Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.32.1
सा सीता तच्छिरो दृष्ट्वा तच्च कार्मुकमुत्तमम्।
सुग्रीवप्रतिसंसर्गमाख्यातं च हनूमता ॥ ६.३२.१ ॥
Sītā vio aquella cabeza y aquel excelente arco, y recordó la conexión con Sugrīva que había relatado Hanumān.
6.32.2
नयने मुखवर्णं च भर्तुस्तत्सदृशं मुखम्।
केशान् केशान्तदेशं च तं च चूडामणिं शुभम् ॥ ६.३२.२ ॥
Los ojos, el color del rostro, aquel rostro semejante al de su esposo; el cabello y el nacimiento de su cabello, y aquella auspiciosa joya de la cresta.
6.32.3
एतैः सर्वैरभिज्ञानैरभिज्ञाय सुदुःखिता।
विजगर्हेऽत्र कैकेयीं क्रोशन्ती कुररी यथा ॥ ६.३२.३ ॥
Reconociéndolo por todas estas señas, Sītā, profundamente afligida, reprochó aquí a Kaikeyī, gritando como un ave kurarī.
6.32.4
सकामा भव कैकेयि हतोऽयं कुलनन्दनः।
कुलमुत्सादितं सर्वं त्वया कलहशीलया ॥ ६.३२.४ ॥
¡Kaikeyī, date por satisfecha! Este gozo de la familia ha sido muerto; tú, de carácter pendenciero, has arrancado de raíz a toda la familia.
6.32.5
आर्येण किं नु कैकेय्याः कृतं रामेण विप्रियम्।
यन्मया चीरवसनं दत्त्वा प्रव्राजितो वनम् ॥ ६.३२.५ ॥
¿Qué mal ofensivo cometió el noble Rāma contra Kaikeyī, para que me diera vestiduras de corteza y me desterrara al bosque?
6.32.6
एवमुक्त्वा तु वैदेही वेपमाना तपस्विनी।
जगाम जगतीं बाला छिन्ना तु कदली यथा ॥ ६.३२.६ ॥
Habiendo dicho esto, la temblorosa Vaidehī Sītā, de ánimo asceta, cayó a tierra, como una bananera cortada.
6.32.7
सा मुहूर्तात् समाश्वस्य परिलभ्याथ चेतनाम्।
तच्छिरः समुपास्थाय विललापायतेक्षणा ॥ ६.३२.७ ॥
Tras un momento, recobrándose y recuperando el sentido, tomó su cabeza y la de ojos grandes, Sītā, se lamentó.
6.32.8
हा हतास्मि महाबाहो वीरव्रतमनुव्रत।
इमां ते पश्चिमावस्थां गतास्मि विधवा कृता ॥ ६.३२.८ ॥
¡Ay, estoy perdida! ¡Oh, de brazos poderosos, que cumpliste el voto del héroe! He llegado a este estado final tuyo; me han hecho viuda.
6.32.9
प्रथमं मरणं नार्या भर्तुर्वैगुण्यमुच्यते।
सुवृत्तः साधुवृत्तायाः संवृत्तस्त्वं ममाग्रतः ॥ ६.३२.९ ॥
Se dice que para una mujer la primera muerte es la desgracia del esposo. Ante mí, una mujer de buena conducta, tú, de conducta recta, has caído en este estado.
6.32.10
महद् दुःखं प्रपन्नाया मग्नायाः शोकसागरे।
यो हि मामुद्यतस्त्रातुं सोऽपि त्वं विनिपातितः ॥ ६.३२.१० ॥
Yo, sumida en gran dolor y hundida en el océano de la pena, y tú, que estabas dispuesto a salvarme, también has sido derribado.
6.32.11
सा श्वश्रूर्मम कौसल्या त्वया पुत्रेण राघव।
वत्सेनेव यथा धेनुर्विवत्सा वत्सला कृता ॥ ६.३२.११ ॥
Oh Rāghava, mi suegra Kausalyā ha sido hecha, por ti, su hijo, como una vaca amorosa privada de su becerro.
6.32.12
उद्दिष्टं दीर्घमायुस्ते दैवज्ञैरपि राघव।
अनृतं वचनं तेषामल्पायुरसि राघव ॥ ६.३२.१२ ॥
Oh Rāghava, los astrólogos declararon que tu vida sería larga; pero sus palabras fueron falsas, pues tú, Rāghava, resultaste de vida corta.
6.32.13
अथवा नश्यति प्रज्ञा प्राज्ञस्यापि सतस्तव।
पचत्येनं तथा कालो भूतानां प्रभवो ह्ययम् ॥ ६.३२.१३ ॥
O quizás, aun siendo sabio, tu sabiduría se ha perdido. El tiempo lo madura así, pues él es el origen de los seres.
6.32.14
अदृष्टं मृत्युमापन्नः कस्मात् त्वं नयशास्त्रवित्।
व्यसनानामुपायज्ञः कुशलो ह्यसि वर्जने ॥ ६.३२.१४ ॥
Tú, que conoces la ciencia de la política, que sabes los remedios contra las desgracias y eres hábil en evitarlas, ¿cómo has caído en una muerte no prevista?
6.32.15
तथा त्वं सम्परिष्वज्य रौद्रयातिनृशंसया।
कालरात्र्या ममाच्छिद्य हृतः कमललोचन ॥ ६.३२.१५ ॥
Así, la terrible y muy cruel noche de la muerte, abrazándote, te arrebató de mí y te llevó, ¡oh de ojos de loto!
6.32.16
इह शेषे महाबाहो मां विहाय तपस्विनीम्।
प्रियामिव यथा नारीं पृथिवीं पुरुषर्षभ ॥ ६.३२.१६ ॥
Aquí yaces, oh de brazos poderosos, abandonándome a mí, la asceta, como quien deja a una esposa amada sobre la tierra, ¡oh mejor de los hombres!
6.32.17
अर्चितं सततं यत्नाद् गन्धमाल्यैर्मया तव।
इदं ते मत्प्रियं वीर धनुः काञ्चनभूषितम् ॥ ६.३२.१७ ॥
Te he honrado constantemente y con cuidado con perfumes y guirnaldas. Oh héroe, este arco adornado con oro, querido para mí, es tuyo.
6.32.18
पित्रा दशरथेन त्वं श्वशुरेण ममानघ।
सर्वैश्च पितृभिः सार्धं नूनं स्वर्गे समागतः ॥ ६.३२.१८ ॥
Oh sin mancha, sin duda te has reunido en el cielo con tu padre Daśaratha, mi suegro, y con todos tus antepasados.
6.32.19
दिवि नक्षत्रभूतं च महत्कर्मकृतं तथा।
पुण्यं राजर्षिवंशं त्वमात्मनः समुपेक्षसे ॥ ६.३२.१९ ॥
Convertido en estrella en el cielo, tú, que realizaste grandes hazañas y perteneces al puro linaje de los reyes sabios, te desatiendes a ti mismo.
6.32.20
किं मां न प्रेक्षसे राजन् किं वा न प्रतिभाषसे।
बालां बालेन सम्प्राप्तां भार्यां मां सहचारिणीम् ॥ ६.३२.२० ॥
¡Oh rey! ¿Por qué no me miras y por qué no me hablas a mí, tu esposa, tu compañera, que en la juventud fue desposada por un joven?
6.32.21
संश्रुतं गृह्णता पाणिं चरिष्यामीति यत् त्वया।
स्मर तन्नाम काकुत्स्थ नय मामपि दुःखिताम् ॥ ६.३२.२१ ॥
¡Oh Kākutstha! Recuerda aquella promesa que hiciste al tomar mi mano, de que caminarías conmigo. Llévame también a mí, afligida.
6.32.22
कस्मान्मामपहाय त्वं गतो गतिमतां वर।
अस्माल्लोकादमुं लोकं त्यक्त्वा मामपि दुःखिताम् ॥ ६.३२.२२ ॥
¡Oh el mejor de los que tienen destino! ¿Por qué te fuiste dejándome? Al abandonar este mundo por aquel otro, ¿por qué me dejaste también a mí, afligida?
6.32.23
कल्याणै रुचिरं गात्रं परिष्वक्तं मयैव तु।
क्रव्यादैस्तच्छरीरं ते नूनं विपरिकृष्यते ॥ ६.३२.२३ ॥
Tu hermoso cuerpo, que yo abracé con mis brazos auspiciosos, sin duda está siendo arrastrado por devoradores de carne.
6.32.24
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः।
अग्निहोत्रेण संस्कारं केन त्वं न तु लप्स्यसे ॥ ६.३२.२४ ॥
Tú, que realizaste el agniṣṭoma y otros sacrificios con abundantes ofrendas a los sacerdotes, ¿por quién no recibirás el rito fúnebre con el fuego del agnihotra?
6.32.25
प्रव्रज्यामुपपन्नानां त्रयाणामेकमागतम्।
परिप्रेक्ष्यति कौसल्या लक्ष्मणं शोकलालसा ॥ ६.३२.२५ ॥
Al ver que solo uno de los tres que partieron al exilio había regresado, Kauśalyā, ansiosa en su dolor, buscará a Lakṣmaṇa.
6.32.26
स तस्याः परिपृच्छन्त्या वधं मित्रबलस्य ते।
तव चाख्यास्यते नूनं निशायां राक्षसैर्वधम् ॥ ६.३२.२६ ॥
Cuando ella pregunte, se le contará la matanza de tu ejército aliado, y sin duda también tu muerte a manos de los rākṣasas durante la noche.
6.32.27
सा त्वां सुप्तं हतं ज्ञात्वा मां च रक्षोगृहं गताम्।
हृदयेनावदीर्णेन न भविष्यति राघव ॥ ६.३२.२७ ॥
¡Oh Rāghava! Al saber que fuiste muerto mientras dormías y que yo he ido a la casa de los rākṣasas, ella no sobrevivirá, con el corazón destrozado.
6.32.28
मम हेतोरनार्याया अनघः पार्थिवात्मजः।
रामः सागरमुत्तीर्य वीर्यवान् गोष्पदे हतः ॥ ६.३२.२८ ॥
Por mi causa, mujer indigna, el príncipe sin culpa, el valiente Rāma, habiendo cruzado el océano, fue muerto en una huella de vaca.
6.32.29
अहं दाशरथेनोढा मोहात् स्वकुलपांसनी।
आर्यपुत्रस्य रामस्य भार्या मृत्युरजायत ॥ ६.३२.२९ ॥
Yo, desposada por el hijo de Daśaratha por obcecación, deshonra de mi propio linaje, me convertí en muerte para Rāma, el noble hijo, como su esposa.
6.32.30
नूनमन्यां मया जातिं वारितं दानमुत्तमम्।
याहमद्यैव शोचामि भार्या सर्वातिथेरिह ॥ ६.३२.३० ॥
Sin duda, en otro nacimiento debí haber impedido un excelente don, pues hoy aquí me lamento como esposa de quien acoge a todos los huéspedes.
6.32.31
साधु घातय मां क्षिप्रं रामस्योपरि रावण।
समानय पतिं पत्न्या कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ ६.३२.३१ ॥
Muy bien, Rāvaṇa. Mátame de inmediato sobre Rāma. Reúne al esposo con su esposa y haz el bien supremo.
6.32.32
शिरसा मे शिरश्चास्य कायं कायेन योजय।
रावणानुगमिष्यामि गतिं भर्तुर्महात्मनः ॥ ६.३२.३२ ॥
Une mi cabeza con la suya y mi cuerpo con el suyo, Rāvaṇa. Seguiré el camino de mi esposo magnánimo.
6.32.33
इतीव दुःखसंतप्ता विललापायतेक्षणा।
भर्तुः शिरो धनुश्चैव ददर्श जनकात्मजा ॥ ६.३२.३३ ॥
Así, atormentada por el dolor, Sītā de ojos grandes, hija de Janaka, se lamentó; y vio la cabeza de su esposo y su arco.
6.32.34
एवं लालप्यमानायां सीतायां तत्र राक्षसः।
अभिचक्राम भर्तारमनीकस्थः कृताञ्जलिः ॥ ६.३२.३४ ॥
Mientras Sītā se lamentaba así, el rākṣasa que estaba entre el ejército se acercó a su señor con las manos juntas.
6.32.35
विजयस्वार्यपुत्रेति सोऽभिवाद्य प्रसाद्य च।
न्यवेदयदनुप्राप्तं प्रहस्तं वाहिनीपतिम् ॥ ६.३२.३५ ॥
"Que seas victorioso, noble señor", dijo, saludándolo y complaciéndolo, e informó de que Prahasta, el comandante del ejército, había llegado.
6.32.36
अमात्यैः सहितः सर्वैः प्रहस्तस्त्वामुपस्थितः।
तेन दर्शनकामेन अहं प्रस्थापितः प्रभो ॥ ६.३२.३६ ॥
"Prahasta ha llegado ante ti con todos los ministros. Deseando verte, él me ha enviado, mi señor."
6.32.37
नूनमस्ति महाराज राजभावात् क्षमान्वित।
किंचिदात्ययिकं कार्यं तेषां त्वं दर्शनं कुरु ॥ ६.३२.३७ ॥
Sin duda, gran rey, dotado de paciencia por tu condición real; tienen algún asunto urgente, concédeles audiencia.
6.32.38
एतच्छ्रुत्वा दशग्रीवो राक्षसप्रतिवेदितम्।
अशोकवनिकां त्यक्त्वा मन्त्रिणां दर्शनं ययौ ॥ ६.३२.३८ ॥
Al oír este informe de los rākṣasas, Rāvaṇa de diez cuellos dejó el bosque de Aśoka y fue a ver a sus ministros.
6.32.39
स तु सर्वं समर्थ्यैव मन्त्रिभिः कृत्यमात्मनः।
सभां प्रविश्य विदधे विदित्वा रामविक्रमम् ॥ ६.३२.३९ ॥
Tras deliberar a fondo sus asuntos con sus ministros, y conociendo el valor de Rāma, entró en la sala de asamblea y dispuso sus planes.
6.32.40
अन्तर्धानं तु तच्छीर्षं तच्च कार्मुकमुत्तमम्।
जगाम रावणस्यैव निर्याणसमनन्तरम् ॥ ६.३२.४० ॥
En cuanto Rāvaṇa partió, aquella cabeza y aquel excelente arco desaparecieron.
6.32.41
राक्षसेन्द्रस्तु तैः सार्धं मन्त्रिभिर्भीमविक्रमैः।
समर्थयामास तदा रामकार्यविनिश्चयम् ॥ ६.३२.४१ ॥
Entonces el señor de los rākṣasas, junto con aquellos ministros de terrible valor, deliberó sobre la decisión respecto al asunto de Rāma.
6.32.42
अविदूरस्थितान् सर्वान् बलाध्यक्षान् हितैषिणः।
अब्रवीत् कालसदृशं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.३२.४२ ॥
Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, habló palabras acordes al momento a todos los comandantes bienintencionados que estaban cerca.
6.32.43
शीघ्रं भेरीनिनादेन स्फुटं कोणाहतेन मे।
समानयध्वं सैन्यानि वक्तव्यं च न कारणम् ॥ ६.३२.४३ ॥
Rápidamente, con el sonido de los tambores de guerra, tocados claramente con el plectro que yo ordeno, reunid a los ejércitos; no hay necesidad de dar razón alguna.
6.32.44
ततस्तथेति प्रतिगृह्य तद्वच-
स्तदैव दूताः सहसा महद् बलम्।
समानयंश्चैव समागतं च
न्यवेदयन् भर्तरि युद्धकाङ्क्षिणि ॥ ६.३२.४४ ॥
Entonces, aceptando sus palabras con «Así sea», los mensajeros reunieron de inmediato la gran hueste, y cuando se hubo congregado, informaron a su señor, que anhelaba la batalla.