ॥ ६.२.२२ ॥
ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਸੂਰਮੇ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
6.2.23
कथंचित् परिपश्यामि लङ्घितं वरुणालयम्।
हतमित्येव तं मन्ये युद्धे शत्रुनिबर्हण ॥ ६.२.२३ ॥
ਜੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ।
6.2.24
किमुक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजयी भवान्।
निमित्तानि च पश्यामि मनो मे सम्प्रहृष्यति ॥ ६.२.२४ ॥
ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਜਿੱਤੋਗੇ। ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।