వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.21.1
ततः सागरवेलायां दर्भानास्तीर्य राघवः।
अञ्जलिं प्राङ्मुखः कृत्वा प्रतिशिश्ये महोदधेः ॥ ६.२१.१ ॥
అప్పుడు రాఘవుడు సముద్ర తీరంలో దర్భలు పరచి, చేతులు జోడించి, తూర్పు ముఖంగా తిరిగి, మహాసముద్రం వైపు పడుకున్నాడు.
6.21.2
बाहुं भुजङ्गभोगाभमुपधायारिसूदनः।
जातरूपमयैश्चैव भूषणैर्भूषितं पुरा ॥ ६.२१.२ ॥
శత్రుసంహారకుడు, సర్పపు చుట్టల వంటి తన బాహువును తలగడగా చేసుకున్నాడు; అది పూర్వం బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడినది.
6.21.3
मणिकाञ्चनकेयूरमुक्ताप्रवरभूषणैः।
भुजैः परमनारीणामभिमृष्टमनेकधा ॥ ६.२१.३ ॥
మణులు, బంగారు భుజకీర్తులు, శ్రేష్ఠ ముత్యాల ఆభరణాలతో కూడిన, ఉత్తమ స్త్రీల బాహువులచే అనేక విధాలుగా స్పృశించబడినది.
6.21.4
चन्दनागुरुभिश्चैव पुरस्तादभिसेवितम्।
बालसूर्यप्रकाशैश्च चन्दनैरुपशोभितम् ॥ ६.२१.४ ॥
చందనం, అగరు సువాసనలతో ముందుగానే సేవించబడి, ఉదయ సూర్యకాంతి వంటి చందన లేపనంతో శోభించినది.
6.21.5
शयने चोत्तमाङ्गेन सीतायाः शोभितं पुरा।
तक्षकस्येव सम्भोगं गङ्गाजलनिषेवितम् ॥ ६.२१.५ ॥
పూర్వం సీత తలను ఉంచడం వల్ల శయ్యపై శోభించినది; తక్షకుని చుట్టల వలె, గంగాజలంతో సేవించబడినది.
6.21.6
संयुगे युगसंकाशं शत्रूणां शोकवर्धनम्।
सुहृदां नन्दनं दीर्घं सागरान्तव्यपाश्रयम् ॥ ६.२१.६ ॥
యుద్ధంలో కాడిలా ఉన్నది; శత్రువుల శోకాన్ని పెంచేది; మిత్రులకు ఆనందం కలిగించేది; పొడవైనది; సముద్ర తీరం వరకు విస్తరించినది.
6.21.7
अस्यता च पुनः सव्यं ज्याघातविहतत्वचम्।
दक्षिणो दक्षिणं बाहुं महापरिघसंनिभम् ॥ ६.२१.७ ॥
ఎడమ చేత్తో మళ్లీ బాణాలు వేస్తూ, వింటినారు దెబ్బలతో చర్మం చిరిగిన కుడిచేయి, పెద్ద పరిఘ వంటి కుడి భుజాన్ని ...
6.21.8
गोसहस्रप्रदातारं ह्युपधाय भुजं महत्।
अद्य मे तरणं वाथ मरणं सागरस्य वा ॥ ६.२१.८ ॥
వేయి గోవులను దానమిచ్చినవాడిలాగా ఒక పెద్ద భుజాన్ని తలగడగా చేసుకుని, ఈ రోజు నాకు సముద్రాన్ని దాటడమో లేదా సముద్రంలోనే మరణమో.
6.21.9
अधिशिष्ये च विधिवत् प्रयतो नियतो मुनिः ॥ ६.२१.९ ॥
నేను విధి ప్రకారం, నియమబద్ధుడైన మునిలాగా పడుకుంటాను.
6.21.10
तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले।
नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽभिजग्मतुः ॥ ६.२१.१० ॥
కుశ గడ్డి పరచిన నేలపై పడుకున్న ఆ రాముడికి, నియమంతో అప్రమత్తుడైనవానికి, మూడు రాత్రులు గడిచిపోయాయి.
6.21.11
स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मवत्सलः।
उपासत तदा रामः सागरं सरितां पतिम् ॥ ६.२१.११ ॥
అక్కడ మూడు రాత్రులు ఉండి, నీతిని తెలిసినవాడు, ధర్మప్రియుడైన రాముడు అప్పుడు నదులకు ప్రభువైన సముద్రాన్ని ఉపాసించాడు.
6.21.12
न च दर्शयते रूपं मन्दो रामस्य सागरः।
प्रयतेनापि रामेण यथार्हमभिपूजितः ॥ ६.२१.१२ ॥
రాముడు తగిన విధంగా భక్తితో పూజించినప్పటికీ, మందుడైన సముద్రుడు రాముడికి తన రూపాన్ని చూపలేదు.
6.21.13
समुद्रस्य ततः क्रुद्धो रामो रक्तान्तलोचनः।
समीपस्थमुवाचेदं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥ ६.२१.१३ ॥
అప్పుడు సముద్రంపై కోపించిన రాముడు, ఎర్రబడిన కనుకొనలతో, దగ్గర నిలిచిన శుభ లక్షణుడైన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.21.14
अवलेपः समुद्रस्य न दर्शयति यः स्वयम्।
प्रशमश्च क्षमा चैव आर्जवं प्रियवादिता ॥ ६.२१.१४ ॥
సముద్రం తానే తన గర్వాన్ని చూపడం లేదు. శాంతం, ఓర్పు, సరళత, మధుర వాక్కు కూడా (చూపడం లేదు).
6.21.15
असामर्थ्यफला ह्येते निर्गुणेषु सतां गुणाः।
आत्मप्रशंसिनं दुष्टं धृष्टं विपरिधावकम् ॥ ६.२१.१५ ॥
సజ్జనుల ఈ గుణాలు నిర్గుణులపై ప్రయోగిస్తే అసమర్థతనే ఫలంగా ఇస్తాయి. ఆత్మప్రశంస చేసుకునేవాడు, దుష్టుడు, ధృష్టుడు, ఇటూ అటూ తిరిగేవాడు (వీరిపై ఇవి వ్యర్థం).
6.21.16
सर्वत्रोत्सृष्टदण्डं च लोकः सत्कुरुते नरम्।
न साम्ना शक्यते कीर्तिर्न साम्ना शक्यते यशः ॥ ६.२१.१६ ॥
ఎక్కడైనా దండాన్ని ప్రయోగించే మనిషినే లోకం గౌరవిస్తుంది. సామంతో కీర్తి లభించదు; సామంతో యశస్సు లభించదు.
6.21.17
प्राप्तुं लक्ष्मण लोकेऽस्मिञ्जयो वा रणमूर्धनि।
अद्य मद्बाणनिर्भग्नैर्मकरैर्मकरालयम् ॥ ६.२१.१७ ॥
లక్ష్మణా, ఈ లోకంలో యుద్ధ ముఖంలో విజయం పొందడమే (ఉత్తమం). ఈరోజు నా బాణాలతో విరిగిన మకరాలతో మకరాలయం (సముద్రం).
6.21.18
निरुद्धतोयं सौमित्रे प्लवद्भिः पश्य सर्वतः।
भोगिनां पश्य भोगानि मया भिन्नानि लक्ष्मण ॥ ६.२१.१८ ॥
సౌమిత్రీ, అన్ని వైపులా తేలుతున్న జీవులతో నీరు నిరోధించబడిన (సముద్రాన్ని) చూడు. లక్ష్మణా, నా చేత ఛిద్రమైన సర్పాల దేహాలను చూడు.
6.21.19
महाभोगानि मत्स्यानां करिणां च करानिह।
सशङ्खशुक्तिकाजालं समीनमकरं तथा ॥ ६.२१.१९ ॥
ఇక్కడ చేపలు, ఏనుగుల వంటి జలజంతువుల తొండాలు విస్తారంగా ఉన్నాయి; శంఖాలు, గవ్వలు అల్లిన వలయు, చేపలు, మకరాలు కూడా ఉన్నాయి.
6.21.20
अद्य युद्धेन महता समुद्रं परिशोषये।
क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः ॥ ६.२१.२० ॥
ఈ రోజు మహా యుద్ధంతో ఈ సముద్రాన్ని ఎండింపజేస్తాను; ఓర్పు కలవాడినని ఈ మకరాలయం నన్ను భావిస్తోంది.
6.21.21
असमर्थं विजानाति धिक् क्षमामीदृशे जने।
न दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः ॥ ६.२१.२१ ॥
అతడు నన్ను అశక్తుడని తలుస్తున్నాడు; ఇలాంటి వానిపట్ల ఓర్పుకు ధిక్కారం. సామోపాయంతో సముద్రం నాకు తన రూపాన్ని చూపడం లేదు.
6.21.22
चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान्।
समुद्रं शोषयिष्यामि पद्भ्यां यान्तु प्लवंगमाः ॥ ६.२१.२२ ॥
ఓ సౌమిత్రీ, విల్లును, సర్పాల వంటి బాణాలను తీసుకురా. సముద్రాన్ని ఎండింపజేస్తాను; వానరులు కాలినడకన వెళ్లనివ్వు.
6.21.23
अद्याक्षोभ्यमपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम्।
वेलासु कृतमर्यादं सहस्रोर्मिसमाकुलम् ॥ ६.२१.२३ ॥
ఈ రోజు కోపంతో, కదల్చరాని, తీరాల వద్ద హద్దు కలిగి, వేయి అలలతో నిండిన సముద్రాన్ని కూడా కలవరపెడతాను.
6.21.24
निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्।
महार्णवं क्षोभयिष्ये महादानवसंकुलम् ॥ ६.२१.२४ ॥
బాణాలతో వరుణుని నివాసమైన ఆ సముద్రాన్ని హద్దులు దాటించేస్తాను; మహా దానవులతో నిండిన మహార్ణవాన్ని కలవరపెడతాను.
6.21.25
एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधविस्फारितेक्षणः।
बभूव रामो दुर्धर्षो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ॥ ६.२१.२५ ॥
ఇలా పలికి, చేతిలో ధనుస్సు ధరించి, కోపంతో విప్పారిన కన్నులతో రాముడు యుగాంతాగ్నిలా ప్రజ్వలిస్తూ దుర్ధర్షుడయ్యాడు.
6.21.26
सम्पीड्य च धनुर्घोरं कम्पयित्वा शरैर्जगत्।
मुमोच विशिखानुग्रान् वज्रानिव शतक्रतुः ॥ ६.२१.२६ ॥
భయంకర ధనుస్సును బిగించి, బాణాలతో లోకాన్ని కంపింపజేసి, శతక్రతు ఇంద్రుడు వజ్రాలను ప్రయోగించినట్లు ఉగ్రమైన బాణాలను వదిలాడు.
6.21.27
ते ज्वलन्तो महावेगास्तेजसा सायकोत्तमाः।
प्रविशन्ति समुद्रस्य जलं वित्रस्तपन्नगम् ॥ ६.२१.२७ ॥
తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, మహావేగంతో దూసుకెళ్లిన ఆ ఉత్తమ బాణాలు, పాములు భయపడే సముద్ర జలంలో ప్రవేశించాయి.
6.21.28
तोयवेगः समुद्रस्य समीनमकरो महान्।
स बभूव महाघोरः समारुतरवस्तथा ॥ ६.२१.२८ ॥
చేపలు, మకరాలతో నిండిన సముద్ర జలవేగం మహాభయంకరమై, గాలి గర్జనతో కూడి ఉధృతమైంది.
6.21.29
महोर्मिमालाविततः शङ्खशुक्तिसमावृतः।
सधूमः परिवृत्तोर्मिः सहसासीन्महोदधिः ॥ ६.२१.२९ ॥
మహా అలల మాలలతో వ్యాపించి, శంఖాలు, ముత్యపు చిప్పలతో కప్పబడి, పొగతో, తిరుగుతున్న అలలతో ఆ మహాసముద్రం అకస్మాత్తుగా మారిపోయింది.
6.21.30
व्यथिताः पन्नगाश्चासन् दीप्तास्या दीप्तलोचनाः।
दानवाश्च महावीर्याः पातालतलवासिनः ॥ ६.२१.३० ॥
పాములు కలతచెంది, వాటి ముఖాలు, కన్నులు మండిపడ్డాయి; పాతాళతలంలో నివసించే మహాపరాక్రమ దానవులు కూడా వ్యథ చెందారు.
6.21.31
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य सनक्रमकरास्तथा।
विन्ध्यमन्दरसंकाशाः समुत्पेतुः सहस्रशः ॥ ६.२१.३१ ॥
సముద్రరాజు యొక్క అలలు, మొసళ్లు మరియు మకరాలతో కూడి, వింధ్య మందర పర్వతాలతో సమానంగా, వేలకొలదిగా ఎగిసిపడ్డాయి.
6.21.32
आघूर्णिततरङ्गौघः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः।
उद्वर्तितमहाग्राहः सघोषो वरुणालयः ॥ ६.२१.३२ ॥
అలల సమూహం కలచివేయబడింది, నాగులు రాక్షసులు కలవరపడ్డారు, మహా గ్రాహాలు తిరగబడ్డాయి; గర్జిస్తున్న వరుణాలయం అది.
6.21.33
ततस्तु तं राघवमुग्रवेगं
प्रकर्षमाणं धनुरप्रमेयम्।
सौमित्रिरुत्पत्य विनिःश्वसन्तं
मामेति चोक्त्वा धनुराललम्बे ॥ ६.२१.३३ ॥
అప్పుడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు), ఉగ్రవేగంతో అప్రమేయమైన ధనువును లాగుతూ, నిట్టూరుస్తున్న రాఘవుని చూసి, 'నాకు ఇవ్వు' అని చెప్పి, ఎగిరి ధనువును పట్టుకున్నాడు.
6.21.34
एतद्विनापि ह्युदधेस्तवाद्य
सम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम्।
भवद्विधाः क्रोधवशं न यान्ति
दीर्घं भवान् पश्यतु साधुवृत्तम् ॥ ६.२१.३४ ॥
సముద్రం లేకుండానే కూడా, ఓ వీరాగ్రణీ, ఈ రోజు మీ కార్యం సిద్ధిస్తుంది. మీ వంటివారు కోపానికి వశులు కారు; మీరు దీర్ఘకాలం సాధు ప్రవర్తనను చూడండి.
6.21.35
अन्तर्हितैश्चापि तथान्तरिक्षे
ब्रह्मर्षिभिश्चैव सुरर्षिभिश्च।
शब्दः कृतः कष्टमिति ब्रुवद्भि-
र्मामेति चोक्त्वा महता स्वरेण ॥ ६.२१.३५ ॥
ఆకాశంలో అంతర్ధానులైన బ్రహ్మర్షులు మరియు దేవర్షులు కూడా, 'కష్టం!' అంటూ, 'నాకు' అని గొప్ప స్వరంతో శబ్దం చేశారు.