ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.21.1
ततः सागरवेलायां दर्भानास्तीर्य राघवः।
अञ्जलिं प्राङ्मुखः कृत्वा प्रतिशिश्ये महोदधेः ॥ ६.२१.१ ॥
ଏବେ ରାଘବ ସମୁଦ୍ରତୀରରେ କୁଶ ବିଛାଇ, ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ମହାସାଗର ଆଡ଼କୁ ଶୟନ କଲେ।
6.21.2
बाहुं भुजङ्गभोगाभमुपधायारिसूदनः।
जातरूपमयैश्चैव भूषणैर्भूषितं पुरा ॥ ६.२१.२ ॥
ଶତ୍ରୁସୂଦନ ସର୍ପର କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି ନିଜ ବାହୁକୁ ଉପଧାନ କଲେ; ତାହା ପୂର୍ବେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
6.21.3
मणिकाञ्चनकेयूरमुक्ताप्रवरभूषणैः।
भुजैः परमनारीणामभिमृष्टमनेकधा ॥ ६.२१.३ ॥
ମଣି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାହୁବନ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ମୁକ୍ତା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନଙ୍କ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ସ୍ପର୍ଶିତ।
6.21.4
चन्दनागुरुभिश्चैव पुरस्तादभिसेवितम्।
बालसूर्यप्रकाशैश्च चन्दनैरुपशोभितम् ॥ ६.२१.४ ॥
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ସେବିତ, ଏବଂ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ଚନ୍ଦନ ଲେପରେ ଶୋଭିତ।
6.21.5
शयने चोत्तमाङ्गेन सीतायाः शोभितं पुरा।
तक्षकस्येव सम्भोगं गङ्गाजलनिषेवितम् ॥ ६.२१.५ ॥
ପୂର୍ବରେ ସୀତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ସ୍ପର୍ଶରେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ; ତକ୍ଷକର କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି, ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସିକ୍ତ।
6.21.6
संयुगे युगसंकाशं शत्रूणां शोकवर्धनम्।
सुहृदां नन्दनं दीर्घं सागरान्तव्यपाश्रयम् ॥ ६.२१.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଗ (ଜୁଆ) ପରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶୋକ ବଢ଼ାଉଥିବା, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଦୀର୍ଘ, ସାଗର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
6.21.7
अस्यता च पुनः सव्यं ज्याघातविहतत्वचम्।
दक्षिणो दक्षिणं बाहुं महापरिघसंनिभम् ॥ ६.२१.७ ॥
ବାମ ହାତରେ ପୁଣି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଁ, ଧନୁ ଦଢ଼ିର ଆଘାତରେ ଚର୍ମ ଚିରିଯାଇଥିବା ଡାହାଣ ହାତ, ମହାପରିଘ ସଦୃଶ ଡାହାଣ ବାହୁକୁ ...
6.21.8
गोसहस्रप्रदातारं ह्युपधाय भुजं महत्।
अद्य मे तरणं वाथ मरणं सागरस्य वा ॥ ६.२१.८ ॥
ହଜାରେ ଗାଈ ଦାନକାରୀ ଭଳି ବିଶାଳ ବାହୁକୁ ବାଲିସ କରି, ଆଜି ମୋର ସାଗର ପାର ହେବା କିମ୍ବା ସାଗରରେ ମୃତ୍ୟୁ।
6.21.9
अधिशिष्ये च विधिवत् प्रयतो नियतो मुनिः ॥ ६.२१.९ ॥
ମୁଁ ବିଧି ଅନୁସାରେ, ସଂଯମୀ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମୁନି ପରି ଶୟନ କରେ।
6.21.10
तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले।
नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽभिजग्मतुः ॥ ६.२१.१० ॥
କୁଶ ଘାସ ବିଛାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ସେହି ରାମଙ୍କର, ନିୟମରେ ସତର୍କ ଥିବାବେଳେ, ତିନି ରାତ୍ରି ବିତିଗଲା।
6.21.11
स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मवत्सलः।
उपासत तदा रामः सागरं सरितां पतिम् ॥ ६.२१.११ ॥
ସେଠାରେ ତିନି ରାତ୍ର ରହି, ନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ ତେବେ ନଦୀମାନଙ୍କର ଅଧୀଶ୍ୱର ସାଗରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
6.21.12
न च दर्शयते रूपं मन्दो रामस्य सागरः।
प्रयतेनापि रामेण यथार्हमभिपूजितः ॥ ६.२१.१२ ॥
ରାମ ଯଥୋଚିତ ପ୍ରଯତ୍ନରେ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ଦ ସାଗର ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଉନି।
6.21.13
समुद्रस्य ततः क्रुद्धो रामो रक्तान्तलोचनः।
समीपस्थमुवाचेदं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥ ६.२१.१३ ॥
ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାମ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିକୋଣ ସହିତ, ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.21.14
अवलेपः समुद्रस्य न दर्शयति यः स्वयम्।
प्रशमश्च क्षमा चैव आर्जवं प्रियवादिता ॥ ६.२१.१४ ॥
ସମୁଦ୍ର ନିଜର ଅହଂକାର ନିଜେ ଦେଖାଉ ନାହିଁ। ଶାନ୍ତି, କ୍ଷମା, ସରଳତା ଓ ମଧୁର ବାଣୀ ମଧ୍ୟ (ଦେଖାଉ ନାହିଁ)।
6.21.15
असामर्थ्यफला ह्येते निर्गुणेषु सतां गुणाः।
आत्मप्रशंसिनं दुष्टं धृष्टं विपरिधावकम् ॥ ६.२१.१५ ॥
ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଏହି ଗୁଣ ନିର୍ଗୁଣ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଅସାମର୍ଥ୍ୟର ଫଳ ହିଁ ଦିଏ। ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସକ, ଦୁଷ୍ଟ, ଧୃଷ୍ଟ, ଏଣେତେଣେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଲୋକ ଉପରେ (ଏହା ନିଷ୍ଫଳ)।
6.21.16
सर्वत्रोत्सृष्टदण्डं च लोकः सत्कुरुते नरम्।
न साम्ना शक्यते कीर्तिर्न साम्ना शक्यते यशः ॥ ६.२१.१६ ॥
ଯିଏ ସର୍ବତ୍ର ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ଲୋକ ସେହି ମନୁଷ୍ୟକୁ ହିଁ ସମ୍ମାନ କରେ। ସାମରେ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ; ସାମରେ ଯଶ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
6.21.17
प्राप्तुं लक्ष्मण लोकेऽस्मिञ्जयो वा रणमूर्धनि।
अद्य मद्बाणनिर्भग्नैर्मकरैर्मकरालयम् ॥ ६.२१.१७ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏ ଜଗତରେ ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖରେ ଜୟ ପାଇବା ହିଁ (ଶ୍ରେୟ)। ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ଭଗ୍ନ ମକର ସହିତ ମକରାଳୟ (ସମୁଦ୍ର)।
6.21.18
निरुद्धतोयं सौमित्रे प्लवद्भिः पश्य सर्वतः।
भोगिनां पश्य भोगानि मया भिन्नानि लक्ष्मण ॥ ६.२१.१८ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଚାରିପାଖେ ଭାସୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା (ସମୁଦ୍ର) ଦେଖ। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସର୍ପମାନଙ୍କର ଶରୀର ଦେଖ।
6.21.19
महाभोगानि मत्स्यानां करिणां च करानिह।
सशङ्खशुक्तिकाजालं समीनमकरं तथा ॥ ६.२१.१९ ॥
ଏଠାରେ ମାଛ ଓ ହାତୀ ପରି ଜଳଜୀବମାନଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡର ବିପୁଳ ବୈଭବ ଅଛି; ଶଙ୍ଖ ଓ ଝିନୁକର ଜାଲ ଅଛି, ମାଛ ଓ ମକର ସହିତ।
6.21.20
अद्य युद्धेन महता समुद्रं परिशोषये।
क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः ॥ ६.२१.२० ॥
ଆଜି ମହାଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ ଦେବି; କ୍ଷମାଶୀଳ ବୋଲି ଏହି ମକରାଳୟ ମୋତେ ଭାବୁଛି।
6.21.21
असमर्थं विजानाति धिक् क्षमामीदृशे जने।
न दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः ॥ ६.२१.२१ ॥
ସେ ମୋତେ ଅସମର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣେ; ଏପରି ଲୋକ ପ୍ରତି କ୍ଷମାକୁ ଧିକ୍। ସାମରେ ସାଗର ମୋତେ ନିଜର ରୂପ ଦେଖାଉ ନାହିଁ।
6.21.22
चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान्।
समुद्रं शोषयिष्यामि पद्भ्यां यान्तु प्लवंगमाः ॥ ६.२१.२२ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଧନୁ ଓ ସାପ ପରି ବିଷାକ୍ତ ବାଣ ଆଣ। ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ ଦେବି; ବାନରମାନେ ପାଦରେ ଚାଲି ଯାଆନ୍ତୁ।
6.21.23
अद्याक्षोभ्यमपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम्।
वेलासु कृतमर्यादं सहस्रोर्मिसमाकुलम् ॥ ६.२१.२३ ॥
ଆଜି କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ ସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରିବି, ଯେ କୂଳରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖେ ଓ ହଜାର ତରଙ୍ଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
6.21.24
निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्।
महार्णवं क्षोभयिष्ये महादानवसंकुलम् ॥ ६.२१.२४ ॥
ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ଏହି ଆଳୟକୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ କରିବି; ମହାଦାନବପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ମହାର୍ଣବକୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରିବି।
6.21.25
एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधविस्फारितेक्षणः।
बभूव रामो दुर्धर्षो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ॥ ६.२१.२५ ॥
ଏପରି କହି, ହାତରେ ଧନୁ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ବିସ୍ଫାରିତ ନୟନ ରାମ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ହେଲେ।
6.21.26
सम्पीड्य च धनुर्घोरं कम्पयित्वा शरैर्जगत्।
मुमोच विशिखानुग्रान् वज्रानिव शतक्रतुः ॥ ६.२१.२६ ॥
ଭୟଙ୍କର ଧନୁକୁ ଚାପି, ଶରରେ ଜଗତକୁ କମ୍ପାଇ, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବଜ୍ର ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଉଗ୍ର ଶର ଛାଡ଼ିଲେ।
6.21.27
ते ज्वलन्तो महावेगास्तेजसा सायकोत्तमाः।
प्रविशन्ति समुद्रस्य जलं वित्रस्तपन्नगम् ॥ ६.२१.२७ ॥
ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ମହାବେଗୀ ସେହି ଉତ୍ତମ ଶରଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ।
6.21.28
तोयवेगः समुद्रस्य समीनमकरो महान्।
स बभूव महाघोरः समारुतरवस्तथा ॥ ६.२१.२८ ॥
ମାଛ ଓ ମକରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରର ଜଳବେଗ ମହାଭୟଙ୍କର ହେଲା ଏବଂ ପବନର ଗର୍ଜନ ସହ ଗର୍ଜିଲା।
6.21.29
महोर्मिमालाविततः शङ्खशुक्तिसमावृतः।
सधूमः परिवृत्तोर्मिः सहसासीन्महोदधिः ॥ ६.२१.२९ ॥
ବଡ଼ ତରଙ୍ଗମାଳାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଶୁକ୍ତିରେ ଆବୃତ, ଧୂଆଁସହ, ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ତରଙ୍ଗର ସେ ମହାସମୁଦ୍ର ହଠାତ୍ ଏପରି ହେଲା।
6.21.30
व्यथिताः पन्नगाश्चासन् दीप्तास्या दीप्तलोचनाः।
दानवाश्च महावीर्याः पातालतलवासिनः ॥ ६.२१.३० ॥
ସର୍ପମାନେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ନୟନ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। ପାତାଳତଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ମହାପରାକ୍ରମୀ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
6.21.31
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य सनक्रमकरास्तथा।
विन्ध्यमन्दरसंकाशाः समुत्पेतुः सहस्रशः ॥ ६.२१.३१ ॥
ସମୁଦ୍ରରାଜଙ୍କ ତରଙ୍ଗ, କୁମ୍ଭୀର ଓ ମକର ସହିତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ହଜାର ହଜାର ଭାବେ ଉଠିଲେ।
6.21.32
आघूर्णिततरङ्गौघः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः।
उद्वर्तितमहाग्राहः सघोषो वरुणालयः ॥ ६.२१.३२ ॥
ତରଙ୍ଗର ରାଶି ମନ୍ଥିତ ହେଲା, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ, ମହାଗ୍ରାହମାନେ ଓଲଟିଗଲେ; ଗର୍ଜନମୟ ବରୁଣାଳୟ।
6.21.33
ततस्तु तं राघवमुग्रवेगं
प्रकर्षमाणं धनुरप्रमेयम्।
सौमित्रिरुत्पत्य विनिःश्वसन्तं
मामेति चोक्त्वा धनुराललम्बे ॥ ६.२१.३३ ॥
ତେବେ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ), ଉଗ୍ର ବେଗରେ ଅପ୍ରମେୟ ଧନୁ ଟାଣୁଥିବା, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ 'ମୋତେ' କହି, ଡେଇଁ ଉଠି ଧନୁ ଧରିଲେ।
6.21.34
एतद्विनापि ह्युदधेस्तवाद्य
सम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम्।
भवद्विधाः क्रोधवशं न यान्ति
दीर्घं भवान् पश्यतु साधुवृत्तम् ॥ ६.२१.३४ ॥
ସମୁଦ୍ର ବିନା ବି, ହେ ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ଲୋକେ କ୍ରୋଧର ବଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୀର୍ଘ କାଳ ସାଧୁ ଆଚରଣ ଦେଖନ୍ତୁ।
6.21.35
अन्तर्हितैश्चापि तथान्तरिक्षे
ब्रह्मर्षिभिश्चैव सुरर्षिभिश्च।
शब्दः कृतः कष्टमिति ब्रुवद्भि-
र्मामेति चोक्त्वा महता स्वरेण ॥ ६.२१.३५ ॥
ଆକାଶରେ ଲୁଚିଥିବା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ 'କଷ୍ଟ!' କହି, 'ମୋତେ' ବୋଲି ମହାସ୍ୱରରେ ଶବ୍ଦ କଲେ।