వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.31.1
ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्कायां नृपतेश्चराः।
सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥ ६.३१.१ ॥
అప్పుడు లంకలో రాజు గూఢచారులు, కదిలించలేని సైన్యం కలిగిన రాఘవుడు సువేల పర్వతంపై విడిది చేసిన విషయాన్ని తెలియజేశారు.
6.31.2
चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्।
जातोद्वेगोऽभवत् किंचित् सचिवानिदमब्रवीत् ॥ ६.३१.२ ॥
గూఢచారుల నుండి మహాబలుడైన రాముడు వచ్చాడని విన్న రావణుడు కొంత కలవరపడి, మంత్రులతో ఇలా అన్నాడు.
6.31.3
मन्त्रिणः शीघ्रमायान्तु सर्वे वै सुसमाहिताः।
अयं नो मन्त्रकालो हि सम्प्राप्त इति राक्षसाः ॥ ६.३१.३ ॥
మంత్రులారా, మీరంతా వెంటనే ఏకాగ్రతతో ఇక్కడికి రండి; రాక్షసులారా, ఇది మనం ఆలోచించవలసిన సమయం వచ్చింది.
6.31.4
तस्य तच्छासनं श्रुत्वा मन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम्।
ततः स मन्त्रयामास राक्षसैः सचिवैः सह ॥ ६.३१.४ ॥
అతని ఆ ఆజ్ఞ విని మంత్రులు వెంటనే అక్కడికి వచ్చారు. అప్పుడు అతడు రాక్షసులు, మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించాడు.
6.31.5
मन्त्रयित्वा तु दुर्धर्षः क्षमं यत् तदनन्तरम्।
विसर्जयित्वा सचिवान् प्रविवेश स्वमालयम् ॥ ६.३१.५ ॥
దుర్ధర్షుడైన రావణుడు ఆలోచించి, ఏది తగినదో నిర్ణయించాడు; తరువాత మంత్రులను పంపివేసి తన భవనంలోకి ప్రవేశించాడు.
6.31.6
ततो राक्षसमादाय विद्युज्जिह्वं महाबलम्।
मायाविनं महामायं प्राविशद् यत्र मैथिली ॥ ६.३१.६ ॥
అప్పుడు మహాబలుడైన విద్యుజ్జిహ్వుడనే రాక్షసుడిని వెంటబెట్టుకొని, మాయావిద్యలో ఆరితేరిన ఆ మహామాయావి మైథిలి ఉన్న చోటికి ప్రవేశించాడు.
6.31.7
विद्युज्जिह्वं च मायाज्ञमब्रवीद् राक्षसाधिपः।
मोहयिष्यावहे सीतां मायया जनकात्मजाम् ॥ ६.३१.७ ॥
మాయా విద్యలో నిపుణుడైన విద్యుజ్జిహ్వునితో రాక్షసాధిపుడు ఇలా అన్నాడు: మనిద్దరం మాయతో జనకాత్మజ సీతను మోహింపజేద్దాం.
6.31.8
शिरो मायामयं गृह्य राघवस्य निशाचर।
मां त्वं समुपतिष्ठस्व महच्च सशरं धनुः ॥ ६.३१.८ ॥
ఓ నిశాచరా, మాయతో చేసిన రాఘవుని శిరస్సును, బాణాలతో కూడిన మహా ధనుస్సును తీసుకొని నా ముందు నిలువు.
6.31.9
एवमुक्तस्तथेत्याह विद्युज्जिह्वो निशाचरः।
दर्शयामास तां मायां सुप्रयुक्तां स रावणे ॥ ६.३१.९ ॥
అలా అనగా నిశాచరుడు విద్యుజ్జిహ్వుడు "అలాగే" అని పలికి, రావణునికి ఆ సుప్రయుక్త మాయను ప్రదర్శించాడు.
6.31.10
तस्य तुष्टोऽभवद् राजा प्रददौ च विभूषणम्।
अशोकवनिकायां च सीतादर्शनलालसः ॥ ६.३१.१० ॥
అతనితో రాజు సంతోషించి అతనికి ఒక ఆభరణాన్ని ఇచ్చాడు; సీతను చూడాలనే ఆశతో అశోకవనికలో...
6.31.11
नैर्ऋतानामधिपतिः संविवेश महाबलः।
ततो दीनामदैन्यार्हां ददर्श धनदानुजः ॥ ६.३१.११ ॥
రాక్షసాధిపతి మహాబలుడు ప్రవేశించాడు; అప్పుడు కుబేరుని తమ్ముడు దీనురాలైనా, దైన్యానికి అర్హురాలు కాని ఆమెను చూశాడు.
6.31.12
अधोमुखीं शोकपरामुपविष्टां महीतले।
भर्तारं समनुध्यान्तीमशोकवनिकां गताम् ॥ ६.३१.१२ ॥
తల వంచుకుని, శోకంలో మునిగి, నేలపై కూర్చుని, తన భర్తను ధ్యానిస్తూ, అశోకవనికలో ఉన్న (సీతను).
6.31.13
उपास्यमानां घोराभी राक्षसीभिरदूरतः।
उपसृत्य ततः सीतां प्रहर्षं नाम कीर्तयन् ॥ ६.३१.१३ ॥
భయంకరమైన రాక్షసీమణులచే సేవింపబడుతున్న సీత వద్దకు దూరం నుండి చేరి, ప్రహర్షుడనే పేరుగల రాక్షసుడు ఆమెను సంబోధించాడు.
6.31.14
इदं च वचनं धृष्टमुवाच जनकात्मजाम्।
सान्त्व्यमाना मया भद्रे यमाश्रित्य विमन्यसे ॥ ६.३१.१४ ॥
అతడు జనక పుత్రికతో ఈ ధృష్ట వచనాలు పలికాడు: "ఓ భద్రే! నేను ఓదార్చినా, ఎవరిని ఆశ్రయించుకొని నీవు నన్ను ధిక్కరిస్తున్నావో..."
6.31.15
खरहन्ता स ते भर्ता राघवः समरे हतः।
छिन्नं ते सर्वथा मूलं दर्पश्च निहतो मया ॥ ६.३१.१५ ॥
"ఖరుని సంహరించిన రాఘవుడు, నీ భర్త, యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు. నీ ఆధారమూలం పూర్తిగా తెగిపోయింది; నీ గర్వం నాచేత అణచివేయబడింది."
6.31.16
व्यसनेनात्मनः सीते मम भार्या भविष्यसि।
विसृजैतां मतिं मूढे किं मृतेन करिष्यसि ॥ ६.३१.१६ ॥
"ఓ సీతా! నీ కష్టం వల్ల నీవు నా భార్యవు అవుతావు. ఓ మూఢురాలా! ఈ ఆలోచనను విడిచిపెట్టు; మరణించినవానితో నీవు ఏమి చేస్తావు?"
6.31.17
भवस्व भद्रे भार्याणां सर्वासामीश्वरी मम।
अल्पपुण्ये निवृत्तार्थे मूढे पण्डितमानिनि।
शृणु भर्तृवधं सीते घोरं वृत्रवधं यथा ॥ ६.३१.१७ ॥
"ఓ భద్రే! నా భార్యలందరికీ నీవు ఈశ్వరివి కా. అల్ప పుణ్యురాలా, ఫలితం నశించినదానా, మూఢురాలా, తానే పండితురాలనుకునేదానా! ఓ సీతా, వృత్రుని వధ వలె నీ భర్త వధ భయంకరమైనది విను."
6.31.18
समायातः समुद्रान्तं हन्तुं मां किल राघवः।
वानरेन्द्रप्रणीतेन बलेन महता वृतः ॥ ६.३१.१८ ॥
"రాఘవుడు నన్ను సంహరించడానికి సముద్ర తీరం వరకు వచ్చాడు; వానరరాజు నడిపించిన గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టబడి."
6.31.19
संनिविष्टः समुद्रस्य पीड्य तीरमथोत्तरम्।
बलेन महता रामो व्रजत्यस्तं दिवाकरे ॥ ६.३१.१९ ॥
సముద్ర తీరాన్ని ఆక్రమించి, ఉత్తర తీరంలో మహా సైన్యంతో విడిది చేసిన రాముడు, సూర్యుడు అస్తమించగా...
6.31.20
अथाध्वनि परिश्रान्तमर्धरात्रे स्थितं बलम्।
सुखसुप्तं समासाद्य चरितं प्रथमं चरैः ॥ ६.३१.२० ॥
అనంతరం, దారిలో అలసిపోయి అర్ధరాత్రి హాయిగా నిద్రపోతున్న సైన్యాన్ని, గూఢచారులు ముందుగా సమీపించి పరిశీలించారు...
6.31.21
तत्प्रहस्तप्रणीतेन बलेन महता मम।
बलमस्य हतं रात्रौ यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.३१.२१ ॥
ప్రహస్తుని నాయకత్వంలోని నా మహా సైన్యం చేత, లక్ష్మణునితో ఉన్న రాముని చోట, రాత్రివేళ అతని సైన్యం హతమైంది...
6.31.22
पट्टिशान् परिघांश्चक्रानृष्टीन् दण्डान् महायुधान्।
बाणजालानि शूलानि भास्वरान् कूटमुद्गरान् ॥ ६.३१.२२ ॥
పట్టిశాలు, పరిఘలు, చక్రాలు, ఋష్టులు, దండాలు, మహాయుధాలు, బాణజాలాలు, శూలాలు, ప్రకాశించే కూట-ముద్గరాలు...
6.31.23
यष्टीश्च तोमरान् प्रासांश्चक्राणि मुसलानि च।
उद्यम्योद्यम्य रक्षोभिर्वानरेषु निपातिताः ॥ ६.३१.२३ ॥
కర్రలు, తోమరాలు, ప్రాసాలు, చక్రాలు, రోకళ్ళు కూడా — రాక్షసులు పదేపదే ఎత్తి వానరులపై విసిరారు...
6.31.24
अथ सुप्तस्य रामस्य प्रहस्तेन प्रमाथिना।
असक्तं कृतहस्तेन शिरश्छिन्नं महासिना ॥ ६.३१.२४ ॥
అప్పుడు, నిద్రిస్తున్న రాముని తల, ప్రచండుడు, నైపుణ్యం గల చేతులున్న ప్రహస్తుడు ఒక మహా ఖడ్గంతో అడ్డు లేకుండా నరికాడు...
6.31.25
विभीषणः समुत्पत्य निगृहीतो यदृच्छया।
दिशः प्रव्राजितः सैन्यैर्लक्ष्मणः प्लवगैः सह ॥ ६.३१.२५ ॥
విభీషణుడు ఎగిరి దూకగా యాదృచ్ఛికంగా పట్టుబడ్డాడు; లక్ష్మణుడు వానరులతో కలిసి సైన్యాలచే దిక్కులకు తరిమివేయబడ్డాడు.
6.31.26
सुग्रीवो ग्रीवया सीते भग्नया प्लवगाधिपः।
निरस्तहनुकः सीते हनूमान् राक्षसैर्हतः ॥ ६.३१.२६ ॥
ఓ సీతా! వానరాధిపతి సుగ్రీవుని మెడ విరిగిపోయింది; ఓ సీతా! హనుమంతుని దవడ విరిగి, రాక్షసులచే అతడు హతుడయ్యాడు.
6.31.27
जाम्बवानथ जानुभ्यामुत्पतन् निहतो युधि।
पट्टिशैर्बहुभिश्छिन्नो निकृत्तः पादपो यथा ॥ ६.३१.२७ ॥
జాంబవంతుడు మోకాళ్లపై ఎగురుతూ యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు; అనేక పట్టిశాలచే నరికివేయబడి, చెట్టులాగా కూలిపోయాడు.
6.31.28
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ तौ वानरवरर्षभौ।
निःश्वसन्तौ रुदन्तौ च रुधिरेण परिप्लुतौ ॥ ६.३१.२८ ॥
మైందుడు, ద్వివిదుడు అనే ఆ ఇద్దరు వానరోత్తములు నిట్టూర్చుతూ, ఏడ్చుతూ, రక్తంలో తడిసి ఉన్నారు.
6.31.29
असिना व्यायतौ छिन्नौ मध्ये ह्यरिनिषूदनौ।
अनुश्वसिति मेदिन्यां पनसः पनसो यथा ॥ ६.३१.२९ ॥
కత్తితో మధ్యలో నరకబడిన, శత్రువులను సంహరించిన ఆ ఇద్దరూ చాచిపడి ఉన్నారు; నేలపై పడిన పనస చెట్టులాగా ఊపిరి తీసుకుంటున్నారు.
6.31.30
नाराचैर्बहुभिश्छिन्नः शेते दर्यां दरीमुखः।
कुमुदस्तु महातेजा निष्कूजन् सायकैर्हतः ॥ ६.३१.३० ॥
అనేక నారాచాలచే ఛేదించబడిన దరీముఖుడు గుహలో పడి ఉన్నాడు; మహాతేజస్వి కుముదుడు శబ్దం చేయకుండా మూలుగుతూ బాణాలచే హతుడయ్యాడు.
6.31.31
अङ्गदो बहुभिश्छिन्नः शरैरासाद्य राक्षसैः।
परितो रुधिरोद्गारी क्षितौ निपतितोऽङ्गदः ॥ ६.३१.३१ ॥
అంగదుడు రాక్షసులు చుట్టుముట్టి అనేక బాణాలతో గాయపడి, రక్తం కక్కుతూ నేలపై పడిపోయాడు.
6.31.32
हरयो मथिता नागै रथजालैस्तथापरे।
शयाना मृदितास्तत्र वायुवेगैरिवाम्बुदाः ॥ ६.३१.३२ ॥
వానరులు ఏనుగులు, రథ సమూహాలచే నలిగిపోయారు; ఇతరులు కూడా అక్కడ తొక్కబడి పడి ఉన్నారు, గాలి వేగానికి చెదిరిన మేఘాల్లా.
6.31.33
प्रसृताश्च परे त्रस्ता हन्यमाना जघन्यतः।
अनुद्रुतास्तु रक्षोभिः सिंहैरिव महाद्विपाः ॥ ६.३१.३३ ॥
ఇతరులు భయపడి పారిపోయారు, వెనుక నుండి కొట్టబడుతూ; రాక్షసులచే వెంటాడబడి, సింహాలచే తరమబడే గొప్ప ఏనుగుల్లా.
6.31.34
सागरे पतिताः केचित् केचिद् गगनमाश्रिताः।
ऋक्षा वृक्षानुपारूढा वानरीं वृत्तिमाश्रिताः ॥ ६.३१.३४ ॥
కొందరు సముద్రంలో పడ్డారు, కొందరు ఆకాశాన్ని ఆశ్రయించారు; ఎలుగుబంట్లు చెట్లు ఎక్కాయి, వానరుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ.
6.31.35
सागरस्य च तीरेषु शैलेषु च वनेषु च।
पिङ्गलास्ते विरूपाक्षै राक्षसैर्बहवो हताः ॥ ६.३१.३५ ॥
సముద్ర తీరాలపై, పర్వతాలపై, అడవులలో కూడా, ఆ పింగళవర్ణ వానరులు విరూపాక్ష రాక్షసులచే అనేకులు చంపబడ్డారు.
6.31.36
एवं तव हतो भर्ता ससैन्यो मम सेनया।
क्षतजार्द्रं रजोध्वस्तमिदं चास्याहृतं शिरः ॥ ६.३१.३६ ॥
ఈ విధంగా నీ ప్రభువు తన సైన్యంతో సహా నా సైన్యం చేత చంపబడ్డాడు; రక్తంతో తడిసి, ధూళితో కప్పబడిన అతని తల ఇదిగో తీసుకురాబడింది.
6.31.37
ततः परमदुर्धर्षो रावणो राक्षसेश्वरः।
सीतायामुपशृण्वन्त्यां राक्षसीमिदमब्रवीत् ॥ ६.३१.३७ ॥
అప్పుడు అత్యంత దుర్ధర్షుడైన రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు, సీత వింటుండగా రాక్షస స్త్రీలతో ఇలా అన్నాడు.
6.31.38
राक्षसं क्रूरकर्माणं विद्युज्जिह्वं समानय।
येन तद्राघवशिरः संग्रामात् स्वयमाहृतम् ॥ ६.३१.३८ ॥
"యుద్ధం నుండి రాఘవుని ఆ శిరస్సును స్వయంగా తెచ్చిన క్రూరకర్ముడైన రాక్షసుడు విద్యుజ్జిహ్వుడిని తీసుకురండి."
6.31.39
विद्युज्जिह्वस्तदा गृह्य शिरस्तत्सशरासनम्।
प्रणामं शिरसा कृत्वा रावणस्याग्रतः स्थितः ॥ ६.३१.३९ ॥
అప్పుడు విద్యుజ్జిహ్వుడు ఆ శిరస్సును, విల్లును పట్టుకొని, తల వంచి నమస్కరించి రావణుని ఎదుట నిలిచాడు.
6.31.40
तमब्रवीत् ततो राजा रावणो राक्षसं स्थितम्।
विद्युज्जिह्वं महाजिह्वं समीपपरिवर्तिनम् ॥ ६.३१.४० ॥
అప్పుడు రాజు రావణుడు, దగ్గరగా నిలిచి ఉన్న మహాజిహ్వుడైన విద్యుజ్జిహ్వునితో ఇలా అన్నాడు.
6.31.41
अग्रतः कुरु सीतायाः शीघ्रं दाशरथेः शिरः।
अवस्थां पश्चिमां भर्तुः कृपणा साधु पश्यतु ॥ ६.३१.४१ ॥
"త్వరగా దశరథ కుమారుని శిరస్సును సీత ఎదుట ఉంచు; భర్త యొక్క చివరి స్థితిని ఆ దీనురాలు బాగా చూడనీ."
6.31.42
एवमुक्तं तु तद् रक्षः शिरस्तत् प्रियदर्शनम्।
उपनिक्षिप्य सीतायाः क्षिप्रमन्तरधीयत ॥ ६.३१.४२ ॥
ఇలా చెప్పబడగానే ఆ రాక్షసుడు ఆ అందమైన శిరస్సును సీత సమీపంలో ఉంచి, వెంటనే అదృశ్యమయ్యాడు.
6.31.43
रावणश्चापि चिक्षेप भास्वरं कार्मुकं महत्।
त्रिषु लोकेषु विख्यातं रामस्यैतदिति ब्रुवन् ॥ ६.३१.४३ ॥
రావణుడు మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఆ ప్రకాశించే పెద్ద ధనుస్సును పడవేసి, "ఇది రాముడిది" అని అన్నాడు.
6.31.44
इदं तत् तव रामस्य कार्मुकं ज्यासमावृतम्।
इह प्रहस्तेनानीतं तं हत्वा निशि मानुषम् ॥ ६.३१.४४ ॥
ఇదే నీ రాముని ధనుస్సు, వింటినారితో కప్పబడినది. రాత్రివేళ ఆ మానవుడిని చంపి ప్రహస్తుడు దీనిని ఇక్కడికి తెచ్చాడు.
6.31.45
स विद्युज्जिह्वेन सहैव तच्छिरो
धनुश्च भूमौ विनिकीर्यमाणः।
विदेहराजस्य सुतां यशस्विनीं
ततोऽब्रवीत् तां भव मे वशानुगा ॥ ६.३१.४५ ॥
అతడు విద్యుజ్జిహ్వుడితో కలిసి ఆ తలను, ధనుస్సును నేలపై చెల్లాచెదురు చేస్తూ, విదేహరాజు యశస్విని కుమార్తెతో అన్నాడు: "నాకు వశమై ఉండు."