વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.3.1
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्।
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ६.३.१ ॥
સુગ્રીવનું વચન સાંભળીને, જે તર્કસંગત અને પરમાર્થયુક્ત હતું, તે સ્વીકારીને કાકુત્સ્થ રામે હનુમાનને કહ્યું.
6.3.2
तपसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन च।
सर्वथापि समर्थोऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने ॥ ६.३.२ ॥
તપથી, સેતુ બાંધીને, સમુદ્ર સુકવીને પણ — કોઈ પણ રીતે આ સમુદ્ર ઓળંગવા હું સમર્થ છું.
6.3.3
कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास्तद् ब्रवीष्व मे।
ज्ञातुमिच्छामि तत् सर्वं दर्शनादिव वानर ॥ ६.३.३ ॥
લંકાના કેટલા દુર્ગ છે? હે વાનર, તે બધું મને કહે. જોયું હોય તેમ બધું જાણવા ઇચ્છું છું.
6.3.4
बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियामपि।
गुप्तिकर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च ॥ ६.३.४ ॥
સૈન્યનું પ્રમાણ, દ્વારદુર્ગની રચના, લંકાની રક્ષણવ્યવસ્થા અને રાક્ષસોનાં નિવાસસ્થાનો પણ (કહે).
6.3.5
यथासुखं यथावच्च लङ्कायामसि दृष्टवान्।
सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्यसि ॥ ६.३.५ ॥
લંકામાં તેં સુખપૂર્વક અને યથાવત જે જોયું છે તે બધું સત્યરૂપે કહે, કારણ કે તું સર્વ રીતે કુશળ છે.
6.3.6
श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान् मारुतात्मजः।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनरथाब्रवीत् ॥ ६.३.६ ॥
રામનું વચન સાંભળીને, પવનપુત્ર હનુમાન, વાણીકુશળોમાં શ્રેષ્ઠ, ફરી રામને બોલ્યા.
6.3.7
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये दुर्गकर्म विधानतः।
गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः ॥ ६.३.७ ॥
સાંભળો, દુર્ગની સઘળી વ્યવસ્થા વિધિપૂર્વક કહું છું — લંકા નગરી કેવી રીતે સુરક્ષિત છે અને સેનાઓથી કેવી રીતે રક્ષિત છે.
6.3.8
राक्षसाश्च यथा स्निग्धा रावणस्य च तेजसा।
परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम् ॥ ६.३.८ ॥
રાવણના તેજથી રાક્ષસો તેને સ્નેહપૂર્વક અનુગત છે; લંકાની પરમ સમૃદ્ધિ અને સાગરની ભીષણતા પણ અહીં છે.
6.3.9
विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च।
एवमुक्त्वा कपिश्रेष्ठः कथयामास तत्त्वतः ॥ ६.३.९ ॥
સેનાસમૂહનું વિભાજન અને વાહનોની ગોઠવણી પણ — આ પ્રમાણે કહીને કપિશ્રેષ્ઠે યથાર્થપણે વર્ણન કર્યું.
6.3.10
हृष्टप्रमुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला।
महती रथसम्पूर्णा रक्षोगणनिषेविता ॥ ६.३.१० ॥
હર્ષિત અને આનંદિત લંકા, મદમસ્ત હાથીઓથી ભરેલી, મહાન, રથોથી પરિપૂર્ણ, રાક્ષસગણોથી સેવિત.
6.3.11
दृढबद्धकपाटानि महापरिघवन्ति च।
चत्वारि विपुलान्यस्या द्वाराणि सुमहान्ति च ॥ ६.३.११ ॥
એને ચાર વિશાળ દ્વાર છે; તેના કમાડ મજબૂતીથી બંધ છે, મોટી અર્ગલાઓવાળા છે, અને તે અતિ મોટાં છે.
6.3.12
तत्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च।
आगतं प्रतिसैन्यं तैस्तत्र प्रतिनिवार्यते ॥ ६.३.१२ ॥
ત્યાં બાણો અને પથ્થરો ફેંકનારાં બળવાન, મોટાં યંત્રો છે; ત્યાં આવતા પ્રતિસૈન્યને તેમના દ્વારા જ રોકવામાં આવે છે.
6.3.13
द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः।
शतशो रचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः ॥ ६.३.१३ ॥
દ્વારો પર ગોઠવેલી ભયંકર, કાળા લોખંડની બનેલી, તીક્ષ્ણ સેંકડો શતઘ્ની રાક્ષસ વીરોના સમૂહોએ સ્થાપી હતી.
6.3.14
सौवर्णस्तु महांस्तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः।
मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविरचितान्तरः ॥ ६.३.१४ ॥
તે નગરીનો સોનાનો મોટો કોટ હતો, જેને ભેદવો કઠિન હતો; તેનો અંદરનો ભાગ મણિ, પરવાળાં, વૈડૂર્ય અને મોતીઓથી જડેલો હતો.
6.3.15
सर्वतश्च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः।
अगाधा ग्राहवत्यश्च परिखा मीनसेविताः ॥ ६.३.१५ ॥
ચારેબાજુ અતિ ભયંકર, ઠંડા જળવાળી, અતિ શુભ, અગાધ, મગરોથી ભરેલી અને માછલીઓથી વસેલી ખાઈઓ હતી.
6.3.16
द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः।
यन्त्रैरुपेता बहुभिर्महद्भिर्गृहपङ्क्तिभिः ॥ ६.३.१६ ॥
તેમના દ્વારો પર ચાર અતિ લાંબા અને પહોળા પુલ હતા; તે ઘણાં મોટાં યંત્રો અને ઘરોની હારોથી સજ્જ હતા.
6.3.17
त्रायन्ते संक्रमास्तत्र परसैन्यागते सति।
यन्त्रैस्तैरवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः ॥ ६.३.१७ ॥
શત્રુસૈન્ય આવતાં ત્યાંના પુલો સુરક્ષિત રહેતા; તે યંત્રો વડે ચારેબાજુ ખાઈઓમાં (શત્રુઓ) વરસાવાતા.
6.3.18
एकस्त्वकम्प्यो बलवान् संक्रमः सुमहादृढः।
काञ्चनैर्बहुभिः स्तम्भैर्वेदिकाभिश्च शोभितः ॥ ६.३.१८ ॥
પરંતુ એક પુલ અચળ, બળવાન અને અતિ મજબૂત હતો; તે ઘણા સોનેરી સ્તંભો અને વેદિકાઓથી શોભતો હતો.
6.3.19
स्वयं प्रकृतिमापन्नो युयुत्सू राम रावणः।
उत्थितश्चाप्रमत्तश्च बलानामनुदर्शने ॥ ६.३.१९ ॥
સ્વભાવે જ યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતો રાવણ, હે રામ, ઊભો થયો છે અને સેનાના નિરીક્ષણમાં સાવધ છે.
6.3.20
लङ्का पुनर्निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा।
नादेयं पार्वतं वान्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम् ॥ ६.३.२० ॥
લંકા ફરી નિરાધાર છે, દેવદુર્ગ જેવી અને ભયાવહ છે; તેનું રક્ષણ ચાર પ્રકારનું છે — નદી, પર્વત, અન્ય અને કૃત્રિમ.
6.3.21
स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव।
नौपथश्चापि नास्त्यत्र निरुद्देशश्च सर्वतः ॥ ६.३.२१ ॥
હે રાઘવ, તે સમુદ્રના દૂરના કિનારે સ્થિત છે; અહીં નૌકામાર્ગ પણ નથી, અને ચારે બાજુ સ્પષ્ટ દિશા પણ નથી.
6.3.22
शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर्देवपुरोपमा।
वाजिवारणसम्पूर्णा लङ्का परमदुर्जया ॥ ६.३.२२ ॥
પર્વતશિખર પર બાંધેલો તે દુર્ગ, દેવનગર જેવો, ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલો — લંકા અત્યંત અજેય છે.
6.3.23
परिखाश्च शतघ्न्यश्च यन्त्राणि विविधानि च।
शोभयन्ति पुरीं लङ्कां रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.३.२३ ॥
ખાઈઓ, શતઘ્નીઓ અને વિવિધ યંત્રો — દુરાત્મા રાવણની લંકા નગરીની શોભા વધારે છે.
6.3.24
अयुतं रक्षसामत्र पूर्वद्वारं समाश्रितम्।
शूलहस्ता दुराधर्षाः सर्वे खड्गाग्रयोधिनः ॥ ६.३.२४ ॥
અહીં પૂર્વ દ્વાર પર દસ હજાર રાક્ષસો આશ્રય લઈને છે — ત્રિશૂળ હાથમાં ધરેલા, અજેય, સૌ તલવારની ધાર પર લડનારા યોદ્ધા.
6.3.25
नियुतं रक्षसामत्र दक्षिणद्वारमाश्रितम्।
चतुरङ्गेण सैन्येन योधास्तत्राप्यनुत्तमाः ॥ ६.३.२५ ॥
અહીં દક્ષિણ દ્વાર પર રાક્ષસોનું નિયુત (એક લાખ) ચતુરંગી સેના સાથે ઊભું છે; ત્યાંના યોદ્ધાઓ પણ અતિ ઉત્તમ છે.
6.3.26
प्रयुतं रक्षसामत्र पश्चिमद्वारमाश्रितम्।
चर्मखड्गधराः सर्वे तथा सर्वास्त्रकोविदाः ॥ ६.३.२६ ॥
અહીં પશ્ચિમ દ્વાર પર રાક્ષસોનું પ્રયુત (દસ લાખ) ઊભું છે; બધા ઢાલ-તલવાર ધારણ કરનારા અને સર્વ અસ્ત્રોમાં નિપુણ છે.
6.3.27
न्यर्बुदं रक्षसामत्र उत्तरद्वारमाश्रितम्।
रथिनश्चाश्ववाहाश्च कुलपुत्राः सुपूजिताः ॥ ६.३.२७ ॥
અહીં ઉત્તર દ્વાર પર રાક્ષસોનું ન્યર્બુદ (સો કરોડ) ઊભું છે; રથી અને અશ્વારોહી, ઉચ્ચ કુળના પુત્રો, જેઓ સારી રીતે સન્માનિત છે.
6.3.28
शतशोऽथ सहस्राणि मध्यमं स्कन्धमाश्रिताः।
यातुधाना दुराधर्षाः साग्रकोटिश्च रक्षसाम् ॥ ६.३.२८ ॥
સેંકડો અને હજારોમાં, મધ્ય ટુકડીમાં સ્થિત છે; તેઓ દુર્ધર્ષ યાતુધાન છે, રાક્ષસોનો એક કરોડ પણ તેમની સાથે છે.
6.3.29
ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश्चावपूरिताः।
दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश्चावसादिताः।
बलैकदेशः क्षपितो राक्षसानां महात्मनाम् ॥ ६.३.२९ ॥
મારા દ્વારા તે પુલો ભાંગી નાખવામાં આવ્યા, ખાઈઓ પૂરી દેવામાં આવી, લંકા નગરી બાળી નાખવામાં આવી, કિલ્લાઓ તોડી પાડવામાં આવ્યા; મહાત્મા રાક્ષસોની સેનાનો એક ભાગ નષ્ટ કરવામાં આવ્યો.
6.3.30
येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम्।
हतेति नगरी लङ्का वानरैरुपधार्यताम् ॥ ६.३.३० ॥
કોઈ પણ માર્ગે આપણે વરુણાલય (સમુદ્ર) પાર કરીએ; લંકા નગરી નષ્ટ થઈ છે, એ વાનરોએ જાણી લેવું.
6.3.31
अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान् पनसो नलः।
नीलः सेनापतिश्चैव बलशेषेण किं तव ॥ ६.३.३१ ॥
અંગદ, દ્વિવિદ, મૈંદ, જાંબવાન, પનસ, નલ અને સેનાપતિ નીલ — તેઓ હોય ત્યારે બાકીની સેનાથી તારે શું કામ?
6.3.32
प्लवमाना हि गत्वा त्वां रावणस्य महापुरीम्।
सपर्वतवनां भित्त्वा सखातां च सतोरणाम्।
सप्राकारां सभवनामानयिष्यन्ति राघव ॥ ६.३.३२ ॥
હે રાઘવ, તેઓ કૂદીને રાવણની એ મહાનગરીમાં જશે અને તેના પર્વતો, વનો, ખાઈ, તોરણો, કિલ્લા અને ભવનો સહિત તેને તોડીને તમારી સામે લાવશે.
6.3.33
एवमाज्ञापय क्षिप्रं बलानां सर्वसंग्रहम्।
मुहूर्तेन तु युक्तेन प्रस्थानमभिरोचय ॥ ६.३.३३ ॥
આ રીતે સેનાઓને તરત એકત્ર કરવાની આજ્ઞા આપો અને શુભ મુહૂર્તે પ્રસ્થાનનો નિર્ણય કરો.