รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.32.1
सा सीता तच्छिरो दृष्ट्वा तच्च कार्मुकमुत्तमम्।
सुग्रीवप्रतिसंसर्गमाख्यातं च हनूमता ॥ ६.३२.१ ॥
สีดาเห็นศีรษะนั้นและธนูอันประเสริฐนั้น และความเกี่ยวข้องกับสุครีพที่หนุมานได้เล่าไว้
6.32.2
नयने मुखवर्णं च भर्तुस्तत्सदृशं मुखम्।
केशान् केशान्तदेशं च तं च चूडामणिं शुभम् ॥ ६.३२.२ ॥
ดวงตา สีหน้า ใบหน้าที่คล้ายกับใบหน้าของสามี เส้นผม ปลายผม และจูฑามณีอันงดงามนั้น
6.32.3
एतैः सर्वैरभिज्ञानैरभिज्ञाय सुदुःखिता।
विजगर्हेऽत्र कैकेयीं क्रोशन्ती कुररी यथा ॥ ६.३२.३ ॥
เมื่อจำได้จากเครื่องหมายทั้งหมดนี้ สีดาผู้เศร้าโศกยิ่งนักจึงติเตียนนางไกเกยีที่นี่ ร้องครวญดุจนกกุรรี
6.32.4
सकामा भव कैकेयि हतोऽयं कुलनन्दनः।
कुलमुत्सादितं सर्वं त्वया कलहशीलया ॥ ६.३२.४ ॥
ไกเกยีเอ๋ย จงสมใจเถิด ผู้เป็นความยินดีของตระกูลนี้ถูกฆ่าแล้ว เพราะเจ้าผู้มีนิสัยชอบก่อความวุ่นวาย ได้ทำลายตระกูลทั้งหมดจนสิ้น
6.32.5
आर्येण किं नु कैकेय्याः कृतं रामेण विप्रियम्।
यन्मया चीरवसनं दत्त्वा प्रव्राजितो वनम् ॥ ६.३२.५ ॥
พระรามผู้สูงศักดิ์ได้ทำอะไรที่ไม่ดีต่อไกเกยีหรือ จนนางให้ข้าพเจ้าสวมผ้าเปลือกไม้แล้วส่งเข้าป่าไปเนรเทศ
6.32.6
एवमुक्त्वा तु वैदेही वेपमाना तपस्विनी।
जगाम जगतीं बाला छिन्ना तु कदली यथा ॥ ६.३२.६ ॥
วไวเทหีสีดาผู้มีจิตแห่งตบะ ตัวสั่นเทาเมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว ก็ทรุดลงกับพื้นดิน ดุจต้นกล้วยที่ถูกตัดโค่น
6.32.7
सा मुहूर्तात् समाश्वस्य परिलभ्याथ चेतनाम्।
तच्छिरः समुपास्थाय विललापायतेक्षणा ॥ ६.३२.७ ॥
ครู่หนึ่งนางก็ตั้งสติกลับคืนมาได้และฟื้นคืนความรู้สึก สีดาตานางยาวจึงโอบศีรษะนั้นไว้แล้วคร่ำครวญ
6.32.8
हा हतास्मि महाबाहो वीरव्रतमनुव्रत।
इमां ते पश्चिमावस्थां गतास्मि विधवा कृता ॥ ६.३२.८ ॥
วิบัติแล้วหนอ ข้าพเจ้าพินาศแล้ว ท่านผู้มีแขนแข็งแรง ผู้ถือปฏิญาณของวีรบุรุษ ข้าพเจ้ามาถึงสภาพสุดท้ายของท่านนี้ ข้าพเจ้าถูกทำให้กลายเป็นหม้าย
6.32.9
प्रथमं मरणं नार्या भर्तुर्वैगुण्यमुच्यते।
सुवृत्तः साधुवृत्तायाः संवृत्तस्त्वं ममाग्रतः ॥ ६.३२.९ ॥
กล่าวกันว่าสำหรับสตรี การตายครั้งแรกคือการที่สามีต้องเสื่อมเสีย ต่อหน้าข้าพเจ้า ผู้มีความประพฤติดีงาม ท่านผู้ประพฤติชอบเอ๋ย ท่านได้ตกอยู่ในสภาพนี้แล้ว
6.32.10
महद् दुःखं प्रपन्नाया मग्नायाः शोकसागरे।
यो हि मामुद्यतस्त्रातुं सोऽपि त्वं विनिपातितः ॥ ६.३२.१० ॥
ข้าพเจ้าผู้ตกอยู่ในทุกข์ใหญ่ จมอยู่ในมหาสมุทรแห่งความโศก และท่านผู้พร้อมจะช่วยข้าพเจ้า ก็ถูกโค่นล้มลงแล้วเช่นกัน
6.32.11
सा श्वश्रूर्मम कौसल्या त्वया पुत्रेण राघव।
वत्सेनेव यथा धेनुर्विवत्सा वत्सला कृता ॥ ६.३२.११ ॥
ราฆวเอ๋ย แม่ผัวของข้าพเจ้า นางเการ์สลยา ได้ถูกท่านผู้เป็นบุตรทำให้เป็นดุจแม่โคผู้รักลูก ที่ถูกพรากจากลูกน้อย
6.32.12
उद्दिष्टं दीर्घमायुस्ते दैवज्ञैरपि राघव।
अनृतं वचनं तेषामल्पायुरसि राघव ॥ ६.३२.१२ ॥
ราฆวเอ๋ย แม้นักพยากรณ์ก็ทำนายว่าอายุของท่านยืนยาว แต่คำของพวกเขาไม่เป็นจริง เพราะท่านราฆวเอ๋ย ท่านกลับมีอายุสั้น
6.32.13
अथवा नश्यति प्रज्ञा प्राज्ञस्यापि सतस्तव।
पचत्येनं तथा कालो भूतानां प्रभवो ह्ययम् ॥ ६.३२.१३ ॥
หรือไม่ก็ปัญญาของท่านผู้ฉลาดได้พินาศไปแล้ว กาลเวลาย่อมทำให้สิ่งนี้สุกงอมเช่นนั้น เพราะกาลเวลาคือต้นกำเนิดของสรรพสัตว์นั่นเอง
6.32.14
अदृष्टं मृत्युमापन्नः कस्मात् त्वं नयशास्त्रवित्।
व्यसनानामुपायज्ञः कुशलो ह्यसि वर्जने ॥ ६.३२.१४ ॥
ท่านผู้รู้ศาสตร์แห่งนโยบาย ผู้รู้วิธีรับมือกับภัยพิบัติ และเชี่ยวชาญในการหลีกเลี่ยงภัยเหล่านั้น เหตุใดท่านจึงต้องตายอย่างไม่คาดคิดเช่นนี้
6.32.15
तथा त्वं सम्परिष्वज्य रौद्रयातिनृशंसया।
कालरात्र्या ममाच्छिद्य हृतः कमललोचन ॥ ६.३२.१५ ॥
ดังนั้น ราตรีแห่งความตายอันน่าสะพรึงและโหดร้ายยิ่งนัก ได้โอบกอดท่านไว้ แล้วพรากท่านไปจากข้าพเจ้า ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว
6.32.16
इह शेषे महाबाहो मां विहाय तपस्विनीम्।
प्रियामिव यथा नारीं पृथिवीं पुरुषर्षभ ॥ ६.३२.१६ ॥
ท่านผู้มีแขนแข็งแรง ท่านนอนอยู่ที่นี่ ละทิ้งข้าพเจ้า ผู้เป็นนักพรตหญิง ดุจผู้ที่ทิ้งภรรยาสุดที่รักให้นอนอยู่บนพื้นดิน ท่านผู้เลิศแห่งบุรุษเอ๋ย
6.32.17
अर्चितं सततं यत्नाद् गन्धमाल्यैर्मया तव।
इदं ते मत्प्रियं वीर धनुः काञ्चनभूषितम् ॥ ६.३२.१७ ॥
ข้าพเจ้าได้บูชาท่านอย่างต่อเนื่องและด้วยความเอาใจใส่ ด้วยเครื่องหอมและพวงมาลัย วีรบุรุษเอ๋ย ธนูประดับทองคำที่เป็นที่รักของข้าพเจ้านี้เป็นของท่าน
6.32.18
पित्रा दशरथेन त्वं श्वशुरेण ममानघ।
सर्वैश्च पितृभिः सार्धं नूनं स्वर्गे समागतः ॥ ६.३२.१८ ॥
ท่านผู้ปราศจากมลทินเอ๋ย แน่นอนว่าท่านได้ไปร่วมอยู่บนสวรรค์กับพระบิดาของท่าน คือท้าวทศรถ ผู้เป็นพ่อผัวของข้าพเจ้า พร้อมด้วยบรรพบุรุษทั้งหมดของท่าน
6.32.19
दिवि नक्षत्रभूतं च महत्कर्मकृतं तथा।
पुण्यं राजर्षिवंशं त्वमात्मनः समुपेक्षसे ॥ ६.३२.१९ ॥
ท่านได้กลายเป็นดาวฤกษ์บนท้องฟ้า และได้กระทำกิจอันยิ่งใหญ่ แต่ท่านกลับละเลยแม้ตระกูลราชฤๅษีอันบริสุทธิ์ และละเลยตัวท่านเอง
6.32.20
किं मां न प्रेक्षसे राजन् किं वा न प्रतिभाषसे।
बालां बालेन सम्प्राप्तां भार्यां मां सहचारिणीम् ॥ ६.३२.२० ॥
ท่านราชาเอ๋ย เหตุใดท่านจึงไม่มองข้าพเจ้า และเหตุใดท่านจึงไม่ตรัสตอบข้าพเจ้า ภรรยาของท่าน ผู้ได้มาตั้งแต่ยังเยาว์โดยชายหนุ่ม ผู้เป็นเพื่อนร่วมทางที่คอยติดตามท่านเสมอ
6.32.21
संश्रुतं गृह्णता पाणिं चरिष्यामीति यत् त्वया।
स्मर तन्नाम काकुत्स्थ नय मामपि दुःखिताम् ॥ ६.३२.२१ ॥
ข้าแต่กากุตสถ์ จงระลึกถึงคำสัญญาที่พระองค์ให้ไว้เมื่อจับมือของหม่อมฉัน ว่าจะเดินทางไปด้วยกันกับหม่อมฉัน โปรดพาหม่อมฉันผู้ทุกข์ระทมไปด้วยเถิด
6.32.22
कस्मान्मामपहाय त्वं गतो गतिमतां वर।
अस्माल्लोकादमुं लोकं त्यक्त्वा मामपि दुःखिताम् ॥ ६.३२.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีทาง เหตุใดพระองค์จึงทิ้งหม่อมฉันไปเสียเล่า เมื่อละโลกนี้ไปสู่อีกโลกหนึ่ง เหตุใดจึงทิ้งหม่อมฉันผู้ทุกข์ระทมไว้ข้างหลังด้วย
6.32.23
कल्याणै रुचिरं गात्रं परिष्वक्तं मयैव तु।
क्रव्यादैस्तच्छरीरं ते नूनं विपरिकृष्यते ॥ ६.३२.२३ ॥
ร่างกายอันงดงามของพระองค์ ซึ่งหม่อมฉันโอบกอดด้วยแขนอันเป็นมงคล บัดนี้คงถูกสัตว์กินเนื้อลากถูไปมาเป็นแน่
6.32.24
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः।
अग्निहोत्रेण संस्कारं केन त्वं न तु लप्स्यसे ॥ ६.३२.२४ ॥
พระองค์ผู้ทรงประกอบอัคนิษโฏมและยัญพิธีอื่น ๆ พร้อมทั้งถวายทักษิณาแก่พราหมณ์อย่างบริบูรณ์ ใครเล่าจะกีดกันพระองค์มิให้ได้รับพิธีศพด้วยไฟอัคนิโหตร
6.32.25
प्रव्रज्यामुपपन्नानां त्रयाणामेकमागतम्।
परिप्रेक्ष्यति कौसल्या लक्ष्मणं शोकलालसा ॥ ६.३२.२५ ॥
เมื่อเห็นว่าในบรรดาผู้ที่ออกเนรเทศไปทั้งสามคน กลับมาเพียงคนเดียว เกาศัลยาผู้ใจสลายด้วยความโศกจะออกตามหาพระลักษมณ์
6.32.26
स तस्याः परिपृच्छन्त्या वधं मित्रबलस्य ते।
तव चाख्यास्यते नूनं निशायां राक्षसैर्वधम् ॥ ६.३२.२६ ॥
เมื่อนางถามหา ข่าวการสังหารกองทัพพันธมิตรของพระองค์จะถูกบอกแก่พระลักษมณ์ และแน่นอนว่าการที่พระองค์ถูกพวกรากษสสังหารในยามค่ำคืนก็จะถูกบอกเช่นกัน
6.32.27
सा त्वां सुप्तं हतं ज्ञात्वा मां च रक्षोगृहं गताम्।
हृदयेनावदीर्णेन न भविष्यति राघव ॥ ६.३२.२७ ॥
ข้าแต่ราฆวะ เมื่อนางทราบว่าพระองค์ถูกฆ่าขณะกำลังหลับ และว่าหม่อมฉันถูกพาไปยังเรือนของพวกรากษสแล้ว หัวใจของนางจะแตกสลาย นางจะไม่มีชีวิตอยู่ต่อไป
6.32.28
मम हेतोरनार्याया अनघः पार्थिवात्मजः।
रामः सागरमुत्तीर्य वीर्यवान् गोष्पदे हतः ॥ ६.३२.२८ ॥
เพราะหม่อมฉันผู้เป็นสตรีต่ำช้า พระรามผู้ไร้ตำหนิ ราชบุตรผู้กล้าหาญ ได้ข้ามมหาสมุทรมา แต่กลับถูกสังหารในรอยกีบโค
6.32.29
अहं दाशरथेनोढा मोहात् स्वकुलपांसनी।
आर्यपुत्रस्य रामस्य भार्या मृत्युरजायत ॥ ६.३२.२९ ॥
หม่อมฉันผู้ถูกทศรถบุตรรับเป็นภริยาด้วยความหลงผิด และเป็นความอัปยศแก่วงศ์ตระกูลของตนเอง ได้กลายเป็นความตายของพระรามผู้เป็นราชบุตรผู้สูงศักดิ์ ในฐานะภริยาของพระองค์
6.32.30
नूनमन्यां मया जातिं वारितं दानमुत्तमम्।
याहमद्यैव शोचामि भार्या सर्वातिथेरिह ॥ ६.३२.३० ॥
ในชาติก่อนหม่อมฉันคงได้ขัดขวางทานอันประเสริฐไว้เป็นแน่ เพราะวันนี้หม่อมฉันจึงต้องโศกเศร้าในฐานะภริยาของผู้ต้อนรับแขกทั้งปวง
6.32.31
साधु घातय मां क्षिप्रं रामस्योपरि रावण।
समानय पतिं पत्न्या कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ ६.३२.३१ ॥
ดีแล้ว ท้าวราวณะ จงรีบฆ่าหม่อมฉันเหนือร่างของพระราม จงนำสามีกลับไปรวมกับภริยาเถิด และจงทำความดีอันสูงสุด
6.32.32
शिरसा मे शिरश्चास्य कायं कायेन योजय।
रावणानुगमिष्यामि गतिं भर्तुर्महात्मनः ॥ ६.३२.३२ ॥
ท้าวราวณะ จงเอาศีรษะของหม่อมฉันไปต่อกับศีรษะของเขา และเอาร่างกายของหม่อมฉันไปต่อกับร่างของเขา หม่อมฉันจะตามรอยทางของสามีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
6.32.33
इतीव दुःखसंतप्ता विललापायतेक्षणा।
भर्तुः शिरो धनुश्चैव ददर्श जनकात्मजा ॥ ६.३२.३३ ॥
นางสีดาธิดาแห่งชนกะ มีดวงตายาว ทุกข์ระทมดังนี้แล้วก็คร่ำครวญ นางได้เห็นศีรษะของสามีและคันธนูของเขา
6.32.34
एवं लालप्यमानायां सीतायां तत्र राक्षसः।
अभिचक्राम भर्तारमनीकस्थः कृताञ्जलिः ॥ ६.३२.३४ ॥
ขณะที่นางสีดาคร่ำครวญอยู่ที่นั่น รากษสผู้ยืนอยู่ท่ามกลางกองทัพได้เดินเข้าไปหานายของตน พร้อมประนมมือ
6.32.35
विजयस्वार्यपुत्रेति सोऽभिवाद्य प्रसाद्य च।
न्यवेदयदनुप्राप्तं प्रहस्तं वाहिनीपतिम् ॥ ६.३२.३५ ॥
"ขอให้ท่านผู้เป็นอารยบุตรจงชนะเถิด" เขากล่าวด้วยการถวายความเคารพและทูลให้ทรงพอพระทัย แล้วรายงานว่าปรหัสต์ผู้บัญชาการกองทัพมาถึงแล้ว
6.32.36
अमात्यैः सहितः सर्वैः प्रहस्तस्त्वामुपस्थितः।
तेन दर्शनकामेन अहं प्रस्थापितः प्रभो ॥ ६.३२.३६ ॥
"ปรหัสต์พร้อมด้วยเหล่าอำมาตย์ทั้งปวงมาเฝ้าพระองค์แล้ว ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ เขาปรารถนาจะเฝ้าพระองค์ จึงส่งหม่อมฉันมาทูลให้ทราบ"
6.32.37
नूनमस्ति महाराज राजभावात् क्षमान्वित।
किंचिदात्ययिकं कार्यं तेषां त्वं दर्शनं कुरु ॥ ६.३२.३७ ॥
ข้าแต่มหาราช แน่นอนว่าด้วยความอดทนที่เกิดจากภาวะแห่งพระราชา คงมีเรื่องเร่งด่วนบางอย่างของพวกเขา ขอพระองค์โปรดประทานการเข้าเฝ้าแก่พวกเขาเถิด
6.32.38
एतच्छ्रुत्वा दशग्रीवो राक्षसप्रतिवेदितम्।
अशोकवनिकां त्यक्त्वा मन्त्रिणां दर्शनं ययौ ॥ ६.३२.३८ ॥
ท้าวทศกัณฐ์ได้ฟังรายงานจากรากษสนี้แล้ว ก็ละสวนอโศกเสด็จไปพบเหล่ามนตรี
6.32.39
स तु सर्वं समर्थ्यैव मन्त्रिभिः कृत्यमात्मनः।
सभां प्रविश्य विदधे विदित्वा रामविक्रमम् ॥ ६.३२.३९ ॥
ครั้นปรึกษาหารือกิจการของตนกับเหล่ามนตรีจนทั่วถ้วนแล้ว และทรงทราบพระปรีชาสามารถของพระราม จึงเสด็จเข้าท้องพระโรง แล้วทรงวางแผนการต่าง ๆ
6.32.40
अन्तर्धानं तु तच्छीर्षं तच्च कार्मुकमुत्तमम्।
जगाम रावणस्यैव निर्याणसमनन्तरम् ॥ ६.३२.४० ॥
ทันทีที่ท้าวราวณะเสด็จออกไป ศีรษะนั้นและคันธนูอันประเสริฐนั้นก็อันตรธานหายไป
6.32.41
राक्षसेन्द्रस्तु तैः सार्धं मन्त्रिभिर्भीमविक्रमैः।
समर्थयामास तदा रामकार्यविनिश्चयम् ॥ ६.३२.४१ ॥
จากนั้นราชาแห่งรากษสได้ปรึกษากับเหล่าเสนามาตย์ผู้มีวิกรมอันน่าครั่นคร้าม เพื่อตัดสินใจในเรื่องกิจของพระราม
6.32.42
अविदूरस्थितान् सर्वान् बलाध्यक्षान् हितैषिणः।
अब्रवीत् कालसदृशं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.३२.४२ ॥
ท้าวราวณะ ราชาแห่งรากษส ได้กล่าวถ้อยคำอันเหมาะแก่เวลานั้นแก่บรรดาผู้บัญชาการกองทัพทั้งปวงที่ยืนอยู่ใกล้ ผู้ปรารถนาดีต่อพระองค์
6.32.43
शीघ्रं भेरीनिनादेन स्फुटं कोणाहतेन मे।
समानयध्वं सैन्यानि वक्तव्यं च न कारणम् ॥ ६.३२.४३ ॥
จงรีบเรียกประชุมกองทัพโดยเร็ว ด้วยเสียงกลองศึกที่ข้าพเจ้าตีให้ดังชัดด้วยไม้ดีด ไม่จำต้องบอกเหตุผลใดๆ
6.32.44
ततस्तथेति प्रतिगृह्य तद्वच-
स्तदैव दूताः सहसा महद् बलम्।
समानयंश्चैव समागतं च
न्यवेदयन् भर्तरि युद्धकाङ्क्षिणि ॥ ६.३२.४४ ॥
เหล่าทูตรับคำสั่งนั้นด้วยคำว่า ตกลง แล้วก็รีบเรียกกองทัพอันใหญ่หลวงมาพร้อมกันในทันที เมื่อรวบรวมได้แล้วก็นำความไปกราบทูลแก่พระราชาผู้ปรารถนาการรบ