वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.25.1
सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे।
अमात्यौ रावणः श्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ॥ ६.२५.१ ॥
दशरथपुत्र राम सैन्यासह समुद्र ओलांडून गेल्यावर, श्रीमान रावण शुक आणि सारण या दोन अमात्यांना म्हणाला.
6.25.2
समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम्।
अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम् ॥ ६.२५.२ ॥
दुस्तर अशी संपूर्ण वानरसेना समुद्र ओलांडून गेली; रामाने समुद्रावर पूर्वी कधी न झालेला सेतू बांधला.
6.25.3
सागरे सेतुबन्धं तं न श्रद्दध्यां कथंचन।
अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम् ॥ ६.२५.३ ॥
समुद्रावरील तो सेतू-बांधणी मी कोणत्याही प्रकारे विश्वासणार नाही; पण वानरसेनेची गणना मला अवश्य करायला हवी.
6.25.4
भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ।
परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः ॥ ६.२५.४ ॥
तुम्ही दोघे वानरसेनेत न ओळखले जाता प्रवेश करून तिचे परिमाण, पराक्रम आणि प्रमुख वानर जाणून घ्या.
6.25.5
मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च सम्मताः।
ये पूर्वमभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः ॥ ६.२५.५ ॥
राम आणि सुग्रीव यांचे जे आदरणीय मंत्री आहेत, जे पुढे येतात आणि जे शूर वानर आहेत, त्यांनाही पाहा.
6.25.6
स च सेतुर्यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे।
निवेशं च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ ६.२५.६ ॥
तो सेतू जलसागरात कसा बांधला गेला आहे, आणि त्या महात्मा वानरांचा तळ कसा आहे, हेही पाहा.
6.25.7
रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च।
लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुमर्हथः ॥ ६.२५.७ ॥
रामाचा निश्चय, त्याचा पराक्रम आणि शस्त्रे, तसेच वीर लक्ष्मणाचेही, हे तुम्ही दोघांनी यथार्थपणे जाणले पाहिजे.
6.25.8
कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महात्मनाम्।
तच्च ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रमागन्तुमर्हथः ॥ ६.२५.८ ॥
त्या महात्मा वानरांचा सेनापती कोण आहे, हे यथार्थपणे जाणून तुम्ही लवकर परत यावे.
6.25.9
हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम् ॥ ६.२५.९ ॥
वानराचे रूप धारण केलेले ते दोन वीर वानरसेनेत शिरले.
6.25.10
ततस्तद् वानरं सैन्यमचिन्त्यं लोमहर्षणम्।
संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ ॥ ६.२५.१० ॥
तेव्हा त्या अचिंत्य आणि रोमांचकारी वानरसेनेची गणना करणे त्या शुक आणि सारण दोघांनाही शक्य झाले नाही.
6.25.11
तत् स्थितं पर्वताग्रेषु निर्झरेषु गुहासु च।
समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च।
तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः ॥ ६.२५.११ ॥
ते सैन्य पर्वतशिखरांवर, झऱ्यांजवळ, गुहांमध्ये, समुद्रकिनाऱ्यांवर, वनांत आणि उपवनांत स्थित होते; ओलांडणारे, ओलांडलेले आणि ओलांडू इच्छिणारे सर्वत्र होते.
6.25.12
निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम्।
तद्बलार्णवमक्षोभ्यं ददृशाते निशाचरौ ॥ ६.२५.१२ ॥
ते दोन निशाचर स्थित असलेल्या, स्थिर होत असलेल्या, भीषण गर्जना करणाऱ्या, महाबलाढ्य आणि अक्षोभ्य अशा त्या बलसागराला पाहत राहिले.
6.25.13
तौ ददर्श महातेजाः प्रतिच्छन्नौ विभीषणः।
आचचक्षे स रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ ॥ ६.२५.१३ ॥
महातेजस्वी विभीषणाने लपून बसलेल्या त्या दोघांना पाहिले. शुक आणि सारण यांना पकडून त्याने रामाला सांगितले.
6.25.14
तस्यैतौ राक्षसेन्द्रस्य मन्त्रिणौ शुकसारणौ।
लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजय ॥ ६.२५.१४ ॥
हे दोघे त्या राक्षसराजाचे मंत्री शुक आणि सारण आहेत. लंकेतून आलेले हेर आहेत, हे शत्रुनगरविजयी वीरा.
6.25.15
तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तथा।
कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदमूचतुः ॥ ६.२५.१५ ॥
रामाला पाहून ते दोघे व्यथित झाले. जीवनाची आशा सोडून घाबरलेले ते हात जोडून हे शब्द बोलले.
6.25.16
आवामिहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ।
परिज्ञातुं बलं सर्वं तदिदं रघुनन्दन ॥ ६.२५.१६ ॥
आम्ही दोघे इथे आलो आहोत, हे सौम्य. रावणाने पाठवलेले आहोत. हे रघुनंदना, हे सर्व सैन्याचे बल जाणण्यासाठी.
6.25.17
तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः।
अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यं सर्वभूतहिते रतः ॥ ६.२५.१७ ॥
त्या दोघांचे ते बोलणे ऐकून सर्व प्राण्यांच्या हितात रमणारा दशरथपुत्र राम हसत म्हणाला.
6.25.18
यदि दृष्टं बलं सर्वं वयं वा सुसमाहिताः।
यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम् ॥ ६.२५.१८ ॥
जर तुम्ही आमचे सर्व सैन्य पाहिले असेल, किंवा आम्ही एकाग्रतेने सांगितल्याप्रमाणे कार्य पूर्ण केले असेल, तर इच्छेनुसार परत जा.
6.25.19
अथ किंचिददृष्टं वा भूयस्तद् द्रष्टुमर्हथः।
विभीषणो वा कात्स्र्न्येन पुनः संदर्शयिष्यति ॥ ६.२५.१९ ॥
काही न पाहिलेले असल्यास, तुम्ही दोघांनी ते पुन्हा पाहावे; किंवा विभीषण स्वतः सर्वकाही पूर्णपणे पुन्हा दाखवेल.
6.25.20
न चेदं ग्रहणं प्राप्य भेतव्यं जीवितं प्रति।
न्यस्तशस्त्रौ गृहीतौ च न दूतौ वधमर्हथः ॥ ६.२५.२० ॥
हे पकडणे असेल तर स्वतःच्या जीवाची भीती बाळगू नका; शस्त्रे ठेवून पकडलेले दूत वधाला पात्र नाहीत.
6.25.21
प्रच्छन्नौ च विमुञ्चेमौ चारौ रात्रिंचरावुभौ।
शत्रुपक्षस्य सततं विभीषण विकर्षिणौ ॥ ६.२५.२१ ॥
लपून फिरणाऱ्या या दोन हेरांना, रात्री संचार करणाऱ्या या दोघांना सोड, हे विभीषणा; ते शत्रुपक्षाला सतत ओढून नेणारे आहेत.
6.25.22
प्रविश्य महतीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः।
वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम ॥ ६.२५.२२ ॥
महान लंकेत प्रवेश करून तुम्ही दोघांनी धनदाच्या (कुबेराच्या) धाकट्या भावाला, म्हणजे राक्षसांच्या राजाला, माझे सांगितलेले वचन सांगायचे आहे.
6.25.23
यद् बलं त्वं समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि।
तद् दर्शय यथाकामं ससैन्यश्च सबान्धवः ॥ ६.२५.२३ ॥
ज्या बलाच्या आधारे तू माझी सीता हरण केलीस, ते बल तुझ्या इच्छेनुसार, तुझ्या सैन्यासह आणि नातेवाईकांसह दाखव.
6.25.24
श्वः काल्ये नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम्।
रक्षसां च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया ॥ ६.२५.२४ ॥
उद्या सकाळी प्राकार आणि तोरणांसह असलेली लंका नगरी आणि राक्षसांचे सैन्य माझ्या बाणांनी उद्ध्वस्त झालेले तू पाहशील.
6.25.25
क्रोधं भीममहं मोक्ष्ये ससैन्ये त्वयि रावण।
श्वः काल्ये वज्रवान् वज्रं दानवेष्विव वासवः ॥ ६.२५.२५ ॥
हे रावणा! वज्रधारी इंद्र दानवांवर वज्र सोडतो, तसाच मी उद्या सकाळी सैन्यासह तुझ्यावर माझा भयंकर क्रोध सोडीन.
6.25.26
जयेति प्रतिनन्द्यैनं राघवं धर्मवत्सलम् ॥ ६.२५.२६ ॥
'जय असो!' असे म्हणून त्यांनी धर्मप्रिय राघवाचे प्रतिअभिनंदन केले.
6.25.27
आगम्य नगरीं लङ्कामब्रूतां राक्षसाधिपम्।
विभीषणगृहीतौ तु वधार्थं राक्षसेश्वर ॥ ६.२५.२७ ॥
लंका नगरीत येऊन ते दोघे राक्षसाधिपतीला म्हणाले: 'हे राक्षसेश्वरा! विभीषणाने आम्हाला पकडले होते आणि वधासाठी नेले जात होते.'
6.25.28
दृष्ट्वा धर्मात्मना मुक्तौ रामेणामिततेजसा।
एकस्थानगता यत्र चत्वारः पुरुषर्षभाः ॥ ६.२५.२८ ॥
धर्मात्मा आणि अमिततेजस्वी रामाने त्यांना पाहून मुक्त केले. तेथे एका ठिकाणी चार पुरुषश्रेष्ठ एकत्र झाले.
6.25.29
लोकपालसमाः शूराः कृतास्त्रा दृढविक्रमाः।
रामो दाशरथिः श्रीमाल्ँलक्ष्मणश्च विभीषणः ॥ ६.२५.२९ ॥
लोकपालांसमान शूर, अस्त्रविद्येत निपुण, दृढ पराक्रमी—दशरथपुत्र श्रीमान राम, लक्ष्मण आणि विभीषण.
6.25.30
सुग्रीवश्च महातेजा महेन्द्रसमविक्रमः।
एते शक्ताः पुरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् ॥ ६.२५.३० ॥
महातेजस्वी सुग्रीव, ज्याचा पराक्रम महेंद्रासमान आहे—हे सर्व प्राकार व तोरणांसह लंका नगरीचा (नाश करण्यास) समर्थ आहेत.
6.25.31
उत्पाट्य संक्रामयितुं सर्वे तिष्ठन्तु वानराः।
यादृशं तद्धि रामस्य रूपं प्रहरणानि च ॥ ६.२५.३१ ॥
सर्व वानरांनी उपटून पार नेण्यासाठी सज्ज राहावे, जसे रामाचे रूप आणि शस्त्रे आहेत तसेच.
6.25.32
वधिष्यति पुरीं लङ्कामेकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः।
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी।
बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ ६.२५.३२ ॥
एकटाच लंका नगरीचा नाश करील; ते तिघे उभे राहोत. राम-लक्ष्मणांनी रक्षिलेली, सुग्रीवासह ती सेना सर्व सुर-असुरांनाही अजेय झाली.
6.25.33
प्रहृष्टयोधा ध्वजिनी महात्मनां
वनौकसां सम्प्रति योद्धुमिच्छताम्।
अलं विरोधेन शमो विधीयतां
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.२५.३३ ॥
महात्मा वनवासींची, आनंदी योद्ध्यांची सेना आता युद्धाची इच्छा करते. वैर पुरे; शांती प्रस्थापित होवो, मैथिलीला दशरथपुत्राकडे परत दिले जावो.