వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.22.1
अथोवाच रघुश्रेष्ठः सागरं दारुणं वचः।
अद्य त्वां शोषयिष्यामि सपातालं महार्णव ॥ ६.२२.१ ॥
అప్పుడు రఘువంశ శ్రేష్ఠుడు సముద్రునితో కఠినమైన మాటలు పలికాడు — "ఈ రోజు నిన్ను పాతాళంతో సహా ఎండింపజేస్తాను, మహాసముద్రమా!"
6.22.2
शरनिर्दग्धतोयस्य परिशुष्कस्य सागर।
मया निहतसत्त्वस्य पांसुरुत्पद्यते महान् ॥ ६.२२.२ ॥
"ఓ సముద్రమా! నా బాణాలచే నీరు కాలి ఎండిపోతుంది; నా చేత ప్రాణులు నశించగా గొప్ప ధూళి లేస్తుంది."
6.22.3
मत्कार्मुकविसृष्टेन शरवर्षेण सागर।
परं तीरं गमिष्यन्ति पद्भिरेव प्लवंगमाः ॥ ६.२२.३ ॥
"ఓ సముద్రమా! నా ధనుస్సు నుండి వర్షించే బాణవర్షంతో, వానరులు కాలినడకనే అవతలి తీరానికి వెళ్తారు."
6.22.4
विचिन्वन्नाभिजानासि पौरुषं नापि विक्रमम्।
दानवालय संतापं मत्तो नाम गमिष्यसि ॥ ६.२२.४ ॥
"దానవుల నివాసమా! నా పౌరుషాన్ని, పరాక్రమాన్ని నీవు గ్రహించలేదు; కాబట్టి నా వల్ల తప్పక బాధపడతావు."
6.22.5
ब्राह्मेणास्त्रेण संयोज्य ब्रह्मदण्डनिभं शरम्।
संयोज्य धनुषि श्रेष्ठे विचकर्ष महाबलः ॥ ६.२२.५ ॥
మహాబలుడైన రాముడు బ్రహ్మదండంతో సమానమైన బ్రాహ్మాస్త్రంతో బాణాన్ని శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సుపై సంధించి లాగాడు.
6.22.6
तस्मिन् विकृष्टे सहसा राघवेण शरासने।
रोदसी सम्पफालेव पर्वताश्च चकम्पिरे ॥ ६.२२.६ ॥
రాఘవుడు ధనుస్సును అకస్మాత్తుగా లాగగానే, ఆకాశం, భూమి పగిలిపోయినట్లయ్యాయి; పర్వతాలు వణికాయి.
6.22.7
तमश्च लोकमावव्रे दिशश्च न चकाशिरे।
प्रतिचुक्षुभिरे चाशु सरांसि सरितस्तथा ॥ ६.२२.७ ॥
చీకటి లోకాన్ని కమ్మేసింది; దిక్కులు ప్రకాశించలేదు; సరస్సులు, నదులు కూడా వెంటనే కల్లోలమయ్యాయి.
6.22.8
तिर्यक् च सह नक्षत्रैः संगतौ चन्द्रभास्करौ।
भास्करांशुभिरादीप्तं तमसा च समावृतम् ॥ ६.२२.८ ॥
చంద్రుడు, సూర్యుడు నక్షత్రాలతో అడ్డంగా కలిసిపోయారు; సూర్యకిరణాలతో ప్రకాశిస్తున్నప్పటికీ అది చీకటితో కప్పబడి ఉంది.
6.22.9
प्रचकाशे तदाऽऽकाशमुल्काशतविदीपितम्।
अन्तरिक्षाच्च निर्घाता निर्जग्मुरतुलस्वनाः ॥ ६.२२.९ ॥
అప్పుడు వందలాది ఉల్కలతో వెలిగిన ఆకాశం ప్రకాశించింది; ఆకాశం నుండి అనుపమమైన ధ్వనులతో పిడుగులు వెలువడ్డాయి.
6.22.10
वपुःप्रकर्षेण ववुर्दिव्यमारुतपङ्क्तयः।
बभञ्ज च तदा वृक्षाञ्जलदानुद्वहन्मुहुः ॥ ६.२२.१० ॥
దివ్యమైన వాయువుల వరుసలు తమ పూర్ణ బలంతో వీచాయి; అప్పుడు అవి చెట్లను విరగ్గొట్టాయి, మేఘాలను పదేపదే పైకి ఎత్తాయి.
6.22.11
आरुजंश्चैव शैलाग्रान् शिखराणि बभञ्ज च।
दिवि च स्म महामेघाः संहताः समहास्वनाः ॥ ६.२२.११ ॥
అవి పర్వత శిఖరాలను పగులగొట్టి, శిఖరాలను ముక్కలు చేశాయి; ఆకాశంలో గొప్ప మేఘాలు కూడి మహాధ్వనులు చేశాయి.
6.22.12
मुमुचुर्वैद्युतानग्नींस्ते महाशनयस्तदा।
यानि भूतानि दृश्यानि चुक्रुशुश्चाशनेः समम् ॥ ६.२२.१२ ॥
అప్పుడు ఆ మహా పిడుగులు మెరుపులలో పుట్టిన అగ్నులను విడిచాయి; కనిపించే ప్రాణులన్నీ పిడుగుతో కలిసి ఆక్రోశించాయి.
6.22.13
अदृश्यानि च भूतानि मुमुचुर्भैरवस्वनम्।
शिश्यिरे चाभिभूतानि संत्रस्तान्युद्विजन्ति च ॥ ६.२२.१३ ॥
కనిపించని ప్రాణులు భయంకరమైన గర్జన చేశాయి; అవి కుప్పకూలి, భయంతో వణికిపోయాయి.
6.22.14
सम्प्रविव्यथिरे चापि न च पस्पन्दिरे भयात्।
सह भूतैः सतोयोर्मिः सनागः सहराक्षसः ॥ ६.२२.१४ ॥
అవి తీవ్రంగా కలత చెందాయి, అయినా భయంతో కదలలేదు; ప్రాణులు, అలలు, నాగులు, రాక్షసులతో కలిసి.
6.22.15
सहसाभूत् ततो वेगाद् भीमवेगो महोदधिः।
योजनं व्यतिचक्राम वेलामन्यत्र सम्प्लवात् ॥ ६.२२.१५ ॥
అప్పుడు అకస్మాత్తుగా భయంకర వేగంతో మహాసముద్రం ఉప్పొంగింది; ప్రవాహం వల్ల అది తన తీరాన్ని ఒక యోజనం దాటి పొంగిపోయింది.
6.22.16
तं तथा समतिक्रान्तं नातिचक्राम राघवः।
समुद्धतममित्रघ्नो रामो नदनदीपतिम् ॥ ६.२२.१६ ॥
అది ఈవిధంగా హద్దు దాటినా రాఘవుడు హద్దు దాటలేదు; శత్రుసంహారకుడైన రాముడు ఉప్పొంగిన నదులకు, నదులకు ప్రభువైన ఆ సముద్రాన్ని (సంయమంతో చూశాడు).
6.22.17
ततो मध्यात् समुद्रस्य सागरः स्वयमुत्थितः।
उदयाद्रिमहाशैलान्मेरोरिव दिवाकरः ॥ ६.२२.१७ ॥
అప్పుడు సముద్రం మధ్య నుండి సాగరుడు స్వయంగా లేచాడు; ఉదయాద్రి వంటి మహాపర్వతం నుండి లేదా మేరువు నుండి సూర్యుడు ఉదయించినట్లు.
6.22.18
पन्नगैः सह दीप्तास्यैः समुद्रः प्रत्यदृश्यत।
स्निग्धवैदूर्यसंकाशो जाम्बूनदविभूषणः ॥ ६.२२.१८ ॥
ప్రకాశించే నోళ్లున్న సర్పాలతో సముద్రం కనిపించింది; నునుపైన వైడూర్యంలా, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి.
6.22.19
रक्तमाल्याम्बरधरः पद्मपत्रनिभेक्षणः।
सर्वपुष्पमयीं दिव्यां शिरसा धारयन् स्रजम् ॥ ६.२२.१९ ॥
ఎర్రని మాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, తామరరేకుల వంటి నేత్రాలతో, అన్ని పువ్వులతో చేసిన దివ్యమైన మాలను తలపై ధరించినవాడై (సముద్రం కనిపించింది).
6.22.20
जातरूपमयैश्चैव तपनीयविभूषणैः।
आत्मजानां च रत्नानां भूषितो भूषणोत्तमैः ॥ ६.२२.२० ॥
బంగారంతో చేసిన, శుద్ధ బంగారు ఆభరణాలతో, తన సంతానమైన నదుల రత్నాలతో, ఉత్తమ ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడై (సముద్రం).
6.22.21
धातुभिर्मण्डितः शैलो विविधैर्हिमवानिव।
एकावलीमध्यगतं तरलं पाण्डरप्रभम् ॥ ६.२२.२१ ॥
వివిధ ధాతువులతో అలంకరించబడిన హిమవంతపర్వతంలా, ఒకే హారం మధ్యలో ఉన్న, కదులుతున్న, పాలిపోయిన కాంతి గల (సముద్రం).
6.22.22
विपुलेनोरसा बिभ्रत्कौस्तुभस्य सहोदरम्।
आघूर्णिततरङ्गौघः कालिकानिलसंकुलः ॥ ६.२२.२२ ॥
విశాలమైన వక్షస్థలంపై కౌస్తుభమణికి సోదరమైన (ఆభరణాన్ని) ధరించి, తిరుగుతున్న అలల సమూహంతో, నల్లని గాలితో కలతచెందినవాడై (సముద్రం).
6.22.23
गङ्गासिन्धुप्रधानाभिरापगाभिः समावृतः।
उद्वर्तितमहाग्राहः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः ॥ ६.२२.२३ ॥
గంగ, సింధు వంటి ప్రధాన నదులతో చుట్టబడి, పెద్ద మొసళ్ళు పైకి ఎగసి, పాములు రాక్షసులు కలతచెందినవాడై (సముద్రం).
6.22.24
देवतानां सुरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः।
सागरः समुपक्रम्य पूर्वमामन्त्र्य वीर्यवान् ॥ ६.२२.२४ ॥
దేవతల అందమైన వివిధ రూపాలతో కూడిన ప్రభువైన శక్తిమంతుడైన సముద్రుడు, ముందుగా సమీపించి పిలిచి (రాముడితో మాట్లాడాడు).
6.22.25
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं शरपाणिनम् ॥ ६.२२.२५ ॥
బాణం చేత ధరించిన రాఘవుడితో చేతులు జోడించి అతడు ఈ మాటలు పలికాడు.
6.22.26
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च राघव।
स्वभावे सौम्य तिष्ठन्ति शाश्वतं मार्गमाश्रिताः ॥ ६.२२.२६ ॥
ఓ రాఘవా, భూమి, వాయువు, ఆకాశం, జలం, తేజస్సు — ఓ సౌమ్యా, ఇవన్నీ తమ స్వభావంలోనే, శాశ్వతమైన మార్గాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచి ఉన్నాయి.
6.22.27
तत्स्वभावो ममाप्येष यदगाधोऽहमप्लवः।
विकारस्तु भवेद् गाध एतत् ते प्रवदाम्यहम् ॥ ६.२२.२७ ॥
అగాధమైనవాడిని, దాటశక్యం కానివాడిని అవ్వడం నా స్వభావమే; అయితే ఒక మార్పు కలిగితే నేను దాటదగినవాడిని అవుతాను — ఇది నీకు చెబుతున్నాను.
6.22.28
न कामान्न च लोभाद् वा न भयात् पार्थिवात्मज।
ग्राहनक्राकुलजलं स्तम्भयेयं कथंचन ॥ ६.२२.२८ ॥
ఓ రాజకుమారా, కామంతోగానీ, లోభంతోగానీ, భయంతోగానీ — మొసళ్లు, సొరచేపలతో నిండిన ఈ జలాన్ని నేనెంత మాత్రమూ ఆపను.
6.22.29
विधास्ये येन गन्तासि विषहिष्येऽप्यहं तथा।
न ग्राहा विधमिष्यन्ति यावत्सेना तरिष्यति।
हरीणां तरणे राम करिष्यामि यथा स्थलम् ॥ ६.२२.२९ ॥
నీవు వెళ్లగలిగేలా నేను ఏర్పాటు చేస్తాను, దానిని కూడా నేను సహిస్తాను; సైన్యం దాటే వరకు మొసళ్లు బాధించవు. ఓ రామా, వానరులు దాటడానికి నేను నేలను సిద్ధం చేస్తాను.
6.22.30
तमब्रवीत् तदा रामः शृणु मे वरुणालय।
अमोघोऽयं महाबाणः कस्मिन् देशे निपात्यताम् ॥ ६.२२.३० ॥
అప్పుడు రాముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు — వరుణుని నివాసమా, విను. ఇది అమోఘమైన మహాబాణం; ఇది ఏ దేశంలో ప్రయోగించాలి?
6.22.31
रामस्य वचनं श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा महाशरम्।
महोदधिर्महातेजा राघवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.२२.३१ ॥
రాముని మాట విని, ఆ మహాబాణాన్ని చూసి, మహాతేజస్వి అయిన మహాసముద్రుడు రాఘవునితో ఈ మాట చెప్పెను.
6.22.32
उत्तरेणावकाशोऽस्ति कश्चित् पुण्यतरो मम।
द्रुमकुल्य इति ख्यातो लोके ख्यातो यथा भवान् ॥ ६.२२.३२ ॥
నాకు ఉత్తరాన ఒక అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశం ఉంది; అది ద్రుమకుల్యం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది, నీవు లోకంలో ప్రసిద్ధుడవైనట్లే.
6.22.33
उग्रदर्शनकर्माणो बहवस्तत्र दस्यवः।
आभीरप्रमुखाः पापाः पिबन्ति सलिलं मम ॥ ६.२२.३३ ॥
అక్కడ భయంకరమైన రూపం, కర్మలు కలిగిన అనేక దొంగలు ఉన్నారు; ఆభీరులు ప్రధానులైన ఆ పాపులు నా నీటిని త్రాగుతారు.
6.22.34
तैर्न तत्स्पर्शनं पापं सहेयं पापकर्मभिः।
अमोघः क्रियतां राम अयं तत्र शरोत्तमः ॥ ६.२२.३४ ॥
ఆ పాపకర్ములు నన్ను తాకడాన్ని నేను సహించలేను. ఓ రామా, ఈ శ్రేష్ఠమైన బాణాన్ని అక్కడ అమోఘంగా చేయుము.
6.22.35
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सागरस्य महात्मनः।
मुमोच तं शरं दीप्तं परं सागरदर्शनात् ॥ ६.२२.३५ ॥
ఆ మహాత్ముడైన సముద్రుని ఆ మాట విని, సముద్రాన్ని చూడగానే ఆ ప్రకాశించే శ్రేష్ఠ బాణాన్ని రాముడు ప్రయోగించెను.
6.22.36
तेन तन्मरुकान्तारं पृथिव्यां किल विश्रुतम्।
निपातितः शरो यत्र वज्राशनिसमप्रभः ॥ ६.२२.३६ ॥
దాని వల్లనే ఆ ఎడారి భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందింది; వజ్రం, మెరుపు వంటి కాంతి గల ఆ బాణం అక్కడ పడవేయబడింది.
6.22.37
ननाद च तदा तत्र वसुधा शल्यपीडिता।
तस्माद् व्रणमुखात् तोयमुत्पपात रसातलात् ॥ ६.२२.३७ ॥
అప్పుడు బాణంతో పీడించబడిన భూమి అక్కడ ఆర్తనాదం చేసింది; ఆ గాయపు ముఖం నుండి పాతాళం నుండి నీరు ఉబికి వచ్చింది.
6.22.38
स बभूव तदा कूपो व्रण इत्येव विश्रुतः।
सततं चोत्थितं तोयं समुद्रस्येव दृश्यते ॥ ६.२२.३८ ॥
అప్పుడు అది 'వ్రణం' అనే పేరుతోనే ప్రసిద్ధమైన బావి అయింది; దాని నుండి నిరంతరం ఉబికే నీరు సముద్రంలా కనిపిస్తుంది.
6.22.39
अवदारणशब्दश्च दारुणः समपद्यत।
तस्मात् तद् बाणपातेन अपः कुक्षिष्वशोषयत् ॥ ६.२२.३९ ॥
బాణం పడటం వల్ల భూమిని చీల్చే భయంకర శబ్దం పుట్టింది; దాని వల్ల అది ఆ భూమి కుక్షుల్లోని నీటిని ఎండింపజేసింది.
6.22.40
विख्यातं त्रिषु लोकेषु मरुकान्तारमेव च।
शोषयित्वा तु तं कुक्षिं रामो दशरथात्मजः ॥ ६.२२.४० ॥
మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన మరు-కాంతారమే అయింది; ఆ కుక్షిని ఎండింపజేసిన తరువాత దశరథ కుమారుడు రాముడు...
6.22.41
वरं तस्मै ददौ विद्वान् मरवेऽमरविक्रमः ॥ ६.२२.४१ ॥
విద్వాంసుడు, అమర పరాక్రముడు అయిన ఆయన ఆ మరుభూమికి వరం ఇచ్చాడు.
6.22.42
पशव्यश्चाल्परोगश्च फलमूलरसायुतः।
बहुस्नेहो बहुक्षीरः सुगन्धिर्विविधौषधिः ॥ ६.२२.४२ ॥
అది పశువులకు అనుకూలమైనది, తక్కువ రోగాలు కలది, పండ్లు-దుంపలు-రసాలతో కూడినది, అధిక స్నేహం (చమురు/సారం) మరియు అధిక పాలు కలది, సుగంధమైనది, వివిధ ఓషధులతో నిండినది.
6.22.43
एवमेतैश्च संयुक्तो बहुभिः संयुतो मरुः।
रामस्य वरदानाच्च शिवः पन्था बभूव ह ॥ ६.२२.४३ ॥
ఈ విధంగా వీటితోనూ అనేక గుణాలతోనూ కూడిన ఆ ఎడారి, రాముని వరప్రభావం వల్ల శుభప్రదమైన మార్గమైంది.
6.22.44
तस्मिन् दग्धे तदा कुक्षौ समुद्रः सरितां पतिः।
राघवं सर्वशास्त्रज्ञमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.२२.४४ ॥
ఆ ప్రదేశం దగ్ధమైనప్పుడు, నదులకు అధిపతియైన సముద్రుడు సర్వశాస్త్రజ్ఞుడైన రాఘవునితో ఇలా పలికాడు.
6.22.45
अयं सौम्य नलो नाम तनयो विश्वकर्मणः।
पित्रा दत्तवरः श्रीमान् प्रीतिमान् विश्वकर्मणः ॥ ६.२२.४५ ॥
ఓ సౌమ్యా! ఇతడు నలుడనే పేరుగల విశ్వకర్మ కుమారుడు. తండ్రి వరమిచ్చినవాడు; తేజోవంతుడు, విశ్వకర్మకు ప్రియుడు.
6.22.46
एष सेतुं महोत्साहः करोतु मयि वानरः।
तमहं धारयिष्यामि यथा ह्येष पिता तथा ॥ ६.२२.४६ ॥
ఈ మహోత్సాహి వానరుడు నా మీద సేతువు నిర్మించుగాక; అతని తండ్రి ఎలా ధరించాడో అలాగే నేను దానిని ధరిస్తాను.
6.22.47
एवमुक्त्वोदधिर्नष्टः समुत्थाय नलस्ततः।
अब्रवीद् वानरश्रेष्ठो वाक्यं रामं महाबलम् ॥ ६.२२.४७ ॥
ఇలా చెప్పి సముద్రుడు అంతర్హితుడయ్యాడు; అప్పుడు వానరశ్రేష్ఠుడైన నలుడు లేచి మహాబలుడైన రాముని కిలా పలికాడు.
6.22.48
अहं सेतुं करिष्यामि विस्तीर्णे मकरालये।
पितुः सामर्थ्यमासाद्य तत्त्वमाह महोदधिः ॥ ६.२२.४८ ॥
నేను ఈ విశాలమైన మకరాలయమైన సముద్రంపై సేతువు నిర్మిస్తాను. తండ్రి సామర్థ్యాన్ని పొంది మహోదధి ఈ సత్యాన్ని చెప్పింది.
6.22.49
दण्ड एव वरो लोके पुरुषस्येति मे मतिः।
धिक् क्षमामकृतज्ञेषु सान्त्वं दानमथापि वा ॥ ६.२२.४९ ॥
లోకంలో పురుషునికి దండమే శ్రేష్ఠమని నా అభిప్రాయం. కృతఘ్నులపై క్షమ ధిక్కారం; సాంత్వనమూ దానమూ కూడా (వారికి వ్యర్థమే).
6.22.50
अयं हि सागरो भीमः सेतुकर्मदिदृक्षया।
ददौ दण्डभयाद् गाधं राघवाय महोदधिः ॥ ६.२२.५० ॥
ఈ భయంకర సముద్రం సేతువు నిర్మాణాన్ని చూడాలనే కోరికతో, దండభయంతో రాఘవునికి (రాముడికి) నేలమార్గం ఇచ్చింది — ఆ మహాసముద్రం.
6.22.51
मम मातुर्वरो दत्तो मन्दरे विश्वकर्मणा।
मया तु सदृशः पुत्रस्तव देवि भविष्यति ॥ ६.२२.५१ ॥
మందర పర్వతంపై విశ్వకర్మ నా తల్లికి వరమిచ్చాడు; "నాతో సమానమైన కుమారుడు నీకు కలుగుతాడు" అని. దేవీ, నీ కుమారుడు (నాతో సమానంగా) ఉంటాడు.
6.22.52
औरसस्तस्य पुत्रोऽहं सदृशो विश्वकर्मणा।
स्मारितोऽस्म्यहमेतेन तत्त्वमाह महोदधिः।
न चाप्यहमनुक्तो वः प्रब्रूयामात्मनो गुणान् ॥ ६.२२.५२ ॥
నేను ఆయన ఔరస పుత్రుడను, విశ్వకర్మతో సమానుడను. దీని వలన గుర్తు చేయబడ్డాను — ఈ సత్యాన్ని మహాసముద్రం చెప్పింది. మీరు అడగకుండా నా గుణాలను నేను చెప్పను.
6.22.53
समर्थश्चाप्यहं सेतुं कर्तुं वै वरुणालये।
तस्मादद्यैव बध्नन्तु सेतुं वानरपुङ्गवाः ॥ ६.२२.५३ ॥
వరుణాలయంలో (సముద్రంలో) సేతువు కట్టగల సామర్థ్యం నాకూ ఉంది. కాబట్టి ఈ రోజే శ్రేష్ఠ వానరులు సేతువు కట్టనివ్వండి.
6.22.54
ततो विसृष्टा रामेण सर्वतो हरिपुङ्गवाः।
उत्पेततुर्महारण्यं हृष्टाः शतसहस्रशः ॥ ६.२२.५४ ॥
అప్పుడు రాముడు అన్ని దిక్కులకు పంపిన శ్రేష్ఠ వానరులు, సంతోషంతో లక్షలాదిగా మహారణ్యం వైపు ఎగిరారు.
6.22.55
ते नगान् नगसंकाशाः शाखामृगगणर्षभाः।
बभञ्जुः पादपांस्तत्र प्रचकर्षुश्च सागरम् ॥ ६.२२.५५ ॥
పర్వతాల వంటి ఆకారం కల ఆ వానర యూథ శ్రేష్ఠులు అక్కడి వృక్షాలను విరిచి, వాటిని సముద్రం వైపు లాగారు.
6.22.56
ते सालैश्चाश्वकर्णैश्च धवैर्वंशैश्च वानराः।
कुटजैरर्जुनैस्तालैस्तिलकैस्तिनिशैरपि ॥ ६.२२.५६ ॥
ఆ వానరులు సాల, అశ్వకర్ణ, ధవ, వెదురు, కుటజ, అర్జున, తాళ, తిలక, తినిశ వృక్షాలతో కూడా (సముద్రాన్ని నింపారు).
6.22.57
बिल्वकैः सप्तपर्णैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः।
चूतैश्चाशोकवृक्षैश्च सागरं समपूरयन् ॥ ६.२२.५७ ॥
బిల్వ, సప్తపర్ణ, పుష్పించిన కర్ణికార, మామిడి, అశోక వృక్షాలతో సముద్రాన్ని పూర్తిగా నింపారు.
6.22.58
समूलांश्च विमूलांश्च पादपान् हरिसत्तमाः।
इन्द्रकेतूनिवोद्यम्य प्रजह्रुर्वानरास्तरून् ॥ ६.२२.५८ ॥
శ్రేష్ఠ వానరులు వేళ్ళతో, వేళ్ళు పెకిలించిన వృక్షాలను ఇంద్రధ్వజాల్లా పైకెత్తి మోసుకుపోయారు.
6.22.59
तालान् दाडिमगुल्मांश्च नारिकेलविभीतकान्।
करीरान् बकुलान् निम्बान् समाजह्रुरितस्ततः ॥ ६.२२.५९ ॥
తాటి చెట్లు, దానిమ్మ పొదలు, కొబ్బరి, విభీతక, కరీర, బకుల, వేప వృక్షాలను అటు ఇటు నుండి సేకరించారు.
6.22.60
हस्तिमात्रान् महाकायाः पाषाणांश्च महाबलाः।
पर्वतांश्च समुत्पाट्य यन्त्रैः परिवहन्ति च ॥ ६.२२.६० ॥
మహాకాయులు, మహాబలులు అయిన వానరులు ఏనుగంత పెద్ద రాళ్లను, పర్వతాలను పెకిలించి యంత్రాలతో మోసుకుపోయారు.
6.22.61
प्रक्षिप्यमाणैरचलैः सहसा जलमुद्धृतम्।
समुत्ससर्प चाकाशमवासर्पत् ततः पुनः ॥ ६.२२.६१ ॥
పర్వతాలు విసరబడగా అకస్మాత్తుగా నీరు పైకి ఎగసి ఆకాశం వైపు లేచి తిరిగి కిందకు పడింది.
6.22.62
समुद्रं क्षोभयामासुर्निपतन्तः समन्ततः।
सूत्राण्यन्ये प्रगृह्णन्ति ह्यायतं शतयोजनम् ॥ ६.२२.६२ ॥
పడుతూ వారు అన్ని వైపుల నుండి సముద్రాన్ని కలచివేశారు; ఇతరులు వంద యోజనాల పొడవు కొలిచే తాడును పట్టుకున్నారు.
6.22.63
नलश्चक्रे महासेतुं मध्ये नदनदीपतेः।
स तदा क्रियते सेतुर्वानरैर्घोरकर्मभिः ॥ ६.२२.६३ ॥
నలుడు సముద్రం మధ్యలో ఒక గొప్ప వంతెనను నిర్మించాడు; అప్పుడు ఆ వంతెనను భయంకర కార్యాలు చేసే వానరులు కడుతున్నారు.
6.22.64
दण्डानन्ये प्रगृह्णन्ति विचिन्वन्ति तथापरे।
वानरैः शतशस्तत्र रामस्याज्ञापुरःसरैः ॥ ६.२२.६४ ॥
కొందరు కొలకోలలను పట్టుకున్నారు, మరికొందరు వాటిని వెతికారు; అక్కడ రాముని ఆజ్ఞను అనుసరిస్తూ వందలాది వానరులు ఇలా చేస్తున్నారు.
6.22.65
मेघाभैः पर्वताभैश्च तृणैः काष्ठैर्बबन्धिरे।
पुष्पिताग्रैश्च तरुभिः सेतुं बघ्नन्ति वानराः ॥ ६.२२.६५ ॥
మేఘాల వలె, పర్వతాల వలె ఉన్న వానరులు గడ్డితో, కర్రలతో కట్టారు; పూలతో నిండిన కొనలు గల చెట్లతోనూ వారు వంతెనను కట్టారు.
6.22.66
पाषाणांश्च गिरिप्रख्यान् गिरीणां शिखराणि च।
दृश्यन्ते परिधावन्तो गृह्य दानवसंनिभाः ॥ ६.२२.६६ ॥
పర్వతాకారపు రాళ్లను, పర్వత శిఖరాలను పట్టుకొని, దానవుల వంటి వానరులు పరుగెత్తుతూ కనిపించారు.
6.22.67
शिलानां क्षिप्यमाणानां शैलानां तत्र पात्यताम्।
बभूव तुमुलः शब्दस्तदा तस्मिन् महोदधौ ॥ ६.२२.६७ ॥
అక్కడ రాళ్లు విసరబడుతుండగా, పర్వతాలు పడవేయబడుతుండగా, ఆ మహాసముద్రంలో భయంకరమైన శబ్దం ఎగసింది.
6.22.68
कृतानि प्रथमेनाह्ना योजनानि चतुर्दश।
प्रहृष्टैर्गजसंकाशैस्त्वरमाणैः प्लवङ्गमैः ॥ ६.२२.६८ ॥
మొదటి రోజు సంతోషంగా, ఏనుగుల్లాంటి వేగంగా కదిలే వానరులు పద్నాలుగు యోజనాల దూరం నిర్మించారు.
6.22.69
द्वितीयेन तथैवाह्ना योजनानि तु विंशतिः।
कृतानि प्लवगैस्तूर्णं भीमकायैर्महाबलैः ॥ ६.२२.६९ ॥
రెండవ రోజు కూడా అలాగే, భయంకర శరీరాలు గల మహాబలులైన వానరులు త్వరగా ఇరవై యోజనాలు నిర్మించారు.
6.22.70
अह्ना तृतीयेन तथा योजनानि तु सागरे।
त्वरमाणैर्महाकायैरेकविंशतिरेव च ॥ ६.२२.७० ॥
మూడవ రోజు కూడా అలాగే, వేగంగా కదిలే మహాకాయులైన వానరులు సముద్రంలో ఇరవై ఒక్క యోజనాలు నిర్మించారు.
6.22.71
चतुर्थेन तथा चाह्ना द्वाविंशतिरथापि वा।
योजनानि महावेगैः कृतानि त्वरितैस्ततः ॥ ६.२२.७१ ॥
నాలుగవ రోజు కూడా అలాగే, మహావేగం గల త్వరితులైన వానరులు ఇరవై రెండు యోజనాలు నిర్మించారు.
6.22.72
पञ्चमेन तथा चाह्ना प्लवगैः क्षिप्रकारिभिः।
योजनानि त्रयोविंशत् सुवेलमधिकृत्य वै ॥ ६.२२.७२ ॥
ఐదవ రోజు కూడా అలాగే, శీఘ్రంగా పనిచేసే వానరులు సువేల పర్వతం వరకు ఇరవై మూడు యోజనాలు నిర్మించారు.
6.22.73
स वानरवरः श्रीमान् विश्वकर्मात्मजो बली।
बबन्ध सागरे सेतुं यथा चास्य पिता तथा ॥ ६.२२.७३ ॥
ఆ శ్రీమంతుడు, విశ్వకర్మ పుత్రుడు, బలవంతుడు, వానరశ్రేష్ఠుడు సముద్రంలో సేతువును కట్టాడు; అతని తండ్రి కట్టినట్లే.
6.22.74
स नलेन कृतः सेतुः सागरे मकरालये।
शुशुभे सुभगः श्रीमान् स्वातीपथ इवाम्बरे ॥ ६.२२.७४ ॥
మకరాలయమైన సముద్రంలో నలునిచే నిర్మితమైన ఆ సేతువు, ఆకాశంలో స్వాతీపథంలా అందంగా, శ్రీమంతంగా ప్రకాశించింది.
6.22.75
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
आगम्य गगने तस्थुर्द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ॥ ६.२२.७५ ॥
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు ఆ అద్భుతాన్ని చూడాలనే కోరికతో ఆకాశంలో వచ్చి నిలిచారు.
6.22.76
दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम्।
ददृशुर्देवगन्धर्वा नलसेतुं सुदुष्करम् ॥ ६.२२.७६ ॥
పది యోజనాల వెడల్పు, వంద యోజనాల పొడవు ఉన్న, అత్యంత కష్టసాధ్యమైన నలసేతువును దేవతలు, గంధర్వులు చూశారు.
6.22.77
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
तमचिन्त्यमसह्यं च ह्यद्भुतं लोमहर्षणम् ॥ ६.२२.७७ ॥
ఎగురుతూ, దూకుతూ, గర్జిస్తూ ఉన్న వానరులు ఆ అచింత్యమైన, అసహ్యమైన, అద్భుతమైన, రోమాంచకరమైన కార్యాన్ని చూశారు.
6.22.78
ददृशुः सर्वभूतानि सागरे सेतुबन्धनम्।
तानि कोटिसहस्राणि वानराणां महौजसाम् ॥ ६.२२.७८ ॥
సర్వప్రాణులూ సముద్రంలో సేతువు కట్టడాన్ని చూశాయి. ఆ మహాతేజస్వులైన వానరులు వేల కోట్లుగా ఉన్నారు.
6.22.79
बध्नन्तः सागरे सेतुं जग्मुः पारं महोदधेः।
विशालः सुकृतः श्रीमान् सुभूमिः सुसमाहितः ॥ ६.२२.७९ ॥
సముద్రంపై వారధి కట్టుకుంటూ వారు మహాసముద్రానికి అవతలి ఒడ్డుకు వెళ్ళారు. విశాలమైనది, చక్కగా నిర్మితమైనది, శోభాయుక్తమైనది, దృఢమైన పునాది కలది, బాగా కూర్చబడినది ఆ సేతువు.
6.22.80
अशोभत महान् सेतुः सीमन्त इव सागरे।
ततः पारे समुद्रस्य गदापाणिर्विभीषणः ॥ ६.२२.८० ॥
సముద్రంపై ఆ మహా సేతువు పాపట వలె శోభించింది. అప్పుడు సముద్రపు అవతలి ఒడ్డున చేతిలో గదతో విభీషణుడు నిలిచి ఉన్నాడు.
6.22.81
परेषामभिघातार्थमतिष्ठत् सचिवैः सह।
सुग्रीवस्तु ततः प्राह रामं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.२२.८१ ॥
శత్రువులను దెబ్బతీయడానికి అతడు మంత్రులతో కలిసి నిలిచి ఉన్నాడు. అప్పుడు సుగ్రీవుడు సత్యపరాక్రముడైన రాముడితో ఇలా అన్నాడు.
6.22.82
हनूमन्तं त्वमारोह अङ्गदं त्वथ लक्ष्मणः।
अयं हि विपुलो वीर सागरो मकरालयः ॥ ६.२२.८२ ॥
హనుమా, నీవు ఎక్కు; అంగదుడూ ఎక్కు; లక్ష్మణుడూ ఎక్కాలి. వీరా, ఈ సముద్రం మకరాలకు నివాసమైన అతి విశాలమైనది.
6.22.83
वैहायसौ युवामेतौ वानरौ धारयिष्यतः।
अग्रतस्तस्य सैन्यस्य श्रीमान् रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.२२.८३ ॥
ఈ ఇద్దరు వానరులు, మీరిద్దరూ, ఆకాశంలో సంచరించేవారై (వారిని) మోస్తారు. ఆ సైన్యానికి ముందు, శ్రీమంతుడైన రాముడు లక్ష్మణునితో కలసి.
6.22.84
जगाम धन्वी धर्मात्मा सुग्रीवेण समन्वितः।
अन्ये मध्येन गच्छन्ति पार्श्वतोऽन्ये प्लवंगमाः ॥ ६.२२.८४ ॥
విల్లు ధరించిన ధర్మాత్ముడైన రాముడు సుగ్రీవునితో కలసి వెళ్ళాడు. కొందరు వానరులు మధ్యగా వెళ్తున్నారు; మరికొందరు పక్కల వెళ్తున్నారు.
6.22.85
सलिलं प्रपतन्त्यन्ये मार्गमन्ये प्रपेदिरे।
केचिद् वैहायसगताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः ॥ ६.२२.८५ ॥
కొందరు నీటిలో పడ్డారు, మరికొందరు వేరే మార్గాన్ని అనుసరించారు, కొందరు ఆకాశంలో ఎగిరే గరుడుల వలె దూకుతూ ముందుకు సాగారు.
6.22.86
घोषेण महता घोषं सागरस्य समुच्छ्रितम्।
भीममन्तर्दधे भीमा तरन्ती हरिवाहिनी ॥ ६.२२.८६ ॥
ఆ మహా ఘోషతో సముద్రపు భయంకర గర్జన కూడా మునిగిపోయింది; భయంకరమైన వానర సేన దాటుతూ ఉంది.
6.22.87
वानराणां हि सा तीर्णा वाहिनी नलसेतुना।
तीरे निविविशे राज्ञो बहुमूलफलोदके ॥ ६.२२.८७ ॥
వానరుల ఆ సేన నలుని సేతువు ద్వారా దాటి, రాజు కోసం దుంపలు, పండ్లు, నీరు సమృద్ధిగా ఉన్న తీరంలో విడిది చేసింది.
6.22.88
तदद्भुतं राघवकर्म दुष्करं
समीक्ष्य देवाः सह सिद्धचारणैः।
उपेत्य रामं सहसा महर्षिभि-
स्तमभ्यषिञ्चन् सुशुभैर्जलैः पृथक् ॥ ६.२२.८८ ॥
రాఘవుని ఆ అద్భుత, దుష్కర కార్యాన్ని చూసి దేవతలు సిద్ధులు చారణులతో, మహర్షులతో కలిసి వెంటనే రాముని వద్దకు వచ్చి, వేర్వేరుగా అత్యంత శుభకరమైన జలాలతో ఆయనను అభిషేకించారు.
6.22.89
जयस्व शत्रून् नरदेव मेदिनीं
ससागरां पालय शाश्वतीः समाः।
इतीव रामं नरदेवसत्कृतं
शुभैर्वचोभिर्विविधैरपूजयन् ॥ ६.२२.८९ ॥
"ఓ నరదేవా! శత్రువులను జయించు; సముద్రాలతో కూడిన ఈ భూమిని శాశ్వత సంవత్సరాలు పాలించు." ఈ విధంగా రాజులచే గౌరవించబడిన రాముని దేవతలు అనేక శుభవచనాలతో పూజించారు.