বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 6.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.34.1
अथ तां जातसंतापां तेन वाक्येन मोहिताम्।
सरमा ह्लादयामास महीं दग्धामिवाम्भसा ॥ ६.३४.१ ॥
তখন সেই কথায় মোহিত ও সন্তাপে জর্জরিত সীতাকে সরমা শান্ত করলেন, যেমন জলে দগ্ধ ভূমি শীতল হয়।
6.34.2
ततस्तस्या हितं सख्याश्चिकीर्षन्ती सखी वचः।
उवाच काले कालज्ञा स्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥ ६.३४.२ ॥
তখন সখীর মঙ্গল কামনা করে কালজ্ঞা সরমা হাসিমুখে যথাসময়ে এই কথা বললেন।
6.34.3
उत्सहेयमहं गत्वा त्वद्वाक्यमसितेक्षणे।
निवेद्य कुशलं रामे प्रतिच्छन्ना निवर्तितुम् ॥ ६.३४.३ ॥
হে কৃষ্ণনেত্রা, আমি তোমার বার্তা নিয়ে গিয়ে রামকে তোমার কুশল জানিয়ে গোপনে ফিরে আসতে পারি।
6.34.4
नहि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि।
समर्थो गतिमन्वेतुं पवनो गरुडोऽपि वा ॥ ६.३४.४ ॥
নিরাবলম্ব আকাশে আমার গতির অনুসরণ বায়ুও করতে পারে না, গরুড়ও না।
6.34.5
एवं ब्रुवाणां तां सीता सरमामिदमब्रवीत्।
मधुरं श्लक्ष्णया वाचा पूर्वशोकाभिपन्नया ॥ ६.३४.५ ॥
এইভাবে বলতে থাকা সরমাকে পূর্বের শোকে নিমগ্ন সীতা মধুর ও কোমল স্বরে এই কথা বললেন।
6.34.6
समर्था गगनं गन्तुमपि च त्वं रसातलम्।
अवगच्छाद्य कर्तव्यं कर्तव्यं ते मदन्तरे ॥ ६.३४.६ ॥
তুমি আকাশে ও পাতালেও যেতে সক্ষম। এখন জেনে নাও আমার বিষয়ে তোমার কী কর্তব্য।
6.34.7
मत्प्रियं यदि कर्तव्यं यदि बुद्धिः स्थिरा तव।
ज्ञातुमिच्छामि तं गत्वा किं करोतीति रावणः ॥ ६.३४.७ ॥
যদি আমার প্রিয় কাজ করতে চাও এবং তোমার সংকল্প দৃঢ় হয়, তবে সেখানে গিয়ে রাবণ কী করছে তা জানতে আমি ইচ্ছুক।
6.34.8
स हि मायाबलः क्रूरो रावणः शत्रुरावणः।
मां मोहयति दुष्टात्मा पीतमात्रेव वारुणी ॥ ६.३४.८ ॥
মায়াবলসম্পন্ন সেই নিষ্ঠুর রাবণ, শত্রুদের কাঁদানো দুষ্টাত্মা, মদ পান করা মানুষের মতো আমাকে মোহগ্রস্ত করে।
6.34.9
तर्जापयति मां नित्यं भर्त्सापयति चासकृत्।
राक्षसीभिः सुघोराभिर्यो मां रक्षति नित्यशः ॥ ६.३४.९ ॥
সে সর্বদা আমাকে ভয় দেখায় এবং বারবার গালাগাল করে; আমাকে পাহারা দেয় অতি ভয়ংকর রাক্ষসীরা।
6.34.10
उद्विग्ना शङ्किता चास्मि न स्वस्थं च मनो मम।
तद्भयाच्चाहमुद्विग्ना अशोकवनिकां गता ॥ ६.३४.१० ॥
আমি উদ্বিগ্ন ও শঙ্কিত, আমার মনও স্থির নয়; তার ভয়েই উদ্বিগ্ন হয়ে আমি অশোকবনে গিয়েছিলাম।
6.34.11
यदि नाम कथा तस्य निश्चितं वापि यद्भवेत्।
निवेदयेथाः सर्वं तद् वरो मे स्यादनुग्रहः ॥ ६.३४.११ ॥
যদি তার কোনো কথা বা নিশ্চিত কিছু হয়, তবে সবকিছু আমাকে জানিও; সেটাই আমার বর ও অনুগ্রহ হবে।
6.34.12
साप्येवं ब्रुवतीं सीतां सरमा मृदुभाषिणी।
उवाच वदनं तस्याः स्पृशन्ती बाष्पविक्लवम् ॥ ६.३४.१२ ॥
তখন মৃদুভাষী সরমাও এইরূপ বলতে থাকা সীতাকে বললেন; অশ্রুরুদ্ধ তাঁর মুখে স্পর্শ করতে করতে।
6.34.13
एष ते यद्यभिप्रायस्तस्माद् गच्छामि जानकि।
गृह्य शत्रोरभिप्रायमुपावर्तामि मैथिलि ॥ ६.३४.१३ ॥
জানকী, যদি এটাই তোমার ইচ্ছা হয়, তবে আমি যাচ্ছি। হে মৈথিলী, শত্রুর অভিপ্রায় জেনে আমি ফিরে আসব।
6.34.14
एवमुक्त्वा ततो गत्वा समीपं तस्य रक्षसः।
शुश्राव कथितं तस्य रावणस्य समन्त्रिणः ॥ ६.३४.१४ ॥
এইরূপ বলে সে সেই রাক্ষসের কাছে গেল এবং মন্ত্রীসহ রাবণ যা বলেছিলেন তা শুনল।
6.34.15
सा श्रुत्वा निश्चयं तस्य निश्चयज्ञा दुरात्मनः।
पुनरेवागमत् क्षिप्रमशोकवनिकां शुभाम् ॥ ६.३४.१५ ॥
সেই দুরাত্মার সিদ্ধান্ত শুনে, সিদ্ধান্ত বুঝতে জানা সেই সরমা দ্রুত আবার শুভ অশোকবনে ফিরে এল।
6.34.16
सा प्रविष्टा ततस्तत्र ददर्श जनकात्मजाम्।
प्रतीक्षमाणां स्वामेव भ्रष्टपद्मामिव श्रियम् ॥ ६.३४.१६ ॥
সেখানে প্রবেশ করে সে জনককন্যাকে দেখল; নিজের স্বামীর প্রতীক্ষায় থাকা সীতা ছিলেন ঝরে পড়া পদ্মের লক্ষ্মীর মতো।
6.34.17
तां तु सीता पुनः प्राप्तां सरमां प्रियभाषिणीम्।
परिष्वज्य च सुस्निग्धं ददौ च स्वयमासनम् ॥ ६.३४.१७ ॥
ফিরে আসা মিষ্টভাষিণী সরমাকে সীতা অত্যন্ত স্নেহে আলিঙ্গন করে নিজেই তাকে আসন দিলেন।
6.34.18
इहासीना सुखं सर्वमाख्याहि मम तत्त्वतः।
क्रूरस्य निश्चयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.३४.१८ ॥
এখানে আরামে বসে, সেই নিষ্ঠুর ও দুরাত্মা রাবণের সিদ্ধান্ত কী, তা যথাযথভাবে আমাকে সব বলো।
6.34.19
एवमुक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया।
कथितं सर्वमाचष्ट रावणस्य समन्त्रिणः ॥ ६.३४.१९ ॥
সীতার এরূপ বললে কম্পিতা সরমা রাবণ ও তাঁর মন্ত্রীদের সমস্ত কথা বললেন।
6.34.20
जनन्या राक्षसेन्द्रो वै त्वन्मोक्षार्थं बृहद्वचः।
अतिस्निग्धेन वैदेहि मन्त्रिवृद्धेन चोदितः ॥ ६.३४.२० ॥
হে বৈদেহী, তোমাকে মুক্ত করার জন্য মাতা ও বৃদ্ধ মন্ত্রী অতি স্নেহে রাক্ষসরাজকে বহু কথা বলে অনুরোধ করেছেন।
6.34.21
दीयतामभिसत्कृत्य मनुजेन्द्राय मैथिली।
निदर्शनं ते पर्याप्तं जनस्थाने यदद्भुतम् ॥ ६.३४.२१ ॥
হে মৈথিলী, মানবেন্দ্রকে সম্মানের সঙ্গে তোমাকে ফিরিয়ে দেওয়া হোক; জনস্থানে যে অদ্ভুত ঘটনা ঘটেছে, তাই তোমার প্রমাণের জন্য যথেষ্ট।
6.34.22
लङ्घनं च समुद्रस्य दर्शनं च हनूमतः।
वधं च रक्षसां युद्धे कः कुर्यान्मानुषो युधि ॥ ६.३४.२२ ॥
সমুদ্র লঙ্ঘন, হনুমানের দর্শন এবং যুদ্ধে রাক্ষসদের বধ — যুদ্ধে এমন কাজ কোন মানুষ করতে পারে?
6.34.23
एवं स मन्त्रवृद्धैश्च मात्रा च बहुबोधितः।
न त्वामुत्सहते मोक्तुमर्थमर्थपरो यथा ॥ ६.३४.२३ ॥
মন্ত্রীরা ও মাতা এভাবে বহু উপদেশ দিলেও, ধনলোভী যেমন ধন ছাড়তে পারে না, সে তেমনি তোমাকে ছাড়তে সাহস পায় না।
6.34.24
नोत्सहत्यमृतो मोक्तुं युद्धे त्वामिति मैथिलि।
सामात्यस्य नृशंसस्य निश्चयो ह्येष वर्तते ॥ ६.३४.२४ ॥
হে মৈথিলী, সেই অমর (মৃত্যুহীন) রাক্ষস যুদ্ধে তোমাকে ছাড়তে সাহস পায় না; মন্ত্রীসহ সেই নিষ্ঠুরের সিদ্ধান্ত এটাই।
6.34.25
तदेषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता।
भयान्न शक्तस्त्वां मोक्तुमनिरस्तः स संयुगे ॥ ६.३४.२५ ॥
তাই এই সংকল্প অত্যন্ত দৃঢ়, মৃত্যুলোভ থেকে উদ্ভূত। যুদ্ধে অপরাজিত হলেও ভয়ে সে তোমাকে মুক্ত করতে পারবে না।
6.34.26
राक्षसानां च सर्वेषामात्मनश्च वधेन हि।
निहत्य रावणं संख्ये सर्वथा निशितैः शरैः।
प्रतिनेष्यति रामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे ॥ ६.३४.२६ ॥
রাক্ষসদের সবাইকে ও নিজের লোকদের বধ করে, যুদ্ধে তীক্ষ্ণ শরে রাবণকে সম্পূর্ণ নিহত করে, হে কৃষ্ণনয়না, রাম তোমাকে অযোধ্যায় ফিরিয়ে নিয়ে যাবেন।
6.34.27
एतस्मिन्नन्तरे शब्दो भेरीशङ्खसमाकुलः।
श्रुतो वै सर्वसैन्यानां कम्पयन् धरणीतलम् ॥ ६.३४.२७ ॥
এই সময়ে ভেরী ও শঙ্খের ধ্বনিতে পরিপূর্ণ এক শব্দ শোনা গেল; তা সমস্ত সৈন্যদলের থেকে উঠে ধরণীতল কাঁপিয়ে তুলল।
6.34.28
श्रुत्वा तु तं वानरसैन्यनादं
लङ्कागता राक्षसराजभृत्याः।
हतौजसो दैन्यपरीतचेष्टाः
श्रेयो न पश्यन्ति नृपस्य दोषात् ॥ ६.३४.२८ ॥
বানরসেনার সেই গর্জন শুনে লঙ্কায় থাকা রাক্ষসরাজের ভৃত্যরা তেজহীন ও দীনতায় আক্রান্ত হয়ে, রাজার দোষে মঙ্গল দেখতে পায় না।